सवारीको रुल

साविक १९८७ सालमा जारी भएको खारेज भै त्यसको बदलामा भएको-

१. न.।। ।। नेपाल राज्यमित्र मोटरकार बस लरी साइकल सनसाइन बग्गी टँगा टमटम इत्यादि सवारी देहायबमोजिम गरी सरकारी अड्डामा लगत दर्ता गराई नम्बर राखी रखाइ चलाउनुपर्छ लगत दर्ता नगरी नम्बर नराखी त्यसै चलाउन र चलाउन दिनसमेत हुँदैन ---

मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल बग्गी नेपाल् ४ भन्ल्याडमित्र आफ्ना कामको निमित्त राख्नी चलाउन वा बिक्री गणितमित्त देशबाहट झिकाउन र नेपाल ४ भन्ल्याडबाहिरमा रहेको नेपाल ४ भन्ल्याडमित्र ल्याउनलाई झिकाउन ल्याउन हुन्छन् भन्ते मुखत्यारोको इजाजत लिइ मात्र झिकाउन ल्याउन हुन्छन् विनाइजाजतले त्यसै झिकाउन ल्याउन हुँदैन --- १

१ दफामा लेखिएअनुसार अरु सनसाइन साइकल बग्गी टँगा टमटम रिक्सा नेपाल ४ भन्ल्याडमित्र झिकाउन राख्नालाई र नेपाल ४ भन्ल्याडबाहिर मोटरकार बस लरी मोटर साइकल सनसाइन बग्गी टँगा टमटम रिक्सा राख्न देशबाहट झिकाउनलाई इजाजत चिडहेरनु पर्दैन २ दफाले लगत राख्नुपर्ने जितकोले लगत दर्ता गराई नम्बर राखी चलाउन हुन्छन् --- २

इजाजत लिई यसरीझि नेपाल ४ भन्ल्याडमित्र लगत दर्ता गराई चलाई आएकोले सो लगत दर्ता गराई राख्ने राख्नालाई इजाजत नभए पनि राख्न चलाउन हुन्छन् --- ३

अब उप्रान्त इजाजत लिई नेपाल ४ भन्ल्याडमित्र झिकाए ल्याएको र यस अघि लगत दर्ता भै रहेको मोटरकार अब उप्रान्त अरुलाई लिनु दिनुपर्दा राख्न चलाउन इजाजत पाएकालाई मात्र दिनु र लिने निले पनि लिन हुन्छन् इजाजत नपाएकाले इजाजतविना त्यसै राखी चलाउन र चलाउन दिनसमेत हुँदैन --- ४

मोटरकार राख्नलाई इजाजत पाएका प्राणीबाट राख्न इजाजत नपाएका अरुले दान बक्स पाएमा राख्ने इजाजत नभए तसै चलाउन र चलाउन दिनसमेत हुँदैन ---- ५

नेपाल ४ भन्ड्याडभित्र ४ दफाबमोजिम इजाजत गराई राख्नुपर्ने मोटरकारबाहेक अरु टिकाए राखेका बस लरी मोटरसाइकल बग्गी इजाजत नपाएकालाई पनि त्यसै दिन र लिने दिन लिने पनि हुन्छ दिन लिनलाई इजाजत लिई रहनु पर्दैन -- ६ इजाजत लिई झिकाउन राख्नुपर्ने सवारी झिकाउन राख्नलाई इजाजत माग्ने सदर पुलिस गोस्वारका तालुकवालाछेडु जाहेर गर्ने आएमा इजाजत दिन लायक नदेखेइजाजत पाउन सक्दैन भनी सुनाई पहाडइजाजत दिन लायक देखे मुख्तियारछेडु जाहेर गरी दिनु भने किसाकको यो यति झिकाउन राख्न हुन्छ भनी इजाजत मागिनेतुलुकवालाको छाप लगाई इजाजत दिनु ---- ७

इजाजत लिईमात्रा झिकाउन राख्न लिन दिनु पाउने र इजाजत नलिई त्यसै झिकाउन राख्न लिन दिन पाउनु नेपाल ४ भन्ड्याडभित्र राखी चलाउने मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसानइङ बग्गी टँगा टमटम रिक्सा गाडाहरु र नेपाल ४ भन्ड्याडबाहिर मधेश पहाडमा राखी चलाउने मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल बग्गी टँगा टमटम पहाडमा लगत दर्ता गराई राख्न चलाउन पर्छ नेपाल ४ भन्ड्याड बाहिर मधेश पहाडमा सनसानइङ रिक्साको लगत दर्ता गराउनु पर्दैन त्यसै राखी चलाउनहुन्छ ------------------- ८

लगत दर्ता गराउनुपर्ने ८ दफामा लेखिएका सवारीहरु सदर नेपाल ४ भन्ड्याडभित्र राख्नुपर्नेले सदर पुलिस गोस्वारमा र बाहिर मधेश पहाडमा राख्नुपर्नेले इलाका गौडा गढीमा लगत दर्ता गराई नम्बर राख्नी मात्र चलाउनुपर्छ लगत दर्ता नगराई दरतन्मम्बर सवारीमा नराखी चलाउन र चलाउन दिनसमेत हुँदैन ---- ९

देशबाट वा अरु ठाउँबाट ल्याएको लगत्तै दर्ता गर्नुपर्ने सवारी दाखिल भएका १५ दिनभित्र लगत्तै दर्ता गर्ने अड्डामा र दर्ता भै रहेका सवारी अरुलाई दिदा लिदा लिए दिएका मितिले १५ दिनभित्र लगत्तै रहेका अड्डामा आफ्ना नाउँमा दर्ता गराउनु ठोगन टमटमका हकमा ११ दफा बमोजिम हुन्छ ---- १०

अविवेक नेपाल ४ भन्जाइभित्र रिक्सा चलाउ गदे मधेश पहाडा टँगा टमटम गाडाहरु राखी चलाउनालाई लगत्तै दर्ता गरी नम्बर राखी चलाउनुपर्ने भएको हुनाले लगत्तै राखी नम्बर चढाउन आउनु भनी इष्टिहार जारी गरी दि इष्टिहार जारी नभई अघि राखी चलाइ वा भाडामा राखी चलाउन लगाइआएकोले इष्टिहार जारी भएका मितिले ३५ दिन भित्र र इष्टिहार जारी भएपछि राखी चलाउने र भाडामा राखी चलाउन लगाउनेलाई लगत्तै लगत्तै दर्ता गरी नम्बर राखीमा चलाउन र चलाउनु दिनभित्र लगत्तै दर्ता नगरी नम्बर नराखी चलाउन र चलाउन दिन हुँदैन ---- ११

झिकाउन ल्याउन राख्नलाई इजाजत लिपुनपर्सा इजाजत माग्न र दर्ता गर्नु पर्ने सवारी पढे दर्ता गराइमागहन जाहेरी दाखिल दिनुपर्छ झिकाउन ल्याउन राख्नुपर्ने सवारीको जात किसिम अनाउने कम्पनीको नाउँ नम्बर मोडिल सिलेन्डर नाम खुल्ने दोस्नमा सोसमेत र लगत्तै दर्ता भै रहेको अरुलाई दिए लिएकोमा यस किसिमको यति नम्बरमा दर्ता भएको भनी खोली इजाजत दिने लगत्तै दर्ता गर्ने अड्डामा दिनुपर्छ १२

राखन झिकाउन इजाजत लिन लगत्तै दर्ता गराउनुपर्नेको अड्डामा लगत्तै दर्ता अथवा नाउँसारी गराइमागन जाहेरी दख्खस्त दिनुर्ने कुनै कुरामा जाहेरी दख्खस्त दिनलाई आफु हाजिर हुन आउनु सवनले आपै हाजिर भै आफु हाजिर हुन नसकनले फलानालाई बरीस गरी पत्रोको छ मेरो सहिछाप गर्नुपर्ने कलममा निकोको सहिछाप गराउनु त्यसमा मेरो मञ्जुर छ भनी दख्खस्त लेखी सहिछाप गरी पठाउनु लेखेबमोजिम सहिछाप गरी पठाएमा अड्डाले पनि जाहेरी दख्खस्तको पीठमा बा फड्केसो को दख्खस्त लाई आइनेको मेले लिई आकेको

हुँ भनी लेखी संक्षिप्त गराई लिई दखास्त दिनुको सहिछाप गर्नुपर्ने ठाउँमा फलानाको मानिस फलानाले संक्षिप्त गरेको भनी लेखी दखास्त लिई आउने बारीसवालाकाले संक्षिप्त गराई लिने गर्नु ------ १३

सवारी दर्ता गराउन वा दर्ता भएको अरुलाई लिए दिएको जनाइ मागनालाई आएमा पहेला दर्ता गराईमावान आको भए दर्ता गराईमागरनेको मात्र र दर्ता भै रहेको लिनु दिनु दिएकोमा लिने दिनुको लगत कितापामा १३ दफा बमोजिम सहिछाप गराई राख्ने गर्नुपर्ने १४

झिकाई ल्याउन राख्नलाई इजाजत लिनुपर्नेमा झिकाउन राख्नलाई इजाजत वा सरकारी अड्डा लगत कितापामा दर्ता गराई राख्नुपर्नेमा दर्लो गरी दिदा इजाजत दिनु लगत दर्ता गर्ने अड्डाले इजाजत पाएको र दस्तुर असूल भएको इजाजत पाउने दर्ता गराईमानालाई निस्सा पुगी गरिदिनुपर्छ सो निस्सा पुजी गरिदिए १२ दफाबमोजिम सवारीको जात किसिमसमेत खोल्नुपर्ने खोली यो यति सवारी राख्नु लिनु झिकाउन लिन दिनु हुन्छ झिकाउँदा राख्दा लिनु दिनुपर्द रुलबमोझिम गुण रुलविरुद्ध काम गर्न हुँदैन नम्बर राख्नुपर्नेमा यो नम्बर यस ठाउँमा १७ दफबबमोजिम राखी चलाउने गर्नु रोडसेस लाग्ने ठाउँमा चलाउनेमा रोडसेस लिनु अड्डामा पनि ३ दिनभित्र लगत दर्ता गराउन जाउनु भनीसमेत लेखी देई रोडसेस लिनु अग्लाई पनि तुरुन्त जनाउ पठाइदिनु १५

दर्ता गर्न ल्याएको सवारीहरु दर्ता गरी नम्बर तोकिदिए देहायका सवारीको देहायबमोजिमको दस्तुर लाग्छ लिई लिई दर्ता गरिदिनु १६

पहिले नयाँ दर्ता गराउन ल्याएकोमा ------ १ लरीको रु. ------ २० बसको रु. ------ १५ मोटरकारको रु. ------ १०

मोटरसाइकलको रु. ------------------------------------------------------------------- ५ सनसाइनको रु. ------------------------------------------------------------------- २ बग्गी टंगा टमटमको रु. ------------------------------------------------------------- १ रिक्सा गाडाको रु. ----------------------------------------------------------------- ।

लगत दर्ता भैं रहेको सवारी लिएर दिएको नाउँसारी दर्ता गराउन लगत कसाईमागन आएमा ---------------------------------------------------------------- २ मोटरकार बस लरी मोटरसाइकलको फी, सवारी रु. -------------------------------------- १ सनसाइन बग्गी टंगा टमटम रिक्सा गाडाहरुको फी, सवारी पैल्ले लगत दर्ता गर्दा लाग्ने दस्तुरको ४ खण्डको १ खण्ड --------------------------------------------------- अघि लगत दर्ता भैं रहेको र अब उप्रान्त दर्ता गराउनु भएर दर्ता भएको मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसाइन बग्गी टंगा टमटम रिक्सा गाडाहरुमा देहायमा लेखिएबमोजिम नम्बर राख्ने र सख्न लाउनुपर्छ ------------------- १७ नम्बर राख्दा कालो भुइमा सेतो अङ्क अक्षर या रातो भुइमा सेतो अङ्क अक्षरबाट लगत चलाउने अङ्कले दिएका ननजाबबमोजिमको नम्बर राख्ने गनुपर्छ मनपरी ढङ्गको रङ्ग अक्षरबाट नम्बर राख्ने र राख्न हुँदैन -------------------------------------- १ नम्बर राख्दा लगत दर्ता गरी नम्बर राख्न दिने हाकिमले बाहिरपडि सबेले देखि मुरक्रे गारीदिका टाँइमा तोकिदिका नम्बर राख्ने राख्नुने गनुपर्छ त्यसै मनपरीका टाँइमा राख्न हुँदैन ------------------------------------------- २ नम्बर राख्दा टाँइबाट हेर्दा पनि हरवखत प्रष्ट बुइने चिन्न गरी देहायबमोजिमका नापको राख्न अङ्क अक्षर राख्ने राख्नुने गनुपर्छ सानु नरामो अङ्क अक्षरको र आप्नु मनपरी राख्न हुँदैन ------------------------------------------- ३

मोटरकार बस लरी बग्गीहरूमा हरेक अक्षर अङ्कको लाम्छो ३१/२ इन्ची मोटाइमा १/२ इन्चीको र हरेक अक्षर अङ्क २१/२ इन्ची ढ्राकीको हुनुपर्छ -------------------------------------------- १ हरेक अक्षर अङ्क आधा इन्च फरकमा हुनुपर्छ ------------------------------------------ २

अङ्ग अक्षरको तल माथि आधा इन्ची र दायाँ बायाँ१ इन्ची खाली छोड्नुपर्छ ---३

मोटरसाइकल सनसाइन बग्गी टँगा टमटम रिक्सा गाडाहरुसमेतमा-

अङ्ग अक्षरको लामचोमा $^{1/2}$ इन्ची इन्ची मोटाइमा $^{1/4}$ इन्ची हरेक अक्षर $^{1/4}$ इन्ची ठाउँ छोड्नुपर्छ ------------------------------------------------------------------- ४ हरेक अङ्ग अक्षर $^{1/4}$ इन्च फरकमा हुनुपर्छ --------------------------------------------------- ५ अङ्ग अक्षरको तल माथि $^{1/4}$ इन्ची र दायाँ बायाँ $^{1/2}$ इन्ची ठाउँ छोड्नु हुनुपर्छ ----------------------------------------------------------------------------------- ६

नम्बर राख्दा मोटर बस सरी मोटरसाइकलमा अगाडि पछाडिस्मेत २ ठाउँमा सनसाइन बग्गी टँगा टमटम रिक्सा गाडाहरुमा पछाडि १ ठाउँमा राख्ने गर्नुपर्छ --- ----------------------------------------------------------------------------- ४ नम्बर राख्नुपर्ने सवारीमा नम्बर राख्दा अङ्कबाट तोकिएका दर्ता नम्बर देवानागरी अङ्ग अक्षरबाट राख्नुपर्छ, फरक अरी अङ्कबाट तोकिंदिएका झुठा नम्बर राख्नसमेत हुँदैन ------------------------------------------------------------------- ५ नम्बरको अङ्ग लेखिएका रङ्ग मैलो भै वा रङ्ग उडेको वा उकिरेको भै नबुझिने जस्तो जुन गएमा नमिलेर, जस्तो देखिनासाथ अधिको जस्तो फेरि रङ्ग चढाई हरबखत अङ्ग अक्षर प्रस्ट बुझिने गरी राख्नु र राख्नुपर्छ --------------------------------------- ६

लगत दर्ता भएको सवारीमा दर्ता नम्बर राख्दा लगत दर्ता गर्ने अङ्कमा नम्बर लेखी तयार गराई राख्को प्लेट तयार राखी दर्ता भएकै दिन सो नम्बर लेखिएको प्लेटको मोल सवारीको धनीबाट लिइ अङ्कबाट नम्बर राख्न दिने र नम्बर लेखिएको प्लेट अङ्कमा मौजदात नभएको बखत नमूना देखाई यस नमूना नापबमोजिमको यो नम्बर आफ्नैतर्फबाट बनाई तयार गरी यस अङ्कमा

जँचाइ पास गराई दिएको नम्बर यस ठाउँमा राख्ने गर्नु भनी सुनाइ लेखिएबमोजिम गर्नु गर्नु लाउनु ------------------------------------------------------------------- ७

लगत दरि गरी नम्बर राख्नुपर्नेमा लगत दरि गर्ने अड्डामा दरि गराई माग्नका निमित ल्याउँदा लेजीबिदाबहेक अधिपथि दरि नम्बर नराखी वा झुट्टा नम्बर राखी त्यसै चलाउन हुँदैन ------------------------------------------------------------------------- ८

सरकारीकम्पा अड्डामा दरि गराई नम्बर राखी चलाउनुपर्ने सवारीहरूमा दरि गर्ने अड्डाले नम्बर राख्दा मोटरको १ बसको १ लरीको १ मोटरसाइकलको १ सनसाइनको १ बग्गीको १ टिगाको १ टमटमको १ रिक्साको १ गाडाको १ लगत लगातकिताप छुट्टा छुट्टै खडा गरी लगतपिच्छे सिलसिलाबर नम्बर छुट्टा छुट्टै राख्ने गरी सो नम्बर सवारीमा पनि राख्न लगाउनुपर्ने ----------------------------------------- १८ भाडामा रहेको मोटरकार वा बस लरी लेजीबदाबहेक नराखी चलाउन हुँदैन --------------------------- १९ सवारी भाडामा राखी चलाउने भाडामा राखी रहेको ठणे थाहा पाउने गनलाई अड्डामा रहेको लगत कितापमा भाडामा रहेको भनी जनाइ सो भाडामा रहने सवारीमा भाडा भने अक्षर टाँसेर हेर्दा पनि प्रस्ट बुझ्ने देखिने गरी १३ दफाबमोजिमको लगत दरि गर्ने अड्डाबाट तोकिदिएका सबैले देख्ने ठाउँमा नुमावमोजिमको भाडा भने अक्षर लेखी सवारीमा राख्न लाउनु नबुझिने हुन लगाए १४ को छ सदरमा हवबखत प्रस्ट बुझ्ने गरी राख्नुपर्ने ----------------------------------- १ भाडामा मानिस घुसी वा माल लादी चलाउँदा भाडा लिदा मोटरकारमा यति बसमा यति लरीमा यति जवान वा माल यति वजनसम्म अथवा माल मानिस दुबै राखी चलाउँदा बस लरीका वजनसम्म माल राखी चलाउँनु भाडा लिदा पनि यस दरले लिनु भनी सदरमा भए पुलिस गोस्तवाराका तालुकवाला जिल्लामा भए जिल्ला गौँडा गोस्तवाराका बदाहाकिमबबात तोकाई लिई सो तोकिदिएबमोजिम सवारीको लगत दरि गर्ने अड्डाले यति वजनसम्म वा यति वजनसम्म राखी चलाउनु भाडा लिदा पनि यस ठाउँमा लादा ल्याउँदा यस दरले लिनु लेखिए भन्दा बढी राख्नु वा बढी भाडा लिई चलाउन हुँदैन भन्ते

लेखी अढाको र हाकिमको समेत छाप लगाई सवारीमा सबैले देख्ने गरी टँसी दिने टँसाई लिने लिनु पर्छ ------------------------------------------------------------------- २

भाडामा रहेको मोटर कार बस लरीमा लगात राख्ने अढाबाट चलाउन लायक होई होइन भनी हरसाल ६ दफामा लेखीएका टायम टायममा जँचाई चलाउन लायक देखिए फलाना दिन जँच ब효 भनी भनिँजेको सहीछाप गराई मोटर हुनकिने मानिस बस्ने सीट अगाडि अहेको ऐनामा टँसी राख्ने गर्नु --------------------------- ३

भाडामा रहेको मोटर कार बस लरीमा जँचेको र यति जतन यति बजनसम्म रखी यस दरै भाडा लिनु भनी मोटरमा टँसाईको कागज उप्की गए च्यातिए झुत्रो भए नेपाल ४ भन्ज्यादिभित्र भए चारपसा दस्तुर तिरी अको जँचेको भनी छ्यापिएको छापा कागज र जिल्लाकोमा भए दस्तुर तिरी अको लेखाई टँसाउनु गर्नु ----------------------------------------------------------------------------------- ३

भाडामा जान बस्ने जसकै भइराहेका मुनासिब कारण नपरी भाडामा जान्न पाइदैन --------------------------------------------------------------------------------- ५

सवारीहरू चलाउँदा विग्रेको चलाउनु र चलाउन दिन हुँदैन भाडामा रहेको मोटर बस लरी ३ दफाबमोजिम सालको ४ पटक ३ ।३ मैन्ना मा र अरु भाडामा नरहेको प्राईभिटी सवारी वर्षको १ पटक लगात राख्ने अढाबाट जँचेनाई लगाई जँघाई निस्सा लिने दिनु पर्नुपर्छ प्राईभेट सवारीमा जँचेको निस्सा सवारीमा टँसूनपर्दछ ----------------------------------------------------------------- ६

देशबाट छिकाई आएका मोटरकार बस लरीमा जहाँ बढी अर्थात् ड्राइभर बस्ने ठाउँ खण्ड बनाउँदा देशबाट बनी आएका नापबमोजिमको मात्रा बनाउनुपर्छ सवारी हुनेकिने मानिस बस्नेका दहिनातर्फ कुन अर्की मानिस वा बस्न रहुन गर्ने गरी बढाई बनाउनु र सवारी हुनेकिने दाहिने तर्फ अरु कुन मानिस बस्नु राखी चलाउन हुँदैन -----२० बस लरीमा काठको घर बनाउँदा सो बस लरीको ट्यासीकी देशबाट जडान गरेको नापभन्दा १ फुटसम्म बढाई बनाए पनि हुन्छ त्यसदेखि बढी बढाई काठको घर बनाउन हुँदैन -------------------------------------------------------------- २१

मोटरकार برس लरी मोटरसाइकल बग्गी टँगा टमटमहरूको लगत राख्ने अड्डाले चढाइसकेपछि रोडशेष लागी आएका ठाउँमा रोडशेष लाग्ने सवारीको रोडशेष लिन अढामालगत दर्ता भएको ३ दिनभित्र दर्ता गर्न जानु भनी सवारी दर्ता गरिमागने धनीलाई सुनाइ निस्सा लिई आफ्ना अड्डाको लगत कितामा समेत सफलता मितमा जनाउ गयो भनी जनाइ नम्बर राखिदिएका मितिले ३ दिनभित्र रोइ ट्याक्सी लिने अढामा जनाउ पठाउने र लगत दर्ता गराइमागने धनीले पछि म्यादभित्र रोडशेष असुल गर्ने अड्डामा दर्ता गर्न जानुपर्ने लेखिबोइमजीन रोडशेष र लगत दर्ता गर्नलाई अउनासाउ रोइ ट्याक्सी असुल गरी लिने हिड्डे अड्डाले आफ्ना अड्डाको रोडशेष असुल गर्ने लगतमा यो नम्बरको यसले राखेको यस रोडसेइ रोइ ट्याक्सी असुल गर्नुपर्ने भनी बुगत कसी सवाल सनदबमोजिम गर्नु । २२

रोडशेष लिने लगतमा दर्ता भए दर्ता गराई राखेको पछि अरुलाई बिके गरि वा अरु कुने किसिमसंग हेर छुटी लिनु दिनु ब. चेलाउन नहुने बे लगत काटाउन आएमा लगतमा नाउसारी नुआई भरे लिग काटिसकेपछि सो नाउसारी भरे लागत काटिएको २२ दफाबमोजिम लगतमा जनाउने अड्डाले रोडशेष लिने अढालाई पनि लगत काटिएको मितिले ३ दिनभित्र जनाउ दिने गर्नु । ----------------- २३

देशबाट झिकाउन अरु ठाउँबाट ल्याउनालाई इजाजत दिएका जितको लगतकिताप खडा गरी रासी इजाजत दिएका ३ दिनभित्र फलानालाई यस किस्मिको यो यति झिकाउनाई इजाजत दिएकोछ झिकाई ल्याएमा जाँचो छुडाई जनाउ दिनु भनी इजाजत दिने अड्डाले सरदमा झिकाउने भन्सार गोस्तवारालाई जनाउ पठाईदिनु ---- २४

इजाजत ली झिकाउन ल्याउनपर्ने सवारीहरु देश या अरु ठाउँबाट झिकाई आएकोमा भारी खोले हेर्ने अड्डाले हेरी बुझी विना इजाजतले ल्याएको देखिए एनसबालबमोजिम गर्नु लगत लाउनु इजाजत ली झिकाए ल्याएको जितमा एनसबालबमोजिम गरी इजाजतबमोजिम ल्याएको जाँचो छुडाइको जति म्हेंनाको

एकै पटक म्हेन्ना भुक्तान भएका १५ दिनभित्र फलाना फलानाले यस किसिमको यो यति झिकाई फलाना मितिमा मितिमा लगेको छु भन्ने फँटबारी लगत्त दर्ता गरी राख्ने अड्डामा पठाइदिनुपर्छ लगत्त दर्ता गराई राख्ने अड्डाले पनि लेखिएको फँटी अनामामा झिकाई ल्याएको जति लगत्त दर्ता गराउन आएको छु छैन भनी भिडाई हेरी इजाजत ली झिकाउनेले लगत्त दर्ता गराईमागन म्यादभित्र नआएको देखिएका जतिमा ऐनसबबल्बमोजिम गर्नु ------------------- २५

बिक्री गनलाई देश वा कतैबाट झिकाई बिक्री गर्ने इजाजत पाएकाले झिकाई आइपुगेका १५ दिनभित्र लगत्त दर्ता गर्ने अड्डामा झिकाई आएको मोटर बस लरी मोटरसाइकल बग्गीहरूर देखाई जँचाई लगत्तमा बही भुक्तानलाई लगत्त राख्ने अड्डामा दरखास्त दिन आएमा जाँचो भीरी बिक्री गनलाई झिकाएको जतिको छुटे लगत्तकिताप खडा गरी बिक्री गनलाई झिकाउनेको, बिक्री भएका राख्न पाउने यस ससालाई यस यस मितिमा यति बिक्री भयो भन्नै लेखेमा सेतामा लेखी किनेकोको सहिछाप गरी राखी किनेलाई पनि फलाना मितिमा दिएको भनी सहिछाप गराई ली म्हेन्ना म्हेन्नादिनमा यो यति यसदिनमा बिक्री भएको भनी जाहेर गर्ने आउला भन्ने कागज गराई ली झिकाएको सवारी छाडिदिनु लेखेबमोजिम बिक्री भएको जाहेरी आएमा बिक्री भएको जति अड्डामा रहेका बिक्री गनलाई झिकाएकोले लगत्तकितापमा जनाई दी खरिद गरी लिनेले राख्नलाई लगत्त दर्ता गराउन आए नआएको जोन्ने गर्नुपर्छ किनी लिनेले दर्ता गराउन आएमा नम्बर रहने हुनाले बिक्री गनलाई झिकामा नम्बर राख्नुपर्दैन --------------------------------------------------------------------- २६

देशबाट झिकाई बिक्री गर्ना निमित इजाजत पाई झिकाउनेहरूले अरुलाई दिनुपर्दा इजाजत ली राख्नुपर्ने जति राख्नलाई इजाजत पाकाएकालाई मात्र दिनुपर्छ राख्न नपाउने र इजाजत नपाएकालाई दिन र लिनेले लिनसमेत हुँदैन --------------------------------------------------------------------- २७

लगत दर्ता भरेको सवारी लगतमा दर्ता गराई राख्ने सवारी राखी चलाउँदा पाउने कसैलाई हक छोडी दिए लिएमा लिने लिने दिने लिए दिएका १५ दिनभित्र यस बेहोरा सँग मैले दिए लिई दर्तावालाका नाउँबाट कट्टा गरी लिनेका नाउँमा दाखिल खारिज गरी पाऊँ भनी लगत रहेका अड्डामा दरखास्त दी नाउँसारी गराई लिनुपुग्छ लेखिबोझिमै नाउँसारी दाखिल खारिज गराउनालाई लिने दिने दुबै হাজির भइ दुबैको सहिछाप गराई र एक जना मात्र वा दुबैजना हाजिर हुन नआई यस हिसाबसँग लिए दिई हुन्छ हूँ नाउँसारी दाखिल खारिज लगत हबस भनी दर्तावालाले गरी दिएको कि कागज दि १३ दफाबोझिम दरखास्त लेखी सहिछाप गरी पठाएमा दरखास्तवालाको सहिछाप गराई तौमा भो दफाबोझिम गरी बरीसावालाको सहिछाप गराई ली चलाउन पाउनेले लिएको भाए लाइसेन्स दफाबोझिम लाग्ने दस्तुर ली यसले यस हिसाबसँग फलाना मितिमा लिए ली दिएको भनी लगतकितामा जनाइ दिनेलाई अघि विरखको निस्सा खिची ली हक छोडी ली दर्ता गराउन औनाउनेका नाउँमा लगत दर्ता भएको निस्सासमेत दिनु लिनु । २८

लगत दर्ता वा नाउँसारी गराई राख्नुपर्ने सवारी २८ दफाबोझिमको म्याद १५ दिनभित्र दर्ता गराउन नल्याए म्याद नाघेपछि दर्ता गर्न ल्याएमा ऐन बमोजिम जरिवाना गरी दर्ता गरिदिनु । २९

लगत दर्ता गराई राख्नुपर्ने सवारी दर्ता गराई राख्ने दर्तावाला धनी मरे त्यसको हकदारले मरेको ३१ दिनभित्र लगत रहेका अड्डामा जाहेर गर्नुपर्ने लेखिबोझिम जाहेर गरी आफ्ना नाउँमा राउन आए ७ दफाबोझिम गर्नु -- लगतदर्ता भी नम्बर नचढेको मोटरकार बस लरी मोटर साइकल सनसाइन स्रिगा रिक्सा टगा टम्पट इत्यादि सवारी विधी चलाउन नहुने भएमा चलाउन नहुने भएको हुँदा लगत काटी काटी वा सवारी चलाउने लगत काटी पाऊँ भनी लगत दर्ता गराउने धनीले दरखास्त दिन आए जाँचै चलाउन नहुने लेखिएको बेहोरा

जनाई लगत काटी लगत दर्ता भएको निस्सा र सवारीमा राखेको नम्बर समेत खिंची लिई लगत काटीको जनाई रोहदाश लिने अड्डामा पनि पठाईदिनुपर्छ --- ३१

मोटरकार बस लरी बग्गीहरू बग्गीहरू धनीले अपना घरमा राख्दा मोटरहरू ग्यारेजमा र बग्गी टँगा टमटम बग्गी भग्गनाखानमा राख्ने गर्नुपर्छ बाहिर पब्लिकको सडक बाटोमा सधैं त्यसैराख्न गर्ने हुँदैन ग्यारेज बग्गनाखान भत्के विग्रेमा भने भत्के विग्रेका ३५ दिनभित्र मर्मत गरी तयार गरी ग्यारेज बग्गनाखानमा राख्नु तयार नभएसम्म वा अवधिपछि पनिहर सडक बाटोमा राख्नुपर्ने भै राख्दा पनि मानिसहरू जान आउन र गई बस्नु सवारीहरूलाई बाटो नरोक्ने गरी فراकिलो जाग्मा राख्ने गर्नुपर्छ --- ३२

२ नं ।। ।। लाइसेन्स ली हिकनुपर्ने दमकु मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल बग्गी टँगा टमटम इत्यादि सवारी होक्ने काम सिकाउँदा सिकुदा देहायबमोजिम गरी सिकने सिकाउने गर्नुँ

सर्टिफिकेट ली हिकनुपर्ने काम सिकुदा सिकाउँदा जुन कुरा होक्ने काम सिकाउनुपर्ने भएकोले त्यसकुर सिकाउँदै सर्टिफिकेट पाएकासँग सिकु र सिकाउनुपर्छ सर्टिफिकेट नपाएकालाई सिकाउन र त्यससँग सिकिमान पनि हुँदैन १

सिकाउँदा सर्टिफिकेट नपाएकालाई पनि कुनै कुराको नोक्सान नहुने गरी रुलबमोजिम होक्ने काम सिकाउनुपर्छ २

पहिले सिकाउँदा मोनिसाको भिड भाको र टुडिकेल छाउनीभएकैक अन्य eclas ठुलो ठाउँमा लगी रुलबमोजिम होक्ने काम सिकाई होक्ने रुल सबै जानी होक्ने सन्नै भयो अब अन्य ठाउँमा नोक्सानीको बचाउ गरी होशियारी साथ होक्न सक्छ भनी सिकाउनेले ठहराई जिम्मा लिए पश्चातमा ५ दफाबमोजिम अन्यत्र लगी हँकाईहेर्नु -- ३

सिकनेले सिकाउँदा कुनै कुराको नोक्सानी परी सजाय हुने भएमा सिकनेलाई सजाय हुँदैन सिकाउनेलाई सजाय हुन्छ ४

पैले ३ दफामा लेखिएबमोजिमको एकलास टाईमा लगी हैकाई हेरी होँकन सक्ने देखिएपछिमात्र शहर गाउँभित्र सडक बस्ती मानिसहरु हिड्ने ठाउँ र उकालो भितालो मोड घडेभएका समेत सबै ठाउँमा होँकन लगाई हेर्नुपर्छ ---- ५ सिकिमानेले राम्रो हिसाबसंग होँकन सक्ने भैसकेपछि सिकिउने जाँच डी सर्टिफिकेट लिनुपर्ने जितमा यसले यो सवारी रुलबमोजिम होँकन सक्छ भनी ३ नं. को ४ दफाबमोजिम सिकिउने सहिछाप गरी सिकिमानेलाई दिनुपर्छ --- ६

३ नं ।। ।। नेपाल सरहदभित्र मोटरकार बस लरी मोटर साइकल बगरी टँगा टमटम हाँकी चलाउन निमित्त सर्टिफिकेट बिनिचाई देहायबमोजिम दखास्त दिनुपर्छ ---- मोटरकार बस लरी मोटर साइकल बगरी टँगा टमटमु होँकने काम देशमा सिकी सर्टिफिकेट पास पाई आएकोले नेपाल सरहदमा र नेपाल सरहद मोफस्सलमा होँकनलाई पास पाइएकाले नेपाल ४ भ्यूजभित्र होँकनै जाँच दीन सर्टिफिकेट लिनलाई दखास्त दिनुपर्छ --------------------------------------------------- १ देशमा सिकी सर्टिफिकेट ली आएकोले र यही नेपाल सरहदमा होँकने काम सिकिउने कामको जाँच सदरमा होँकनलाई जाँच दिनेले सदर पुलीस गोस्वारमा जिल्लावाई होँकनालाई जाँच दिनेले जिल्ला इलाका गोँडा गोस्वारमा दखास्त साथै जाँच दिनालाई लाने ४ दफा बमोजिमको दस्तुर समेत दखिल गर्नुपर्छ ----------------------------------------------------------------------------------- २ सवारी होँकने जाँच दिनालाई दखास्त दिदा होँकने कामको नोकरी गर्नेले आपै हाजिर भै र होँकने कामको नोकरी नगर्ने भएको मालिक धनीले न होँकनलाई जाँच दिनेमा भए ३ दफा बमोजिम दखास्त लेखी सहिछाप गरी अरुका हातमा पटाइदिए पनि हुन्छन् जाँच हुने दिन आपै हाजिर भै जाँच दिनु पर्छ ----------------------------------- ३ सिकिने कामको दखास्त दिनेले नेपाल सरहदमें सिकिउने होँकने कामको नेपालको सर्टिफिकेट पाएका फलाना गयो होँकने काम सिकेको छु यस ठाउँमा हाँकनालाई जाँच दिन पाउँ भनी दखास्तमा लेखी सो दखास्तका पीड् फड्केने

किनारामा वा छुट्टै कागजमा सिकाउनेको म फलानोले यसलाई यो सवारी होइँकने काम सिकाएको हूँ जाँच दिनु दिन सक्छु भन्ने सही छाप गराई लिनुपर्छ देशको सर्टिफिकेट पाएकाले नेपाल सरहदमा होइँकनलाई वा नेपाल सरहद जिल्लामा होइँकनलाई सर्टिफिकेट पाएकाले सरहदमा होइँकनलाई जाँच दिनुपनेमा सो सर्टिफिकेट पाएक पूरा दरखास्तमा लेखी पाइरहोरेको सर्टिफिकेटसम्म देखाए पुग्छ सिकाउनेको सहिछाप गराउनुपर्दैन सर्टिफिकेट देखाएकोमा सर्टिफिकेटमा रहेका फोटो चिन्हसमेत मिल्छ मिल्दैन भिडाई हेरी दरखास्तको शिरमा मिले नमिलेको कैफियत लेखी हाकिमले दस्तुर गरी राख्ने गर्नु । ४

होइँकने कामको जाँच दिनतलाई मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल होइँकने कामको जाँच दिनलाई ६। रु बगरी टोंगा टेम्पो ट्याक्सी होइँकने कामको जाँच दिनमा १ रुपैयाँ दरखास्त साथ दस्तुर दाखिल गरे मात्र जाँच हुन सक्छ दाखिल नगरी दरखास्त लाग्न सक्दैन । ५

४ नं । ।। ॥ अब उप्रान्त जाँच गर्नुपर्दा र अघि जाँचलाई दरखास्त दिएको जाँच दिनुपर्ने बाँकी र जाँच पास भए सर्टिफिकेट दिन बाँकी भएलाई दहवयोमजिम गरी म्यादभित्र जाँचने र जाँच पास भएकालाई सर्टिफिकेट दिने गर्नुपर्छ

अघि सवारी होइँकने कामको जाँच दिनलाई दरखास्त दिएको जाँच भनसंकेका र जाँच भसंकेका सर्टिफिकेट दिन बाँकी भएकोलाई हाजिर भै जाँच दिन सर्टिफिकेट लिनलाई ३५ दिन भित्र हाजिर हुन आउनु सो म्यादमा हाजिर नभए जाँच हुने सर्टिफिकेट पाउनसमेत सक्नेन भने बेहोराको जाँच गरी सर्टिफिकेट दिने अड़ाल म्याद पुर्जी यो रुल जारी भएका १५ दिनभित्र टौंसिदिनु । ७

अब उप्रान्त हुने कामको जाँच दिनलाई दरखास्त दिन आएर गएमा र अघि दरखास्त परी जाँच बाँकी भएका तोकिएका म्यादमा हाजिर हुन आएकाहरुको हाजिर भएका दिन जाँच गर्न सक्ने भए उसै दिन जाँच किसकनुँ ----------------- २ दरखास्त दिएको दिन जाँच गर्न नसक्ने भए 하는 काम जाँच दिनलाई जुन दिन जाँच हुन सक्छ उस दिनको तारीख मुकुर्कर गरी दी उस दिन जाँच हुन्छ यस ठाउँमा यस तयमा जाँच गर्न सवारी समेत लि हाजिर हुन आउनु भनी तारीख तोकिदिनु ---- --------------------------------------------------- ३ जोन्नेले हाजिर हुनुको मुनासिब कारण बाहेक जाँच दिन हाजिर रहेकोमा जाँच गनालाई दरखास्त दिएका मितिले १४ दिनभित्र जाँच किसनुपर्छ जाँच नगरी तारीखमाตร दी शलाई जाँच हुदैन ----------------------------------- ४ म्याद तोकिएका तारीखका दिन ऐन बमोजिमको असुब कारण परी हाजिर हुन नसके ३ पटक गरी जम्मा ४५ दिनसम्मको अज़ीर पठाउँछ अज़ीर पठाउँदा यस कारणले तारीखमा हाजिर हुन सकिन फलाना दिन हाजिर हुन आउँछु भनी अज़ीर गनुपर्छ अज़ीर हुन नपुगे उँदै तोकिएका तारीखका दिन हाजिर नहुने अज़ीर खबर पनि दाखिल गर्न नसक्नेका तारीख थामिन सलेन ----------------------- ५ म्याद तारीख गुनेको थामी जाँच गईराइमागनेलाई जाँच गर्ने अड्डामा दरखास्त ३५ दिनभित्र हाजिर भए दिन जामा जरिवाना नगरी र ३५ दिन नाघेका १५ दिन अर्थात् तारीख गुनेको ५० दिनभित्र औं दोस्रा पटकको गुजारेकोमा गुजेका मितिले १४ दिनभित्र हाजिर भएमा १ रुपैयाको लिपफा विला विनत्पर दिए ऐबटाट र सो नाघि ३५ दिनभित्र सदरबत्त जाँच गर्नेमा सदरपुलीसका तालुकावालाको जिल्ला गाँडा गोडा गोशवाराका तालुकावाला बडाहाकिमको तोकमा प्रमाई गराई ल्याएमा जाँच दिदा लगनले दस्तुरको आधी दस्तुर जरिवाना गरी म्याद तारीख थामी तारीख तोकी जाँच गर्नु लेखिएको म्याद नाघेपछि गुजेका म्याद तारीख थामिन र जाँच गर्न बाँकी भएकाको अघि दिएका दरखास्तबाट जाँच हुनसक्दैन थाम्ने म्याद नाघेका ३ दिनभित्र

जाँच दिनलाई फेरि एकौँ दखस्त दिएका बखत जाँच गर्ने भनी लेखिदिई डिसमिस गरिदिनुँ ----------------------------------------------------------------------------------- ६

जाँच दी जाँच पास भैसकेकाले सर्टिफिकेट लिन नपाउँदे तारीख गुजानेले म्यादभित्र तारीख नथमाई म्याद नाघिसकेपछि सर्टिफिकेट लिन आए पनि जाँच पनि भैसकेको सर्टिफिकेट डिसमिस बाँकी भएको हुनाले जाँच दिनु लाग्ने दस्तुरको आदि दस्तुर जरिवाना गरी सर्टिफिकेट दिनु ------------------------------------------------------------ ७

तोकिएका म्यादभित्र जाँच नगर्ने जाँचपास भएकलाई म्यादभित्र सर्टिफिकेट नदिने हकिमलाई अझै छिटो काम गराएर जरिवाना हुनेछ ------------------------------------------------- ८

होइनकि काम गर्दा गाह्रो होकिने कामको जाँच गर्ने अड्डामा जति गर्ने निमित्त जागिरदार मुकरर भएकै ठाउँमा सो मुकरर भेरहेक जागीरदारले र जाँच गर्ने मुकरर भएकै जागीरदार हाजिर हुन जाँच गर्ने नक्साने भएका बखत वा जँचाउन नलाउन हुनेन भए सदरमा सरुवा गरालाई सदर পুলिसगोश्वाराका तेनाथावाले मुकरर गरिदिएका सर्टिफिकेट पाईरहेका ड्राइभर सवारले मोफसलमा जाँच गरालाई जिल्ला गोडा गोश्वाराका बढाहाकिमले पास पाएकलाई लगाई जाँच गराउनु पर्ने ------------------------------------------------------------------- ९

मोटरकार होइनलाई सर्टिफिकेट पाएकाले बस लहरी होइन र टँगा टमटम होइनलाई सर्टिफिकेट पाएकाले बरगी होइनलाई दखस्त दिन आएमा मोटरकार ३ वर्षसम्म होकि चालु आपाकाले बस लरी होइन र टँगा टमटम ३ वर्ष होकि चलाएकाले बरगी होकिने सर्टिफिकेट दिनलाई जाँच दी ली रहनुपर्नेन त्यसै जाँच नली जुन सवारी होइनलाई पास मागेको हो त्यस सवारी होकिने पास दिन लिनु दस्तुर ली सर्टिफिकेट दिनु ------------------------------------------------------ १०

जाँच गराउँदा जाँच गर्ने आफैंले न सिकाएको भए सो सिकाउनेबाट र जाँच गर्नेको देहायबमोजिम नाता कारबार ने सिकाएको मानिसको भए सो नाता कारबार झगडा परेकालाई जाँच गर्न समेत हुँदैन गिरेएको भए पनि

बदर हुन्छ लेखिए बाहेक अरुबाट जाँच गर्न लगाउने र सर्टिफिकेट दिन लाउनु --------------------------------------------------------------------------------- ११

आफ्ना एकाघरससंग बसेका जाहानको --------------------------------------------------- १

हाडमा अपुताली परेर खान पाउने नातेदारको -------------------------------------------- २

आफ्ना मामा, बाबा, मामा, ठुलो, बाबु, ससुरा, जेठु, साला मीत आफ्ना दिदी बहिनी छोरी नातिनी दिइएको जुबाई भान्ज नातिको --------------------------------------------------- ३

आमाको बाबु मन्त्र सुनाउने गुरु मन्त्र सुनाएको शिष्यको --------------------------------- ४

आफुले कारबार झगडा भएको ----------------------------------------------------------- ५

आफ्नो नोकर चाकरको ----------------------------------------------------------------- ६

होइने काम जाँच गर्दा पेलैले यो रुलको ५।६।७ नं. बमोजिम जाँच गरी हेरी पास भएपछिपनि जुन सवारी होइनालाई पास दिनुहुने भएकोछ सो रामो हिसाबसंग दस्तुर माफिक होशियारीसंग हिँड्न सक्ने हो होइन भनी २ नं. को ३।५।दफाबमोजिमका ठाउँमा लगी हेरी हेरी जाँच गर्ने रुलको जाँच पास नभए होइने कामको जाँच दिन लिन हुँदैन ------------------------------------------------- १२

जाँच गराउँदा होइने कामको जाँचि सर्टिफिकेट दिने अड्डाका हाकिम वा असिस्टेन्ट १ जनाको देखरेखमा जाँच गर्नु गराउनु पर्छ ------------------------------------------- १३

१६ वर्ष मनिकिल रुलु लड्डो वा बैँहो आँखा र हात खुट्टाको जोर कम भएको बोलाहा वा एक पटक बोलाईसेको छरी रोग भएको एक पटक हात खुट्टा पख्रवात भकाले मोटरकार बस लरी मोटर साइकल बर्गिसेमत सवारी होइने कामको जाँच हुन् र सर्टिफिकेटसमेत पाउन सक्दैन नजर ठीक नहुने चस्मा लाउँदा ठीक हुने रहेछ भने चस्मा लगाई जाँच गर्न र चस्मा लगाई होइने गरी सर्टिफिकेट दिनुहुन्छ ----------------------------------------------------------- १४

यस महलका १४ دفाबमोजिम भएको हो होइन भनी छुट्टाउनुपर्ने देखिए हस्पतालबाट जाँच गराई हस्पतालको निस्सा ली सोबमोजिम नभएको भए मात्र जाँच गरी सर्टिफिकेट लिनु पर्नेगुन्छ --------------------------------------------------- १५ हुइक्ने कामको जाँच गर्नेले जाँच गरी सकेपछि जाँच खत्म भएको दिन जाँच्छा हुइक्नेSdkVersion ठहरी जाँचपात्र भएकलाई सदरको वा जिल्लाको हकिन् सखच्च सर्टिफिकेट दिन लायकको हु भनी र हकिन् नसक्ने देखिए यस कारण हुइक्ने कामको सर्टिफिकेट दिन लायकको देखिएदिन भनी जाँचनेहरूले सही छाप गरी सो जाँचको कागज जाँच गर्न दिन अनुमत दिनुपर्ने ----------------------------------- १६ जाँचबाट फेल भएकलाई फेल भएका मिति ३ मेन्था नभए फेरी जाँच लिन दिन हुँदैन त्यस पछि अर्को दरखास्त दि जाँच दिनुपर्ने --------------------------------- १७ जाँच गरी हेनेले जाँच सिधाई १६ دفाबमोजिम लेखी दिसेकेपछि जाँच गराउने अधुले जाँच खत्म भाएक दिन जठुबाट ठहरीको बेहोराको कागज लेखाई सहीछाप गराई ली सो जाँचको कागजे लेखिदिएका मितिले मुनासिब गरी कारणले वाहक ३ दिनभित्र पास भएकलाई ५ न. को دفाबमोजिम गरी सर्टिफिकेट दिने र फेल भएकलाई जाँच पास नभएकाले पास पाउन र दरखास्त साथ दाखिल गरेको जाँच दिनलाई दिएको दस्तुर किता हुन् समेत सवदेन भनी सुनाई निस्सा ली दिनुपर्ने ------------------------------------------------------------ १८ हुइक्ने काम जाँच सकेपछि जाँच दिनलाई दरखास्तसाथ दाखिल भएको दस्तुरमयभेट मोटर मोटरसाइकलको जाँच गर्नेलाई मुकर्र भएका जागीरदारवाहक अरु ड्राइभरले मोटर मोटरसाइकलको जाँचमा जाँच गर्ने ड्राइभरलाई ४ रुपैयाँ बगरी टगा टमटमको जाँच गर्नेलाई १ रुपैयाँ पाउछ दिनु गर्ने मुकर्र भरेहेका जागीरदारले जाँच गरेको भए त्यसले पाउदैन सरकारिया सेस्तामा २० دفाबमोजिम बेहोरा जनाई आम्दानी बाँधी दाखिल गर्नु ----------------------------------------------------------------------------- १९

हुइने काम जाँच गरालाई आएको दस्तुर आम्दानी बाँध्दा जाँच पास भैसकेपछि १९, दफाबमोजिम दिने भनी जाँच गर्ने ड्राइभर सवारलाई दिई र सोही बाँकी रहेको रुपैयाँ सवारी बारे असल काम गर्ने পুলिसलाई पुलिसका तालुकावालाका तजबिजले बक्स दिने भन्ने बेहोरा जनाई अड्डाको सेस्तामा आम्दानी बाँधी जाँच गर्ने ड्राइभर सवारलाई दिई बाँकी रहेको रुपैयाँ सवारी विषय असल काम गर्ने पुलिसलाई तैनथवाकालाका तजबिजले बक्स दिन हुन्छ दिनु ।

२०

५ नं. ।। ।। सवारी हुइने कामको सर्टिफिकेट पाउनेलाई सर्टिफिकेट दिदा देहायबमोजिम सर्टिफिकेट दिय तसको लगत किताबमा खडा गरी राख्नुपर्छ लेखिएबमोजिम खुलाउनुपर्ने नखुलाई खडा गरी राख्नुपर्ने किताब खडा नगरी वा लगत किताबमा लेखी सर्टिफिकेट दिन हुनुन् ।

हुइने कामको जाँच दी पास भएका सर्टिफिकेट पाउनेलाई सर्टिफिकेट दिदा सर्टिफिकेटमा र सो सर्टिफिकेट दिनेको लेखे अड्डामा रहेन त्यसे दफा बमोजिमको लगत किताबमा समेत सर्टिफिकेट पाउनेको बाबु बाजेको नाउँ र आफ्नो नाउँ जात वर्ण वर्ष मुखमा देखिएको चिन्ह बसिरहेको घर डेराको नम्बर दायाँ बायाँ दाहिना हात बढी ओइलोको एनबोजिम रेखा प्रुष्ट बुझिने गरी ल्याएछ सहिछाई गराई सर्टिफिकेट पाका बखतको फोटो २ प्रति सर्टिफिकेट पाउने सँगै १ प्रति सर्टिफिकेटमा र १ प्रति लगत किताबमा टाँसी यस मितिदेखि फलानामितिसम्म सदर मोसफल यस टाउमा यो सवारी हुइने पास भनी किती लगत किताबको सिलसिलेवार नम्बर सर्टिफिकेट दिएको मितिसम्म राखी ४ दफाबमोजिम सर्टिफिकेट दिने अड्डाको सहिछाई गरी सर्टिफिकेट दिनु ।---- १ सर्टिफिकेटमा यस मितिसम्म सवारी हाँक्नु भनी मिति तोकिदिए द जुन साल मितिमा सर्टिफिकेट पाउने भएको छ त्यस सालका सालतमामी मितिसम्म हाँक्ने पास भनी किती लेखिदिनु त्यस देखि बढीको मिति तोकी पास दिन हुँदैन ।

२

बस लरी र बग्गी होकिनलाई सर्टिफिकेट दिदा बस लरी होकिने सर्टिफिकेटमा बस लरी कार र कार होकिने सर्टिफिकेटमा कार बग्गी होकिने सर्टिफिकेटमा बग्गी र टँगा टमटम हटमन मोटरसाइकल होकनेमा मोटरसाइकल हाकने पास भनी लेखिदिनु ------

३

होकिने कामको सर्टिफिकेट पाउने ठहरिका धनी र नोकरी गर्ने ड्राइभर सवारलाई सर्टिफिकेट दिदा १।२।३ दफामा लेखिएबमोजिम लेख्नु लेखनुपर्ने सबै कुरा खोली लेखी लसेर हाक्ने होकिने पासमा सदर पुलिस गोस्वारका तालुकावाला फसिलमा जिल्लामा होकिनेमा जिल्ला गौडा गोस्वारका तालुकावाला बदाहकिमनको छाप र सो पास दिने अड्डा हाकिम असिस्टेन्ट ठहरि जाँचपास गर्ने मानिहरूको पुछी सही छाप र अड्डाको समेत छाप लगाइ दिने गर्नु ------

४

अधिका रलुको जाँच तो दि सर्टिफिकेट पाएकाले यो नयाँ जारी भाएक छ महिनेहितरो दी रलुको ४ बो १२ दफाबमोजिम जाँच दी पास भाएकलाई पाइरहेको सर्टिफिकेटका पीठमा रलुको पनि जाँच पास फलाना मितिमा भाएको छ भनी लेखो अड्डाको छाप र अड्डाको हाकिम असिस्टेन्ट जाँच गर्नेको समेत पुछै छाप लगाइ दी लगत कितापमा पनि जनाइ राख्ने गर्नु ------

५

जाँच पास भाएकलाई सर्टिफिकेट पास दिदा सर्टिफिकेटको दस्तुर मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल हाक्ने पासको ४ रुपैयाँ बग्गी टँगा टमटम होकिने पासको १ रुपैयाँ लगाइ ली सर्टिफिकेट सुम्पि दिनु ------

६

सर्टिफिकेटमा लेखिएको घर धेरा छाडी अत्तैमा धेरै अत्तैमा घर धेरी गरी बन गिएमा यस मितिदेखि यस ठाउँमा यति नम्बरको घर ली वा डेरा गरी बसेकोछ भनी घर डेरा सरेको दिनमा या तसका ३ दिनभित्र सर्टिफिकेट दिएका अड्डामा जाहेरी दखास्त दी पाइरहेको सर्टिफिकेट र अड्डाको लगत कितापमा समेत जनाइ दिनु जनाइ लिनु गर्नुपर्छ घर डेरा सरेको जाहेर नगरी त्यसे बस्न हुँदैन

७

सवारी भाँकने कामको सर्टिफिकेट पाइरहेका मानिस मेरो बेहोरा त्यसका नजीकका आपुताइ खाने हकदारले मेरेका ३५ दिन भित्र मेरो बेहोरा जाहेर गरी मेरेका नाउँको सर्टिफिकेटसमेत पास दी राख्ने अड्डामा दाखिल गर्नु र अज्ञले पनि लेखीएको जाहेरी आएमा वा अज्ञले थाहा पाएमा बुझी ठहरे मेरेले पाइरहेको सर्टिफिकेट खिची कितापमा लगत बेहोरा जनाई रङ्डी गरिदीनू । --------------------------------------------------------------------------------- ८

पाएका सर्टिफिकेट हराए चोरीराए हराए चोरी भएका भितिले र पता लागेमा पता लागेका मितिले ३ दिन भित्र पास दिने लगत राख्ने अड्डामा जाहेरी दखिलत दिनुपर्छ चोरीराए हराएका पासको सट्टामा अर्को नयाँ पास गराई ली सकेपछि पता लागेको जाहेरी आएमा सो पता लागि आएको पास अड्डाबाट खिची ली रङ्डी गरिदीनू । ------------------------------------------------------------------- ९

पाएको सर्टिफिकेट हरायो चोरीयो आगि लाग्यो भनीमा पन्न्यो वा झुत्रो भै चट्याइति नबुझिने भएकोले अर्को नयाँ सर्टिफिकेट गराईमाग्नालाई आएमा सर्टिफिकेट कुनै बेहोरा खिचुत्नुने नभै कायम रे रही अर्को नयाँ गरिदिनु हेने दिएका अघिको सर्टिफिकेट यस्तो भयो भनी दखस्त परकेले त्यसका सट्टामा अर्को गरिदिएको भले बोली जनाई १ रुपैयाँ दस्तूर ली अर्को सर्टिफिकेट दी अघिको झुत्रो भै चट्याइति नबुझिने भएको सर्टिफिकेट रङ्डी गरी दी लगतकितापमा पनि अघिको सट्टा अर्को नयाँ गरी दिएको बेहोरा जनाई राख्नेहुनुँ चोरी नोभे नहराएकोमा ढोटी अर्को गराइलगभे अघिको सर्टिफिकेट अकोलाई दीएको ठहरे सजाय हुनुनेच --------------------------------------------------- १०

सर्टिफिकेटमा त्यसैका फोटो उष्टी हराए कुने परिबन्धबाट फोटो नबुझिने हुन गए अर्को फोटो सर्टिफिकेटमा त्यसै सर्टिफिकेटमा त्यसै बाहेक अर्को नयाँ फोटो तँसे तँसाएको भए त्यसको १ प्रति फोटो अड्डामा रहेका लगत कितापमा पनि तँसी बेहोरा जनाई राख्ने गनुपर्छ । ------------------------------------------------- ११

सवारी होँकने कामको सर्टिफिकेट पाएकाले रुलबर्खिलाप गरेमा सजाय सजाए पाएकोमा सजाय पाएकाको छुट्टै पटक किताब खडागरी त्यसमा यसले यो रुल बर्खिलाप काम गरेकोमा यति सजाय भयो जनाऊ अकोइछ भनी लेखी सजाय पाउने पाएइरहेको सर्टिफिकेटमा पनि सजाय भएको जनाउने ठाउँमा जनाई हाकिमको छाप लगाइदिनु पर्नेछ ------------------------------------------------- १२

होँकने कामको सर्टिफिकेट पास पाएकाले सर्टिफिकेटमा जुन मितिसम्म होँकनाई पास भनी लेखिएकोछ त्यस मितिसम्म मात्र होँकिन पाउँछ सर्टिफिकेटमा लेखिएको मितिदेखि पछि हाकिमा निमित्त पास बाह्राल माग्नलाई हरेक साल १४ दफामा लेखिएका म्यादभित्र दरखास्त सी.सा. म्यादभित्र पास बाह्राल गराई लीसकनुपर्छ --------------------------------------------------------------------------------- १३

पास बाह्राल माग्नलाई पासमा लेखिएको आखिरी मितिका भोलिपल्टदेखि होँकनाई अढुङ्गा नहुने गरी पासमा लेखिएको आखिरी मितिदेखि ३५ दिन अगावै दरखास्त अघि पास दिने कुनाको दुई निस्सा ली सो म्यादभित्र पास बाह्राल गराई लीसकनुपर्छ --------------------------------------------------------------------------------- १४

६ न. ॥ १ । पास बाह्राल गराई लिन पाउनेमा बाह्राल गराई माग्नलाई हरेक साल दरखास्त दिन आठ पटकमा देहाय बमोजिम गरी बाह्राल पाउन सक्नेलाई पास बाह्राल दिनुपर्छ ---------------------------------------------------------------------------------

पास बाह्राल माग्नलाई अघि पास दिने अड्डामा पाएइरहेको सर्टिफिकेट ली नोकरी गर्ने ड्राइभर सवारीले आफैँ hairy मे र धनीले अरु मानिसका हातदरा दरखास्त पठाइदेइ १४ दफाबमोजिम गर्नु ----------------------------------------------------------------- १

म्यादभित्र पास बाह्राल माग्न नआए बाह्राल गर्ने म्याद ३५ दिन भित्रै पास खिची पास बाह्राल माग्न आएका बखत ३।६ दफाबमोजिम गरी पास बाह्राल गरी दिनु ------------------------------------------------------------------------------------------------- २

पास बाह्राल माग्नलाई असक कारण परी म्यादभित्र माग्न आउन नसक्नेले म्यादभित्र ४ नं. का ५।६ दफाबमोजिम अझी पठाई अञीमा

तोकिएका दिन হাজির नभई गुजारीमा जुगेकाt ३५ दिनभित्रै হাজির भै पास बाहाल माग्न आएमा जरिवाना नगरी र लेखिएको म्याद नाघेका ३५ दिनभित्र बाहाल माग्न आएमा बाहाल पाउनेलाई बाहाल माग्दा लाग्ने दस्तुर बमोजिमको र सो म्याद नछिसेकपेछि बाहाल माग्न आएमा मोटर बस लरिकीको १० रु. मोटर साइकलको १० रु. बग्गी टँगा टमटमको २ रुपैयाँ जरिवाना गरी पास बाहाल माग्दा लाग्ने दस्तुर लिई बाहाल गरिदिनूँ ------------------- ३

पास बाहाल गर्ने पाइनुलाई पास बाहाल गरी दिदा अघि पाएका पास बाहालमा लेखिएका अखिरी मितिदेखि १ वर्षसम्मलाई बाहाल पाउँछ त्यसदेखि बढीको पास बाहाल पाउन सक्दैन --------------------------------------------------- ४

पास बाहाल गरिदिंदा ४ دفع बमोजिम फलाना मिति देखि फलाना मितिसम्मलाई बाहाल भएकच्छी भनी कितिनपुष्प लेखिएबमोजिम नकिटी पास बाहाल दिन हुँदैन ----------------------------------------------------------- ५

पास बाहाल दिदा ऐन रुल लेखिन हुनु र रुल वरुल्खसप गरेमा सजाय नभएका बाहाल पाउन सक्नेलाई सर्टिफिकेट दिने आइँकै हाकिमले पास बाहाल गरी दिनु ------------------------------------------------------------------ ६

पास बाहाल देहायका मानिसले पाउन सक्दैन पास किची लिनु ----------------- ७

मोटर मोटरसाइकल हाकिदा मानिसको ज्यान मर्न गमाए केले पनि ----------- १

नस्सा हुने अम्बल खाएको बखत हाकिदा मानिस मरे अझ भइ भएमा ऐ ----------------- २

ऐन रुल लेखिन नपाउने भै पास किचिए जबत भकाए ऐ ----------------------- ३

भतियय परी मानिसको ज्यान मर्न गमाए र नस्सा हुने अम्बल नखाई हाकिदा अझ भइ भएमा भने त्यस्तै ३ वर्षसम्म सवारी हाकिन पाउँदैन ३ वर्षसम्म पास किची लि ३ वर्ष पछि मात्र हाकिन पाउँछ --------------------------------- ४

रुल वरुल्खसप गरेमा सजाय पाएको देखिएकलाई सदरको पास बाहाल दिनुपर्नेमा सदर पुलिस गोस्ताराका तालुकुबालको र जिल्लाको पास बाहाल

हुनेमा जिल्ला गोस्वाराका तालुकवाला बदाहाकिमका तजबीजले बाहाल् दिनु बाहाल दिन नलायक ठहराएकोले बाहाल पाउन सक्दैनन् पासिच्छी लिन्ु ----- ८ पासबाहाल माग्नेलाई पासबाहाल गरी दिँदा दिँदा पासबाहाल माग्नालाई आएका मितीले मुनासिबन caricature बाहेक ७ दिनेभित्र बाहाल गरी दिएका मिति दिनको मिति कट्टा भरी म्याद गुजारी थामिए जरिवाना भएकोमा सोसमेत कैफियत लेखी फलाना मितिदेखि फलाना मितिसम्मलाई पासबाहाल भनी सर्टिफिकेटमा म्याद तोकिएका मिति लेखिदेखा मुनि मुनि लेखी बाहाल दिनेको सहीछाप गरी दिनुपर्छ --------------------------------------------------------------------------------- ९ पासबाहाल गराई राख्नुपर्ने सवारीको पासबाहाल पाउनु पर्ने पासबाहाल गरी दिँदा मोटरकार बस लरी मोटर साइकल हुनेमा रुपैयाँ २ रुपैयाँ बग्गी टोंगा टमटम हुनेमा बाहाल पाएकोमा ।। अतः दस्तुर ली पासबाहाल गरी दिनु ---- १०

७ नं. ।। ।। मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसाइन बग्गी टोंगा टमटम समेत सवारी हाँकि चलाउँदा देहायबमोजिम गरी चलाउनुपर्छ रुलबखिलाफ गरी चलाउन हुँदैन । मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल बग्गी टोंगा टमटम इत्यादि सवारी र दमकल होक्ने काम सिक्दा सिकाउँदा र जाँच गर्दा सिक्ने कामको सर्टिफिकेट नपाएकालाई सिकाउन र सिक्नेले सिक्न पनि हुन्छ ----------------------------------- १ सर्टिफिकेट ली होक्नुपर्ने सवारी सर्टिफिकेट पाएकाले अरुलाई हाँकि चलाउनुने काम सिक्दाउरा र जाँच गर्दा २ नं. को ५ प्रकरणमा लेखिएका टाईमर् लगाइ रुल दस्तुरमाफिक होक्ने सिकाउन र जाँच लिनुपर्छ रुलबखिलाफ गरी सिकाउन र सिक्न हुँदैन ----------------------------------------- २ सिक्दा सिकाउँदा र जाँच गर्दा सर्टिफिकेट ली होक्नुपर्ने सवारी नेपाल सरकारको सर्टिफिकेट नभै नेपाल सरहदभित्र कतै पनि हाँकि चलाउन हुँदैन -- ३

बस लहरी हुने पास पाएकाले मोटरकार र बग्गी हुने पास पाएकाले टाँगा टमटम हुनै हुने सर्टिफिकेट नभए पनि हॉकी चलाउन पाउँछन् ------------------ ४

सदरमा सवारी हुने कामको सर्टिफिकेट पाएकाले हाँक्न पाउने भएका जति मोफस्सलमा पनि हाँक्न पाउँछ मोफस्सलका सर्टिफिकेट पाएकाले सदरमा हुने पास नभए सदरमा हाँक्न हुँदैन किपस नली साकेहसर हुन्छ --------------------------- ५

हुइने कामको सर्टिफिकेट पाएका मानिस सर्टिफिकेट ली साकेपखि ४ नं. को १४ دفعबमोजीम हाँक्न नसक्ने होिकन दिन नहुने हुन गए अथवा बेरामी भै हाँक्न नसक्ने अवस्था भएकाले सर्टिफिकेट पाएको भए पनि त्यसले हाँक्न र हाँक्न दिनसमेत हुँदैन होिकन तुरुन्त सर्टिफिकेट खिजी लिनु --------------------------- ६

मोटरकार, बस, लरी, मोटर साइकल, सनबग्गी, बग्गी, टाँगा, टमटम चलाउँदा चलाइ लाभनभन्दा अघिबाटै कल पुर्जा ब्रेक दुरुस्त घटी इस्पि्रीटि पैरो बत्तीसमेत ठीक छ छैन भनी जाँच हेरी हुई टीके ठीक नभएको टीक गराई साकेपखि मात्र चलाइ लानुपर्छ ब्रेक दुरुस्त घटी इस्पि्रीटि पैरो टीक नभएको जानी जानी चलाउन हुँदैन चलाउँदा बीचवातामा बिग्रन गएमा वात लार्दैन ----------------------------------------------------------------------------------- ७

सवारी हाँइदा चलाउँदा रुलबमोजीम गरी सवारीमा बसेका मानिस लाडिएको माल र सडक बाटोमा हिँड-बिसरसेका मानिस वस्तु बातु पशु पंक्षी पुल पाटी पोया देवालय घर पसल इत्यादि कुनै नोक्सान हुन र अरु सवारीलाई धगा लगाउन जस्तै नपुग्ने हिसाबसंग नोकासीकोबारी वचाउ गरी राम्रो हिसाबसंग होशियारीसाथ रुलबमोजीम हुने गर्नुपर्दछ बेपरवाहीसंग रुलबकिलाप गरी हेलचकाइ गरी हाँक्न र हाँक्न दिनसमेत हुँदैन ------------------------------------------- ८

मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल चलाउँदा चौडी लेजानुपने भइ पनि १ घण्टामा देहायका ठाउँमा देहायबमोजीमको माइलसम्म जान सक्ने हिसाबका वेगसम्म मात्र हाँक्न हुन्छ । तसभन्दा बढुता चल्ने वेगसंग हिँडने गरी हाँक्न हुँदैन दमकलका हकमा दमकल हुने रुलबमोजीम हुन्छ ----------------------------------- ९

मोटरकार मोटरसाइकल हकिदा

शहर बस्तीभित्र १ घण्टामा १० माइल ----------------------------------- १

कान्तिपुरका विष्णुमती पूर्व धोबीखोलादेखि पश्चिम बागमती उत्तर लाजिम्पट भाटभटेनी महाराजगंजदेखि दक्षिण यति ४ भन्जायभित्र १ घण्टामा १५ माइल ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- २

बस लरी होकिडा

सदर बस्तीभित्रमा १ घण्टामा ८ माइल --------------------------------------------------- ४ माथि २ दफामा लेखिएका ४ किल्लामा १ घण्टामा १० माइल ----------------------------------- ५ लेखीएवाइकहरू ठाउँमा १ घण्टामा २० माइल ------------------------------------------------ ६

एकाका नाउँको सर्टिफिकेट लिए अर्काले होकिन र दी हेंकाउनसमेत हुँदैन दिए लिए दिन लिने दिन लिने उनलाईसमेत बात लाग्चु -------------------------------------------- १० सवारी चलाउँदा चलाउन नन हुने गरी बिगिइ भासिन जाने संभव भएका ठाउँ र चलाइ लोंदा खतरा पने बा सवारी चलाउनलाई मनाई भएका ठाउँमा चलाई लान हुँदैन ---------------------------------------------------------------------- ११ सवारी चलाउन हुने बाटो पुलहरु बिसी बा कुने परिस्थिति चलाउन नहुने हुन् गामा सो बाटो पुलको हेर विचार गर्ने बा सो बनाऐ मर्मत गरी रहेका बखत सो बनाउने मर्मत गर्ने सो ठाउँमा जाने ठाउँदेखि केही फरक यस ठाउँबाट सवारी लान यतिसम्म बन्द छु भनी सबैले बुन्ने बुइने गरी लेखी सवारी लान नहुने गरी बाटोसमेत छेकी राख्नुपर्छ ------------------------------------------------------ १२ नेपाल सरकारको सर्टिफिकेट पाएका पनि जुन सवारी हाकनलाई सर्टिफिकेट पास पाएकोछ, सोही सवारी मात्र होकिन पाउँछ पासमा नलेखीको सवारी होकिन हुँदैन ------------------------------------------------------------------------- १३ जुद्धवारण्यत अर्थात् दमकल आगलागी भएका ठाउँमा लेजाँदा फकाई ल्याउँदा दमकल चलाउने रुलबमोजिम घण्टि दिदि अघि पछि शहर बस्ती भित्र सडक बाटोमा चलाइ लोंदा घण्टि दि २ ९ दफामा लेखिएका मोटर होकिने वेगबमोजिमको सम्म हिड्ने सकने गरी मोटर रुल चलाउने रुलबमोजिम होकिने गर्नु --------------------------------------------------------------------------------- १४ होश टीक नभएको बा होश टीक भए पनि ४ नं. का १४ दफाबमोजिम होकिन नसक्ने अवस्था भएका बा नसा लाग्ने अमरल खाइरहेका बखत कुनै सवारी पनि होकिन र होकिन दिनसमेत हुँदैन ------------------------------------------------ १५

बाहिरपट्टि मानिस राखी हिँडाउन हुने गरी बनिएको डिकीसिट बाहेक मोटरको पखेरा र फूल बोर्डमा मानिस राखी चलाउन हुँदैन ----------------------------------- १६ सनसाइन र साइकलमा जति जवान बस्ने सिट रहेकोछ त्यति जवान मात्र बसी चलाउनु त्यस् भन्दा बढी बसी चलाउन र चलाउन दिनसमेत हुँदैन ----------------------- १७ सवारी तानी लान नसक्ने भकुना बड्डा बुढी काना शोरा सारे दुबला वा घाउ पिर पेरा बा वेरामी भी सवारी तानी लान नसक्ने भका घोडा छोडा खच्चर बयल रंगाहरू जोती चलाउन हुँदैन --------------------------------------------------- १८ लगत राखी चलाउनुपर्ने सवारीहरूको १ नं. को १७।१९ दफाबमोजिम नम्बर राखी र भाडामा राखी सवारीमा भाडा भनी लेखिएको र भाडा लिन दर जति जवान मात्र राखी चलाउनु भनी लेखी अड्डाको छाप लगाएको पुजी नोटिस कागज नटिसिएको सवारी चलाउन र बढी जवान राख्न बढी भाडा लिनसमेत हुँदैन ------------------------------------------------------------------- १९ देशबाट झिकाई आएका मोटरकार बस लरीमा यहाँ बढी अर्थात् ड्राइभर सीटघर बनाउँदा देशबाट बनिएका नापबमोजिमदेखि बढी नापको बनाउन र सवारी होइनकने दर अधिकर्त अरु मानिस वस्तु राखी चलाउन हुँदैन. ------------------- २० बस लरीमा काठको फ्रेमघर यहाँ बनाउँदा यो बस लरीको देशबाट जडान गरेको नापभन्दा ५ फुटदेखि १ फुटदेखि बढी बढाई काठको मघर बनाई राखेको बस लरी चलाउन र चलाउन दिन हुँदैन. -------------------------------------- २१ पेट्रोल भरेको भाँडो मोटरबाहिर बाहिर पट्टि राखेर बिजुली तारको नजिक राख्न र मोटर चलाउँदा तेल बा ग्रीज बगाई चलाउन हुँदैन. ----------------------------------- २२ मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसाइन बग्गी टँगा टमटम खेती केरानले बाटोमा कुनै ठाउँमा थामी राख्नु पर्ने भएमा बाटोमा नरोकिने गरी छुट्टै लगाई राख्नुपर्छ बाटो रोक्ने गरी राख्न हुँदैन. -------------------------------------------- २३

मोटरकार बस लरी चलाई लिँदा विरी वा अरु कुनै बेहोराले बाटोमा त्यसै राखी छाइन्पर्ने भएमा बाटो नरोकिने गरी छेडु लगाई कुरुवा राख्नुपर्छ कुरुवा नराखी त्यसै छाइन् हुँदैन ---- २४

जुनसुकै सवारी चलाउँदा आफु आफु सवारीको बायाँ किनारा मा ८ दफामा लेखिएबमोजिम अरु सवारी मानिस वस्तु मालसामो समेत होशियारी साथ बचाउ गरी हिँडाउनु. ---- २५

पछिवटि ब्रेक सवारेर अधिवाटि गएका सवारीलाई नाधी उठिन्छि अघि जानुने भएमा अधिवाटि जानेलाई दिनुपने हरन घटीसमेत दिनुपर्ने इशारा जनाउ नदी त्यसै उठिनु लेखिन हुँदैन, अधिवाटि जानेलाई दिनुपने हरु घटी इशारा जनाउँदी अघि गएकाको दाहिनेनिरबाट धक्का नलागाउने माथिसे वस्तुहरुसमेत कुनैको नोक्सानी नगर्ने र हिसाबकिताब लिजाने लहुने गर्नुपर्छ. ---- २६

एउटा अगडि गएको र अर्को पछिबाटिडे आएकोमा अगडि गएकाले पछिवटि आएको सवारीलाई रोक्नुपर्ने भन्, पछिबाटिकालाई २८ दफाबमोजिम हरन घटी इशारा दी रोक्नुपर्छ. ---- २७

मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनगनाइ बग्गी टँगा टमटम हक्नेले अरु सवारीलाई इशारा गर्दा हरन जनौ दी देहायबमोजिम इशारा दिने गर्नुपर्छ. ---- २८

रोकुनुपर्दा दायाँ पखुरा बाहिर झिक्कि कुइनादेखि औँलाका टुप्पासम्म हात ठाडो गरी उठाउनु. ---- १

दाहिन् जानुपने भएमा दाहिने हातका पखुरादेखि लिएर औँलाको टुप्पासम्म हात तन्काई दाहिने तर्फ देखाउनु. ---- २

बाँया जानुपने भएमा लेखिएबमोजिम दाहिने हात बाहिर निकाली कुइना दोब्र्याई हत्केलाले बायाँतर्फ देखाउनु. ---- ३

विस्तारसंग लानु पनेमा लेखिएबमोजिम हात बाहिर झिक्कि हत्केला तल फकाई विस्तारसंग हात तलमाथि गर्नुपर्छ. ---- ४

दाइहनेतर्फबाट लैजानु भनी इशारा दिदा दाइहने हातको औँलासम्म तन्काई तलतिर झारी अगाडि पछाडि हल्लाउनुँ। --------------------------------------------------- ५

दुर्घटनाको बचाउको निमित्त चलाई ल्याएको सवारी रोक्नु हटाउनु दायाँ बायाँ लागि वा उठ्नु जानु चलाउनु भनी इशारा दिनु पिरी पुलिसका असरहरुले द न को ५ दफाबमोजिम दिएको इशारा भुई इशाराबमोजिम गर्नुपर्ने ----------------------------------- २९

दोहोरी सवारी चलाउनु हुने पुल्मा तरफबाट मोटरकार बस लरी बग्गी टँगा टमटम गाडा लानुपर्दा अघि जानेतिर अगाडिबाट अर्को मोटर बस लरी गाडा बग्गी टँगा टमटम पुल्मा ल्याउनु नपर्ने गनलाई पुल्मा पुग्नुभन्डा अघि बाटै २द दफाबमोजिम हरन घण्टी इशारासमेत दिई उसिरतबारु अरु सवारी ल्याए नल्याएको विचार गरी अरु सवारी नल्याएको भए विस्तारसंग हरन घण्टी दिदे लैजानुपर्ने हरन घण्टी नद्य तसे लैजानु अगाडि तिरबाट हरन घण्टी दिदा दिदे त्यसे अतेर गरी लेजानु बा जोरसंग लेजनुसमेत हुदैन हरन घण्टी दिएको सुने ल्याएको देखिनासाथ पुल नपुग्दे फराकिला टाँमा रोकी राखी अगाडिबाट आएको सवारी पास भसेकेपछि मात्र हरन घण्टी दिदे लेजाने गर्नु ----------------------------------- ३०

पुल्मा दुबै तरफबाट मोटर बग्गी टँगा टमटम गाडा आइमा पछिबाट लगतो मोटर बस लरी र पुछिलिबाट हटाई लान नहुने बग्गी टँगा टमटम ल्याएमा मोटर बस लरी पुछिलिबाट हटाई लगी फराकिले टाँमा लागि राखी अगाडि तिरबाट ल्याएको सवारी पास भसेकेपछि चलाई लान गर्नु ----------------------------------- ३१

मोटरकार बस लरी बग्गी टँगा टमटम गाडा कछुली पुल्बाट लेजानलाई चलाई लेजादा भासीगी विगने हुन्छ हुदैन भनी त्यस कुराको विचार गरी मात्र लेजाने गनपुछ्छ भासी विगने ठाँटबाट त्यसे चलाई लान हुदैन ----------------------------------- ३२

श्री ४ महाराजाधिराज श्री ३ महाराजाको सवारी भर्केका बखत सवारी देखिनासाथ र आगे निभाउन जनलाई हरन घण्टी दिई बारुणयन्त्र अर्थात् दमकल चलाई ल्याएका बखत घण्टी सुनी देखिनासाथ तुरुन्तै जुनसुकै सवारी मानिस पनि बायाँ किनारा लगाई रोकी राखी पास भसेकेपछि मात्र चलाउनुपर्ने।

नरोकी त्यसै चलाउन हुँदैन रुलबमोजिम गरी आगो निभाउनुलाई दमकल दमकल चलाई लैँदा केही भै छिन गए पनि दमकल चलाई ल्याउनुलाई वात लाग्दैन ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ३३

मोटर सनसनिन बग्गी टँगा टमटम रिक्सा गाडा सवारी मोडमा र सडकका दाँयी बाँयी सानु गल्ली सडक छेडा पुलहरूमा र बाटोको देउडाँइ औँ मोटर बग्गी निकाल्ने ढोका भएका एक ठाउँमा पुनु भन्दा अन्जायि २५।३० गज फरकदेखी मानिसलाई किन्न् अरु सवारीसंग नजुधने घडा लगाउनु नपाउने गर्नलाई हरन घन्टी सुठा साथ वा सवारी देख्न साथ सवारी हटाउन रोक्न सक्ने गरी जनाउन हरन घन्टी आवाज दिन्दे विस्तारसंग -होकी पुलिस भएका ठाउँमा पुलिसलाई यस्तिल जान्नु भान्नी २८ दफामा लेखिएबमोजिम इशारा दिनुपर्ने दिई अरु सवारीसंग जुध्न र मानिसलाई नोक्सान नहुने गरी त्यस कुराको विचार गरी पुलिसले दिएको इशारासंग बुझी हॉकी लैजाने गनुपर्छ लेखिएबमोजिम नगरी चलाई लान हुँदैन ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ३४

बाटामा हाती घोडा गइर गइ गौर-रौंग भैंसी इत्यादि कोही जीवाजन्तुहरू हिँडुँडा लौँदा ल्याउँदा मोटर बग्गी इत्यादि सवारी देख्दा इस्कने भै नोक्सान पर्नै शंका देखिएमा ल्याउँनले र सवारी चलाई ल्याउँनले पनि इस्कने जीवाजन्तु रोक्ने हटाउने अवस्था थाई भए हटाउनु हटाउन लाउनु हटाउने ठाउ नभएको भै रोकुनपर्ने सवारी रोकी इस्कनेलाई लगी वा हटाउन लगाइ सकेपछि मात्र चलाई लानुपर्छ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ३५

जनाउन हरन घन्टी इशारा दिदा लौदा पनि मानिस अरु जीवाजन्तु सवारीहरू हटेन भये त्यसै मिची चलाई लजान हुँदैन सो ठाउँमा नपुग्दे तुरुन्त रोकी उसलाई हटाई चलाई लैजानुपर्छ ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ३६

पुलिस र पुलिसका अफिसरले सवारी रोकुनपर्ने मुनासिब कारण परी रोकेमा हक्नेले तुरुन्त रोकुन् र केही कारणले सवारी हक्नेको पत्ता सोँधे सर्टिफिकेट

खोजे केही कुरा बुझिन सोध्नुपरी सोधे बुझिएमा पनि तुरन्त जवाफ दिनुपर्नेमा जवाफ दिनु र देखाउनु पर्ने भएको देखाउनुसमेत पर्छ ----------------------------------- ३७ मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसाइन इत्यादि सवारी हौँदा सो आफुले हकिका सवारीले कोई मानिस मिची मरे या घट चोट पर्ने गई केही नोक्सान हुन गएमा तुरन्त सवारी रोकी सो ठाउँदेखी नजिकिमा भएक पुलिस पुलिसका अधिकारीहरु कहाँ गई वा पठाई जाहेर गर्नुपर्छ जाहेर नगरी त्यसै भागी जान हुँदैन ----------------------------------------------------------------------------------- ३८ जात्रा मेला उत्सवहरु समेत thể सवारी मानिसहरु चल्ने बहुत भाडा बार मोटरकार बस लरी बग्गी तोङ्गा टमटम चलाउँदा जुन ठाउँमा राखी जुन बाटोबाट जुन वेगसंग हॉकी चलाउनु सवारीहरु पार्किमा राख्दा पनि जुन ठाउँमा जुन हिसाबसंग राख्नु भनी पुलिसिले उटी दिए सोबमोजिम गर्नुपर्छ ------------------- ३९ मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल सनसाइन बग्गी तोङ्गा टमटम रिक्सा गाडा चलाउँदा देहायका टाइमदेखि देहायका टाइमसम्म बत्ती बाली चलाउनुपर्छ बत्ती नबाली त्यसै चलाउन हुँदैन ------------------------------------------------------- ४० सडकमा बिजुली बत्ती जडान भएको ठाउँमा बेलुका बिजुली बत्ती बलेदेखि निभाउने टाइमसम्म ----------------------------------------------------------------------- १ सडकमा बिजुली बत्ती जडान नभएका ठाउँमा बिजुली नबलेको बखतमा वर्षामा बैशाखदेखि आश्विनततक बेलुकाको ३ बजे र हिउँदमा कात्तिकदेखि चैत्रततक बेलुका ५ बजेदेखि अर्थात् साँझको बत्ती बल्ने टाइमदेखि रातिदिन नछुटिएसम्म ----------------------------------------------------------------------------------- २ मोटरकार बस लरी मोटरसाइकल बग्गी तोङ्गा टमटम रिक्सा गाडा ४० दफामा लेखिएका बत्ती बल्ने टाइमदेखि उज्यालो नभएसम्म हिँडाउँदा देहायबमोजिमको बत्ती बाली चलाउनुपर्छ लेखिएका बत्ती नबाली चलाइ जान हँदैन ----------------------------------------------------------------------------------- ४१

मोटर मोटरसाइकलमा अगाडि पछाडि दुबै ठाँइमा सनसाइन बग्गी ٹोँगा टमटम रिक्सा गाडाहरूमा अगाडिपट्टि त्यसको लाल्टेन बत्ती भए लाल्टेन बत्ती र त्यसको लाल्टेन बत्ती नभए अरु लाल्टेन भए पनि राखी बाली चलाउनुपर्छ टर्चलाइट बाली लाउन हुँदैन --------------------------------------------------- १

बत्ती बाली लोड अपना अगाडिबाट अरु सवारी ल्याएका बखत हेडलाइटको बत्ती बाल्न हुँदैन साइडलाइट भए साइडलाइट र साइडलाइट जडान नभएकोमा हेडलाइटको बत्ती भए पनि मधुरो गराई बाल्नु --------------------------------------------------------------------------------------------------- २

मोटरकार बस लरी मोटरसाइकलमा अगाडिपट्टि हेडलाइट, साइडलाइट र पछाडि पट्टि नम्बर नम्बर प्लेट देखिने गरीनगरी नम्बरमा प्लेटो गरी ब्याग लाइट बाल्नुपर्छ टाढाबाट नम्बर प्लेट नबुझ्ने र नम्बरमा लाइट नपर्ने गरी वा नम्बर नदेखिने गरी मधुरो बत्ती बाल्न हुँदैन ------------------------------------------------- ३

अगाडिबाट अरु सवारी ल्याएका बखत हेडलाइटको बत्ती बाल्दा पनि बत्तीको लाइट सडकमा मात्रै पर्ने गरी बाल्नु ----------------------------------------------------------------- ४

मोटरसाइकलहरूको पछाडिपट्टि टेललाइट बाल्दा र रातो सेतो बत्ती बाल्ने लाल्टेन रहेकोमा सेतो रातो र रातो नभएकोमा सेतो लाइटको बत्ती बाले पनि हुन्छ -------------------------------------------------------------------------------------- ५

कुनै कारणले बत्ती बाटोमा बत्ती निभ्न गयो बाल्नलाई अनुकूल मिलन भने नोक्सानीको बचाउ गरी बत्तिरसारग बहरात हरन घटी दिई हकिनु पुलिस भएका ठाउँमा पुगेपछि पुलिसलाई पनि थाहा दिई लेखिएबमोजिम गरी हॉकी लैजानुपर्छ ------------------------------------------------------------------------------------ ६

८. न. ।। । सवारीहरू राख्ने चलाउनेहरूले रुलबमोजिम गर्ने गरेको छ छैन भनि पुलिस कर्मचारीले बराबर रखेदेखि गरी रुलबखिलाफ भए छा, चोट नोक्सान परेको देखिए देहायबमोजिम गुर्न गुर्न लगाउनु नगरे वात लाग्छ ---------------------------------------------

मोटर सनसाइन बग्गी टँगा टमटम गाडी रिक्सा इत्यादि सवारी चलाउनेहरूले रुलबमोजिम गर्ने र चलाउने गरेको छ छैन भनी बराबर रेखदेख जाँच बुझ गरी गराई रुलबमोजिम गर्न गराउन लगाउनु पर्छ रुलबखिलाफ गरे भएको देखि त्यसै नीचे मारी बसन हुँदैन --------------------------------------------------- १

सवारी होइने मानिसले सवारी ह्वोका नोक्सानी परे रुल बखिलाफ गरेकोमा कारबाही गननिमित्त सवारी होइनेको नाउँ बतन बुझ्नुपर्ने बा सुनाइसेव माफिक्को अरु केही सोध्नु बुझ्नु उदी दिनु सवारी होइनेलाई पाइरहेको सर्टिफिकेट खोजी गनुपर्ने भै खोज बुझ गनिलाई बा चति फिति मिलाउन चलाई ल्याको सवारी अरु सवारी मानिसहरुको बचाउ गनिका लागि समेत सवारी रोकुन पनै आवश्यकन देखेमा पुलिस कर्मचारीहरू ले श्रि ४ श्री ३ सकारीको सवारी बाहेक अरु सवारीहरू रोकुनपरमा रोक्न र बुझिपुनने कुरो बुझुन हुन्छ ----------------------------------------------------------- २

जात्रा मेला उत्सवसमेत धेरै सवारी मानिसहरू चल्ने जम्मा हुने ठाउँमा सवारी मानिसरुको नोक्सान हुन नपाउने बन्दबस्त गर्ने गनिलाई यस हिसाबसंग यस ठाउँवाट चलाउनु यस ठाउँमा यस हिसाबसंग राख्नु भनी ठाउँ मौकाको विचार गरी सुनाइमावाफिक्को जी चाहिने पुलिस अफिसरले उदी दी नोक्सानीको बचाउ गर्ने गराउनु पर्छ -------------------------------------------------------------- ३

जुनुस्के बखतमा पनि पुलिस कर्मचारीहरूले १।२।३ दफाबमोजिम सवारी रोकुन परी रोकेको नरि बा खोजेका बतत सर्टिफिकेट देखाउन नसक्ने उदी दिएको नटर्ने सवारी होइने मानिसलाई पकाउ गरी मानिस चढेको भए सवारीको नम्बर होइने लाउनुको र लेखिबमोजिम भएको कसैले देखेको सो मौकामा देख्ने सवारी बन्ने मानिसहरु समेतको नाउँ बतन टिपि सवारीमा चढेका मानिसलाई जहाँ पुर्याउनुपर्ने हो पुर्याउन दी आफ्ना अझमा रिपोर्ट गर्नुपर्छ --------------------------------------------------------------------------- ४

दुर्घटनाको बचुवाका निम्ति चलाई ल्याको सवारी रोक्नु छोड्नु हटाउनु दायाँ बायाँ लगाउन लाउनु पठाउनु पर्नेभएमा देहायबमोजिमको इशारा भएमा प्रहरी पुलिस कर्मचारीले दिने गर्नु र सवारी चलाई ल्याउनेले दिएको ७ को २८ दफाबमोजिमको इशारा बुझ्ने गर्नुपर्छ --------------------------------------------------- ५

रोक्ने इशारा

सामुनेबाट आइरहेको सवारी रोक्नु पर्ने पन्मा आपुन दाहिना हातका काँधदेखि माथि पुरा ठाडो गरी हातका औंलाहरु जोड्ने गरी तनक तनी हत्केला सवारीतिर फकाउनु ------------------------------------------------------------------- १

दुईतिरबाट दुबै सवारी एकै ठाउँबाट आए भने ती दुई-दुई एउटालाई मात्र रोक्नुपर्नेमा रोक्नुपर्ने सवारीको ड्राइभरतिर आपुन मुठ्ठा फकाउनु जुन कुरो गणति सो इशारा मलाई दिएकोछ भनी ड्राइभरले, बङ्गद रोक्न स्किन सक्ने गरी इशारा दिनु -------------------------------------------------------------------- २

पछडिबाट आइरहेको सवारी रोक्नुपर्दा आपुना पुरा दायाँ बायाँ हात कुमको बरावरी तनकई हत्केलाको पछिल्लो भाग सो सवारीको ड्राइभरतर्फ फकाउनु - ३ जरुरत परेमा २ नं. को इशारा दाहिन हातले पनि दिन हुन्छ तर भरसक देब्रे हाते नै दिनु ----------------------------------------------------------------------- ४

सामुने र पछडिबाट आइरहेका सवारी एकैवाजी रोक्नुपर्नेमा १ र २ नं. का तस्बिरबमोजिम हात उठाउनु तनकाउनु --------------------------------------------------- ५

पछडिबाट आइरहेको सवारी रोक्दा पुलिसले सामुने अगाडि थेर्नु अगावे पछिल्तिर मन्तो फकाकरी सवारी आही आने ड्राइभरले इशारा बुझेको छ छैन भनी हेर्नुपर्छ ---------------------------------------------------------------------- ६

छोड्ने इशारा

सवारीलाई अगाडितिर चलाउन दिनलाई हात तनकाऔं तनकाइ अगाडितिरबाट गोलाकार गरी घुमाई ल्याई कुमको अगाडि सिधा भएपछि कुहिनु खुम्च्याई बायाँपट्टिको कुममा खुवाउनु --------------------------------------------------------- ७

१ नं. को इशाराले रोकेका सवारी सवारी छोड्नलाई पाखुरा तान झारी ड्राइभरतिर अलि अलि फर्की हरुहरू हल्लाइ इशारा दिनु --------------------------------------------------- ८

मोटरहरू चलाउन लाएको हो होइन बनी १ को १९ दफामा लेखिएबमोजिम टायम टायममा जाँचि चलाउन दिन हुने देखिएकोमा फलना दिन जाँच भयो भनी र चलाउन नहुने देखिए विग्रेकाले विग्रेको नबनाइ नचलाउनु भनी निस्सा लेखी दिनुपर्छ -----------------------------------------------------------------------------------

९ नं. ।। सवारीहरू चलाइ ल्याउँले चलाइ ल्याउदा चलाइ सवारी सवारीले कुनै किस्मतविलात मानिसलाई कुल्ची मिची गरि भए छा चोट परे रुल ब्रखिलाप गरे नोक्सान पर्नेमा घाइतेलाई १० नं. बमोजिम गरि सवारी हाँकी आउनेलाई देहायबमोजिम गर्नुपर्छ ---------------------------------------------------------------------------------------

हिराको चौड ल्याउने र त्यसदेखि माथिका दर्जाको मालिक संजनुपर्छ त्यस्ता मालिकको सवारी सवारी वा मालिकका जानाहानी राखी ड्राइभरले हाँकी चलाइ ल्याएको अवस्थामा सवारीवाहन मानिस मरेु गया देखिए अझ भझ घा छा चोट पर्ने गया सवारी हाँकी ल्याउनेलाई मालिकले जिलामा लिइ घरे पुनासाझ तुरुन्त जगाउन ल्याउने गरी जिम्मा दी छाडी र जिम्मा नलिए जिम्मा लिने नभए मानिस सायेमा सगरी सवारीमा बस्नेलाई घर पुर्याउन लगाई पकी र मरे अझ भझ मने जस्तो नदेखी छा चोट वा रुलब्रखिलापकोमा पकाउ नगरी ४ दफाबमोजिम खोल्नुपर्ने कुरा खोली रिपोर्ट गर्नु ------------------------------------------- १

मालिकले न सवारी चलाइ ल्याउदा मानिस मरे अझ भझ भए घा चोट परे वा रुलब्रखिलाप गरेमा पकाउ नगरी ४ दफाबमोजिम खोल्नुपर्ने कुरा खोली आफ्ना अड्डामा रिपोर्टस् गर्नु ------------------------------------------------------------------- २

मालिकहरू सवारीमा नभए अरु सवारीमा राखी चलाइ ल्याएका वा सवारीमा राखी ल्याएका अवस्थामा मानिस मरेु गया चोट परे अझ भझ जस्तो नदेखिएको भए हाँकी ल्याउने ड्राइभर सवारलाई पकी र घाउ चोट केही नपरेको रुलब्रखिलाप मात्र भएको मोटर बग्गी हकिडा रुलब्रखिलाप गरेमा

रुलबर्खिलाफ गर्नेलाई पक्राउ नगरी र सो बाहेक अरु सवारीले रुलबर्खिलापसम्ममा गरमा मानिस पक्राउ गरी वा सवारी लगी ४ दफाबमोजिम खोल्नुपर्ने कुरा खोली रिपोर्ट दिनु ३

सवारीबाट मिच्ने कुल्ली मरे या चोट परे नोक्सान परेको रुलबर्खिलापसम्म भएको मानिस नभरे दम घोटन चोट नपरेकोमा रिपोर्ट गर्दा यस नम्बर यो सवारी चलाई ल्याउने फलाना फलाना दिन यस बखत यसो गन्यो भनी देखे बुझेको कुरा अरुले देखे देख्ने र सवारीमा बस्ने मानिसहरु समेतको नाउँ बतन समेत भरसख खोली आफ्नो अड्डामा रिपोर्ट गर्नु ४

१०. न. ।। ।। सवारीले मानिसलाई कुल्ली मिच्ने चोट या अरु कुनै नोक्सान पारेमा घ चोट लगाउने नोक्सान पारिदिनेलाई ९ नं. बमोजिम गरी र घाइतेलाई देहायबमोजिम गरी औषधि पनि लगाइ आफ्नो अड्डामा रिपोर्ट गर्नुपर्छ पुलिसले देखेका ठाउँमा घ चोट लगाउनेलाई पुलिसले नै लाने हुनाले पुलिसले नदेखेका ठाउँमा घ चोट लगाइ मान्छे सो ठाउँदेखि नगरीचमा भएका पुलिसमा उजुर गर्नुपर्छ १

घ चोट लागेका पुलिस आफैं देखेमा र भिकनेले न बाधा लगाई मग्ने अथवा अरु उनाई मोइन कसले भन अघान आएमा घ चोट लागेका मानिससंग लेभ कस्यो सवारीले कुन तायमा कुन किसिम संग घ चोट लागेको हो ESO भएको देख्ने को छ खु मुखले मात्र सोधी बुझी घ चोट लगाउने मानिस मौजूद भए त्यसलाई माथि ९ नं. मा लिखेबमोजिम गरी घ चोट लागेको मानिसलाई तुरुन्त सुविधा साथ बन्दोबस्त गरी नजिक अस्पताल भएका ठाउँमा अस्पताल पुर्याई र अस्पताल नभएका ठाउँमा इलाज गर्ने बन्दोबस्त पुर्याई खाने बन्दोबस्त नभएकालाई ऐनले घ खर्च दिनुपर्नेबाट खाना खर्च समेत ली औषधि गराइदिनुपर्छ २

यस नम्बरका २ दफाबमोजिम घा चोट लगाइमाग्ने मानिसलाई अस्पताललৈ लैजाँदा अङ्ग भङ्ग भएको र हिँड्न नसक्ने असक्त रहेछ भन्ने सो मिच्ने मोटर बग्गीमा हाली तुरुन्त अस्पताल लाने गर्नु स्वास्नीमानिस चढी आएको मोटर बग्गी भए चढेका स्वास्नीमानिसलाई जहाँ पुर्याउनुपर्ने तुरन्त पुर्याएपछि सोही मोटर बग्गीमा हाली अस्पताल लाने गर्नु सोबमोजिम लनालाई मोटर बग्गी चढ्ने पनि मोटर बग्गी दिनुपर्ने मानिस मिच्ने मानिसका हकमा यसै रुलका ९ नं मा लेखिएबमोजिम गर्ने । ३

यस नम्बरका २।३ दफाबमोजिम घा चोट लगाइमाग्नेलाई औषधी गर्ने बन्दोबस्त मिलाएपछि उसै बखत तुरुन्त পুলिस गोश्वारामा गई घा चोट लगाइमाग्ने आफैले बुझेका कुराको र मिमिसाका अवस्थामा आफुले देखे बुझेका कुराको समेत रिपोर्ट गर्नुपर्ने । यो रिपोर्ट गर्दा फलाना फलाना चढेको फलाना सवार ड्राइभर, अङ्ग भङ्ग भएको यो सवारीले यस्तो अवस्था परी यस्तो भयो भनी रिपोर्टिङ मानिस पकी बुझाउँदा पनि सो बेहाराको चलानासाच बुझाउनु मोटर माटिरसाइकलले गरेकोमा পুলिसले नम्बर टिपि ड्राइभर सवारको भाए सटिफिकेट पनि खिच्नुपर्छ ----------------- ४

हस्पतालपनि পুলिसले ल्याएका मानिसको घाजाँच गरी घाजाँचको १ प्रति कागज कोतवालीमा पटाई दी घा लगाइमाग्नेलाई हस्पतालमा राखी औषधी गर्नेपर्छ घरमा डाक्टर लरी औषधी गर्न सक्ने भए घरमै लगी गर्ने भन्ने घरमा लान दिन पनि हुन्छ । ५

रिपोर्ट परेपछि পুলिसे घा चोट लगाइ मागेनको र सो लगाइ दिने मानिसको तुरुन्त कागज गराउनुपर्छ सो कागज गराउँदा घा लगाइमाग्नेमानिस हिँड्न नसक्ने घाइते रहेछ भने निज बसेका ठाउँमै गै र हिड्न सक्ने भए अट्टैमा ल्याइ गराए पनि हुन्छ घा चोट

लगाउने मानिस भागी कागज गराउन नपाएमा ऐन सवालबमोजिम गरी कारबाही गर्नु -- ६

ज्यान मर्न गएको र अझ भइ भएकोमा सरजमिन तौकात गर्नुपर्नेछ सो गर्दा तुरुन्त तौकात गर्नु ज्यान नमर्ने र अझ भइ नभएकोमा सरजमिन तौकात नगरी अरु प्रमाणमातर्फ बुझी पुर्नु पर्छ ----------------------------------- ७

ज्यान मरेकोमा र अझ भइ भएकोमा मिलापत्र गर्दा पौडिदैन सोबाहेक अरु घा चोट परेमा दुवैजनाको सल्लाहले मिली जान्छन् भने मिलापत्र गर्न पाउँछ सो मिलापत्र गर्दा ऐनबमोजिम बकसोनी ली मिलापत्र गराउनुपर्ने ८

११ न. ।। ।। ऐनले पटकतो हिसाबले सवारी होकिनेलाई सजाय हुनेमा सजाय दिने गरी फैसला भएकसेपछि सो सजाय पटकै लाउने किताब किताब सजाय दिने अघिले खडा गरी यसले यो काम गरेमा यो सजाय हुनेमा फलाना मितिमा फैसला भयो भनी प्रष्ट खोली पटकै किताबमा लेखी सर्टिफिकेट दिने अघिलाई पनि सजाय भएको जनाउ लेखी पठाइदिनु लेखिएबमोजिम जाउब प्राथिदेइमा र लेखी नपठाए पनि सजाय भएको देखिएन बुझिएमा सर्टिफिकेट दिन अघिले बुझी आफ्ना अड्डामा रहेका सर्टिफिकेटकाट लगत किताबमा र सवारी होकिनेले पाएको सर्टिफिकेटमा सजाय पाएको पटक लेखने ठाउमा समेत जनाउ दी हाकिमको समेत छाप लगाइदिनु ।

१२ न. ।। ।। मोटर बगरी मोटरसाइकल हाकदा मानिसको ज्यान मर्न गएमा र नस्ता हुने अमल भइ हाकदा मानिस मरेको वा अझ भइ भएकोमा त्यस्ताले फेरी हाकन पाउँदैन नस्ता हुने अमल नभइ त्यसै हाकदा अझ भइ भएकोमा र भवितव्य परी ज्यान मर्न गएकोमा भने ३ वर्षसम्म त्यस्ताले हाकन पाउँदैन ३ वर्ष पछि मात्र हाकन पाउनेछ ।

१३ न. ।। ।। माथि लेखिएका दफा नम्बरहरुमा পুলिस कोतवालीले गर्ने भनी लेखिएका कामहरु मोफसलमा पर्न आएमा पुलिसले गर्नुपर्ने काम पुलिस ठाना

इन्स्पेक्टर भएको जिल्लामा जिल्लाका पुलिस ठाना इन्स्पेक्टरले र नभए जिल्ला अमिनी अदालतहरूले गर्नु गर्नुपर्नेछ ।

१४ न. ।। ।। सवारीबाट मानिसको ज्यान मर्न गए अङ्ग भङ्ग धा चोट पर्न गएकोमा पुलिसले पक्राउ गरी ल्याएका र आइफि हाजिर हुन आएकालाई सरजमिन तथिकात गर्न पर्नेमा तथिकात नभएसम्म खाली हिरासतमा थुनी र सरजमिन तथिकात प्रमाण बुझिएपछि देहायबमोजिम गरी राख्ने गर्नु । सवारी हौँके गलीबाट लापरवाहीबाट ज्यान मर्न अङ्ग भङ्ग धा चोट पर्न गए मन्ने जस्तो शंका देखिए सवारी हौँकेलाई नै थुनाइ नै गर्नेबमोजिम गरी राख्ने गर्नु ------------------- १ सरजमिन तथिकात भइ आएको वा बुझिएका २।४ प्रमाणबाट सवारी हौँकेनोको गलीबाट भएको नदेखिई वा चोट लगाइभानेको गलीबाट किची धा चोट पर्न गएको देखिए हाजिर जमानी दिए तारीखमा र हाजिर जमानी दिन नसके फैसला नभएसम्म खाली हिरासतमा थुनी बुझिएको २।४ प्रमाणबाट सवारी हौँकेनोको गलीबाट धा चोट पर्न गएको देखिन आइमा १ दफाबमोजिम गर्नु ----------------------------------------------------------------------------------- २

१५ न. ।। ।। सवारी हौँकी चलाउँदा वर्ष १ मा सवारी राख्न झिकाउनलाई इजाजत भै गएको यति यो सवारी लगत दर्ता भएको छ सवारीबाट मानिस पशू घाइते धा चोट पर्न देवालय पुल माल घरहरु नोक्सान पर्न गए रुलखतिपात गरमा सजाय भएको यति छ भनी हरेक साल सालतमामा भएका मितिले ३५ दिन भित्र सदरको जति पु. गोश्वाराले र मॉफसल्का जति जिल्ला गौडा, गोश्वाराले सदर पुलिस गोश्वाराका तालुकवाला मार्फत जाहेर गर्ने गर्नु ।

इति सम्बत् २००३ साल फागुन २१ गते रोज ३ शुभम् ।