आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७

आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७

नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति २०७७।१०।१९

संशोधन

१. आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व (पहिलो संशोधन) नियमावली, २०७८ २०७८।०७।०८

२. आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व (दोस्रो संशोधन) नियमावली, २०८२ २०८२।०९।०३

३. आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व (तेस्रो संशोधन) नियमावली, २०८३ २०८३।०१।०७

आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ को दफा ६५ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरू बनाएको छ।

परिच्छेद-१ प्रारम्भिक

१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यी नियमहरूको नाम "आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७" रहेको छ। (२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ।

२. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,- (क) "अधिकार प्राप्त अधिकारी" भन्नाले यस नियमावली बमोजिम खर्च गर्ने वा सोको लागि निकासा दिने अधिकार पाएको अधिकारी सम्झनु पर्छ र सो शब्दले कार्यमुकायम वा आर्थिक कारोबार समेत गर्ने गरी निमित भई काम गर्ने अधिकारीलाई समेत जनाउँछ। (ख) "एकीकृत वित्तीय विवरण" भन्नाले केन्द्रीयस्तरको कार्यालयबाट प्राप्त वित्तीय विवरण, कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट प्राप्त हुने जिल्लागत विवरण, प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालय र स्थानीय तहबाट

प्राप्त विवरण, नेपाल सरकारलाई प्राप्त हुने वैदेशिक सहायता, आन्तरिक ऋण तथा लगानी सम्बन्धी विवरण समेतको आधारमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले एकीकृत गरी वार्षिक रूपमा तयार गर्ने विवरण सम्झनु पर्छ। (ग) "ऐन" भन्नाले आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ सम्झनु पर्छ। (घ) "कार्यक्रम" भन्नाले निश्चित उद्देश्य प्राप्तिको लागि सञ्चालन हुने निश्चित अवधिको कार्यक्रम सम्झनु पर्छ र सो शब्दले वार्षिक विकास कार्यक्रमलाई समेत जनाउँछ। (ङ) ….. (च) "खर्च शीर्षक" भन्नाले खर्चको आधार शीर्षक, मूल शीर्षक तथा उपशीर्षक सम्झनु पर्छ। (छ) "दातृपि" भन्नाले द्विपक्षीय वा बहुपक्षीय सम्झौताबाट नेपाल सरकारलाई वैदेशिक सहायता (ऋण वा अनुदान) उपलब्ध गराउने विदेशी सरकार वा अन्तर्राष्ट्रिय वा विदेशी संघ, संस्था सम्झनु पर्छ। (ज) "धरौटी रकम" भन्नाले कुनै काम टुङ्गो लगाएसम्मको लागि राखिएको सुरक्षण जमानत रकम (रिटेन्सन मनी वा अनइस्ट मनी) वा सो बापतको बिड बण्ड वा परफरमेन्स बण्ड सम्झनु पर्छ र सो शब्दले अन्य कुनै कारणले सुरक्षण राख्नु पर्ने भई सो बापत धरौटी खातामा राखिएको रकमलाई समेत जनाउँछ। (झ) "बजेट मार्गदर्शन" भन्नाले ऐनको दफा ८ बमोजिम अर्थ मन्त्रालयले तयार गरेको बजेट तर्जुमा सम्बन्धी मार्गदर्शन तथा ढाँचा सम्झनु पर्छ। (ञ) "बजेट समिति" भन्नाले नियम १४ बमोजिमको बजेट समिति सम्झनु पर्छ। (ट) "मध्यमकालीन खर्च संरचना" भन्नाले तीन वर्षको समष्टिगत वित्त खाका, बजेट तथा कार्यक्रमको खाका र नतिजाको खाका समावेश गरिएको खर्च संरचनाको खाका सम्झनु पर्छ।

(ठ) "राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समिति" भन्नाले नियम १२ बमोजिमको राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समिति सम्झनु पर्छ। (ड) "लगती राजस्व" भन्नाले असुल गर्नु पर्ने भनी लगत राखिएको राजस्व सम्झनु पर्छ। (ढ) "लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समिति" भन्नाले ऐनको दफा ३२ को उपदफा (१) बमोजिमको लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समिति सम्झनु पर्छ। (ण) "वस्तुगत सहायता" भन्नाले दातृपक्षबाट प्राप्त भएको सम्पत्ति वा जिन्सी मालसामान सम्झनु पर्छ र सो शब्दले दातृपक्ष आफैँले निर्माण गरी हस्तान्तरण गरेको स्थिर सम्पत्ति (टर्न की) लाई समेत जनाउँछ। (त) "विभागीय प्रमुख" भन्नाले केन्द्रीय निकाय वा सो अन्तर्गत रहेको विभाग वा विभाग सरिहको अस्तित्व र कार्यक्षेत्र रहेको बजेट अख्तियारी दिइए केन्द्रीयस्तरको कार्यालयको प्रमुख सम्झनु पर्छ। (थ) "सरकारी कारोबार गर्ने बैङ्क" भन्नाले नियम ८ बमोजिम सरकारी कारोबार गर्न तोकिएको बैङ्क सम्झनु पर्छ। (द) "सरकारी बाँकी" भन्नाले ऐनको दफा ४७ बमोजिम नेपाल सरकारले असुल गर्नु पर्ने भनी लगत राखिएको रकम सम्झनु पर्छ। (ध) "सरकारी रकम" भन्नाले ऐन, यस नियमावली तथा अन्य प्रचलित कानून बमोजिम नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहलाई राजस्वको रूपमा वा अन्य कुनै किसिमबाट प्राप्त हुने र सङ्घीय सञ्चित कोष, प्रदेश सञ्चित कोष वा स्थानीय सञ्चित कोषबाट खर्च हुने रकम सम्झनु पर्छ। (न) "सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय" भन्नाले सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापनको लागि नेपाल सरकारले लिने वैदेशिक ऋण र नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार तथा स्थानीय तहले लिने आन्तरिक ऋणको व्यवस्थापन गर्न अर्थ मन्त्रालय मातहत रहने गरी नेपाल सरकारले स्थापना गरेको कार्यालय सम्झनु पर्छ। (प) "सोझै भुक्तानी" भन्नाले विशेष वा इम्प्रेस्ट खातामा रहेको रकमबाट खर्च गरिने वा सम्बन्धित आयोजना वा कार्यक्रमको सम्झौता अनुसार

दातृपक्षबाट सम्बन्धित व्यक्ति, फर्म, संस्था, कम्पनी वा आपूर्तिकर्तालाई सोझै भुक्तानी दिने वा दातृपक्षले सोझै भुक्तानी गर्ने कार्य सम्झनु पर्छ। (फ) "हसबली राजस्व" भन्नाले पटके रूपमा कुनै शुल्क, दस्तुर, लिलाम बिक्री, बोलपत्र फाराम बिक्री जस्ता शीर्षकमा प्राप्त हुने लगत राखिएको राजस्व सम्झनु पर्छ।

परिच्छेद-२ सङ्घीय सञ्चित कोषको सञ्चालन र एकीकृत वित्तीय विवरण

३. सङ्घीय सञ्चित कोषको प्रयोग: सङ्घीय सञ्चित कोषको प्रयोग सालबसाली रूपमा जारी हुने सङ्घीय विनियोजन ऐन, सङ्घीय पेस्की खर्च ऐन, सङ्घीय पूरक विनियोजन ऐन तथा अन्य प्रचलित सङ्घीय कानून बमोजिम हुनेछ।

४. सङ्घीय सञ्चित कोषको सञ्चालन: (१) सङ्घीय सञ्चित कोष सञ्चालन गर्न महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिए बमोजिमका खाताहरू रहनेछन्।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको खाता महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले नेपाल राष्ट्र बैंकको सहमतिमा तोके बमोजिम सो बैंक वा ‘क’ वर्गको कुनै बैंकमा खोलिनेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको खाताको सञ्चालन महालेखा नियन्त्रक कार्यालय वा सो कार्यालयले तोकिदिए बमोजिम कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले गर्नेछ।

(४) ....

(५) सङ्घीय सञ्चित कोषको लेखा नगदममा आधारित, दोहोरो लेखा प्रणालीको सिद्धान्त र नेपाल सरकारबाट स्वीकृत लेखामान बमोजिम राखिनेछ।

(६) आर्थिक वर्षको अन्त्यमा सङ्घीय सञ्चित कोषको हिसाब मिलानको कार्य सम्बन्धी व्यवस्था महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोके बमोजिम हुनेछ।

(७) सङ्घीय कानून बमोजिम स्थापना हुने विलाज्र कोषको खाता सञ्चालन सम्बन्धी व्यवस्था र प्रक्रिया महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोके बमोजिम हुनेछ।

(८) उपनियम (१) बमोजिमको बैंक खाताको विवरण बैंकले महालेखा नियन्त्रक कार्यालय वा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकेको कार्यालयलाई उपलब्ध गराउन बैंकको प्रणालीमा पुग्नेको व्यवस्था गर्न सक्नेछ।

५. सङ्घीय सञ्चित कोषबाट निकासा र हस्तान्तरण: (१) सङ्घीय विनियोजन ऐन वा सङ्घीय पेशकी खर्च ऐन प्रारम्भ भएपछि स्वीकृत बजेट विवरणको अधिनमा रही महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिए बमोजिम एकल खाता कोष प्रणालीमार्फत सम्बन्धित कार्यालयको भुक्तानी आदेशको आधारमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सङ्घीय सञ्चित कोषबाट भुक्तानी निकासा दिनेछ।

(२) सङ्घीय विनियोजन ऐन बमोजिम अन्तर-सरकारी वित्तीय हस्तान्तरण अन्तर्गत नेपाल सरकारले प्रदेश तथा स्थानीय तहलाई उपलब्ध गराउने अनुदान रकम सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमार्फत हस्तान्तरण हुनेछ।

(३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (२) बमोजिम नेपाल सरकारबाट प्रदेश र स्थानीय तहमा वित्तीय हस्तान्तरण गर्दा सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले भुक्तानी आदेश तयार तथा स्वीकृत गरी हस्तान्तरण गर्नेछ।

६. खाता खोल्न स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) कार्यालय र बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायको नाममा बैंक खाता खोल्दा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम खाता खोल्न स्वीकृतिको लागि माग भई आएमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले नेपालभित्रको हकमा नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको “क” वर्गको बैंकमा र विदेशस्थित नेपाली नियोगको हकमा त्यस्तो मुलुकको केन्द्रीय बैंकबाट स्वीकृति प्राप्त बैंकमा खाता खोल्ने गरी स्वीकृति दिन सक्नेछ।

७. खाता सञ्चालन तथा भुक्तानी आदेश प्रमाणित गर्ने: (१) सङ्घीय सञ्चित कोषबाट रकम भुक्तानी निकासा गर्ने प्रयोजनको लागि कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको नाममा खोलिने एकल खाताको सञ्चालन कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रमुख वा निजले तोकेको सोही कार्यालयको एक जना कर्मचारी र निजले तोकेको सो कार्यालयका कर्मचारीहरू मध्ये अर्को एक जना कर्मचारीको संयुक्त दस्तखतबाट गर्नु पर्नेछ।

तर त्यसरी कर्मचारी तोक्दा आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि तोकिएको कर्मचारीबाट खाता सञ्चालन गर्ने गरी तोक्नु हुँदैन ।

(२) कार्यालयको विनियोजन, धरौटी तथा विविध रकम भुक्तानी निकासाको लागि भुक्तानी आदेश पठाउँदा नियम ६ बमोजिम कुनै कार्यालयको नाममा छुट्टै खाता खोलिएको रहेछ भने त्यस्तो खाताको सञ्चालन गर्दा सो कार्यालयको प्रमुख वा निजले तोकेको कर्मचारी र आर्थिक प्रशासन शाखाको प्रमुख वा निजले तोकेको लेखा समूहको कर्मचारीको संयुक्त दस्तखतबाट गर्नु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (१) वा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि त्यस्तो भुक्तानी आदेश वा खाता सञ्चालनको लागि लेखा समूहको दरबन्दी रिक्त भएको वा दरबन्दी नभएको अवस्थामा कार्यालय प्रमुख वा निजले तोकेको कर्मचारी र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिएको लेखा समूहको कर्मचारीको संयुक्त दस्तखतबाट त्यस्तो खाताको सञ्चालन गर्न सकिनेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले लेखा समूहको कर्मचारी अभाव भई सो समूहको कर्मचारी तोक्न नसकेको अवस्थामा कार्यालय प्रमुख वा निजले तोकेको कर्मचारी र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकेको सम्बन्धित कार्यालयको अन्य कुनै कर्मचारीको संयुक्त दस्तखतबाट खाता सञ्चालन गर्नु पर्नेछ ।

(५) उपनियम (१) बमोजिमको खाता सञ्चालनको लागि सम्बन्धित जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारी र उपनियम (२) बमोजिमको खाता सञ्चालनको लागि सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रमुखले खाता सञ्चालन गर्ने कर्मचारीको दस्तखत नमूना प्रमाणित गर्नु पर्नेछ ।

(६) प्रदेश र स्थानीय तहको कार्यालय तथा बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायको बैङ्क खाता खोल्ने स्वीकृति दिँदा प्रदेशको हकमा प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रमुख र स्थानीय तह तथा बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायको हकमा सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित ।

कार्यालयको प्रमुखले खाता सञ्चालन गर्ने कर्मचारीको दस्तखत नमूना प्रमाणित गर्नु पर्नेछ।

(७) यस नियममा उल्लिखित कुराको अतिरिक्त खाता सञ्चालन सम्बन्धी अन्य कार्यविधि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

८. सरकारी कारोबार गर्ने बैङ्क: (१) बैङ्कले महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको सहमतिमा कार्यालय र बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायको बैङ्क खाता सञ्चालनको लागि सरकारी कारोबार गर्ने वाणिज्य बैङ्क तोक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम तोकिएको बैङ्कले महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिए बमोजिम एक बैङ्कबाट अर्को बैङ्कमा वा एक बैङ्क खाताबाट अर्को बैङ्क खातामा सरकारी रकम स्थानान्तरण गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम तोकिएको बैङ्कले सरकारी कारोबार सञ्चालन गर्न आवश्यक पर्ने रकमको लागि कोषको व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।

९. सेवा शुल्क लिन नपाउने: (१) नियम ८ को उपनियम (२) बमोजिम एक बैङ्कबाट अर्को बैङ्कमा वा एउटा बैङ्क खाताबाट अर्को बैङ्क खातामा सरकारी रकम स्थानान्तरण गर्दा बैङ्कले त्यसरी रकम स्थानान्तरण गरे बापत कुनै किसिमको सेवा शुल्क लिन पाउने छैन।

(२) नेपाल सरकारबाट भुक्तानी हुने राष्ट्रसेवकको पारिश्रमिक, कार्यालयको पानी, बिजुली, टेलिफोन र सञ्चार महसुल जस्ता उपयोगिता (युटिलिटी) भुक्तानी, सामाजिक सुरक्षा भत्ता वा कार्यालयले भुक्तानी गर्नु पर्ने राजस्व भर्दा प्रचलित कानून बमोजिम अनुमति प्राप्त भुक्तानी सेवाप्रदायकले कुनै सेवा शुल्क लिने रहेछ भने त्यस्तो सेवा शुल्क नेपाल सरकारले व्यहोर्नेछ।

(३) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले राजस्व खातामा रकम जम्मा गर्न प्रयोजनको लागि त्यस्तो व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीको खाता रहेको बैङ्कबाट राजस्व खाता रहेको बैङ्कमा रकम स्थानान्तरण गर्दा वा प्रचलित कानून बमोजिमको कुनै भुक्तानी उपकरणको माध्यमबाट

राजस्व रकम जम्मा गर्दा सरकारी कार्यालयले भुक्तानी दिँदा भुक्तानी सेवाप्रदायकले कुनै शुल्क लिने रहेछ भने त्यस्तो शुल्क सो रकम जम्मा गर्ने वा भुक्तानी पाउने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले व्यहोर्नु पर्नेछ।

१०. एकीकृत वित्तीय विवरण पठाउनु पर्नेः (१) स्थानीय तहले ऐनको दफा ४ को उपदफा (१) बमोजिम तयार गरेको एकीकृत वित्तीय विवरण असोज मसान्तभित्र सम्बन्धित प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(२) प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयले ऐनको दफा ४ को उपदफा (२) बमोजिम तयार गरेको एकीकृत वित्तीय विवरण कात्तिक पन्ध्र गतेभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(३) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले ऐनको दफा ५ को उपदफा (५) बमोजिम तयार गरेको विवरण पुस पन्ध्र गतेभित्र अर्थ मन्त्रालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपपनिर्म (३) बमोजिम प्राप्त विवरण अर्थ मन्त्रालयले आफ्नो वेबसाइट वा अन्य माध्यममाफित सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-३ राजस्व र व्ययको अनुमान

११. मध्यमकालीन खर्च संरचना तजुमा प्रक्रिया र समय सीमा: (१) योजना आयोगले ऐनको दफा ६ बमोजिम मध्यमकालीन खर्च संरचनाको खाका तयार गर्दा आर्थिक अनुशासन, कार्यान्वयन क्षमता, विनियोजन कुशलता र समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व कायम हुने गरी समष्टिगत वित्त खाका, बजेट खाका र नतिजा खाका समावेश गरी माघ मसान्तभित्र तयार गर्नु पर्नेछ।

(२) केन्द्रीय निकायले उपपनिर्म (१) बमोजिमको मध्यमकालीन खर्च संरचनाको खाकाको आधारमा देहायका विवरण समावेश गरी मध्यमकालीन खर्च संरचना तयार गरी चैत पन्ध्र गतेभित्र योजना आयोग र अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ:-

(क) आयोजना वा कार्यक्रमको क्रियाकलापगत विवरण, प्रति एकाइ लागत, कार्यान्वयन अवधि र अपेक्षित प्रतिफल,

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(ख) तीन आर्थिक वर्षको योजना वा कार्यक्रमगत अनुमानित वार्षिक बजेट, (ग) गत आर्थिक वर्षको यथार्थ खर्च र चालू आर्थिक वर्षको विनियोजन सहितको बजेट खाका, (घ) तीन आर्थिक वर्षमा हासिल हुने अपेक्षित प्रतिफल, असर र प्रभावसहितको नतीजा खाका।

(३) यस नियम बमोजिम तयार गरिएको मध्यमकालीन खर्च संरचना सम्बन्धी विवरण सम्बन्धित केन्द्रीय निकायले मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा प्रविष्ट गर्नु पर्नेछ।

१२. राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समिति: (१) ऐनको दफा ७ को उपदफा (२) बमोजिमको राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिको संरचना देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) उपाध्यक्ष, योजना आयोग -संयोजक (ख) सदस्य (समष्टिगत आर्थिक क्षेत्र भए), योजना आयोग -सदस्य (ग) गभर्नर, नेपाल राष्ट्र बैंक -सदस्य (घ) सचिव, अर्थ मन्त्रालय -सदस्य (ङ) महालेखा नियन्त्रक, महालेखा नियन्त्रक कार्यालय -सदस्य (च) सदस्य-सचिव, योजना आयोग -सदस्य-सचिव

(२) राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिको बैठक आवश्यकता अनुसार सो समितिको संयोजकले तोकेको मिति, स्थान र समयमा बस्नेछ।

(३) राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि सो समिति आफैँले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

१३. राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) नेपाल सरकार, प्रदेश र स्थानीय तहको खर्च, राजस्व, वैदेशिक सहायता र आन्तरिक ऋण परिचालनको वर्तमान अवस्था, बजेट कार्यान्वयनको समीक्षा गरी उपलब्ध हुन सक्ने स्रोतको आकलन गर्ने,

(ख) आवधिक योजना, मध्यमकालीन खर्च संरचना र सरकारको नीति तथा कार्यक्रमको आधारमा आगामी तीन आर्थिक वर्षको खर्चको आवश्यकता आकलन गर्ने, (ग) सम्भाव्य आर्थिक वृद्धि, राजस्व र अन्य स्रोत परिचालनको परिदृश्य, समष्टिगत आर्थिक तथा वित्तीय स्थायित्वको स्थिति र बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको अवस्था समेत विश्लेषण गर्ने, (घ) राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक अवस्थाको विश्लेषण गरी त्यसबाट राजस्व, वैदेशिक सहायता र आन्तरिक ऋण परिचालनमा पर्न सक्ने प्रभाव आकलन गर्ने, (ङ) राजस्व, वैदेशिक सहायता र आन्तरिक ऋण परिचालनको आकलनको आधारमा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा प्राप्त हुन सक्ने कुल राष्ट्रिय स्रोत अनुमान र खर्चको आवश्यकता बीच सन्तुलन मिलाउने, (च) स्रोत अनुमान तथा खर्चको सीमा निर्धारण गरी सो समेतको आधारमा मध्यमकालीन समष्टिगत वित्त खाका तयार गर्ने, (छ) कुल खर्चको सीमाभित्र मन्त्रालयगत खर्चको सीमा बाँडफाँट गर्दा नेपाल सरकारको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता, राष्ट्रिय प्राथमिकता, नागरिकको जीवनस्तर तथा रोजगारीमा वृद्धि, गरिबीको न्यूनीकरणतर्फ बढी स्रोत सुनिश्चित गर्ने, (ज) स्रोत अनुमान तथा खर्च सीमा निर्धारण सम्बन्धी प्रतिवेदन तयार गरी अर्थ मन्त्रालयमा पठाउने।

(२) राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिले स्रोतको अनुमान गर्दा जनसुनुख र जनसाङ्ख्यिक बनावटको विश्लेषण समेतका आधारमा गर्नु पर्नेछ।

(३) राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिले स्रोतको अनुमान गर्दाको अवस्थाभन्दा बजेट तर्जुमाको अवस्थामा फरक परिस्थिति सिर्जना भएमा स्रोत र खर्चको सीमा पुनरावलोकन गर्न सक्नेछ।

१४. बजेट समिति: ऐनको दफा ९ को उपदफा (५) बमोजिम केन्द्रीय निकायको कार्यक्रम तथा बजेट तर्जुमा सम्बन्धी कार्यको समन्वय गर्न तथा खर्चको मापदण्ड निर्धारण गर्न देहाय बमोजिमको बजेट समिति रहनेछ:-

(क) लेखा उत्तरदायी अधिकृत वा निजले तोकेको राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणीको अधिकृत - अध्यक्ष (ख) प्रमुख, योजना तथा बजेट महाशाखा - सदस्य (ग) विभागीय प्रमुख, मातहत विभाग - सदस्य (घ) प्रमुख, आर्थिक प्रशासन शाखा - सदस्य (ङ) प्रमुख, योजना शाखा - सदस्य-सचिव

१५. बजेट समितिको काम र कर्तव्य: (१) बजेट समितिको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) ऐनको दफा ८ बमोजिम *अर्थ मन्त्रालयबाट प्राप्त बजेट मार्गदर्शनको आधारमा आफ्नो केन्द्रीय निकाय र अन्तर्गतको कार्यालयको लागि मध्यमकालीन खर्च संरचना ०, राजस्वको अनुमानित विवरण र बजेट तथा कार्यक्रम तयार गरी योजना आयोग र अर्थ मन्त्रालयमा पठाउने, (ख) ऐनको दफा २४ बमोजिम अर्थ मन्त्रालयको सहमतिमा आफ्नो केन्द्रीय निकाय अन्तर्गतको खर्चको मापदण्ड (नर्म्स) र निर्धारण गर्ने, (ग) आफ्नो केन्द्रीय निकायबाट कार्यान्वयन गरिने आयोजना वा कार्यक्रमको प्रत्येक क्रियाकलापको एकाइगत लागत अनुमान तयार गर्ने तथा त्यस्तो अनुमान परिमाजन गर्ने, (घ) मध्यमकालीन खर्च संरचनाको विवरण मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा प्रविष्ट गर्ने, गराउने, (ङ) अर्थ मन्त्रालयमा हुने बजेट छलफलमा आफ्नो केन्द्रीय निकायको तर्फबाट भाग लिने वा भाग लिन समितिको कुनै पदाधिकारीलाई तोक्ने।

(२) बजेट समितिले केन्द्रीय निकाय अन्तर्गतको कार्यक्रम तथा बजेट प्रस्ताव गर्दा सम्बन्धित निकायको कार्यक्षेत्रभित्रको क्षेत्रगत योजनासँग आबद्ध भएको, उच्च प्रतिफल प्राप्त हुने र खर्चमा मितव्ययिता कायम हुने गरी प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(३) बजेट समितिले आफ्नो बैठकको सञ्चालन तथा बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा सम्बन्धी कार्यविधि आफैँ निर्धारण गर्नेछ।

१६. बजेट तर्जुमा प्रक्रिया: (१) केन्द्रीय निकायले ऐनको दफा ८ बमोजिम *अर्थ मन्त्रालयबाट बजेट मार्गदर्शन प्राप्त भएपछि सोको अधिनमा रही आफ्नो कार्यालय वा निकायको उद्देश्य अनुरूपको लक्ष्य निर्धारण गरी सोको आधारमा अनुसूची-१ बमोजिमको ढाँचामा वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम र योजना आयोगले तोकेको ढाँचामा मध्यमकालीन खर्च संरचना तर्जुमा गर्नु पर्नेछ।

(२) केन्द्रीय निकायले उपपर्म (१) बमोजिम बजेट मार्गदर्शन प्राप्त भएको सात दिनभित्र सो मार्गदर्शनमा उल्लेखित बजेट सीमाको अधिनमा रही आफ्नो कार्यालयको आगामी आर्थिक वर्षको लागि बजेट तथा कार्यक्रम र मध्यमकालीन खर्च संरचना प्रस्ताव गरी पठाउन अवधि तोकी मार्गदर्शन तथा ढाँचाहरूसहित मातहतको कार्यालयलाई लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(३) उपपर्म (२) बमोजिम बजेट मार्गदर्शन प्राप्त भएपछि प्रत्येक कार्यालयले आफ्नो कार्यालयको उद्देश्य अनुरूपको लक्ष्य निर्धारण गरी सोको आधारमा अनुसूची-१ बमोजिमको ढाँचामा वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम ¤मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबीआईएस) मार्फत र योजना आयोगले तोकेको ढाँचामा मध्यमकालीन खर्च संरचना तर्जुमा गरी तालुक मन्त्रालय वा निकायमा पठाउनु पर्नेछ।

(४) कार्यालयले बजेट तर्जुमा गर्दा वैदेशिक सहायताबाट सञ्चालन गरिने कार्यक्रम वा आयोजनाको हकमा विदेशी सहायता सम्झौता भइसकेको वा अर्थ मन्त्रालयबाट सहमति प्राप्त कार्यक्रम वा आयोजनाको लागि मात्र बजेट प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले बजेट प्रस्ताव गर्दा आफ्नो कार्यालयबाट राजस्व उठ्ने भएमा सोको अनुमान अनुसूची १क. बमोजिमको ढाँचामा पेश गर्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ¤ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(६) कार्यालयले बजेट तर्जुमा गर्दा राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा प्रविष्ट भएको, योजना आयोगबाट कार्यान्वयनको लागि स्वीकृत भएको र अर्थ मन्त्रालयबाट स्रोत सुनिश्चिततासहित सहमति दिइएको बहुवर्षीय आयोजनाको रूपमा कार्यान्वयन गरिने आयोजनाको लागि स्वीकृत मापदण्ड बमोजिम आवश्यक रकम प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ।

(७) कार्यालयले वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयन तालिका बनाउँदा कार्यान्वयन गरिने आयोजना वा कार्यक्रमको पूर्व तयारी अवस्था, खरिद विधि छनौट, प्राविधिक तथा अन्य जनशक्ति व्यवस्थापन, लागत अनुमान तयार गर्ने तथा बोलपत्र आह्वान गर्ने जस्ता कार्य प्रथम त्रैमासिक अवधिभित्र सम्पन्न गर्ने गरी बजेट प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ।

(८) कार्यालयले बजेट तर्जुमा गर्दा आगामी आर्थिक वर्षमा कार्यान्वयन गरिने कार्यक्रम वा आयोजनाको लक्ष्य र कुल लागत, गत आर्थिक वर्षसम्मको प्रगति, चालू आर्थिक वर्षको लक्ष्य र छ महिनासम्मको प्रगति विवरण मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबिस) मार्फत बजेटमा समावेश गर्नु पर्नेछ।

(९) कार्यालयले यस नियम बमोजिम बजेट तथा कार्यक्रम र मध्यमकालीन खर्च संरचना पठाउँदा सोसाथ अनुसूची-२ बमोजिमको ढाँचामा कार्यालयको चालू आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनासम्मको प्रगति विवरणसमेत मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबिस) मार्फत पठाउनु पर्नेछ।

(१०) उपनियम (३) बमोजिम मातहतको कार्यालयबाट बजेट तथा कार्यक्रम र मध्यमकालीन खर्च संरचना खाका प्राप्त भएपछि लेखा उत्तरदायी अधिकृतले उपनियम (१) बमोजिम तर्जुमा गरेको र मातहत कार्यालयबाट प्राप्त बजेट तथा कार्यक्रम र मध्यमकालीन खर्च संरचनाको विश्लेषण तथा जाँच गरी बजेट मार्गदर्शन र आर्थिक योजना अनुरूप उपलब्धमूलक भए वा नभएको यकीन गरी त्यस्तो बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत गरी अर्थ मन्त्रालय र योजना आयोगमा पठाउनु पर्नेछ।

(११) उपनियम (१०) बमोजिम लेखा उत्तरदायी अधिकृतले बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत गर्दा प्राप्त बजेट सीमाबाट अनिवार्य दायित्व, प्रतिबद्धता रकम र भुक्तानी हुन बाँकी सञ्चित दायित्वको लागि पुग्ने रकम छुट्याएर मात्र अन्य कार्यक्रमको लागि बजेट स्वीकृत गर्नु पर्नेछ।

० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(१२) उपर्युक्त (१०) बमोजिम स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रम पठाउँदा बजेट मार्गदर्शनको आधारमा त्रैमासिक विभाजनसहित मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमार्फत पठाउनु पर्नेछ।

(१३) केन्द्रीय निकायले वित्तीय हस्तान्तरण अन्तर्गतको सशर्त अनुदान रकमको प्रस्ताव गर्दा चालू कार्यक्रमको निरन्तरता, त्यस्तो खर्चको आवश्यकता, पुष्ट्याइँ र कार्यसम्पादनको आधारमा गर्नु पर्नेछ।

(१४) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम बजेट तर्जुमा गर्दा बजेट तथा कार्यक्रममा छलफल गर्ने, बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत गर्ने, बजेट तथा कार्यक्रम पठाउने र बजेट तथा कार्यक्रम मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमार्फत प्रविष्ट गर्ने जस्ता कार्य बजेट मार्गदर्शनमा तोकिएकोमा सोही बमोजिम र नतोकिएकोमा अर्थ मन्त्रालयले तोकिदिएको समय सीमाभित्र सम्पन्न गर्नु पर्नेछ।

(१५) नेपाल सरकारले पूरक बजेट पेश गर्नु पर्ने अवस्था परी बजेट तर्जुमा सम्बन्धमा कुनै निर्देशन नदिएमा केन्द्रीय निकायले सोही बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

१७. वैदेशिक सहायता बजेटमा समावेश गर्नु पर्ने: (१) केन्द्रीय निकायले आफ्नो बजेट तथा कार्यक्रमसँग सम्बन्धित वैदेशिक सहायताको सम्झौता बमोजिम प्राप्त हुने नगद तथा वस्तुगत सहायतालाई वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रममा समावेश गर्नु पर्नेछ।

(२) वैदेशिक सहायताबाट सञ्चालित आयोजनाले वार्षिक कार्यक्रम तयार गरी तालुक विभाग र मन्त्रालयमा पठाउँदा दातृपक्षसँग गरिएको वैदेशिक सहायता सम्झौताको विभिन्न शीर्षकमा उल्लेखित रकममध्ये चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा खर्च हुने र आगामी आर्थिक वर्षको लागि बाँकी रहने रकमको विवरण अनुसूची-३, अनुसूची-४, अनुसूची-५ र अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा पठाउनु पर्नेछ। त्यस्तो विवरणमा उल्लेखित रकम वैदेशिक सहायता प्रदान गर्ने दातृपक्षको सहायता विवरण बमोजिम हुनु पर्नेछ।

(३) एउटै वैदेशिक सहायता सम्झौता अन्तर्गत प्राप्त भएको वैदेशिक सहायता एकभन्दा बढी निकायले उपयोग वा खर्च गर्ने भएमा अर्थ मन्त्रालयले सम्बन्धित केन्द्रीय निकायसँग परामर्श गरी त्यस्तो वैदेशिक सहायता उपयोग वा खर्च गर्ने निकायमध्येबाट एउटा निकायको प्रमुखलाई जिम्मेवारी तोक्नु पर्नेछ। त्यसरी जिम्मेवारी तोकिएकोमा त्यस्तो निकायको प्रमुखले र नतोकिएको भए त्यस्ता निकायमध्ये सबैभन्दा बढी सहायता

उपयोग गर्ने निकायको प्रमुखले वैदेशिक सहायताको उपयोग तथा खर्च सम्बन्धी सम्पूर्ण विवरण समावेश गरी उपनियम (२) बमोजिम पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त विवरणको आधारमा अर्थ मन्त्रालयले वैदेशिक सहायता उपयोग गर्ने सबै निकायको उपस्थितिमा बजेट छलफल गर्नु पर्नेछ।

१८. अर्थ मन्त्रालयले बजेट तथा कार्यक्रमलाई अन्तिम रूप दिने: (१) यस नियमावली बमोजिम सबै केन्द्रीय निकायबाट बजेट तथा कार्यक्रम प्राप्त भए पश्चात् अर्थ मन्त्रालयले ऐनको दफा ९ बमोजिम आवश्यक छलफल तथा विश्लेषण गरी ऐनको दफा १० बमोजिम बजेट तथा कार्यक्रमलाई अन्तिम रूप दिनेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम बजेट तथा कार्यक्रमलाई अन्तिम रूप दिँदा अर्थ मन्त्रालयले मुलुकको आर्थिक स्थिति विचार गरी सम्बन्धित केन्द्रीय निकाय र योजना आयोगसँग छलफल गरी बजेट विवरणमा आवश्यक थपघट गर्न सक्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम अर्थ मन्त्रालयले बजेट विवरणमा आवश्यक थपघट गर्दा सारभूत रूपमा थपघट वा परिमार्जन भएमा सोको जानकारी सम्बन्धित केन्द्रीय निकायलाई दिनु पर्नेछ।

१९. खर्चको मापदण्ड: (१) अर्थ मन्त्रालयले ऐनको दफा १० बमोजिम बजेट विनियोजन गर्दा त्यस्तो बजेट खर्च गर्ने मापदण्ड (नर्मी) समेत बनाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) को प्रयोजनको लागि प्रत्येक केन्द्रीय निकायले आफूले सम्पादन गर्ने काम कारबाहीको प्रकृति अनुसार अर्थ मन्त्रालयले तर्जुमा गरेको मापदण्डको प्रतिकूल नहुने गरी सो मन्त्रालयको सहमतिमा एकीकृत वा छुट्टाछुट्टै खर्चको मापदण्ड (नर्मी) बनाउन सक्नेछ।

२०. संभावित दायित्वको अभिलेख: (१) प्रचलित सङ्घीय कानून बमोजिम र्सञ्जित आर्थिक दायित्व, अदालतको निर्णय वा आदेशबाट नेपाल सरकारले व्यहोर्नु पर्ने संभावित आर्थिक दायित्व वा वैदेशिक सहायता अन्तर्गत सञ्चालित आयोजना वा सोबाट सिर्जना भएको दायित्व बापतको रकमको अभिलेख महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले राख्नु पर्नेछ।

(२) नेपाल सरकारले दातृपक्षसँग गरेको सन्धि, सम्झौता बमोजिम कुनै शुल्क वा दस्तुर सम्बन्धी दायित्व सिर्जना भएकोमा सोको जानकारी सम्बन्धित मन्त्रालयले महालेखा

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

नियन्त्रक कार्यालयमा दिनु पर्नेछ। सो बाहेक अन्य दायित्व सम्बन्धी अभिलेख सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले राख्नु पर्नेछ।

(३) अर्थ मन्त्रालयले नेपाल सरकारको तर्फबाट जमानत बसी उपलब्ध गराएको ऋणको सम्झौताको एक प्रति अभिलेख राख्ने प्रयोजनको लागि त्यस्तो सम्झौता भएको तीस दिनभित्र सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(४) नेपाल सरकारले दातृपक्षसँग गरेको सन्धि, सम्झौताको एक प्रति अभिलेख राख्ने तथा दायित्व भुक्तानी गर्ने प्रयोजनको लागि सम्बन्धित मन्त्रालयले त्यस्तो सन्धि वा सम्झौता सम्पन्न भएको तीस दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(५) उपनियम (३) र (४) बमोजिम अभिलेख राखी सोको त्रैमासिक विवरण सो अवधि समाप्त भएको सात दिनभित्र र वार्षिक विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको पैंतीस दिनभित्र अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ।

२१. प्रतिबद्धता रकमको विवरण: (१) कार्यालयले नियम १६ बमोजिम बजेट तर्जुमा गर्दा विगत र चालू आर्थिक वर्षमा सम्झौता भई बाँकी दायित्वमध्ये आगामी आर्थिक वर्षमा सम्झौता अनुसार खर्च हुने प्रतिबद्धता (कन्ट्याक्च्रुअल ओब्लिगेसन) रकम यकीन गरी सम्बन्धित केन्द्रीय निकायमा अनुसूची-७ बमोजिमको ढाँचामा पठाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिबद्धता रकमको विवरणको आधारमा केन्द्रीय निकायले अनुसूची-८ बमोजिमको ढाँचामा मन्त्रालय वा निकायगत प्रतिबद्धताको एकीकृत विवरण तयार गरी मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबीआईएस) मार्फत बजेट छलफलको क्रममा अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) केन्द्रीय निकायले आगामी वर्षको बजेट प्रस्ताव गर्दा सो आर्थिक वर्षमा खर्च हुने प्रतिबद्धतालाई बजेट विनियोजन गरिसकेपछि मात्र अन्य कार्यक्रममा बजेट प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ।

(४) कार्यालयले उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिबद्धता रकमको वार्षिक विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(५) केन्द्रीय निकायले उपियम (१) बमोजिमको प्रतिबद्धता रकमको विवरणको आधारमा एकीकृत विवरण तयार गरी आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन महिनाभित्र विद्युतीय प्रणाली मार्फत महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(६) उपियम (५) बमोजिमको विवरणको आधारमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले नेपाल सरकारको प्रतिबद्धता रकमको वार्षिक विवरण तयार गर्नु पर्नेछ।

(६क) केन्द्रीय निकायको संभावित दायित्व तथा प्रतिबद्धता रकमको समग्र विवरण महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको विद्युतीय प्रणाली मार्फत मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबिस) मा आउने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ।

(७) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले उपियम (५) बमोजिम विवरण पठाउने केन्द्रीय निकायको विवरण अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ। अर्थ मन्त्रालयले पर्याप्त आधार र कारण बिना विवरण नपठाउने केन्द्रीय निकायको बाँकी बजेट वा थप बजेट निकासा रोक्का गर्न सक्नेछ।

२१क. स्रोत सहमति : ऐनको दफा १२ बमोजिम अर्थ मन्त्रालयले आयोजनाको औचित्य, त्रिवर्षीय विनियोजित बजेट, स्रोत उपलब्धता, खर्चको आवश्यकता र मध्यमकालीन खर्च संरचना समेतका आधारमा बहुवर्षीय आयोजना कार्यान्वयन गर्न स्रोत सहमति दिन सक्नेछ।

२२. बजेट निकासा, खर्च तथा लक्ष्य र प्रगति विवरण पेश गर्नु पर्ने : संघीय संसदमा राजस्व र व्ययको अनुमान साथ पेश गर्ने प्रयोजनको लागि केन्द्रीय निकायले चालू आर्थिक वर्षको फागुन महिनासम्मको बजेट, खर्च तथा लक्ष्य र प्रगति विवरण तयार गरी चैत महिनाभित्र अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

२३. समष्टिगत आर्थिक परिलक्ष्यको प्रक्षेपण: (१) अर्थ मन्त्रालयले ऐनको दफा १६ को अधिनमा रही योजना आयोगसँग परामर्श गरी आवधिक योजना, मध्यमकालीन खर्च संरचना, वित्तीय र बजेट संरचना समेतको आधारमा देहायको समष्टिगत आर्थिक परिलक्ष्यको वार्षिक र मध्यमकालीन प्रक्षेपण गर्नेछ:-

(क) आर्थिक वृद्धिदर,

(ख) मुद्रास्फीति,

(ग) बचत तथा लगानी, (घ) मौद्रिक, वित्तीय तथा पूँजी बजारको अवस्था, (ङ) वैदेशिक व्यापार, (च) राजस्व परिचालन, (छ) सार्वजनिक ऋण, (ज) लगानी, राजस्व, बजेट घाटा र कुल ऋणको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनसँगको अनुपात,

(२) अर्थ मन्त्रीले आर्थिक वर्षको आय-व्ययको अनुमान संघीय संसदमा पेश गर्दा उपनियम (१) बमोजिमको समष्टिगत आर्थिक परिदृश्यको प्रक्षेपण समेत प्रस्तुत गर्नु पर्नेछ।

२४. आयोजनाको वर्गीकरण: (१) नेपाल सरकारले ऐनको दफा १७ बमोजिम आयोजनाको वर्गीकरण गर्दा आर्थिक योजना तथा क्षेत्रगत नीति, रणनीति तथा नेपाल सरकारले अवलम्बन गरेको समग्र विकास नीति समेतको आधारमा गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम आयोजना वर्गीकरण गर्ने आधार तथा मापदण्ड योजना आयोगको सिफारिसमा नेपाल सरकारबाट स्वीकृत भए बमोजिम हुनेछ।

(३) प्रदेश तथा स्थानीय तहले सञ्चालन गर्ने आयोजनाको वर्गीकरण गर्दा उपनियम (१) र (२) मा उल्लेख गरिएको अतिरिक्त प्रदेशको विकास नीति तथा योजना, सम्बन्धित प्रदेश कानून र अन्तर-सरकारी वित्त परिषद्को निर्णय समेतलाई आधार लिनु पर्नेछ।

(४) नेपाल सरकारले यस नियम बमोजिम आयोजनाको वर्गीकरण गर्दा प्रदेश र स्थानीय तहको आयोजना बैङ्कसँग समेत सामञ्जस्यता हुने गरी प्रदेश समन्वय परिषदको समेत राय सुझाव लिन सक्नेछ।

२५. आयोजनाको विवरण पठाउनु पर्ने: केन्द्रीय निकायले नियम १६ बमोजिम वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम र मध्यमकालीन खर्च संरचनाको विवरण पठाउँदा केन्द्रीय निकाय आफैँले वा मातहतको कार्यालय वा आयोजनामार्फत पाँच वर्षभित्रमा कार्यान्वयन गरिने

आयोजनाको विवरण राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा समावेश गर्न योजना आयोग र अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ।

२६. राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा प्रविष्ट गर्ने: (१) नियम २५ बमोजिम आयोजनाको विवरण प्राप्त भएपछि योजना आयोगले मन्त्रालय तथा निकायगत रूपमा आयोजनाको वर्गीकरण, प्राथमिकताकरण वा पुनः प्राथमिकताकरण गरी प्राथमिकता निर्धारण गर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा समावेश गर्ने प्रयोजनको लागि योजना आयोगले उपयुक्त विद्युतीय प्रणाली (अनलाइन सिस्टम) को व्यवस्था गर्न सक्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको प्रणालीमा प्रदेश र स्थानीय तहले समेत आफूले कार्यान्वयन गर्ने आयोजनाको विवरण, प्रगति अवस्था लगायत योजना आयोगले तोकेको अन्य विवरण प्रविष्ट गर्नु पर्नेछ।

(४) योजना आयोगले राष्ट्रिय आयोजना बैङ्क सम्बन्धी मापदण्ड बमोजिम आयोजनाको प्राथमिकताकरण वा पुनः प्राथमिकताकरण गरी मन्त्रालयगत प्राथमिकता सूचीको आधारमा राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा आयोजना प्रविष्ट गर्नेछ।

(५) राष्ट्रिय आयोजना बैङ्कमा समावेश नभएको आयोजनाको लागि बजेट विनियोजन गर्न पाइने छैन।

(६) योजना आयोगले प्रदेश र स्थानीय तहमाफित कार्यान्वयन गरिने आयोजनाको पहिचान, वर्गीकरण, मूल्याङ्कन, छनौट तथा प्राथमिकताकरण र पुनः प्राथमिकताकरण सम्बन्धमा आवश्यक आधार तथा मापदण्ड तयार गर्नेछ।

(७) योजना आयोगले प्रदेश र स्थानीय तहमाफित कार्यान्वयन गरिने आयोजनाको वर्गीकरण गर्दा आयोजनाको आवश्यकता तथा लागतको आधारमा छुट्टाछुट्टै वर्गीकरण गर्न सक्नेछ।

(८) योजना आयोगले प्रदेश र स्थानीय तहका आयोजना आयोजना बैङ्कमा प्रविष्ट गर्न तथा आयोजनाको पहिचान, मूल्याङ्कन, छनौट तथा प्राथमिकताकरण गर्न आवश्यक सहजीकरण गरिदिन सक्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

२७. समिति वा उपसमिति गठन गर्न सक्ने: (१) ऐनको दफा १७ बमोजिम आयोजना वर्गीकरण, प्राथमिकताकरण वा पुनः प्राथमिकताकरणको सिफारिस गर्नेअर्थ योजना आयोगले आयोजना वर्गीकरणको आधार तथा मापदण्ड तजुमा, आयोजना मूल्याङ्कन, छनौट तथा प्राथमिकताकरण र राष्ट्रिय आयोजना बैंक सम्बन्धी कार्य गर्न आयोगको उपाध्यक्षको संयोजकत्वमा आवश्यकता अनुसार समिति वा आयोगको कुनै सदस्यको संयोजकत्वमा उपसमिति गठन गर्न सक्नेछ।

(२) उपपियम (१) बमोजिम समिति वा उपसमिति गठन गर्दा त्यस्तो समिति वा उपसमितिमा आयोजनासँग सम्बन्धित प्रदेशको पदाधिकारी र प्रदेश आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयको सचिवलाई समेत समावेश गर्नु पर्नेछ।

(३) उपपियम (१) बमोजिम समिति वा उपसमितिको काम, कर्तव्य तथा कार्यविधि सो समिति वा उपसमिति गठन गर्दाको बखत योजना आयोगले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ।

परिच्छेद-४ बजेट निकासा, खर्च र नियन्त्रण

२८. बजेट अख्तियारी तथा निकासा: (१) सङ्घीय विनियोजन ऐन वा सङ्घीय पेशकी खर्च ऐन प्रारम्भ भएपछि सो ऐन बमोजिम विनियोजन भएको मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबाइएस) मा प्रविष्ट भएको रकम खर्च गर्ने अख्तियारी स्वतः अधिकारप्राप्त अधिकारीलाई दिएको मानिनेछ।

(२) उपपियम (१) बमोजिम सङ्घीय विनियोजन ऐन वा सङ्घीय पेशकी खर्च ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा प्रविष्ट भएको कार्यक्रम सो आर्थिक वर्षमा कार्यान्वयन गर्नको लागि स्वतः स्वीकृत भएको मानिनेछ।

(३) अन्य मन्त्रालयले सङ्घीय विनियोजन ऐन वा सङ्घीय पेशकी खर्च ऐन प्रारम्भ भएको तीन दिनभित्र सबै केन्द्रीय निकायमा बजेट कार्यान्वयन सम्बन्धी मार्गदर्शन पठाउनु पर्नेछ।

(४) केन्द्रीय निकायको सचिवले ऐनको दफा १८ को उपदफा (२) बमोजिम अख्तियारी पठाउँदा उपपियम (३) बमोजिम प्राप्त बजेट कार्यान्वयन सम्बन्धी मार्गदर्शन समेत संलग्न गरी पठाउनु पर्नेछ।

(५) ऐनको दफा १८ को उपदफा (४) बमोजिम एक केन्द्रीय निकायको सचिवले अर्को केन्द्रीय निकायको सचिवलाई खर्च गर्ने अख्तियारी प्रदान गर्दा स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रमसहित अख्तियारी दिनु पर्नेछ।

(६) उपदफा (४) वा (५) बमोजिम बजेट तथा कार्यक्रम र अख्तियारी प्राप्त भएपछि सम्बन्धित कार्यालयले कार्यक्रम सञ्चालन तथा बजेट खर्च गर्ने कार्यतालिका, मासिक खर्च अनुमान विवरण, वार्षिक खरिद योजना तथा प्रतिबद्धतासहितको विवरण तयार गरी तालुक कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(७) उपदफा (६) बमोजिमको विवरण प्राप्त भएपछि कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले मासिक खर्च अनुमान विवरणको सीमाभित्र रही सम्बन्धित कार्यालयलाई आवश्यकता अनुसार भुक्तानी निकासा दिनेछ।

(८) उपदफा (७) बमोजिमको मासिक खर्च अनुमानको सीमाभित्रको रकमले कुनै महिनामा नपुग्ने भएमा कार्यालयले त्यस्तो खर्च अनुमान अद्यावधिक गरी कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(९) कार्यालयले आफ्नो नाममा विनियोजन भएको रकम खर्च गर्नु अघि त्यस्तो रकम भुक्तानी पाउने व्यक्ति वा फर्मको नाममा भुक्तानी निकासाको लागि एकल खाता कोष प्रणाली वा नेपाल सरकारबाट स्वीकृत प्रणाली बमोजिम भुक्तानी आदेश तयार गरी कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(१०) उपदफा (९) बमोजिम कार्यालयबाट रीतपूर्वकको भुक्तानी आदेश प्राप्त भएपछि कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित कार्यालयको विनियोजन, राजस्व, धरौटी र प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको कार्यसञ्चालन कोष अन्तर्गत भए गरेको सम्पूर्ण कारोबारको मासिक फाँटवारी समेतको आधारमा सम्बन्धित कार्यालयको स्वीकृत बजेटभित्र रही भुक्तानी आदेशमा उल्लेखित व्यक्ति वा फर्मको नाममा भुक्तानी निकासा गर्नु पर्नेछ।

तर अर्थ मन्त्रालय, तालुक मन्त्रालय वा विभागबाट बजेट रकम निकासा रोक्का भएकोमा फुकुवा नभएसम्म त्यस्तो रकम निकासा दिनु हुँदैन।

(११) उपनियम (१०) बमोजिम भुक्तानी निकासा दिँदा वैदेशिक सहायता समावेश भएको योजनाको सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट तोकेको कार्यविधि अनुसार निकासा दिनु पर्नेछ।

(१२) अर्थ मन्त्रालयले सालबसाली प्रकृतिको बाहेक विशेष प्रकारको पटके कार्यक्रम वा आयोजनाको लागि कुनै सरकारी वा गैरसरकारी कार्यालय, संगठित संघ, संस्था वा संस्थालाई बजेटमा समावेश गरिएको रकम निकासा दिँदा सम्बन्धित मन्त्रालयमार्फत दिनु पर्नेछ।

(१३) केन्द्रीय निकायले यस नियम बमोजिम प्रदान गरेको अख्तियारीको जानकारी अर्थ मन्त्रालय, महालेखा परीक्षकको कार्यालय, महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई समेत दिनु पर्नेछ।

२९. नगद योजना तर्जुमा गर्नु पर्ने: अर्थ मन्त्रालयले नेपाल सरकारको नगद आवश्यकतालाई विश्लेषण गरी बजेट कार्यान्वयनको लागि नगद व्यवस्थापन गर्न महालेखा नियन्त्रक कार्यालय, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय र नेपाल राष्ट्र बैंकको समन्वयमा आवधिक नगद योजना (पिरियोडिक क्यास प्लान) तर्जुमा गर्नु पर्नेछ।

३०. आर्थिक वर्ष समाप्त हुनु अघि भुक्तानी निकासा बन्द गर्नु पर्ने: (१) कार्यालयले विनियोजन ऐनले फ्रिज हुने भनी तोकेको शीर्षकको रकम बाहेक भुक्तानी दिनु परे अन्य रकम आर्थिक वर्ष समाप्त हुनुभन्दा कम्तीमा सात दिन अगावै भुक्तानी दिई निकासा र खर्चको लेखा अद्यावधिक गरी भुक्तानी निकासा बन्द गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवधि समाप्त भएपछि कार्यालयलाई कार्यक्रम संशोधन भई थप बजेट प्राप्त भएमा, खर्चको स्रोत परिवर्तन भएमा वा अन्य आवश्यक काम परी खर्च गर्नु परेमा त्यस्तो खर्च पुष्ट्याईं गरेर बिल, भरपाई, बजेट थप भएको प्रमाण र अन्य कागजातसहित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गरी भुक्तानी निकासा माग गरी आएमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले प्राप्त बिल, भरपाई र सोसाथ संलग्न कागजात परीक्षण गर्दा भुक्तानी निकासा दिन आवश्यक देखेमा सम्बन्धित व्यक्ति वा फर्मको नाममा भुक्तानी निकासा दिनु पर्नेछ।

तर कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले बिल, भरपाई र संलग्न अन्य कागजात परीक्षण गर्दा भुक्तानी निकासा दिन नमिलेको देख्दामा सो कुरा जनाई भुक्तानी आदेश सम्बन्धित कार्यालयमा फिर्ता पठाउनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि हिसाब मिलान गर्ने तथा खर्च लेखी राजस्व खातामा रकम जम्मा गर्ने प्रयोजन बाहेक आर्थिक वर्षको अन्तिम दिन भुक्तानी निकासा दिइने छैन।

(४) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट असार मसान्तसम्म जारी भएको चेक वा विद्युतीय कोषको भुक्तानी कुनै कारणले पन्ध्र दिनभित्र नसाटिएमा वा भुक्तानी पाउनेको खातामा रकम जम्मा नभएमा सम्बन्धित कार्यालयबाट निकासा र खर्च घटाई भुक्तानी आदेशहित साउन एक्काइस गतेभित्र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा निकासा र खर्च समायोजनको लागि पठाउनु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले उपनियम (४) बमोजिम निकासा र खर्च घटाइसकेपछि वार्षिक आर्थिक विवरण तयार गरी प्रमाणित गरेको लागि सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(६) उपनियम (१) बमोजिम कार्यालयले लेखा अद्यावधिक राखे वा नराखेको र आवश्यक विवरण तयार गरे वा नगरेको सम्बन्धमा सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले निरीक्षण गर्न सक्नेछ। यसरी निरीक्षण गर्दा लेखा अद्यावधिक राखेको नदेखेमा तुरुन्त अद्यावधिक गर्न लगाई सोको जानकारी तालुक कार्यालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(७) प्रदेश तथा स्थानीय तहको विनियोजन ऐनले फ्रिज नहुने भनी तोकेको खर्च शीर्षकको हकमा बाहेक अन्य बजेट शीर्षक अन्तर्गत पर्ने भुक्तानी दिनु पर्ने रकम आर्थिक वर्ष समाप्त हुनु भन्दा सात दिन अगाडि भुक्तानी दिई लेखा अद्यावधिक गरी भुक्तानी निकासा बन्द गर्नु पर्नेछ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम प्रदेश तथा स्थानीय तहले लेखा अद्यावधिक गरी खाता बन्द गरे वा नगरेको सम्बन्धमा सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले अनुगमन गर्न सक्नेछ। त्यसरी अनुगमन गर्दा लेखा अद्यावधिक गरी भुक्तानी निकासा बन्द नगरेको पाइएमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित प्रदेश वा स्थानीय तहलाई त्यस्तो लेखा अद्यावधिक गर्न र भुक्तानी निकासा बन्द गर्न लगाउन सक्नेछ।

(९) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन दिनभित्र भुक्तानी हुन बाँकी चेकको विवरण सम्बन्धित बैङ्कमा पठाउनु पर्नेछ। बैङ्कले कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट प्रमाणित विवरण अनुसारको चेकको मात्र भुक्तानी दिनु पर्नेछ।

(१०) स्थानीय तहले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन दिनभित्र भुक्तानी हुन बाँकी चेकको विवरण सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ। कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले त्यस्तो विवरण प्राप्त भएकै दिन प्रमाणित गरी सम्बन्धित बैङ्कमा पठाउनु पर्नेछ।

(११) स्थानीय तहले बैङ्कमा खाता खोल्ने र बन्द गर्ने सम्बन्धमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले दिएको सुझाव कार्यान्वयन गर्नु पर्नेछ।

३१. कार्यसम्पादन करार तथा पुरस्कृत गर्ने मापदण्ड: (१) ऐनको दफा १९ को उपदफा (५) बमोजिम गरिने कार्यसम्पादन करारमा देहायका विषयहरू उल्लेख गर्नु पर्नेछ:- (क) कार्यालयको उद्देश्य, (ख) उद्देश्य प्राप्तिको लागि सम्पादन गर्नु पर्ने कार्य तथा कार्यालयबाट प्रदान गरिने सेवा, (ग) स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रम र सो अनुसार गरिने क्रियाकलाप, (घ) हासिल गर्नु पर्ने उपलब्धि, प्रत्येक उपलब्धिको अङ्क भार र उपलब्धि अनुसारको प्राप्त अङ्क, (ङ) कार्यसम्पादनको समय सीमा, (च) सम्पादित कामको गुणस्तर तथा अनुगमन सूचक, (छ) कार्यसम्पादन प्रतिवेदन, (ज) अन्य आवश्यक कुराहरू।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको करार गर्ने पदाधिकारीले कार्यसम्पादन करार बमोजिम स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्दा कार्ययोजना तयार गरी जिम्मेवार पदाधिकारी तोकी त्यस्तो कार्ययोजना कार्यान्वयन गर्नु वा गराउनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको कार्यसम्पादन करार कार्यान्वयन भए वा नभएको सम्बन्धमा मूल्याङ्कन गर्दा सम्पूर्ण क्रियाकलाप वा उपलब्धिहरुलाई कुल एक सय अङ्क कायम गरी असी वा सोभन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्नेलाई उत्कृष्ट, पैसठ्ठी वा सोभन्दा बढी

असीभन्दा कम अङ्क प्राप्त गर्नेलाई सन्तोषजनक, पचास वा सोभन्दा बढी पैँसठ्ठीभन्दा कम अङ्क प्राप्त गर्नेलाई सामान्य र पचासभन्दा कम अङ्क प्राप्त गर्नेलाई कमजोर कार्यसम्पादन गरेको मानी मूल्याङ्कन गर्नु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम मूल्याङ्कन गर्दा विकास आयोजना वा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने केन्द्रीय निकायको कार्यसम्पादन करार गर्ने पदाधिकारीले आफू मातहत सञ्चालित आयोजना वा कार्यक्रमहरूमध्येबाट उत्कृष्ट ठहरिएका आयोजना वा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने कार्यालय प्रमुखहरूमध्ये वर्षमा एक जनालाई पच्चीस हजार रुपैयाँसम्मको रकम पुरस्कार स्वरूप उपलब्ध गराउन सक्नेछ। त्यसरी पुरस्कार उपलब्ध गराउँदा कार्यसम्पादनमा कार्यालय प्रमुख बाहेक अन्य कर्मचारीको समेत उत्कृष्ट योगदान रहेको पाइएमा त्यस्तो पुरस्कार सो कार्यालयका बढीमा तीन जना कर्मचारीलाई दामासाहीले प्रदान गर्न सकिनेछ।

(५) उपनियम (३) बमोजिम मूल्याङ्कन गर्दा मनासिब कारण बिना पचासभन्दा कम अङ्क प्राप्त गर्ने आयोजना वा कार्यालय प्रमुखलाई कार्यसम्पादन करार गर्ने पदाधिकारीले करारको शर्त बमोजिम विभागीय कारबाही समेत गर्न सक्नेछ।

३२. रकमान्तर तथा स्रोतान्तर सम्बन्धी व्यवस्था: (१) ऐनको दफा २० को उपदफा (२) बमोजिम सम्बन्धित सचिवले रकमान्तर गर्दा वार्षिक कार्यक्रममा बाधा नपर्ने गरी रकमान्तर गरी मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा अद्यावधिक गर्नु पर्नेछ।

तर पहिलो त्रैमासिक अवधि समाप्त नभएसम्म र बजेट विनियोजन नभएको खर्च शीर्षकमा रकमान्तर गर्न पाइने छैन।

(२) उपनियम (१) बमोजिम रकमान्तर गरेको जानकारी महालेखा परीक्षकको कार्यालय, अर्थ मन्त्रालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(३) ऐनको दफा २० को उपदफा (२) बमोजिम रकमान्तर गर्न पाउने सीमाभन्दा बढी रकम रकमान्तर गर्नु पर्ने भएमा कार्यालयले रकमान्तर गर्नु पर्ने कारणसहित सम्बन्धित सचिवबाट निर्णय गराई स्वीकृतिको लागि अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम रकमान्तर *...को लागि अनुरोध भई आएमा अर्थ मन्त्रालयले आवश्यकता अनुसार त्यस्तो रकम रकमान्तर गर्न सक्नेछ। त्यसरी रकमान्तर गरेको रकम तत्काल मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा अद्यावधिक गरी सोको जानकारी सम्बन्धित कार्यालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(५) अर्थ मन्त्रालयले बजेट कार्यान्वयन गर्न स्रोतको व्यवस्थापिको लागि कुनै शीर्षक वा उपशीर्षकमा विनियोजित रकम एक स्रोतबाट अर्को स्रोतमा स्रोतान्तर गर्न सक्नेछ। त्यसरी स्रोतान्तर गरेको जानकारी सम्बन्धित केन्द्रीय निकाय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

$\text{o}$ (५क) ऐनको दफा २० को उपदफा (४ग) बमोजिम विपद जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन राष्ट्रिय परिषद्बाट निर्णय भए बमोजिम विषयगत मन्त्रालय वा केन्द्रीय निकायसँगको समन्वयमा आयोजना प्राथमिकताकरण गरी सिफारिस भई आएका विपद् व्यवस्थापिका कार्यका लागि तत्काल स्रोत व्यवस्थापन गर्नुपर्ने भएमा कुल वार्षिक बजेटको सीमाभित्र रही सम्बन्धित मन्त्रालय वा केन्द्रीय निकायको स्वीकृत कार्यक्रममा त्यस्तो आयोजना, कार्यक्रम वा क्रियाकलाप समावेश गरी अर्थ मन्त्रालयले रकमान्तर, स्रोतान्तर, कार्यक्रम संशोधन वा थप निकासा मार्फत स्रोत व्यवस्थापन गर्न सक्नेछ।

$\text{o}$ (५ख) उपनियम (५क) बमोजिम थप हुने आयोजना, कार्यक्रम वा क्रियाकलाप मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबाइस) मा प्रविष्ट गर्नुपर्नेछ।

(६) आर्थिक वर्ष समाप्त भइसकेपछि सम्झौता बमोजिम वैदेशिक स्रोतको रकम प्राप्त नभएको कारणबाट नेपाल सरकारको स्रोतबाट कुनै रकम खर्च भएकोमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतले त्यस्तो वैदेशिक स्रोतको रकम प्राप्त हुन नसकेको कारणसहित हिसाब मिलानको लागि अर्थ मन्त्रालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ। त्यसरी लेखी आएमा अर्थ मन्त्रालयले त्यस्तो रकमको स्रोतान्तर गरी हिसाब मिलान तथा बेरुजु कायम भएकोमा त्यस्तो बेरूजु फरफारक गर्ने प्रयोजनको लागि महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\text{o}$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(६क) उपनियम (६) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बजेट सहायता (बजेटरी सपोर्ट) मा स्रोत कायम भएको विनियोजन बजेटको आर्थिक वर्ष समाप्त भइसकेपछिकाले महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको अनुरोधमा अर्थ मन्त्रालयले हिसाब मिलान गर्न सक्नेछ।

(७) उपनियम (६) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो नियमावली प्रारम्भ हुनुभन्दा पाँच वर्ष अगाडिको प्राप्त हुन नसक्ने वैदेशिक स्रोततर्फको स्रोतान्तर सम्बन्धी बेरुजु हिसाब मिलान र फरफारक गर्ने प्रयोजनको लागि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले स्रोतान्तर गर्न सक्नेछ।

(८) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अर्थ मन्त्रालयले ऐन, संघीय विनियोजन ऐन तथा यस नियमावलीको अधिमिनमा रही कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई रकमान्तर गर्न सकने गरी अधिकार प्रत्यायोजन गरेकोमा सोही बमोजिम हुनेछ।

३३. कार्यक्रम संशोधन तथा वित्तीय हस्तान्तरण गर्न सकिने: (१) ऐनको दफा २० बमोजिम स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रम अन्तर्गतको कुनै कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न नसकिने भएमा वा त्यस्तो कार्यक्रममा विनियोजित रकम स्वीकृत कार्यक्रमभित्रको अन्य कुनै क्रियाकलापमा खर्च गर्नु परे भएमा सम्बन्धित कार्यालयले त्यस्तो कार्यक्रम सम्पन्न गर्न नसक्नुको कारण खुलाई कार्यक्रम संशोधनका लागि तालुक केन्द्रीय निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ। त्यसरी लेखी पठाउँदा आवधिक योजना तथा कार्यक्रमको उद्देश्य, लक्ष्य र स्वीकृत बजेट अनुकूल हुने गरी पठाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लेखी आएमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतले संघीय विनियोजन ऐनको परिधिभित्र रही आवश्यकता तथा औचित्य समेतको आधारमा कार्यक्रम संशोधन गरी मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा अद्यावधिक गर्न लगाउनु पर्नेछ। त्यसरी कार्यक्रम संशोधन गरेको जानकारी योजना आयोग, अर्थ मन्त्रालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(३) ऐनको दफा २२ को उपदफा (१) बमोजिम अनुदान हस्तान्तरण भएकोमा प्रदेश मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (पिएलएमबिस) मा एकमुष्ट बजेट विनियोजन गरी बजेट तर्जुमा भएमा प्रदेशका सम्बन्धित निकायले त्यस्तो कार्यक्रमको उद्देश्य, मर्म र क्षेत्राधिकार फरक नपर्ने तथा क्रियाकलाप परिवर्तन नहुने गरी आफू अन्तर्गतको निकायलाई अस्थायी प्रदान गर्न सक्नेछ।

३४. बजेट रोक्का वा नियन्त्रण गर्न वा समर्पण गराउन सक्ने: (१) ऐनको दफा २१ बमोजिम अर्थ मन्त्रालयले बजेट रोक्का, नियन्त्रण वा समर्पण सम्बन्धमा गरेको निर्णयको जानकारी तुरुन्त सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृत र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(२) उपर्युक्त (१) बमोजिम अर्थ मन्त्रालयबाट बजेट समर्पणको सूचना प्राप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतले सो सूचना बमोजिम बजेट समर्पण गरेको जानकारी अर्थ मन्त्रालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(३) उपर्युक्त (१) बमोजिमको जानकारी प्राप्त भएपछि लेखा उत्तरदायी अधिकृतले समर्पणको लागि लेखी आएको बजेटबाट खर्च हुने गरी दायित्व सिर्जना भइसकेको वा आर्थिक वर्षको बाँकी अवधिमा थप बजेट खर्च हुने सुनिश्चित भएमा सो समयको बजेट रोक्का गर्न तथा समर्पण नगराउनको लागि पुष्ट्याईंसहित अर्थ मन्त्रालयमा तुरुन्त लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपर्युक्त (३) बमोजिम लेखी आएमा अर्थ मन्त्रालयले खर्चको आवश्यकता र औचित्य हेरी बजेट रोक्का, नियन्त्रण वा समर्पण सम्बन्धी निर्णयमा पुनरावलोकन गर्न सक्नेछ।

३५. त्रैमासिक प्रगति विवरण पेश गर्ने: (१) बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने प्रत्येक कार्यालयले अनुसूची-२ बमोजिमको ढाँचामा त्रैमासिक प्रगति विवरण तयार गरी केन्द्रीय निकाय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(२) केन्द्रीय निकायले बजेट शीर्षकको आधारमा त्रैमासिक प्रगति विवरण तयार गरी अर्थ मन्त्रालय र योजना आयोगमा पठाउनु पर्नेछ।

० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

३६. बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन प्रगति समीक्षा गर्ने: (१) नियम ३५ बमोजिम त्रैमासिक प्रगति विवरण प्राप्त भएपछि केन्द्रीय निकायले त्यसको भौतिक र वित्तीय पक्षको कार्यलगत र केन्द्रीय निकायगत समीक्षा गर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम समीक्षा गर्दा प्रगति कम भएको देखिएमा सोको कारण पहिचान गरी सुधारको लागि लाग्नु पर्ने कदम समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

(३) केन्द्रीय निकायको सचिव वा प्रशासकीय प्रमुखले बजेट तथा कार्यक्रम अनुसार प्रगति भए वा नभएको मूल्याङ्कन गरी बाधा अड्काउ परेको भए सो फुकाई दिने र निर्देशन दिनु पर्ने भए सो समेत दिनु पर्नेछ।

(४) नियम ३५ बमोजिम प्रगति विवरण नपठाउने कार्यालय प्रमुखलाई लेखा उत्तरदायी अधिकृतले ऐन बमोजिम कारबाही गर्न सक्नेछ।

(५) अर्थ मन्त्रालयले कुल प्रगति विवरणको आधारमा वार्षिक बजेटको अर्धवार्षिक समीक्षा गरी प्रतिवेदन प्रकाशन गर्नेछ।

३७. अनुगमन तथा मूल्याङ्कन प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने: ऐनको दफा २३ बमोजिम बजेट तथा कार्यक्रमको अर्धवार्षिक तथा वार्षिक प्रगति मूल्याङ्कन प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दा अर्थ मन्त्रालयले आफ्नो वेबसाइटमाबाट वा अन्य माध्यमबाट गर्न सक्नेछ।

३८. अधिकारप्राप्त अधिकारीले बाहेक अरुले बजेट खर्च गर्न नहुने: (१) अधिकारप्राप्त अधिकारीले बाहेक अरु कसैले पनि बजेट खर्च गर्ने आदेश दिन वा खर्च स्वीकृत गर्न हुँदैन।

(२) अधिकारप्राप्त अधिकारीले देहायका कुराको यकिन गरी बजेट खर्च गर्ने वा खर्च निकासा दिनु पर्नेछः-

(क) स्वीकृत वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम र सम्बन्धित खर्च शीर्षकमा परेको र खर्च गर्न बाँकी रहेको,

(ख) आयोजनाको सम्बन्धमा भए सो आयोजना स्वीकृत भएको,

(ग) वैदेशिक स्रोतबाट खर्च व्यहोर्ने भएमा त्यस्तो स्रोत प्राप्त भएको वा सो सम्बन्धी सम्झौता प्रभावकारी भएको।

तर सम्झौता प्रभावकारी भई नसकेको भए तापनि त्यस्तो सम्झौता अनुसार पूर्वगामी खर्च वैदेशिक स्रोतबाट व्यहोर्ने भएमा खर्च गर्ने आदेश दिन वा खर्च स्वीकृत गर्न सकिनेछ।

३९. सरकारी रकम खर्च गर्ने कार्यविधि: (१) कार्यालय प्रमुखले सरकारी रकम खर्च गर्दा बजेट तथा कार्यक्रमको सीमाभित्र रही खर्च गर्नु पर्नेछ।

(२) कार्यालयले चालू आर्थिक वर्षको विनियोजित बजेटले नछाप्ने र बढी खर्च हुने दायित्व सिर्जना गर्नु हुँदैन।

(३) कार्यालयले सरकारी रकम खर्च गर्दा अधिकारप्राप्त अधिकारीबाट स्वीकृति गराई खर्च गर्नु पर्नेछ।

(४) स्वीकृत बजेटभित्र परेको तर कुनै कारणवश अधिकारप्राप्त अधिकारीको स्वीकृति बिना कुनै रकम खर्च गरेकोमा अधिकारप्राप्त अधिकारीले त्यसरी खर्च गरेको कारण मनासिब देखेमा कारण जनाई त्यस्तो खर्च समर्थन गरिदिन सक्नेछ।

(५) यस नियमावली बमोजिम सरकारी रकम खर्च गर्दा त्यस्तो खर्च पुष्टि गर्ने बिल, भरपाई, प्रमाण र कागजात संलग्न हुनु पर्नेछ। बिल, भरपाई, प्रमाण र कागजात संलग्न गर्न नसकिने काममा भएको फुटकर खर्चको हकमा खर्च गर्ने अधिकारीले प्रमाणित गरी अधिकारप्राप्त अधिकारीद्वारा स्वीकृत गराई राख्नु पर्नेछ।

स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनको लागि “फुटकर खर्च” भन्नाले एकपटकमा दुई हजार रूपैयाँसम्म र सोभन्दा कमको यातायात खर्च, ढुवानी खर्च र यस्तै बिल, भरपाई पेश गर्न नसक्ने स-साना काममा भएको फुटकर खर्च सम्झनु पर्छ।

(६) नेपाल सरकारले स्वीकृत गरेको मापदण्डको आधारमा तोकिएको विशेष खर्च वा शान्ति सुरक्षा तथा गुप्तचर सम्बन्धी कामको बिल, भरपाई पेश गर्न उचित नहुने खर्च नेपाल सरकारले स्वीकृत गरेको मापदण्ड बमोजिम खर्च गरी नेपाल सरकारले तोकेको अधिकारीबाट स्वीकृत गराई राख्नु पर्नेछ।

(७) सरकारी निकायबाट कुनै तालिम, सेमिनार, गोष्ठी, कार्यशाला जस्ता कार्यक्रमको लागि रकम खर्च गर्दा त्यस्तो कार्यक्रमको लागत अनुमान अधिकारप्राप्त अधिकारीबाट स्वीकृत भएको हुनु पर्नेछ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम स्वीकृत कार्यक्रम अनुसार सञ्चालित तालीम, सेमिनार, गोष्ठी, कार्यशाला जस्ता कार्यक्रम सम्पन्न भइसकेपछि त्यस्तो कार्यमा भएको खर्च, खरिद गरिएको मालसामानको विवरण तथा बिल, भरपाईसहित कार्यक्रममा उपस्थित तथा कार्यक्रमबाट लाभान्वित व्यक्तिको संख्या र उपस्थिति समेत समावेश गरी प्रतिवेदन तयार गरी अधिकारप्राप्त अधिकारीबाट स्वीकृत गराउनु पर्नेछ।

(९) स्वीकृत बजेटको विविध रकमबाट खर्च गर्ने गरी निर्धारण गरिएको काममा बाहेक स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रममा परेको अन्य आवश्यक कार्य तथा अतिथि सत्कारमा एकपटकमा पन्ध्र हजार रूपैयाँसम्म सम्बन्धित सचिव, दस हजार रूपैयाँसम्म विभागीय प्रमुख र पाँच हजार रूपैयाँसम्म कार्यालय प्रमुखको स्वीकृत लिई खर्च गर्न सकिनेछ।

(१०) जिम्मेवार व्यक्तिले सरकारी रकमको खर्च लेख्नु अघि त्यस्तो रकम खर्च गर्न वा भुक्तानी दिन आवश्यक बिल, भरपाई र कागजात संलग्न भए वा नभएको तथा संलग्न कागजात अनुसार भुक्तानी दिन रीत पुगे वा नपुगेको जाँच गर्नु पर्नेछ।

(११) सरकारी रकम खर्च गर्दा वा कुनै आर्थिक कारोबार गर्दा कार्यालय प्रमुखले सरकारी रकमको हिनामिना, हानि नोक्सानी वा लापरवाही हुन नपाउने गरी सरकारी सम्पत्ति, नगद, जिन्सी सुरक्षित राख्न उचित प्रबन्ध मिलाउनु पर्नेछ।

(१२) कार्यालय प्रमुखले कुनै बजेट उपशीर्षकमा विनियोजित रकम अपर्याप्त छ र सो रकम खर्च नगरेमा सरकारी हानि नोक्सानी हुने वा सरकारी काममा बाधा पर्ने देखेमा सोको स्पष्ट कारण खुलाई सोही उपशीर्षकको अर्थ अन्य खर्च उपशीर्षकको मौज्दात रकमबाट खर्च गर्न सक्नेछ। त्यसरी खर्च भएको रकम नियम ४३ बमोजिम नियमित गराउने दायित्व खर्च गर्ने अधिकारीको हुनेछ।

(१३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (१५) बमोजिमका विषयमा चालू वर्षको बजेटले नखामेको खर्च वा नियम ३० बमोजिम भुक्तानी निकासा बन्द भएको कारण भुक्तानी हुन नसकेको खर्च व्यहोर्नुपर्ने उचित आधार र पर्याप्त कारण भएमा सम्बन्धित कार्यालयले संलग्न बिल, भरपाई बमोजिमको रकम आगामी वर्षमा भुक्तानी दिने गरी महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट स्वीकृत ढाँचामा भुक्तानी दिन बाँकीको विवरण तयार गरी आर्थिक वर्ष समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र कोष तथा

लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा आर्थिक विवरणसँगै पेश गर्नु पर्नेछ। त्यसरी पेश भएको भुक्तानी दिन बाँकी रकमको विवरण आर्थिक विवरणसँगै प्रमाणित गर्नु पर्नेछ।

(१४) उपनियम (१३) बमोजिम भुक्तानी दिन बाँकीको विवरण आर्थिक विवरणको साथमा संलग्न गरी तालुक कार्यालय, सम्बन्धित मन्त्रालय, कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा समेत पठाउनु पर्नेछ।

(१५) उपनियम (१४) बमोजिम दावइत रसिद जारी भई भुक्तानी दिन बाँकीको विवरणमा समावेश भएको खर्च रकममध्ये देहायको खर्चको भुक्तानी दिन बाँकी रहेमा चालू आर्थिक वर्षको सम्बन्धित बजेट रकमबाट भुक्तानी दिन पुग्ने देखिएमा मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणालीमा प्रविष्ट गराई सम्बन्धित कार्यालयले भुक्तानी दिन सक्नेछ:-

(क) तलब (स्वीकृत दरबन्दीको), (ख) महंगी भत्ता र स्थानीय भत्ता, (ग) सुरक्षा भ्रमण खर्च, (घ) घर भाडा, (ङ) पोशाक, खाद्यान्न, औषधि उपचार, बिरामी र बन्दीको सिधा, (च) सेवा निवृत्त सुविधा, (च१) सामाजिक सुरक्षा बापतको रकम, (छ) स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रममा समावेश भएको कुनै व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीसँग भएको सम्झौता बमोजिमको रकम।

४०. सरकारी घर, जग्गा हस्तान्तरण, आर्थिक सहायता तथा अनुदान: (१) कुनै कार्यालयको नाममा रहेको घर, जग्गा अर्को कार्यालयलाई हस्तान्तरण गर्नु परेमा त्यस्तो घर, जग्गासँग सम्बन्धित केन्द्रीय निकायको सहमति लिई अर्थ मन्त्रालयको सिफारिसमा नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्को निर्णय बमोजिम हस्तान्तरण गर्न सकिनेछ।

(२) बजेट शीर्षक तथा उपशीर्षकमा विनियोजित रकम देहाय बमोजिम आर्थिक सहायता वा अनुदानको रुपमा खर्च गर्न अर्थ मन्त्रालयको सहमति आवश्यक पर्ने छ:-

(क) विपद व्यवस्थापन जस्ता कार्यमा गृह मन्त्रालय वा नेपाल सरकारबाट भएको निर्णय अनुसार खर्च गर्न वा आर्थिक सहायता दिन, (ख) विद्यालय, विश्वविद्यालय र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघ, संस्थालाई आर्थिक सहायता दिने सम्बन्धमा नेपाल सरकारबाट भएको निर्णय अनुसार खर्च गर्न, (ग) प्रचलित कानुन बमोजिम वा नेपाल सरकारले निर्णय गरेर आर्थिक सहायता वा अनुदान दिने भनी तोकिदिएको रकम भुक्तानी गर्न, (घ) स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसार लक्षित समूहलाई वितरण गरिने मालसामान (बीउ बजिना, बोट बिरुवा, दोपाया, चौपाया आदि) वितरण गर्न।

(३) उपपर्म (२) बमोजिमको नगद वा वस्तुगत आर्थिक सहायता दिनलाई बजेट पेश गर्दा यथासम्भव लक्ष्य, कार्यक्रम, लागत अनुमान र कुल नियम वा निर्णयबाट कसलाई कसरी वितरण गरिने हो सो प्रष्ट खोली पेश गर्नु पर्नेछ।

(४) उपपर्म (२) बमोजिम नेपाल सरकारबाट हुने सबै प्रकारको भुक्तानी सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको बैङ्क खातामा जम्मा हुने गरी गर्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले उपपर्म (२) बमोजिम कुनै संघ वा संस्थालाई दिएको रकम जुन कामको लागि दिइएको हो सो काममा लक्ष्य अनुसार खर्च गरे वा नगरेको र त्यस्तो रकमको कानुन बमोजिम लेखापरीक्षण भए वा नभएको कुराको अनुगमन गरी वार्षिक विवरण तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र अर्थ मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(६) आर्थिक सहायता तथा अनुदान दिँदा योजना, कार्यक्रम र यथासम्भव लागत समेत खुलाई दिनु पर्नेछ।

४१. सरकारी रकम खर्च गर्दा सुनिश्चित हुनुपर्ने विषय: अधिकारप्राप्त अधिकारीले सरकारी रकम खर्च गर्दा देहायका विषय सुनिश्चित भएको एकिन गरी खर्च गर्नु पर्नेछ:-

(क) विनियोजन ऐन बमोजिम सेवा तथा कार्यमा खर्च गर्न विभिन्न शीर्षकमा स्वीकृत भएको रकम सो सेवा तथा कार्यको निमित्त स्वीकृत सीमाभित्र रहेको, (ख) आर्थिक कारोबार प्रचलित कानून बमोजिम भएको र खर्चको लागि आवश्यक प्रमाण पुगेको, (ग) स्वीकृत लेखामान पालना गरिएको, स्वीकृत ढाँचा अनुरूप लेखा राखेको र प्रतिवेदन पेश भएको, (घ) नगदी वा जिन्सी तथा अन्य सरकारी सम्पत्तिको हानि नोक्सानी र दुरुपयोग हुन नपाउने गरी आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको अनुशरण गरिएको, (ङ) सरकारी ऋण, जमानत तथा निक्षेप प्राप्त भए वा दिएको, (च) कुनै काम अनावश्यक रूपमा दोहोरो हुने गरी विभिन्न कर्मचारी वा केन्द्रीय निकायबाट नगरिएको, (छ) उपलब्ध स्रोत, साधन तथा सम्पत्तिको समुचित उपयोग भएको र सम्पत्ति हानि नोक्सानी नहुने गरी सम्भार तथा संरक्षणको उचित व्यवस्था गरेको, (ज) कार्यक्रम अनुसार निर्धारित समयभित्र प्रगति भएको, कामको गुणस्तर र परिमाण समेत सन्तोषजनक भएको, (झ) स्वीकृत लागत र खर्चको सीमाभित्र रही कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको।

४२. वैदेशिक सहायताको शोधभर्ना: (१) नेपाल सरकारको स्रोतबाट खर्च गरी दातृपक्षबाट शोधभर्ना लिनु पर्ने वैदेशिक सहायताबाट सञ्चालित आयोजनाको सम्बन्धमा अर्थ मन्त्रालयले सम्बन्धित मन्त्रालयको सिफारिस र दातृपक्षसँग भएको सम्झौताको आधारमा प्रत्येक आयोजनाले खर्च गरेको रकम शोधभर्ना वा सोझै भुक्तानी माग गर्ने अधिकारी तोकिदिनेछ।

(२) उपर्युक्त (१) बमोजिम शोधभर्ना वा सोझै भुक्तानी माग गर्ने अधिकारी तोकिएपछि निजले आयोजना प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको संयुक्त दस्तखतबाट कारोबार सञ्चालन हुने गरी आवश्यक व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।

(३) सम्बन्धित आयोजना वा कार्यालयले वैदेशिक सहायता शोधभर्नाको लागि खर्चको फाँटवारीसहित आवश्यक कागजात महिना भुक्तानी भएको सात दिनभित्र शोधभर्ना

माग गर्ने अधिकारीको कार्यालयमा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ र शोधभर्ना हुने गरी गरेको खर्च रकमको प्रचलित कानूनको अतिरिक्त सम्झौतामा भएको व्यवस्था अनुसार लेखा राख्नु पर्नेछ।

   (४) प्रदेश वा स्थानीय तहबाट कार्यान्वयन हुने गरी वैदेशिक सहायता रकमको व्यवस्था भएकोमा सम्बन्धित प्रदेश वा स्थानीय तहले उपर्युक्त (३) बमोजिमको खर्चको फाँटवारीसहित आवश्यक कागजात मविनिमा समाप्त भएको सात दिनभित्र शोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।   (५) वैदेशिक सहायता शोधभर्ना माग गर्दा सम्बन्धित अधिकारीले देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछ:-          (क) मातहतको कार्यालय वा कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइबाट सम्झौता बमोजिम के कस्तो रकम खर्च गर्न सक्ने वा नसक्ने, के कस्तो रकम खर्च गरेमा दातृपक्षबाट शोधभर्ना हुन सक्ने वा नसक्ने सम्बन्धी जानकारी, आवश्यक परे कागजात र नेपाल सरकार तथा दातृपक्षको स्रोततर्फको बजेट अनुपात खर्च गर्ने कार्यालयमा पठाउने,          (ख) मातहतको कार्यालय वा कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइबाट शोधभर्ना माग गर्न आवश्यक परे खर्चको फाँटवारीको अतिरिक्त अन्य आवश्यक विवरण वा कागजात समय सीमा तोकी माग गर्ने,          (ग) खण्ड (ख) बमोजिम प्राप्त खर्चको फाँटवारी र अन्य आवश्यक विवरण रुजु गरी शोधभर्ना हुनुपर्ने रकम निर्धारण गरी तीस दिनभित्र सम्बन्धित दातृपक्षसँग शोधभर्ना माग गर्ने, त्यसरी शोधभर्ना माग गरेको विवरणको एक प्रति महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र ऋणको हकमा सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयमा पठाउने र न्यूनतम माग सीमा (थ्रेसहोल्ड) पुगेपछि शोधभर्ना माग गरी पठाउने,          (घ) आयोजनाले मातहतको कार्यालय वा कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइबाट शोधभर्ना हुने गरी गरेको खर्च, दातृपक्षसँग शोधभर्ना माग गरेको, शोधभर्ना माग हुन बाँकी, शोधभर्ना प्राप्त भएको, शोधभर्ना प्राप्त हुन बाँकी आदि र सोझै भुक्तानी माग दरखास्त र भुक्तानीको अभिलेख

राखी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा भएको अभिलेखसँग प्रत्येक तीन महिनामा भिड्ने, (ङ) वैदेशिक स्रोततर्फको सोझै भुक्तानी खर्च र वस्तुगत सहायता रकम भुक्तानी भएको जानकारी प्राप्त हुनासाथ एकल खाता कोष प्रणालीमा प्रविष्ट गर्न कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा भुक्तानी आदेश पठाउने, तर वित्तीय व्यवस्था अन्तर्गतको सोझै भुक्तानी खर्च रकमको विवरण महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ। (च) गत आर्थिक वर्षको वैदेशिक स्रोततर्फको शोधभर्ना र सोझै भुक्तानीको एकीकृत वित्तीय विवरण असोज मसान्तभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गर्ने, (छ) मातहतका कार्यालय वा कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइलाई दातृपक्षबाट शोधभर्ना हुन सक्ने रकम मात्र खर्च गर्न निर्देशन दिने। (६) आयोजना वा कार्यक्रम प्रमुखले वैदेशिक सहायता शोधभर्नाको स्थितिको सम्बन्धमा अनुसूची-९ बमोजिमको ढाँचामा त्रैमासिक रूपमा लेखा उत्तरदायी अधिकृत समक्ष विवरण पेश गर्नु पर्नेछ।

(७) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले उपर्युक्त (६) बमोजिम प्राप्त विवरणको आधारमा वैदेशिक सहायता शोधभर्नाको स्थितिको नियमित अनुगमन गरी सो सम्बन्धी वार्षिक विवरण महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(८) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन महिनाभित्र लेखापरीक्षण नभएको वित्तीय विवरण (अनअडिटेड प्रोजेक्ट फाइनान्सियल स्टेटमेन्ट) तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट प्रमाणित गराई सम्बन्धित दातृपक्ष समक्ष पठाउनु पर्नेछ।

(९) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले अन्तिम लेखापरीक्षण भएको वित्तीय विवरण (अडिटेड प्रोजेक्ट फाइनान्सियल स्टेटमेन्ट) सम्झौतामा तोकिएकोमा सोही अवधिभित्र र

सम्झौतामा नतोकिएकोमा आर्थिक वर्ष समाप्त भएको छ महिनाभित्र सम्बन्धित दातृपक्ष सम्झ पठाउनु पर्नेछ।

(१०) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले वैदेशिक सहायताबाट सञ्चालित आयोजनाको नाममा ऋण र अनुदानको छुट्टैछुट्टै विशेष खाता खोली उक्त खाताको आम्दानी र खर्चको स्रेस्ता मासिक रूपमा बैङ्क विवरणसँग भिडाई लेखा अद्यावधिक गरी त्यस्तो खाताको कारोबारको मासिक फाँटवारी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(११) यस नियम बमोजिम राख्नु पर्ने स्रेस्ता तथा अभिलेख नराखेको, शोधभर्ना हुनुपर्ने किसिमको (इलिजिबल) रकम खर्च गरेको र निर्धारित समयावधिभित्र शोधभर्ना नमागेको कारण शोधभर्ना हुन नसकी नेपाल सरकारलाई कुनै हानि नोक्सानी भएको हदममा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख जिम्मेवार हुनेछ।

(१२) यस नियमावली बमोजिम शोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीले नियमित रूपमा वैदेशिक सहायता शोधभर्ना माग गरे वा नगरेको तथा त्यस्तो शोधभर्नाको अद्यावधिक अभिलेख राखे वा नराखेको सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयले नियमित अनुगमन गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

४३. खर्च गरेको रकम नियमित हुन सक्ने: (१) प्रचलित कानून बमोजिम खर्च गर्ने, गराउने गरी बजेट विनियोजन नभएको वा बजेट शीर्षकमा रकम भए पनि अपर्याप्त भएको खर्च रकम वा नियम ३९ को उपनियम (१२) बमोजिम भएको खर्च रकम सम्बन्धित सचिवको सिफारिसमा अर्थ मन्त्रालयले रकमान्तर वा स्रोतान्तर गरी वा थप निकासा दिई नियमित गरिदिन सक्नेछ।

(२) कार्यालय प्रमुखले नियम ३९ को उपनियम (१२) बमोजिम खर्च स्वीकृत गरेमा आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखले सोही बमोजिम खर्च जनाई त्यसरी खर्च भएको सात दिनभित्र कार्यालय प्रमुखबाट ध्वनिर् गराई त्यस्तो खर्च नियमित गर्न सम्बन्धित विभाग वा मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) कुनै बजेट शीर्षक अन्तर्गतको रकम खर्च गर्दा पर्याप्त र मनासिब कारणले रकमान्तर सम्बन्धी प्रक्रिया पूरा नगरी खर्च गरेकोमा चालू बजेटको सम्बन्धमा सम्बन्धित सचिवले र पूँजीगत बजेटको सम्बन्धमा सम्बन्धित सचिवको सिफारिसमा अर्थ मन्त्रालयले मनासिब देखेमा रकमान्तर वा स्रोतान्तर गरी नियमित गरिदिन सक्नेछ।

(४) स्वीकृत बजेटबाट खर्च गर्नु पर्ने काममा खर्च गर्दा यस नियमावली बमोजिम पुऱ्याउनु पर्ने रीत नपुऱ्याई विशेष परिस्थितिमा खर्च गरेको र सम्बन्धित मन्त्रालयले जाँच गर्दा त्यस्तो खर्च गरेको कारणबाट नेपाल सरकारलाई कुनै हानि नोक्सानी नभएको वा हुनसक्ने हानि नोक्सानी जोगाएको र थप आर्थिक व्ययभार समेत नपरेको देखिएमा त्यस्तो खर्च लेखा उत्तरदायी अधिकृतले नियमित गरिदिन सक्नेछ।

स्पष्टीकरण: यस उपनियमको प्रयोजनको लागि "विशेष परिस्थिति" भन्नाले तत्काल खर्च नगर्दा सरकारी हानि नोक्सानी हुने, बढी दस्तुर तिर्नु पर्ने, थप आर्थिक व्ययभार व्यहोर्नु पर्ने जस्तो अवस्था सम्झनु पर्छ।

(५) यस नियमावली बमोजिम लेखा उत्तरदायी अधिकृतबाट खर्च नियमित भएको जानकारी महालेखा परीक्षकको कार्यालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(६) अधिकारप्राप्त अधिकारीले यस नियमावली बमोजिम नियमित गरेको खर्चलाई यस नियमावली बमोजिम रीत पुऱ्याई खर्च गरेको मानिनेछ।

(७) यस नियम बमोजिम खर्च नियमित हुन नसकेमा त्यस्तो खर्चको सम्बन्धमा खर्च गर्ने वा गराउने अधिकारी जिम्मेवार हुनेछ।

४४. विकास समितिको खर्च गर्ने अधिकार: (१) विकास समिति ऐन, २०१३ बमोजिम गठित भएको विकास समितिलाई नेपाल सरकारले कानून बमोजिम दिएको अनुदान वा कुनै रकम खर्च गर्ने वा गराउने अधिकार हुनेछ।

(२) विकास समितिले नेपाल सरकारलाई थप आर्थिक दायित्व पर्ने कुनै विषयमा खर्च गर्नु वा खर्चको दायित्व सिर्जना गर्नुअघि अर्थ मन्त्रालयको सहमति लिनु पर्नेछ।

४५. वित्तीय हस्तान्तरणको रकम फिर्ता गर्ने: (१) सङ्घीय सञ्चित कोषबाट प्रदेश तथा स्थानीय तहमा भएको वित्तीय हस्तान्तरणको रकममध्ये सम्बन्धित आर्थिक वर्षभित्र खर्च नभई जुनसुकै खातामा बाँकी रहेको सशर्त अनुदान, समपूरक अनुदान र विशेष अनुदानको रकम सोही आर्थिक वर्षभित्र सम्बन्धित प्रदेश तथा स्थानीय तहले सङ्घीय सञ्चित कोषमा फिर्ता गर्नु पर्नेछ।

(२) ....

(३) उपनियम (१) बमोजिम सङ्घीय सञ्चित कोषमा फिर्ता गर्नुपर्ने रकम फिर्ता नगरेमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले विद्युतीय प्रणालीमा खर्च नभई बाँकी रहेको रकमको विवरण अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम पेश भएको विवरणको आधारमा उपनियम (१) बमोजिमको रकम सम्बन्धित प्रदेश वा स्थानीय तहको खाताबाट सङ्घीय सञ्चित कोषमा फिर्ता गर्नुपर्ने भएमा अर्थ मन्त्रालयले सोही बमोजिम निर्णय गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई लेखी पठाउन सक्नेछ।

(५) उपनियम (४) बमोजिम अर्थ मन्त्रालयबाट लेखी आएमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले सङ्घीय सञ्चित कोषमा रकम दाखिला गर्न बैंकमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(६) उपनियम (५) बमोजिम लेखी आएमा बैंकले सम्बन्धित वाणिज्य बैंकबाट रकम प्राप्त गरी सङ्घीय सञ्चित कोषमा जम्मा गरी सोको जानकारी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

४६. अन्तर-सरकारी अख्तियारी: (१) प्रदेश वा स्थानीय तह मार्फत कुनै आयोजना वा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गरी निर्णय भएमा अर्थ मन्त्रालयले सम्बन्धित प्रदेश वा स्थानीय तहलाई सङ्घीय निकायको एकाइको रूपमा मन्त्रालयगत बजेट सूचना प्रणाली (एलएमबिस) मा कार्यालय कोड दिई सोही कोडबाट प्रचलित कानून बमोजिम सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले एकल खाता कोष प्रणाली अनुसार आर्थिक कारोबार सञ्चालन गर्ने गरी त्यस्तो आयोजना वा कार्यक्रमको भुक्तानी निकासा दिनेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम भुक्तानी निकासा भएको रकम प्रदेश वा स्थानीय तहको सञ्चित कोषमा आम्दानी बाँध्न पाइने छैन।

(३) उपनियम (१) बमोजिम सङ्घीय सञ्चित कोषमा फिर्ता गर्नुपर्ने रकम फिर्ता नगरेमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले विद्युतीय प्रणालीमा खर्च नभई बाँकी रहेको रकमको विवरण अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-५

पे‍शकी दिने र फस्र्ौट गर्ने कार्यविधि

४७. पे‍शकी दिने र फस्र्ौट गर्ने: (१) यस नियमावली बमोजिम कुनै व्यक्ति वा संस्थाले सरकारी कामको लागि पे‍शकी लिनु पर्दा कुन कामको लागि के कति रकम चाहिने हो त्यसको यकिन विवरण खुलाई सम्बन्धित कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त निवेदनसाथ संलग्न विवरणको आधारमा कार्यालय प्रमुखले सम्बन्धित कामको लागि आवश्यक पर्ने रकमभन्दा बढी नहुने गरी पे‍शकी दिनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम पे‍शकी दिँदा पे‍शकी माग गर्ने व्यक्ति कर्मचारी बाहेक अन्य व्यक्ति भए त्यस्तो व्यक्तिको बाबु, आमा, पति वा पत्नीको नाम थर, स्थायी तथा अस्थायी ठेगाना, सम्पर्क फोन नम्बर, मोबाइल नम्बर र इमेल ठेगाना तथा संस्थाको हकमा त्यस्तो संस्था र संस्था प्रमुखको नाम, ठेगाना, सम्पर्क फोन नम्बर, फ्याक्स नम्बर र संस्थाको इमेल ठेगाना जस्ता आवश्यक विवरण खुलाई पे‍शकी दिनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (२) बमोजिम पे‍शकी लिने व्यक्ति वा संस्थाले काम सम्पन्न भएको पन्ध्र दिनभित्र आफूले सम्पन्न गरेको कामको सम्बन्धमा खर्च प्रमाणित गर्ने आवश्यक बिल, भरपाई र कागजातसहितको प्रतिवेदन सम्बन्धित कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(५) उपनियम (४) बमोजिम प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि कार्यालयले आवश्यक जाँचबुझ गरी सात दिनभित्र त्यस्तो पे‍शकी फस्र्ौट गरिसक्नु पर्नेछ।

(६) उपनियम (५) बमोजिम पे‍शकी फस्र्ौट भएकोमा सोको जानकारी सात दिनभित्र सम्बन्धित पे‍शकी लिने पक्षलाई दिनु पर्नेछ।

(७) उपनियम (५) बमोजिम पे‍शकी फस्र्ौट गर्दा पे‍शकीभन्दा बढी रकम खर्च हुन गएको र त्यस्तो रकम ऐन, यस नियमावली वा अन्य प्रचलित कानून बमोजिम फिर्ता भुक्तानी दिनु पर्ने देखिए तापनि स्वीकृत कार्यक्रमभित्र चालू आर्थिक वर्षको विनियोजित बजेटबाट भुक्तानी गर्न अपुग हुने भएमा दिएको पे‍शकी फस्र्ौट गरी त्यसरी अपुग भएको रकम भुक्तानी दिन बाँकीको विवरणमा प्रमाणित गरी राख्नु पर्नेछ।

(८) उपनियम (५) बमोजिमको अवधिभित्र पेस्की फर्यौट हुन नसके भएमा सोको कारणसहितको जानकारी सात दिनभित्र सम्बन्धित पेस्की लिने व्यक्ति वा संस्थालाई दिनु पर्नेछ।

४८. दैनिक तथा भ्रमण खर्च पेस्की: (१) स्वीकृत भ्रमण आदेश वा निर्णय बमोजिम सरकारी कामको सिलसिलामा नेपालभित्र वा विदेश भ्रमणमा काजमा खटिने सरकारी कर्मचारी र अन्य व्यक्तिलाई सम्बन्धित कार्यालयले भ्रमण खर्च सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम पाउने दैनिक तथा भ्रमण खर्च र अन्य रकम भए सो समेत हिसाब गरी पेस्की दिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम पेस्की लिने कर्मचारी वा व्यक्तिले भ्रमणबाट आफ्नो कार्यालय वा स्थानमा फर्केको वा भ्रमण कार्य पूरा गरेको मितिले पन्द्र दिनभित्र भ्रमण प्रतिवेदनसहित फाँटवारी पेश गरी पेस्की फर्यौट गर्नु पर्नेछ।

४९. मालसामान खरिद सम्बन्धी पेस्की: (१) विक्रेताबाट सोझै मालसामान खरिद गर्न नसकिने भई त्यस्तो मालसामान खरिद गर्न आफ्नो कार्यालयको कर्मचारीलाई पेस्की दिई पठाउनु पर्ने भएमा अधिकारप्राप्त अधिकारीले कारण उल्लेख गरी पेस्की दिन सक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम मालसामान खरिद गर्न पेस्की रकम बुझिलिने कर्मचारीले मालसामान खरिद गरी कार्यालयमा फर्केको एक्काइस दिनभित्र सो पेस्की रकम फर्यौट गर्न मालसामानसहित बिल, भरपाई पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) यस नियम बमोजिम कर्मचारीलाई पेस्की दिँदा सामान्यतया कार्यालय प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखलाई दिनु हुँदैन।

५०. व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीलाई दिइने पेस्की: (१) कार्यालयले मालसामान खरिद गर्न, सेवा उपलब्ध गराउन वा निर्माण सम्बन्धी कामको लागि सरकारी कर्मचारी बाहेक कुनै व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीलाई पेस्की दिँदा प्रचलित कानून बमोजिम बैंक जमानत लिनु पर्नेछ।

(२) पेस्की दिनु पर्ने गरी खरिद सम्झौता गर्दा काम पूरा हुनुपर्ने भनी तोकेको म्यादभित्र काम पूरा नभई पेस्की बाँकी रहन गएमा त्यस्तो बाँकी पेस्की रकमको म्याद नाघेको मितिदेखि वार्षिक दश प्रतिशतको दरले हुन आउने ब्याज र साँवा एकमुष्ट बुझाउनु पर्ने कुरा सम्झौताको शर्तमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

(३) कार्यालयले सम्झौताको शर्त अनुसार दिइने पेशकी र भ्रमणको निमित्त दिइने पेशकी बाहेक चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा फस्यौट हुन सक्ने गरी कुनै पेशकी दिनु हुँदैन।

तर कुनै विशेष कारण परी पेशकी नदिई नहुने भएमा कार्यालय प्रमुखले एक त महिनाको पदाधिकारीबाट स्वीकृत गराई पेशकी दिन सक्नेछ।

(४) यस परिच्छेदमा अन्य जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा बजेट फ्रिज हुन नदिने उद्देश्यले कसैलाई पेशकी दिन, त्यस्तो रकम अन्य कोषमा जम्मा गर्न, स्वदेशी व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले स्थानीयस्तरमा भुक्तानी हुने गरी प्रतीतपत्र खोल्न, सार्वजनिक संस्थामा लगानी गर्न वा प्रदेश तथा स्थानीय तहमा रकम हस्तान्तरण गर्न पाइने छैन।

तर सम्झौता बमोजिम बैङ्क जमानत लाई प्रचलित कानून बमोजिम पेशकी दिन यस नियमले बाधा पुर्याएको मानिने छैन।

५१. पेशकी रकम असुल गरिने: (१) सरकारी रकम पेशकी लिने सरकारी कर्मचारी वा अन्य जुनसुकै व्यक्तिले यस नियमावलीमा तोकिएको म्यादभित्र पेशकी फस्यौटको लागि आवश्यक कागजात पेश नगरेमा त्यस्तो पेशकी रकममा म्याद नाघेको मितिले वार्षिक दस प्रतिशतको दरले ब्याज समेत लगाई असुल गरिनेछ।

(२) यस नियमावली बमोजिम कुनै कर्मचारीले लिएको पेशकी फस्यौट गर्न निर्धारित म्यादभित्र आवश्यक कागजात नबुझाएमा कार्यालय प्रमुखले त्यस्तो कर्मचारीको तलब, भत्ता रोक्का गर्न वा निजले पाउने मासिक तलब वा अन्य सुविधाबाट कट्टा गरी त्यस्तो पेशकी असुल गरी फस्यौट गर्न सक्नेछ।

(३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम पेशकी फस्यौट गर्न नसकेमा कार्यालयले पेशकी फस्यौट गर्ने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीको नाम सार्वजनिक गरी ब्याजसहित सरकारी बाँकी सरह असुल गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

५२. फस्यौट हुन बाँकी रकमको लेखा र बरबुझारथ: (१) सरकारी कामकाजको लागि पेशकी दिएको रकम सोही आर्थिक वर्षभित्र फस्यौट हुन नसकेमा कार्यालय प्रमुखले त्यसरी फस्यौट हुन बाँकी रहेको पेशकी रकम, पेशकी लिनेको नाम थर, स्थायी तथा अस्थायी ठेगाना, सम्पर्क फोन नम्बर, मोबाइल नम्बर र इमेल ठेगाना सहित कुल काम

बापत पेशकी दिएको हो सो समेत खुलाई अर्को आर्थिक वर्षमा जिम्मेवारी सारी प्रमाणित गर्नु पर्नेछ।

(२) कार्यालय प्रमुख आफू सरुवा, बढुवा वा अवकाश भई वा अन्य कुनै कारणले कार्यालय छोड्नु पर्ने भएमा निजले कार्यालयबाट फस्रौट गर्न बाँकी पेशकी रकमको विवरण तयार गरी हालवालालाई बरबुझारथ गर्नु पर्नेछ।

(३) कार्यालयले प्रचलित कानून बमोजिम दिएको पेशकीको म्याद नाघेको र म्याद ननाघेको छुट्टाछुट्टै अभिलेख राख्नु पर्नेछ। केन्द्रीय निकायले सोको एकीकृत लगत बनाई महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(४) लेखापरीक्षण गर्ने निकायले फस्रौट हुन बाँकी पेशकी रकमलाई आन्तरिक तथा अन्तिम लेखापरीक्षणको प्रतिवेदनमा समावेश गर्नु पर्नेछ।

तर नियमानुसार म्याद ननाघेको पेशकी रकमलाई बेरुजु मानिने छैन।

(५) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्दा पेशकीको जिम्मेवारी सारे वा नसारेको र म्यादभित्र पेशकी फस्रौट गरे वा नगरेको समेत हेरी लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तयार गर्नु पर्नेछ।

५३. पेशकीको फाँटवारी पठाउनु पर्ने: (१) यस नियमावली बमोजिम पेशकी फस्रौट भए वा नभएको जानकारी दिन र पेशकी फस्रौट समयमा गराउन पेशकीको सूची तयार गरी आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखले महिना समाप्त भएको तीन दिनभित्र कार्यालय प्रमुख समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ। त्यस्तो सूची प्राप्त भएपछि कार्यालय प्रमुखले सोको समीक्षा गरी फस्रौट सम्बन्धी कार्य गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

(२) कार्यालयले सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक विभाग, केन्द्रीय निकायमा प्रत्येक महिना व्यतित भएको सात दिनभित्र पेशकीको फाँटवारी पठाउनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम पेशकीको फाँटवारी प्राप्त भएपछि सम्बन्धित विभाग, केन्द्रीय निकायले पेशकीको लगत राखी नियमानुसार पेशकी फस्रौट भए वा नभएको अनुगमन गर्नु पर्नेछ।

५४. पेशकीको म्याद थप गर्न सक्ने: कसैले यस परिच्छेदमा तोकिएको म्यादभित्र पेशकी फर्सट गर्ने नसक्ने मनासिब कारण खुलाई निवेदन दिएमा कार्यालय प्रमुखले बढीमा पन्ध्र दिनसम्मको म्याद थप गरिदिन सक्नेछ।

५५. धरौटी बापतको पेशकी फरफारक गर्नु पर्ने: (१) यो नियमावली प्रारम्भ हुँदाका बखत कार्यालयले टेलिफोन, धारा, विद्युत र त्यस्तै अन्य सुविधा उपयोग गरे बापत त्यस्तो सुविधा उपलब्ध गराउने कुनै निकायमा राखेको धरौटी रकम र तिर्नु पर्ने रकमबाट नियमित रूपमा कट्टा गरी हिसाब मिलान गरी फरफारक गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम फरफारक गरेको धरौटी बापतको पेशकीको जानकारी तालुक कार्यालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा दिनु पर्नेछ।

परिच्छेद-६ कारोबारको लेखा

५६. लेखाको सिद्धान्त, आधार र ढाँचा: *(१) कार्यालय र बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायले विनियोजन, राजस्व, धरौटी तथा अन्य कारोबारको लेखा नगदममा आधारित दोहोरो लेखा प्रणालीको सिद्धान्त बमोजिम राख्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकाय वा सरकारी कारोबारको कुनै निश्चित कारोबारको सम्बन्धमा लेखाको मान्य सिद्धान्त बमोजिम छुट्टै लेखा राख्ने गरी तोक्न सक्नेछ।

(३) कार्यालयले सरकारी कारोबारको लेखा राख्दा कार्यसञ्चालनस्तरको लेखा र केन्द्रीयस्तरको लेखा छुट्टाछुट्टै राख्नु पर्नेछ।

(४) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले कुनै कारोबारको सम्बन्धमा आवश्यकता र संस्थागत क्षमताको विश्लेषण गरी सुधारिएको नगदममा आधारित लेखा प्रणाली (मोडिफाइड क्यास बेस एकाउण्टिङ्ग सिस्टम) वा सुधारिएको प्रोदभावी लेखा प्रणाली

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(मोडिफाइड एब्रुअल एकाउन्टिङ सिस्टम) वा प्रभावी लेखा प्रणाली (एब्रुअल एकाउन्टिङ सिस्टम) लागू गर्न सकिनेछ।

(५) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम राखिने लेखाको ढाँचा, आर्थिक संकेत वा वर्गीकरण सम्बन्धमा कुनै द्विविधा भएमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

५७. कारोबारको लेखा: (१) ऐनको दफा २६ बमोजिम कार्यालयले लेखा राख्दा सो लेखा प्रमाणित गर्ने बिल, भरपाई तथा अन्य कागजात सिलसिलाबद्ध रूपमा राख्नु पर्नेछ।

(२) भुक्तानी वा पेस्की फस्यौटको लागि पेश हुने प्रत्येक बिल, भरपाई र सोसाथ संलग्न अन्य कागजातमा खर्च गर्ने व्यक्तिले तयार गरी महालेखा परीक्षकबाट स्वीकृत ढाँचामा पेश गर्नु पर्नेछ। त्यसरी पेश हुन आएको बिल, भरपाई तथा अन्य कागजातलाई खर्च स्वीकृत गर्ने अधिकारीले रकम भुक्तानी दिनु वा फस्यौट गर्नु अघि प्रमाणित गर्नु पर्नेछ।

(३) ऐनको दफा २६ को उपदफा (२) बमोजिम बजेटमा समावेश नभएको कारोबारको अभिलेख महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकेको ढाँचामा राख्नु पर्नेछ।

(४) वैदेशिक सहायतामा सञ्चालित आयोजनाको हकमा स्वीकृत लेखा ढाँचाको अतिरिक्त महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोके बमोजिमको सहायक लेखा समेत राख्नु पर्नेछ।

(५) वस्तुगत सहायता, सोझै भुक्तानी, ऋण की सहायताको हिसाबको लेखा राख्ने र तत्सम्बन्धी विवरण पेश गर्ने तरिका महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोके बमोजिम हुनेछ।

(६) कार्यालयले राख्नु पर्ने लेखा दुरुस्त राखे वा नराखेको तथा नगद मौज्दात ठीक भए वा नभएको सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले जुनसुकै बखत निरीक्षण गर्न सक्नेछ। त्यसरी निरीक्षण गर्दा कुनै कैफियत देखिएमा सोको प्रतिवेदन सो कार्यालयको सम्बन्धित केन्द्रीय निकायमा पठाउनु पर्नेछ।

(७) उपनियम (६) बमोजिम कैफियत सहितको प्रतिवेदन प्राप्त भएमा सम्बन्धित केन्द्रीय निकायको सचिवले सम्बन्धित कार्यालयलाई देहाय बमोजिम गरी वा गर्न लगाई त्यसको जानकारी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ:-

(क) नगदी वा जिन्सी मालसामानको लगत कायम गर्न छुट भएको तीन दिनभित्र लगत कायम गर्न लगाउने,

(ख) नगदी वा जिन्सी मालसामानको लगत फरक गरी नेपाल सरकारलाई हानी नोक्सानी पारेकोमा लगत दुरुस्त गर्न लगाई पन्ध्र दिनभित्र नोक्सानी भएको रकम असुल उपर गर्ने,

(ग) खण्ड (ख) बमोजिम असुल हुन नसकेमा प्रचलित कानुन बमोजिम सरकारी बाँकी सरह असुल गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउने।

(८) कारोबारको लेखा सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले दिएको निर्देशनको पालना गर्नु सबै कार्यालय प्रमुखको कर्तव्य हुनेछ।

५८. राजस्व दाखिला र राजस्वको लेखा: (१) राजस्व उठाउने कार्यालयले करदाता वा सेवाग्राहीबाट प्राप्त गरेको राजस्व वा प्रचलित कानुन बमोजिम नेपाल सरकारलाई प्राप्त भएको राजस्व महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको नाममा सरकारी कारोबार गर्ने बैंकमा खोलिएको राजस्व खाता (ननअपरेटिभ रेभन्यू एकाउण्ट) मा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

तर प्रचलित कानुन बमोजिम प्रदेश र स्थानीय तहमा बाँडफाँट हुने राजस्व रकम विभाज्य कोषमा दाखिला गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम राजस्व खातामा जम्मा भएको रकम महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित कोष हिसाब मिलान गर्दा स्थानान्तरण गर्ने बाहेक अन्य प्रयोजनको लागि रकम झिक्न पाइने छैन।

(३) कार्यालयले करदाताबाट बैंकमा जम्मा हुन आएको बैंक भौचर र नगद सटही गरी बैंकमा दाखिला गरेको बैंक भौचरको विवरण छुट्टाछुट्टै खातामा प्रविष्ट गरी महालेखा परीक्षकबाट स्वीकृत ढाँचामा लेखा राख्नु पर्नेछ।

(४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कार्यालयले पाँच हजार रुपैयाँसम्मको राजस्व करदाता वा सेवाग्राहीबाट नगदै बुझिलिन सक्नेछ। त्यसरी बुझिलिएको राजस्व उपनियम (१) बमोजिमको खातामा दैनिक रूपमा जम्मा गरी बैंक दाखिला विवरणमा प्रविष्ट गर्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले करदाता वा सेवाग्राहीबाट चेक वा ड्राफ्टको रूपमा प्राप्त भएको राजस्व सम्बन्धित बैङ्कबाट राजस्व खातामा जम्मा भएको भौचर प्राप्त भएपछि मात्र आम्दानी जनाउनु पर्नेछ।

(६) कार्यालयमा नगद वा बैङ्क भौचरको रूपमा प्राप्त भएको जुनसुकै राजस्व रकमको अनिवार्य रूपमा आम्दानी रसिद काटी सम्बन्धित खातामा आम्दानी जनाउनु पर्नेछ।

(७) बेरुजु कायम भएको रकम असुल भएमा त्यस्तो रकम बेरुजु कायम भएको कार्यालयको नाममा उपनियम (१) बमोजिमको खातामा जम्मा गर्नु पर्नेछ। यसरी बेरुजु रकम असुल हुँदा राजस्वतर्फको बेरुजु भए राजस्वको सम्बन्धित शीर्षकमा, विदेशस्थित नेपाली नियोग तथा अन्य निकायबाट रकम फिर्ता आएमा निकासा फिर्ता, प्रदेश र स्थानीय तहबाट रकम फिर्ता आएमा अनुदान फिर्ता र अन्य कारोबारको बेरुजु भए बेरुजु शीर्षकमा लेखाइनु पर्नेछ।

(८) राजस्व भौचरको म्याद एक वर्षसम्म कायम रहनेछ। एक वर्षभित्र सेवा नलिएमा वा राजस्व फिर्ता नलिएमा वा राजस्व फिर्ताको कारबाही सुरु नगरेमा कार्यालयले उक्त भौचरबाट सेवा दिन र त्यस्तो राजस्व फिर्ता गर्न सक्ने छैन। ¹....

(९) ¹.... सङ्घीय सञ्चित कोषमा दाखिला भएको राजस्व कुनै कारणबाट फिर्ता गर्नु परेमा अर्थ मन्त्रालयबाट बजेट निकासा गरी फिर्ता गर्न सकिनेछ।

(१०) नेपाल सरकारले करदाताको हित र सुविधाका लागि विद्युतीय भुक्तानी प्रणालीको माध्यमबाट सरकारी राजस्व सङ्कलन, लेखाङ्कन तथा प्रतिवेदनलाई व्यवस्थित गर्न आवश्यक व्यवस्था गर्न सक्नेछ।

(११) बैङ्कले राजस्व रकम विद्युतीय माध्यमबाट सङ्कलन र प्रविष्टि गर्दा कुनै त्रुटि भएमा बैङ्क आफैँले सोही दिन त्रुटि त्यस्तो विवरण संशोधन गर्न सक्नेछ।

(१२) विद्युतीय माध्यमबाट सङ्कलन तथा प्रविष्टि गरिएको राजस्वको विवरण कार्यालयले सेवा दिनुभन्दा पहिले संशोधन गर्नु परेमा सम्बन्धित कार्यालयले सेवा नदिएको यकीन गरी त्यस्तो रकम, रकम जम्मा गरेको मिति र कार्यालय कोड बाहेक अन्य विवरण सम्बन्धित कार्यालयले संशोधन गर्न सक्नेछ।

¹ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

(१३) विद्युतीय माध्यमबाट प्रविष्टि गरिएको राजस्व विवरणमा कार्यालय कोड संशोधन गर्नु परे भएमा आफ्नो कार्यक्षेत्रभित्रको कार्यालय कोड भए सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले र फरक कार्यक्षेत्रभित्रको कार्यालय कोड भए महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले संशोधन गर्न सक्नेछ।

तर त्यस्तो राजस्व रकम र सोको दाखिला मिति संशोधन गर्न पाइने छैन।

(१४) उपनियम (१२) वा (१३) बमोजिम राजस्व विवरण वा कार्यालय कोडमा संशोधन गर्दा सामान्यतया भौचरको म्यादभित्र त्यस्तो भौचर बमोजिमको सेवा दिनु भन्दा अगावै संशोधन गर्न सकिनेछ। सो अवधिपछिको भौचरमा संशोधन हुने छैन।

तर,

(क) आर्थिक वर्ष समाप्त भइसकेपछि संशोधन गर्नु परे भएमा *असोज मसान्तसम्म संशोधन गर्न सकिनेछ।

(ख) आर्थिक वर्ष समाप्त भइसकेको म्यादभित्रको राजस्व भौचरको आधारमा ˙असोज मसान्त पछि सेवा दिनु परे भएमा सम्बन्धित कार्यालयले निर्णय गरी सेवा दिनु पर्नेछ।

(१५) कार्यालयले प्रचलित कानुन बमोजिम कुनै सेवा प्रदान गरिएको लागि जममा गर्न लगाएको सम्बन्धित सेवाग्राहीको राजस्वको भौचरमा त्यस्तो सेवा प्रदान गरेको व्यहोरा जनाई दिनु पर्नेछ।

५९. राजस्व लेखा अद्यावधिक गर्ने: कार्यालयले नियम ५८ बमोजिम राजस्वको आम्दानी जनाउँदा जुनसुकै माध्यमबाट राजस्व प्राप्त गरेको भए तापनि त्यस्तो राजस्व स्वीकृत राजस्व वर्गीकरण र व्याख्या बमोजिम लगती राजस्व तथा हसबली राजस्व आम्दानी दाखिल गरी गोश्वारा भौचर तयार गरी दोहोरो लेखा प्रणालीको सिद्धान्त अनुसार राजस्व लेखा अद्यावधिक गर्नु पर्नेछ।

६०. राजस्व असुलीको समीक्षा गर्नु पर्ने: (१) प्रचलित कानुन बमोजिम राजस्व सङ्कलन गर्ने मन्त्रालयले आफ्नो मातहतका कार्यालयबाट भएको राजस्व असुलीको प्रगति समीक्षा त्रैमासिक अवधि सम्पन्न भएको एक महिनाभित्र गर्नु पर्नेछ।

• पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित। ˙ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(२) उपनियम (१) को प्रयोजनको लागि सङ्कलन गर्ने कार्यालयले नियमित रूपमा पेश गर्ने विवरणको अतिरिक्त महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले कुनै विवरण माग गरेमा त्यस्तो विवरण सो कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

६१. कार्यालय प्रमुखले निरीक्षण गर्नु पर्ने: कार्यालय प्रमुखले प्रत्येक महिना राजस्व उठ्न छुट भए वा नभएको र राजस्व लेखा तथा दाखिलाको निरीक्षण गरी राजस्व विनमिनामा भए वा नभएको र नियम ५९ बमोजिम लगति राजस्व तथा हसबली राजस्वको लेखा रहे वा नरहेको निरीक्षण गरी सोको अभिलेख अद्यावधिक गर्न लगाउनु पर्नेछ।

परिक्च्छेद-७ धरौटी सम्बन्धी व्यवस्था

६२. धरौटी रकम जम्मा गर्ने: (१) कार्यालयले देहायको कुनै कामको लागि धरौटीको रूपमा रकम जम्मा गर्न लगाउन सक्नेछ:-

(क) नेपाल सरकारलाई बुझाउनु पर्ने राजस्व अग्रिम रूपमा बुझाउन, (ख) नेपाल सरकारलाई बुझाउनु पर्ने राजस्व कति बुझाउनु पर्ने भन्ने निर्णय नहुँदै त्यस्तो राजस्व रकम अग्रिम रूपमा बुझाउन, (ग) सम्बन्धित कार्यालयले प्रचलित कानून बमोजिम धरौटी राख्नु पर्ने भनी तोकेकोमा त्यस्तो धरौटी रकम दाखिल गर्न।

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रचलित कानूनमा धरौटी सम्बन्धमा छुट्टै व्यवस्था भएको रहे छ भने सोही बमोजिम हुनेछ।

६३. धरौटी खाता: (१) नियम ६२ बमोजिम कार्यालयको नाममा प्राप्त हुने धरौटी रकम कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको नाममा रहेको एकल कोष धरौटी खातामा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको धरौटी खातामा रकम जम्मा गर्दा सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले बैङ्कले तोके बमोजिम चार प्रति भौचर भरी बैङ्क दाखिला गर्नु पर्नेछ।

(३) विद्युतीय माध्यमबाट धरौटी रकम जम्मा गर्दा कार्यालयले तोकिदिए बमोजिम सबै विवरण खुलाई जम्मा गर्नु पर्नेछ।

(४) यस नियमावलीमा अन्य जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको स्वीकृतिमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको नाममा वैदेशिक मुद्रामा धरौटी खाता खोल्न सकिनेछ।

तर त्यस्तो खाता नेपाल राष्ट्र बैंकमा मात्र खोल्नु पर्नेछ।

(४क) उपनियम (४) बमोजिमको धरौटी खातामा वैदेशिक मुद्रामा धरौटी राख्ने कार्यालय र बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायले वैदेशिक मुद्रामा रकम जम्मा गर्न र खर्च गर्न सक्नेछ।

(५) उपनियम (२), (३), (४) वा (४क) बमोजिम जम्मा भएको धरौटी रकमको सम्बन्धित कार्यालयले आम्दानी रसिद काटी आम्दानी जनाउनु पर्नेछ।

६४. धरौटी कारोबारको लेखा: (१) कार्यालयले आफ्नो नामबाट एकल कोष धरौटी खातामा जम्मा गरेको धरौटी रकमको गोश्वारा धरौटी खाता र व्यक्तिगत धरौटी खाता अद्यावधिक गरी राख्नु पर्नेछ।

(२) कार्यालयले धरौटीको लेखा अद्यावधिक राखी एक आर्थिक वर्षमा बाँकी रहेको धरौटी अर्को आर्थिक वर्षको लागि जिम्मेवारी सार्नु पर्नेछ। त्यसरी जिम्मेवारी सार्दा प्रत्येक वर्ष धरौटी रकमको छुट्टै बैङ्क नगदी किताब समेत राखी कुन काम बापत धरौटी जम्मा हुन आएको हो सो व्यहोरा समेत खुलाई सार्नु पर्नेछ।

(३) बोलपत्र जमानत, कार्यसम्पादन जमानत, पेशकी जमानत र अन्य जमानत बापतको धरौटीको लेखा महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयले तोकिदिए बमोजिमको ढाँचामा राख्नु पर्नेछ।

६५. धरौटी जफत गर्ने: (१) नियम ६२ बमोजिम कुनै प्रयोजनको लागि राखिएको धरौटी त्यस्तो काम पूरा नगरेको कारणले प्रचलित कानून वा करारको शर्तमा बमोजिम जफत गर्नु पर्ने भएमा कार्यालय प्रमुखले निर्णय गरी त्यस्तो धरौटी वा जमानतको रकम जफत गर्नु पर्नेछ।

(२) नियम ६६ बमोजिम धरौटी रकम फिर्ता पाउने व्यक्तिबाट कुनै सरकारी बाँकी रकम असुल गर्नु परेमा त्यस्तो रकम निजले फिर्ता पाउने धरौटी रकमबाट कट्टा गरी असुल गरी सोको जानकारी सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ।

६६. धरौटी रकम फिर्ता: (१) कार्यालयमा जम्मा गरेको धरौटी नियम ६५ बमोजिम जफत नहुने वा नियम ६७ बमोजिम राजस्व दाखिला नहुने भएमा त्यस्तो धरौटी रकम सम्बन्धित व्यक्तिले फिर्ता पाउनेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम धरौटी रकम फिर्ता लिनको लागि प्रचलित कानुनमा अवधि तोकिएकोमा सोही अवधिभित्र र अवधि नतोकिएकोमा जुन कामको लागि धरौटी राखिएको हो सो काम समाप्त भएको मितिले एक वर्षभित्र धरौटी रकम जम्मा गरेको प्रमाणसहित सम्बन्धित व्यक्तिले धरौटी जम्मा गरेको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा कार्यालयको अभिलेख र निवेदनको व्यहोरा रूजु भएमा कार्यालयले त्यस्तो धरौटी रकम सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता दिनु पर्नेछ।

६७. धरौटी रकम राजस्वमा दाखिला गर्नु पर्ने: (१) जुन प्रयोजनको लागि धरौटी राखिएको हो सो काम पूरा भई प्रचलित कानुन बमोजिम वा करारको शर्तनामा बमोजिम धरौटी रकम राजस्व खातामा दाखिला गर्नु पर्ने भएमा जिम्मेवार व्यक्तिले प्रचलित कानुन वा करारको शर्तनामामा म्याद तोकिएकोमा सोही म्यादभित्र र म्याद नतोकिएको भएमा तीस दिनभित्र निर्णय गरी दाखिला गर्नु पर्नेछ।

(२) न्यायिक वा अर्धन्यायिक निकायमा रहेको धरौटी फिर्ता पाउने ठहर भएको एक वर्षभित्र सम्बन्धित व्यक्ति फिर्ता माग्न नआएमा एक वर्ष पुगेपछि त्यस्तो धरौटी रकम फिर्ता लिन आउनु भनी त्यस्तो निकायले पन्ध्र दिनको म्याद दिई कुनै राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको म्यादभित्र त्यस्तो धरौटी रकम फिर्ता लिन नआएमा राजस्व खातामा जम्मा गरी हिसाब मिलान गर्नु पर्नेछ।

(४) न्यायिक तथा अर्धन्यायिक निकायमा मुद्दाको किनारा नभएसम्म वा सरकारी निकायमा जुनसुकै प्रयोजनको लागि रहेको धरौटी बापतको जेथाजमानीको त्यस्तो जेथाजमानी लिने निकायले छुट्टै लगत तयार गरी आवश्यक संरक्षण समेत गर्नु पर्नेछ।

(५) उपनियम (४) बमोजिम अभिलेख राखिएको जेथाजमानी त्यस्तो मुद्दामा भएको फैसला वा निर्णय अन्तिम हुँदा जफत हुने ठहरेमा एक वर्षभित्र प्रचलित कानुन बमोजिम लिलाम बढाबढको माध्यमबाट बिक्री गरी प्राप्त हुने रकम राजस्व खातामा दाखिल गर्नु पर्नेछ।

६८. धरौटी रकम राजस्वमा आम्दानी बाँध्ने: देहायको कुनै अवस्थामा कार्यालयले धरौटी रकम राजस्व खातामा आम्दानी बाँध्नु पर्नेछः- (क) नियम ६५ बमोजिम धरौटी रकम जफत वा कट्टा भएको, (ख) नियम ६६ मा उल्लिखित अवधिभित्र धरौटी रकम फिर्ता लिन नआएको, (ग) बैङ्क खातामा रकम जम्मा भएको तर कार्यालयको धरौटी खातामा लेखाङ्कन नभएको, (घ) कसले के बापत धरौटी राखेको हो भन्ने कुरा स्पष्ट नभई बैङ्कको खातामा रहेको, वा (ङ) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको नाममा रहेको धरौटी खातामा सम्बन्धित कार्यालयको नाममा रहेको बैङ्क विवरण (स्टेटमेण्ट) मा बढी देखिएको।

६९. धरौटी रकम अन्य कामको निमित्त खर्च गर्न नहुने: (१) धरौटी बापत प्राप्त भएको रकम प्रचलित कानुनमा उल्लेख गरिएको काममा बाहेक अन्य काममा खर्च गर्नु हुँदैन।

(२) प्रचलित कानुन बमोजिम धरौटीबाट खर्च गर्न सकिने व्यवस्था भएकोमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित कार्यालयको नाममा छुट्टै धरौटी खाता खोली जम्मा गर्ने व्यवस्था मिलाउन सक्नेछ।

७०. धरौटी रकमको हिसाब मिलान गर्ने : (१) कार्यालयले आफ्नो नाममा एकल कोष खातामार्फत कारोबार भएको विवरण प्राप्त गरी श्रेष्ठ बाँकी रकम र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको अभिलेखमा रहेको सम्बन्धित कार्यालयको नाममा बैङ्कमा बाँकी रहेको रकम मासिक रूपमा मिलाई हिसाब मिलान गर्नु पर्नेछ। सम्बन्धित कार्यालयको धरौटीको विवरण उपलब्ध गराउने जिम्मेवारी सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको हुनेछ।

(२) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले एकल कोष खातामा रहेको धरौटीको हिसाब बैङ्कको विवरणसँग मासिक रूपमा मिलाई अद्यावधिक गर्नु पर्नेछ।

(३) यो नियमावली प्रारम्भ हुँदाका बखत कुनै कार्यालयको क्षेत्रमा जम्मा भएको धरौटी रकम भन्दा बैङ्क मौज्दात रकम कम भएमा सम्बन्धित केन्द्रीय निकायले यो नियमावली प्रारम्भ भएको एक वर्षभित्र छानबिन गरी हिसाब मिलान गर्नु पर्नेछ।

७१. अस्तित्वमा नरहेको कार्यालय वा आयोजनाको धरौटी खाता: (१) कुनै कार्यालय खारेज हुँदा वा कुनै आयोजना सम्पन्न हुँदाका बखत धरौटी रकम बाँकी रहन गएमा सो कार्यालय वा आयोजनाले धरौटी रकम र धरौटी राख्ने व्यक्ति वा संस्थाको नाम, ठेगानासहित सम्बन्धित केन्द्रीय निकायले तोके बमोजिम सो कार्यालय वा आयोजनाको दायित्व र जिम्मेवारी लिने कार्यालय वा आयोजनामा बुझाउनु पर्नेछ। त्यसरी बुझिलिने कार्यालय वा आयोजनाले सोको अभिलेख राखी खारेज भएको कार्यालय वा सम्पन्न आयोजनाको अभिलेखबाट लगत कट्टा गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

(२) यो नियमावली प्रारम्भ हुँदाका बखत अस्तित्वमा नरहेको र अन्य कुनै कार्यालयमा दायित्व हस्तान्तरण नभएको कार्यालयको नाममा रहेको धरौटी रकम कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले नाम थर, ठेगाना खुलेको हकमा धरौटी फिर्ता गर्न पैंतीस दिनको समय दिई सार्वजनिक सूचना प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको सूचनामा उल्लेखित अवधिभित्र प्रमाण सहित निवेदन दिएमा र त्यस्तो निवेदनको व्यहोरा र कार्यालयको अभिलेख दुरुस्त भएमा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले त्यस्तो धरौटी रकम सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता गर्नु पर्नेछ। त्यसरी सूचना गर्दा कसैको माग दाबी पेश नभएको वा नाम थर, ठेगाना नखुलेकोमा त्यस्तो रकम कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले नियम ६८ बमोजिम राजस्वमा आम्दानी बाँध्नु पर्नेछ।

७२. सरकारी कार्यालयले धरौटी राख्ने: कुनै सरकारी कार्यालयले कुनै निकायमा धरौटी राख्नु परे भएमा आफूले राखेको धरौटीको विवरण अनुसूची-१० बमोजिमको ढाँचामा अभिलेख राख्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-८ वित्तीय विवरण तथा प्रतिवेदन

७३. मासिक तथा वार्षिक विवरण पेश गर्ने: (१) प्रत्येक कार्यालयले महिना समाप्त भएको सात दिनभित्र खर्चको फाँटवारी, फस्रौट हुन बाँकी पेशकीको विवरण, राजस्व र धरौटीको विवरण, राजस्वको बैङ्क हिसाबको विवरण, धरौटीको हिसाब मिलान विवरण र

सम्पत्ति तथा प्रतिबद्धताको विवरण सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा रहेको अभिलेखसँग रुजु गरी तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ । त्यसरी विवरण पठाउँदा बेरुजुको मासिक विवरण समेत समावेश गरी पठाउनु पर्नेछ ।

(२) वैदेशिक सहायता समावेश भएको आयोजनाको हकमा सम्बन्धित आयोजना वा कार्यालयले उपनियम (१) बमोजिम विवरण पठाउँदा वस्तुगत सहायता, सोझै भुक्तानी, टर्न की, प्राविधिक र अन्य सहायताको अतिरिक्त शोधभर्ना हुने रकम, खर्च शीर्षक, दातृपि, स्रोतको प्रकार र भुक्तानी विधि समेतको विवरण खुल्ने गरी तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

(३) जिम्मेवार व्यक्तिले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र उपनियम (२) बमोजिमको विषय समेत समावेश गरी कार्यालयको विनियोजन, राजस्व, धरौटी, पेश्की बाँकी विवरण, भुक्तानी हुन बाँकीको विवरण, अन्य कोषको वार्षिक वित्तीय विवरण र सम्पत्ति तथा दायित्वको विवरण तयार गरी सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट प्रमाणित भएको आर्थिक विवरण सात दिनभित्र तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

७४. जिल्लागत वित्तीय विवरण: (१) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले जिल्लास्थित कार्यालयलाई दिएको भुक्तानी निकासाको आधारमा बजेट शीर्षक र कार्यालयको विवरण छुट्टिने गरी प्रत्येक केन्द्रीय निकायको नेपाल सरकारको स्रोत, वैदेशिक सहायताको भुक्तानी निकासाको विवरण, राजस्व, धरौटी, अन्य कोष तथा सम्पत्ति र प्रतिबद्धताको छुट्टाछुट्टै अभिलेख तयार गरी सोको प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष समाप्त भएको दुई महिनाभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको विवरण पठाउँदा बजेटमा समावेश भएको तर भुक्तानी निकासा दिनु नपर्ने नियम ७३ को उपनियम (२) बमोजिमको वस्तुगत सहायता, सोझै भुक्तानी, टर्न की, प्राविधिक र अन्य सहायताको अतिरिक्त शोधभर्ना हुने रकम, खर्च शीर्षक, दातृपि, स्रोतको प्रकार र भुक्तानी विधि समेत खुलाई पठाउनु पर्नेछ ।

(३) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले नियम ७३ को उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त वित्तीय विवरणमा वार्षिक बजेट, रकमान्तर, निकासा, खर्च, बाँकी रकम, राजस्व, धरौटी र अन्य कोषको कारोबार समेत रुजु गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले

तोकिएको समयभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा र केन्द्रीय लेखा राख्ने तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

७५. केन्द्रीय लेखा तथा वित्तीय विवरण: (१) केन्द्रीय निकायले केन्द्रीय लेखा राख्दा वार्षिक बजेट, स्रोतान्तर, रकमान्तर, निकासा, खर्च, वस्तुगत सहायता, सोझै भुक्तानी, टर्न की, प्राविधिक र अन्य सहायता तथा नोक्सानी हुने रकमको दातृपत्र, स्रोतको प्रकार, भुक्तानी विधि समेत खुल्ने गरी लेखा राख्नु पर्नेछ। त्यसरी लेखा राख्दा राजस्व, धरौटी, अन्य कारोबार, सम्पत्ति तथा प्रतिबद्धताको समेत केन्द्रीय लेखा राख्नु पर्नेछ।

(२) उपदफा (१) बमोजिम लेखा राख्ने प्रयोजनको लागि मातहतका कार्यालयले केन्द्रीय लेखा राख्ने तालुक कार्यालयमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिएको समयभित्र ऐन तथा यस नियमावली बमोजिमको वित्तीय विवरण पठाउनु पर्नेछ।

(३) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले ऐनको दफा २६ को उपदफा (४) बमोजिम तयार गरेको विवरण र मातहत कार्यालय समेतको आय व्ययको केन्द्रीय लेखा तथा वित्तीय विवरण तयार गरी असोज मसान्तभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपदफा (३) बमोजिम प्राप्त हुन आएको केन्द्रीय लेखा तथा वित्तीय विवरणको आधारमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले ऐनको दफा २९ को उपदफा (१) बमोजिम केन्द्रीय लेखाको एकीकृत वित्तीय विवरण तयार गरी कात्तिक पन्ध्र गतेभित्र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(५) मन्त्रालय र केन्द्रीय निकायले चालू आर्थिक वर्षको बजेट कार्यान्वयनको अर्ध वार्षिक मूल्याङ्कनको लागि पुस महिनासम्मको आम्दानी तथा खर्चको विवरण माघ पन्ध्र गतेभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(६) मन्त्रालय र केन्द्रीय निकायले चालू आर्थिक वर्षको बजेट कार्यान्वयनको स्थिति मूल्याङ्कनको लागि वैशाख पन्ध्र गतेभित्र संशोधित अनुमान तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ। त्यस्तो विवरणको आधारमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले एकीकृत विवरण तयार गरी वैशाख मसान्तभित्र अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

७६. आर्थिक कारोबारको वार्षिक प्रतिवेदन: +(१) कार्यालयले आर्थिक वर्षभित्र भएको बजेट प्राप्ति र भुक्तानी, सम्पत्ति तथा दायित्व, पेश्की, प्रतिबद्धता, बजेट प्रणाली बाहिरको आय व्यय, अन्य कोषहरू, बेरुजु, भुक्तानी दिन बाँकी रकम समेतका विवरण समावेश भएको वार्षिक वित्तीय विवरण महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट स्वीकृत ढाँचामा तयार गरी आर्थिक वर्ष समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम् (१) बमोजिमको प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले आफ्नो अभिलेखसँग रूजु गरी कुनै राय प्रतिक्रिया भए सो समेत उल्लेख गरी एक महिनाभित्र सम्बन्धित कार्यालयको तालुक विभाग, केन्द्रीय निकाय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

७७. सार्वजनिक ऋण तथा लगानीको लेखाङ्कन र प्रतिवेदन: (१) सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले नेपाल सरकारको ऋण तथा लगानीको लेखा विवरण तथा प्रतिवेदन मासिक, त्रैमासिक तथा वार्षिक रूपमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र अर्थ मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम् (१) बमोजिमको मासिक प्रतिवेदन महिना समाप्त भएको सात दिनभित्र, त्रैमासिक प्रतिवेदन सो अवधि समाप्त भएको सात दिनभित्र र वार्षिक प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष समाप्त भएको पैंतीस दिनभित्र पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम् (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा ऋण सम्बन्धी कारोबारको उल्लेख गर्दा कारोबार भएको दिनमा कायम रहेको विनिमय दरमा नेपाली मुद्रा र सम्झौता अनुसारको विदेशी मुद्रा तथा दातृपश्व समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ। विनिमय दर यकीन हुन नसकेमा प्रतिवेदन अवधिको अन्तिम दिन कायम रहेको विनिमय दर अनुसार नेपाली मुद्रा उल्लेख गरी प्रतिवेदन पेश गर्न सकिनेछ।

(४) उपनियम् (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा लगानी सम्बन्धी कारोबार उल्लेख गर्दा प्रतिवेदन अवधिमा क्षेत्रगत, निकायगत र स्रोतगत रूपमा शेयर तथा ऋण लगानी, लाभांश तथा ब्याज प्राप्ति, साँवा फिर्ता, समायोजन थपघट र कुल लगानी उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(५) सम्झौता बमोजिम दातृपक्षलाई आवधिक रूपमा उपलब्ध गराउनु पर्ने प्रतिवेदन महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले उपलब्ध गराउनेछ।

७८. सम्पत्तिको लेखाधान तथा प्रतिवेदन: (१) कार्यालयले आफूले खरिद गरेको, निर्माण गरेको वा अन्य कुनै माध्यमबाट प्राप्त गरेको जिन्सी मालसामान तथा सम्पत्तिको लेखा त्यस्तो मालसामान तथा सम्पत्तिको खरिद मूल्यको आधारमा राख्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लेखा तथा अभिलेख राख्दा प्रति एकाइ मूल्य पाँच हजार रुपैयाँसम्म परे जिन्सीलाई जिन्सी मालसामान खातामा अभिलेख राख्नु पर्नेछ।

(२क) उपनियम (१) बमोजिम लेखा तथा अभिलेख राख्दा प्रति एकाइ मूल्य पाँच हजार रुपैयाँभन्दा बढी रकम परे सम्पत्तिलाई सम्पत्ति खातामा अभिलेख राख्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि एक पटक प्रयोग भइसकेपछि पुनः सोही रूपमा प्रयोगमा आउन नसक्ने पाँच हजार रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको सम्पत्तिलाई कार्यालय प्रमुखले त्यस्तो सम्पत्तिको प्रकृति वा प्रयोगको अवस्था खुलाई निर्णय गरी खर्च भएर जाने खातामा अभिलेख राख्न सक्नेछ।

(३क) उपनियम (२) बमोजिमको जिन्सी मालसामान प्रयोग हुन सक्ने अवस्थासम्म अभिलेख राख्नु पर्नेछ। त्यस्तो जिन्सी मालसामान प्रयोग हुन नसक्ने अवस्था भएमा कार्यालय प्रमुखबाट निर्णय गरी खर्च लेख्न सकिनेछ।

(४) उपनियम (१) बमोजिम जिन्सी मालसामान तथा सम्पत्ति खरिद मूल्य कायम गर्दा आफैँले खरिद गरेकोमा बिल वा मूल्य खुलेको कागज बमोजिम र अन्य कार्यालय वा निकायबाट प्राप्त गरेकोमा त्यसरी प्राप्त हुँदाका बखत मूल्य खुलाइएकोमा सो मूल्यमा ढुवानी खर्च, जडान खर्च, बीमा खर्च तथा भन्सार मिसुल लगायतका अन्य खर्च समावेश हुने गरी मूल्य कायम गर्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले कुनै जिन्सी मालसामान तथा सम्पत्ति प्राप्त हुँदा त्यस्तो सम्पत्तिको मूल्य नखुलेको भएमा नियम ९६ बमोजिम त्यस्तो जिन्सी मालसामान तथा सम्पत्तिको मूल्य कायम गरी लेखा राख्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{ө}$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $\text{x}$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

(६) केन्द्रीय निकायले आफ्नो र मातहतको कार्यालयको सम्पत्ति तथा दायित्वको अभिलेख राखी वार्षिक विवरण असोज मसान्तभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(७) उपपियम (६) बमोजिम प्राप्त विवरणको आधारमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले कात्तिक मसान्तभित्र नेपाल सरकारको सम्पत्ति तथा दायित्वको एकीकृत विवरण तयार गरी महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

७९. "बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायले वित्तीय विवरण पेश गर्नुपर्ने: (१) बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकायले आफ्नो र आफ्नो अन्तर्गतका कार्यालयको अनुदान, आफ्नो आन्तरिक आम्दानी वा अन्य निकायबाट प्राप्त रकम समेत समावेश गरी प्राप्ति र भुक्तानी, सम्पत्ति तथा दायित्व, पेशकी, प्रतिबद्धता, अन्य कोषहरू, बेरुजु, भुक्तानी दिन बाँकी रकम समेतको विवरण त्रैमासिक र वार्षिक रूपमा तयार गर्नु पर्नेछ। त्यसरी तयार गरेको त्रैमासिक विवरण त्रैमास समाप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र र वार्षिक विवरण भदौ मसान्तभित्र सम्बन्धित मन्त्रालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(२) केन्द्रीय निकायले उपपियम (१) बमोजिमको विवरणको आधारमा प्रचलित लेखामान बमोजिम बजेट प्रणाली बाहिरका (एक्स्ट्रा बजेटरी) सार्वजनिक निकाय समेतको आम्दानी, खर्च, अनुदान लगायतका विषय समावेश गरी नक्साङ्कन (म्यापिङ्ग) गर्ने र सोको आधारमा वार्षिक एकीकृत वित्तीय विवरण तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) उपपियम (१) बमोजिम वार्षिक विवरण पठाउँदा नि:शर्त बाहेकको अन्य अनुदान रकम सोही आर्थिक वर्षभित्र खर्च हुन नसकी बाँकी रहेको भए त्यस्तो रकम नेपाल सरकारलाई फिर्ता गरी सोको विवरण समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ।

(४) उपपियम (३) बमोजिम फिर्ता गर्नु पर्ने रकम फिर्ता नगरेमा नेपाल सरकारले त्यस्तो रकम सो आर्थिक वर्षमा उपलब्ध गराउने अनुदान रकमबाट कट्टा गर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

८०. सार्वजनिक संस्थानको वित्तीय प्रतिवेदन: (१) सार्वजनिक संस्थानले सम्पत्ति र दायित्वको अतिरिक्त नेपाल सरकारबाट प्राप्त अनुदान, शेयर तथा ऋण लगानी, आन्तरिक आम्दानी, खर्चको वित्तीय विवरण तथा असुल उपर गर्नु पर्ने बेरुजुको विवरण तयार गरी सम्बन्धित मन्त्रालय र अर्थ मन्त्रालयमा आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन महिनाभित्र पेश गर्नु पर्नेछ। यस्तो विवरणको आधारमा अर्थ मन्त्रालयले सार्वजनिक संस्थानको वार्षिक स्थिति समीक्षा गरी प्रतिवेदन प्रकाशन गर्नेछ।

(२) नेपाल सरकारले सार्वजनिक संस्थानमा शेयर तथा ऋण लगानी वा शेयर विनिवेश गर्दा सम्बन्धित सार्वजनिक संस्थानको सम्पर्क मन्त्रालयको सिफारिस तथा त्यस्तो संस्थानको वित्तीय अवस्था र व्यावसायिक योजनाको आधारमा गर्नेछ।

(३) सार्वजनिक संस्थानले नेपाल सरकारबाट लिएको शेयर तथा ऋण लगानी आर्थिक वर्ष समाप्त भएको चार महिनाभित्र सम्बन्धित मन्त्रालय र सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयसँग हिसाब समायोजन गर्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-९ आन्तरिक नियन्त्रण तथा लेखापरीक्षण

८१. आन्तरिक नियन्त्रण सम्बन्धी व्यवस्था: (१) मन्त्रालय र केन्द्रीय निकायले आफ्नो र मातहत कार्यालयबाट सम्पादन गरिने कार्य, प्रदान गरिने सेवा तथा स्वीकृत कार्यक्रम बमोजिमको क्रियाकलाप मितव्ययिता, कार्यक्षमता, प्रभावकारिता र जोखिमरहित ढङ्गबाट सम्पादन गर्न, वित्तीय प्रतिवेदन प्रणालीलाई विश्वसनीय बनाउन तथा प्रचलित कानून बमोजिम कार्यसम्पादन गर्न कामको प्रकृति अनुसारको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गरी यो नियमावली प्रारम्भ भएको मितिले एक वर्षभित्र लागू गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गर्दा कार्यालयको कामको प्रकृति अनुसार नियन्त्रणको वातावरण, सम्भावित जोखिम, नियन्त्रणको उपाय, सूचना र सञ्चार, अनुगमन गर्ने निकाय र विधि लगत्तका विषय समेट्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गर्दा उपनियम (२) बमोजिमका विषय समावेश गरी अनुसूची-११क. बमोजिमको ढाँचामा तयार गर्नु पर्नेछ।

(३क) उपनियम (३) बमोजिम आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गरी स्वीकृतिका लागि केन्द्रीय निकाय अन्तर्गतको विभाग वा विभाग सरिहको निकायले सम्बन्धित केन्द्रीय निकायमा पठाउनु पर्नेछ।

(३ख) उपनियम (३क) बमोजिम प्राप्त हुन आएको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीलाई केन्द्रीय निकायले सोही रूपमा वा आवश्यकता अनुसार परिमार्जन सहित स्वीकृत गरी कार्यान्वयनको लागि सम्बन्धित निकायमा पठाउनु पर्नेछ।

(३ग) यस नियम बमोजिम आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार र स्वीकृत गर्दा ऐनको दफा ६५ को उपदफा (२) बमोजिम महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले बनाएको दिग्दर्शनको आधारमा गर्नु पर्नेछ।

(४) आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको अनुगमन गर्न लेखा उत्तरदायी अधिकृतले जिम्मेवार अधिकारी तोकी अनुगमन गर्ने र सोको प्रतिवेदन दिने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।

(५) उपनियम (४) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदन लेखा उत्तरदायी अधिकृतले लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिमा पेश गर्न लगाउनु पर्नेछ।

(६) यस नियमावली बमोजिम मातहतको कार्यालयबाट सम्पादन गरिने कार्य, प्रदान गरिने सेवा तथा स्वीकृत कार्यक्रम बमोजिमको क्रियाकलाप मितव्ययिता, कार्यदक्षता, प्रभावकारिता र जोखिमरहित ढङ्गबाट सम्पादन गरे वा नगरेको विषयमा केन्द्रीय निकायले वर्षको कम्तीमा दुई पटक अनुगमन गर्नु पर्नेछ।

(७) उपनियम (६) बमोजिम अनुगमन गर्दा कुनै कैफियत देखिएमा तालुक कार्यालयले त्यस्तो कैफियत सुधारको लागि सम्बन्धित कार्यालयलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ।

८२. लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि: (१) लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिको बैठक आवश्यकता अनुसार बस्न सक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको बैठकमा लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिले आफ्नो केन्द्रीय निकाय वा सो अन्तर्गतको कार्यालयबाट आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको परिपालना भए वा नभएको सम्बन्धमा मूल्याङ्कन गर्नु पर्नेछ। त्यसरी मूल्याङ्कन गर्दा कुनै विषय सुधार गर्नु पर्ने देखेमा सो विषय खुलाई अविलम्ब सुधार गर्न सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखलाई निर्देशन दिनु पर्नेछ।

(३) लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि सो समिति आफैँले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

८३. आन्तरिक लेखापरीक्षक खटाउने: ‡(१) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले कार्यालयको आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्न नेपाल प्रशासन सेवा, लेखा समूहमा कार्यरत राजपत्रांकित तृतीय श्रेणीको कर्मचारीलाई आन्तरिक लेखापरीक्षण अधिकृत र राजपत्रअनंकित प्रथम श्रेणीको कर्मचारीलाई आन्तरिक लेखापरीक्षण सहायकका रूपमा कम्तीमा दुई वर्षको लागि आन्तरिक लेखापरीक्षक तोक्नेछ।

(२) ....

(३) उपनियम (१) .... बमोजिम महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षक तोक्दा एउटा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको आन्तरिक लेखापरीक्षण अर्को कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट गराउने गरी तोक्न सक्नेछ।

(४) आन्तरिक लेखापरीक्षकलाई तोकिएको अवधिमा सरुवा गर्दा आन्तरिक लेखापरीक्षककै रूपमा कामकाज गर्ने गरी बाहेक लेखापाल वा अन्य कार्य गर्ने गरी सरुवा गरिने छैन।

(५) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आन्तरिक लेखापरीक्षक तोकेको कर्मचारीले तोकिएको जिम्मेवारी पूरा नगरेमा वा जिम्मेवारी पूरा

‡ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

• दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

गर्न असमर्थ भएमा महालेखा नियन्त्रकले कारण जनाई आन्तरिक लेखापरीक्षकको जिम्मेवारीबाट जुनसुकै बखत हटाउन सक्नेछ।

८४. आन्तरिक लेखापरीक्षण सम्बन्धी अन्य कार्यविधिः (१) कार्यालय प्रमुखले आफ्नो कार्यालयको विनियोजन, राजस्व, धरौटी, आम्दानी तथा खर्च वा सम्पत्ति तथा दायित्व र प्रचलित कानून बमोजिम खडा भएको कार्यसञ्चालन वा अन्य सार्वजनिक कोषको लेखा आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि खटिएको आन्तरिक लेखापरीक्षकलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ।

(२) विदेशस्थित नेपाली नियोगको आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले कारोबारको प्रकृति र परिमाणको आधारमा आन्तरिक लेखापरीक्षक खटाउन सक्नेछ।

(३) कुनै आयोजना वा वित्तीय जोखिम देखिएको क्षेत्रमा विशेषज्ञ समेतको सेवा लिई आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्नु पर्ने देखिएमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले आवश्यकता अनुसार विशेषज्ञ तोकिदिन सक्नेछ। त्यसरी विशेषज्ञ तोकिएकोमा आन्तरिक लेखापरीक्षकले सोको प्रतिवेदन सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृत समक्ष र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ। आन्तरिक लेखापरीक्षकले आफ्नो आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदन पेश गर्दा त्यस्तो प्राविधिक प्रतिवेदन समेत समावेश गर्नु पर्नेछ।

(४) प्रदेश तथा स्थानीय तह वा प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको कुनै बोर्ड, समिति वा यस्तै प्रकृतिका अन्य संस्थाबाट आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि अनुरोध भई आएमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्न सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई तोक्न सक्नेछ।

(५) यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अन्तर-सरकारी अख्तियारी अन्तर्गत भएको निकासा खर्चको आन्तरिक लेखापरीक्षण सम्बन्धित अख्तियारी दिने निकायको आन्तरिक लेखापरीक्षकले गर्नेछ।

(६) आन्तरिक लेखापरीक्षकले आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्दा देहायका कुराको जाँच गर्नु पर्नेछ:-

(क) कार्यालयमा हुने विनियोजन, राजस्व, धरौटी, सम्पत्ति तथा अन्य सरकारी कोषको आम्दानी तथा खर्च र त्यसको लेखाङ्कन प्रचलित कानुनद्वारा निर्धारित प्रक्रिया अनुरूप भए वा नभएको, (ख) कार्यालयको वित्तीय साधनको उपयोग मितव्ययी तरिकाले दक्षतापूर्वक प्रभावकारी रूपमा भए वा नभएको, (ग) तोकिएको समयमा पेस्की फस्यौट भए वा नभएको र फस्यौट हुन बाँकी पेस्की रहे वा नरहेको, (घ) कार्यालयको स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुरूप लक्ष्य प्राप्ति गरे वा नगरेको, (ङ) कार्यालयको वित्तीय प्रतिवेदनले आर्थिक कारोबारको सही र यथार्थ चित्रण प्रस्तुत गरे वा नगरेको, (च) आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली पर्याप्त रहे वा नरहेको, ⁰(च१) कार्यालय, बजेट प्रणाली बाहिर (एक्स्ट्रा बजेटरी) को सार्वजनिक निकाय वा आयोजनाको नाममा बैङ्कमा विदेशी मुद्रामा कुनै खाता सञ्चालनमा रहेको भएमा त्यसको अवस्था, शोधभर्नाको हिसाब राखे वा नराखेको, (छ) नियम ६१ बमोजिम कार्यालय प्रमुखले निरीक्षण गरे वा नगरेको।

(७) आन्तरिक लेखापरीक्षकले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम विचार गर्नु पर्ने विषयहरूको रुजु सूची (चेकलिस्ट) तयार गरी सोको आधारमा आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्नु पर्नेछ।

(८) आन्तरिक लेखापरीक्षकले लेखापरीक्षण सम्पन्न गरी लेखापरीक्षण टिपोट, चेकलिस्ट र अन्य विवरण कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय प्रमुख समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ। त्यस्तो विवरणको आधारमा आन्तरिक लेखापरीक्षक र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय प्रमुखले संयुक्त रूपमा आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तयार गरी सम्बन्धित कार्यालय र सोको तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

⁰ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(९) तालुक कार्यालयले आफू मातहत कार्यालयले उपनिर्म (८) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदनमा उल्लिखित सुझाव कार्यान्वयन गरे वा नगरेको र कुनै बेरुजु कायम भएकोमा त्यस्तो बेरुजु समयमै फस्यौट गरे वा नगरेको सम्बन्धमा अनुगमन गर्नु पर्नेछ।

(१०) कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले आफ्नो कार्यक्षेत्रभित्रको कार्यालयको आन्तरिक लेखापरीक्षण सम्पन्न गरी सोको वार्षिक प्रतिवेदन भदौ मसान्तभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(११) आन्तरिक लेखापरीक्षकले आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्दा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले बनाएको आधारसंविताको पालना गर्नु पर्नेछ।

(१२) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षणको प्रभावकारिता अभिवृद्धि गर्न आधारसंविता पालना भए वा नभएको तथा आन्तरिक लेखापरीक्षण सम्बन्धी कार्य तोकिएको समयमा सम्पादन भए वा नभएको नियमित रूपमा अनुगमन गर्नु पर्नेछ।

(१३) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले उपनिर्म (१०) बमोजिमको प्रतिवेदनको आधारमा वित्तीय जोखिम विश्लेषण गर्दा कुनै कार्यालयको पुनः आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्न आवश्यक देखेमा आन्तरिक लेखापरीक्षक खटाई पुनः आन्तरिक लेखापरीक्षण गराउन सक्नेछ।

(१४) उपनिर्म (१०) बमोजिमको आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा औंल्याइएको तर उपनिर्म (१२) बमोजिम अनुगमन वा उपनिर्म (१३) बमोजिम पुनः आन्तरिक लेखापरीक्षण गर्दा वा अन्तिम लेखापरीक्षण हुँदा বাধ্যতামূলক रुपमा पालना गर्नु पर्ने कुराहरु पालना नगरेको वा साक्षादाबीपूर्वक आन्तरिक लेखापरीक्षण नगरेको देखिएमा सम्बन्धित आन्तरिक लेखापरीक्षकलाई ऐन तथा प्रचलित कानून बमोजिम कारबाही हुनेछ।

८५. आन्तरिक लेखापरीक्षणबाट देखिएको कैफियत तथा बेरूजु फस्यौट गर्ने: (१) कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा औंल्याइएको कैफियत सम्बन्धमा त्रैमासिक प्रतिवेदनको हकमा अर्को त्रैमासिक अवधिभित्र तथा वार्षिक प्रतिवेदनको हकमा अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगावै आवश्यक प्रमाण संलग्न गरी नियमित गर्नु पर्ने भए नियमित गराई बेरूजु फस्यौट गर्नु, गराउनु पर्नेछ। त्यसरी बेरूजु फस्यौट गरेपछि सोको जानकारी तालुक कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(२) कार्यालय प्रमुख आफैँले नियमित गर्न नसक्ने बेरुजुलाई नियमित गर्नको लागि तत्सम्बन्धी आवश्यक विवरण तथा कागजातसहित तालुक कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम विवरण तथा कागजात प्राप्त भएपछि तालुक कार्यालयले त्यस्तो बेरुजु नियमित गरिदिनु पर्ने देखिएमा नियमित गरिदिनु पर्नेछ। नियमित हुन नसक्ने देखिएमा सोको कारण जनाई सम्बन्धित कार्यालयमा फिर्ता पठाउनु पर्नेछ।

(४) कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षणबाट देखिएको व्यहोरा, कार्यान्वयन भएको बेरुजु र फस्र्यौट हुन बाँकी रहेको बेरुजुको विवरण अन्तिम लेखापरीक्षक समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयले अन्तिम लेखापरीक्षण भई प्रतिवेदन प्राप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र आन्तरिक लेखापरीक्षण र अन्तिम लेखापरीक्षण गर्दा देखिएको बेरुजुको तुलनात्मक विवरण अद्यावधिक गरी अनुसूची-१२ बमोजिमको ढाँचामा राख्नु पर्नेछ।

८६. लेखापरीक्षण गराएपछि मात्र रवाना दिनु: (१) आर्थिक कारोबार गर्ने कार्यालय प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको कुनै महिनाको आन्तरिक लेखापरीक्षण नहुँदै सरुवा भएमा निज कार्यरत रहेको अवधिको आन्तरिक लेखापरीक्षण गराई माग भएको जवाफ वा प्रमाण पेश गराई हलवालालाई बुझाउने गरी मातहत कर्मचारीलाई बुझाई बरबुझारथ गरेपछि मात्र रवाना दिनु पर्नेछ। बुझ्नेले पनि सो बमोजिम बुझिलिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवस्था परी आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि अनुरोध भएमा सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले तत्काल आन्तरिक लेखापरीक्षण गरिदिनु पर्नेछ। बरबुझारथ गर्नु पर्ने व्यक्तिले श्रेस्ता तयार गरी आन्तरिक लेखापरीक्षणको लागि सात दिनभित्र पेश गरी आन्तरिक लेखापरीक्षणबाट निस्केको बेरुजुको जवाफ समेत सात दिनभित्र दिनु पर्नेछ।

(३) यस नियम बमोजिम आन्तरिक लेखापरीक्षण गराउन विशेष कारणवश असमर्थ भई रवाना दिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएमा एक तह माथिको स्वीकृति लिएर मात्र रवाना दिनु पर्नेछ।

(४) आन्तरिक लेखापरीक्षण नगर्ने, नगराउने, श्रेष्ठ पेश नगर्ने र जवाफ दिन आलटाल गर्ने कर्मचारीलाई सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतले विभागीय कारबाही गर्न सक्नेछ।

८७. लेखापरीक्षणको प्रारम्भिक प्रतिवेदन उपरको कारबाही: ऐनको दफा ३७ बमोजिम महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा औंल्याइएको बेरुजु सम्बन्धमा सूचना प्राप्त भएको पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित कार्यालयले देहाय बमोजिम फस्र्यौट गरी महालेखा परीक्षकको कार्यालय समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ:- (क) प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरूजुमध्येबाट पेशकी फस्र्यौट नभएको कारणले कायम भएको बेरुजु, असुल उपर गर्नु पर्ने बेरुजु र नियमित गर्नु पर्ने बेरुजु छुट्याउने, (ख) खण्ड (क) बमोजिम छुट्याएको बेरूजुमध्ये पेशकी बेरुजु र असुल उपर गर्नु पर्ने बेरुजुको हकमा सम्बन्धित व्यक्तिलाई तुरुन्त त्यस्तो पेशकी फस्र्यौट गर्न र असुल उपर गर्ने बेरुजुको हकमा जो जसबाट असुल उपर गर्नु पर्ने हो सम्बन्धित व्यक्तिलाई तत्काल त्यस्तो रकम दाखिल गर्न लगाउने, (ग) खण्ड (क) बमोजिमको नियमित गर्नु पर्ने बेरुजुको हकमा त्यस्तो बेरुजु नियमित गर्न आवश्यक पर्ने प्रमाण संलग्न गरी जिम्मेवार व्यक्तिबाट नियमित गराउने, (घ) खण्ड (ख) र (ग) बमोजिम बेरुजु फस्र्यौट भएको कुरा प्रमाणित हुने सक्कल वा प्रमाणित विवरण तथा कागजात सम्परीक्षणको लागि महालेखा परीक्षकको कार्यालयसमक्ष पेश गर्ने, (ङ) खण्ड (क) बमोजिमका *.... बेरुजुको हकमा त्यस्तो बेरुजु हुनु नपर्ने कुनै कारण भए सोको मनासिब आधार र कारण तथा त्यस्तो आधार र कारणलाई पुष्टि गर्ने कागजात सहित बेरुजु कायम नगर्न महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा लेखी पठाउने र सोको जानकारी तालुक कार्यालयलाई समेत दिने।

• दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

८८. बेरूजुको लगत राख्ने: (१) कार्यालयले महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट प्राप्त लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा ओल्याइएको बेरूजुको लगत अनुसूची-१३ बमोजिमको ढाँचामा राख्नु पर्नेछ।

(२) अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि वा उपनियम (१) बमोजिम लगत राखेपछि आन्तरिक लेखापरीक्षणको लगत कायम हुने छैन।

(३) केन्द्रीय निकायले आफ्नो र मातहतको कार्यालयको बेरूजुको लगत राख्दा फसौट भएको तथा अन्तिम लेखापरीक्षणबाट थप भई आएको बेरूजु विवरण समेत समावेश गरी असुल, नियमित र पेशकी बेरुजुको फसौट अङ्क र बाँकी अङ्क खुलाई अनुसूची-१४ बमोजिमको ढाँचामा विवरण तयार गरी अद्यावधिक गरी राख्नु पर्नेछ। यसरी तयार गरिएको बेरुजु लगतको आधारमा कार्यालयले बेरुजु फसौटको त्रैमासिक कार्ययोजना बनाई कार्यान्वयन गर्नु पर्नेछ।

८९. नियमित गरी बेरूजु फसौट तथा फरफारक गर्ने: (१) कार्यालयको नाममा कायम भएको बेरूजुमध्ये प्रचलित कानून बमोजिम पुर्याउनु पर्ने रीत नपुगेको तर सरकारी नगदी जिन्सीको हानि नोक्सानी नभएको कुराको पुष्ट्याइँ गर्ने पर्याप्त आधार र कारण सहित कार्यालय प्रमुखले त्यस्तो खर्च नियमित गरी बेरूजु फसौट तथा फरफारक गरिदिन सम्बन्धित विभागीय प्रमुखको सिफारिस सहित लेखा उत्तरदायी अधिकृत समक्ष लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लेखी आएमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतले आवश्यकता अनुसार लेखापरीक्षण तथा आन्तरिक नियन्त्रण समितिमा छलफल गराई सो समितिको सिफारिस समेतको आधारमा त्यस्तो बेरूजु नियमित गर्न सक्नेछ।

(३) कार्यालय प्रमुखले यस नियम बमोजिम नियमित भई फसौट भएको बेरुजुको लगत कट्टा गर्न महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(४) लेखा उत्तरदायी अधिकृतले महालेखा परीक्षकको प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा असुल उपर गर्नु पर्ने भनी ओल्याइएको बेरूजु नियमित गर्नु पर्ने बेरूजु हो भनी ठहरिएमा त्यस्तो बेरूजुलाई नियमित हुने बेरूजु कायम गरिदिन महालेखा परीक्षकबाट वार्षिक प्रतिवेदन पेश हुनु भन्दा अगाडि निज समक्ष लेखी पठाउन सक्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(५) उपनियम (४) बमोजिम लेखी आएको व्यहोरा मनासिब देखिएमा महालेखा परीक्षकले त्यस्तो बेरुजुलाई नियमित गर्नु पर्ने बेरुजुमा कायम गरिदिन सक्नेछ।

(६) ऐनको दफा ४० बमोजिम फस्यौट तथा फरफारक हुन नसकी बाँकी रहेको बेरूजु लेखा उत्तरदायी अधिकृतले ऐनको दफा ४२ बमोजिमको बेरूजु फस्यौट समितिमा पेश गरी फस्यौट गराउनु पर्नेछ।

(७) ऐनको दफा ४२ बमोजिमको बेरूजु फस्यौट समितिबाट फस्यौट गर्ने निर्णय भएको र कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयबाट असुल फस्यौट भएको बेरुजुको जानकारी लेखा उत्तरदायी अधिकृतले महालेखा परीक्षकको कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(८) स्थानीय तहको लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट कायम भएको बेरुजुको सम्बन्धमा सम्बन्धित स्थानीय तहबाट फस्यौट र फरफारक भएको तथा बाँकी बेरुजुको अद्यावधिक विवरण महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

९०. असुल गरी बेरूजु फस्यौट तथा फरफारक गर्ने: (१) महालेखा परीक्षकको लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा असुल उपर गर्नु पर्ने भनी उल्लेख गरिएको बेरूजु रकम कार्यालय प्रमुखले सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थालाई एक्काईस दिनभित्र दाखिला गर्न लिखित जानकारी गराउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवधिभित्र सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले बेरुजु रकम दाखिला गर्न असमर्थ भई मनासिब कारणसहित बेरुजु रकम दाखिला गर्न थप अवधि माग गरेमा कार्यालयले बढीमा एक्काईस दिनसम्मको अवधि थप गरिदिन सक्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम थपिएको अवधिभित्र बेरुजु रकम दाखिला नगरेमा कार्यालयले सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले सरकारी निकायबाट कुनै रकम भुक्तानी पाउने रहेछ भने त्यस्तो रकमबाट कट्टा गरी दिन सम्बन्धित निकायलाई लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम रकम कट्टा गर्न लेखी आएमा त्यस्तो रकम कट्टा गरी सम्बन्धित कार्यालयमा पठाइदिनु सम्बन्धित निकायको कर्तव्य हुनेछ।

(५) उपनियम (१) वा (३) बमोजिम बेरूजु असुल हुन नसकेमा कार्यालयले बेरूजु रकम दाखिला गर्न सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको नाममा पैंतीस दिनको सार्वजनिक सूचना जारी गरी बेरूजु फस्यौट गराउनु पर्नेछ।

(६) कसैले उपनियम (५) बमोजिमको अवधिभित्र बेरूजु रकम दाखिल गर्न नसकी किस्ताबन्दीमा बेरूजु रकम बुझाउनको लागि लिखित अनुरोध गरेमा लेखा उत्तरदायी अधिकारीले कार्यालयको सिफारिसमा बढीमा छ महिनासम्मको अवधिभित्र बेरूजु रकम बुझाउने गरी किस्ता निर्धारण गरिदिन सक्नेछ।

(७) यस नियम बमोजिम असुल भई फस्यौट भएको बेरुजु लगत कट्टाको लागि कार्यालय प्रमुखले महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम लगत कट्टाको लागि अनुरोध भई आएमा महालेखा परीक्षकको कार्यालयले त्यस्तो बेरूजुको लगत कट्टा गरी सम्बन्धित कार्यालयलाई जानकारी दिनु पर्नेछ।

(९) लेखा उत्तरदायी अधिकारीले कार्यालयस्तर र केन्द्रीयस्तरमा रहेको बेरूजुलाई असुल गर्नु पर्ने, नियमित गर्नु पर्ने र पेशकी बाँकी बेरुजुको रूपमा छुट्याई लगत अद्यावधिक गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

(१०) यस नियम बमोजिमको प्रक्रियाबाट बेरूजु रकम असुल उपर गर्न नसकिएमा लेखा उत्तरदायी अधिकारीले ऐनको दफा ४७ को उपदफा (३) बमोजिम कुमारी चोक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयमा लगत कस्ट पठाउँदा अनुसूची-१५ बमोजिमको ढाँचामा पठाउनु पर्नेछ।

९१. सार्वजनिक लेखा समितिको प्रतिवेदन बमोजिम बेरूजु फस्यौट गर्ने कार्यविधि: (१) ऐनको दफा ४१ को उपदफा (३) बमोजिम प्रतिनिधिसभाबाट स्वीकृत सार्वजनिक लेखा समितिको प्रतिवेदन बमोजिम बेरूजुको लगतबाट हटाउनु पर्ने भएमा सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकारीले आफ्नो मन्त्रालय वा निकाय अन्तर्गतको बेरुजुको लगतबाट हटाउन त्यस्तो प्रतिवेदन प्राप्त भएको बीस दिनभित्र महालेखा परीक्षक समक्ष अनुरोध गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम अनुरोध भई आएमा महालेखा परीक्षकले दिनुबिन्हि लगत कट्टा गरी सोको जानकारी सार्वजनिक लेखा समिति र सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई दिनु पर्नेछ।

९२. बेरूजु फस्यौट समितिबाट बेरूजु फस्यौट गर्ने कार्यविधि: (१) बेरूजु फस्यौटको लागि ऐनको दफा ४२ बमोजिमको बेरुजु फस्यौट समितिमा सिफारिस भई आएको बेरुजुको सम्बन्धमा छलफल गर्न सो समितिले सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृत र अन्य जिम्मेवार व्यक्तिलाई सो समितिको बैठकमा बोलाउन सक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम छलफल भइसकेपछि बेरुजु फस्यौट समितिले उचित ठानेमा त्यस्तो बेरूजु नियमित वा मिनाहा गरिदिन सक्नेछ। त्यसरी बेरुजु नियमित वा मिनाहा गरेको जानकारी सो समितिले सम्बन्धित मन्त्रालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम बेरुजु नियमित वा मिनाहा भएको जानकारी प्राप्त भएपछि महालेखा परीक्षकले त्यस्तो बेरूजुको लगत कट्टा गरी त्यसको जानकारी बेरुजु फस्यौट समिति र सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई दिनु पर्नेछ।

(४) बेरूजु फस्यौट समितिले आफ्नो बैठक सम्बन्धी कार्यविधि आफैँ निर्धारण गर्नेछ।

९३. बेरूजु फस्यौट अनुगमन समिति: (१) कार्यालयले गरेको बेरूजु फस्यौटको अनुगमन गरी बेरूजु फस्यौट सम्बन्धी कामकारबाहीमा प्रभावकारिता ल्याउन देहाय बमोजिमको बेरूजु फस्यौट अनुगमन समिति रहनेछ:-

(क) मुख्य सचिव, नेपाल सरकार -अध्यक्ष (ख) सचिव, अर्थ मन्त्रालय -सदस्य (ग) महालेखा नियन्त्रक, महालेखा नियन्त्रक कार्यालय -सदस्य

(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय, विभाग वा कार्यालयले गरेको बेरूजु फस्यौट सम्बन्धी कामकारबाहीको लेखाजोखा तथा मूल्याङ्कन गर्ने,

(ख) कायम भएको बेरूजु कम फस्यौट गर्ने वा फस्यौट नगर्ने मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय वा विभागको प्रमुखलाई समितिमा उपस्थित गराई छलफल गर्ने,

(ग) कायम भएको बेरूजु फस्यौट नगर्ने वा नगराउने कार्यालय प्रमुख र कर्मचारीलाई मूल्याङ्कनको आधारमा कारबाहीको लागि सम्बन्धित मन्त्रालयलाई निर्देशन दिने र यसरी दिइएको निर्देशन माथि कारबाही नगरेको पाइएमा लेखा उत्तरदायी अधिकृत उपर विभागीय कारबाहीको लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्ने,

(घ) सम्बन्धित मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय वा विभागलाई बेरूजु फस्यौट गर्न आवश्यक निर्देशन दिने र बेरूजु फस्यौट सम्बन्धी कारबाही सुरु गरे वा नगरेको वा असुल उपर गर्नु पर्ने भनी ठिर्याएको बेरूजु तोकिएको समयावधिमा असुल उपर गरे वा नगरेको तथा कुमारी कोष तथा केन्द्रीय तिर्सल कार्यालयमा पठाए वा नपठाएको सम्बन्धमा अनुगमन गर्ने,

(ङ) बेरूजु फस्यौट सम्बन्धी कामकारबाहीको सम्बन्धमा प्रत्येक तीन महिनामा सम्बन्धित मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय वा विभागबाट असुल उपर वा नियमित भएको र पेशकी बेरुजुको अङ्क समेत खुलाई प्रगति विवरण माग गरी अनुसूची-१४, अनुसूची-१६ र अनुसूची-१७ बमोजिमको ढाँचामा अर्थ मन्त्रालय, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समितिमा पेश गर्ने।

(३) उपपर्म (१) बमोजिमको समितिको बैठक सो समितिको अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा आवश्यकता अनुसार बस्नेछ।

(४) उपपर्म (१) बमोजिमको समितिको सचिवालय अर्थ मन्त्रालयमा रहनेछ।

(५) उपपर्म (१) बमोजिमको समितिले समितिको सचिवालयको नियमित कामकाज गर्न र बेरुजु अङ्क बढी हुने केन्द्रीय निकायमा बेरुजु फस्यौट सम्बन्धी कार्य गर्नको लागि अर्थ मन्त्रालयको समितिमा स्वीकृत अस्थायी दरबन्दीमा विषय विशेषज्ञसहित आवश्यकता अनुसार करारमा कर्मचारी नियुक्त गर्न सक्नेछ।

(६) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले आफ्नो बैठक सम्बन्धी कार्यविधि आफैँ निर्धारण गर्नेछ।

परिच्छेद-१०

सरकारी सम्पत्तिको जिम्मा, लगत र संरक्षण

९४. सरकारी सम्पत्तिको जिम्मा र संरक्षण: (१) कार्यालयमा रहेको नगद, बैङ्क मौज्दातको विवरण, भुक्तानी आदेश, चेक बुक, धरौटी र राजस्वको स्रेस्ता आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको जिम्मामा रहनेछ।

(२) राजस्वको लगत र त्यस सम्बन्धी अन्य कागजात कार्यालय प्रमुखले आफ्नै रेखदेखमा कुनै कर्मचारीको जिम्मामा राख्न सक्नेछ।

(३) जिन्सी मालसामान तथा तत्सम्बन्धी स्रेस्ता भण्डार शाखा प्रमुखको जिम्मामा रहनेछ।

⁰(३क) सार्वजनिक पूर्वाधार, स्वास्थ्य उपकरण जस्ता विशिष्ट प्रकृतिको प्राविधिक विज्ञता आवश्यक परे सम्पत्ति तथा त्यस्तो सम्पत्ति सम्बन्धी कागजात र अभिलेख कार्यालय प्रमुखले तोकेको कर्मचारीको जिम्मामा रही रहने गरी तोक्न सक्नेछ।

(४) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम कुनै कर्मचारीको जिम्मामा रहेको सरकारी सम्पत्तिको विलापमा नहुने गरी लगत स्रेस्तासहित त्यसको संरक्षण गर्ने कर्तव्य त्यस्तो सम्पत्ति जिम्मा लिने कर्मचारी र सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखको हुनेछ।

९५. सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको लगत तयार गर्ने: (१) कार्यालय प्रमुखले आफ्नो कार्यालयमा रहेको र खरिद गरी वा नगरी, कुनै प्रकारले हस्तान्तरण भई वा वस्तुगत सहायता वा अन्य कुनै प्रकारबाट प्राप्त हुन आएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको विवरण र मूल्य समेत खुलाई सम्पत्ति तथा जिन्सी किताबमा सात दिनभित्र आम्दानी बाँधी लगत अद्यावधिक गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लगत तयार गर्ने र लगत बमोजिमको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान कार्यालय प्रमुखको रेखदेखमा र नियम ९४ को उपनियम (३) र (३क) बमोजिमको कर्मचारीको जिम्मामा रहनेछ।

⁰ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(३) उपनियम (१) बमोजिम लगत अद्यावधिक गर्दा प्रविधिजन्य कुनै सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको हकमा सम्बन्धित कार्यालयको प्राविधिक कर्मचारीबाट जाँच गराई के कस्तो अवस्थामा त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान प्राप्त भएको हो प्रमाणित गराई सो कुरा कैफियत जनाई लगत खडा गर्नु पर्नेछ।

(४) सम्पत्तिको मूल्याङ्कन, पुनः मूल्याङ्कन तथा अभिलेखीकरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

९६. मूल्य नखुलेको सम्पत्ति तथा जिन्सीको मूल्य कायम गर्ने: (१) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य खुलेकोमा सोही बमोजिम स्रेस्ता राख्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कार्यालयमा मूल्य नखुलेको कुनै सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान भएमा कार्यालय प्रमुखले यो नियमावली प्रारम्भ भएको एक वर्षभित्र मूल्य नखुलेको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य कायम गरी त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको स्रेस्ता अद्यावधिक गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम मूल्य कायम गर्दा देहायको विषयलाई आधार लिनु पर्नेछ:- (क) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान खरिद वा प्राप्त भएको समयमा खरिद गरिएको समान प्रकृतिको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको कार्यालयमा रहेको मूल्य, (ख) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान खरिद वा प्राप्त भएको समयमा खरिद गरिएको समान प्रकृतिको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको अन्य कार्यालयमा कायम रहेको मूल्य, (ग) त्यस्तो प्रकृतिको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान बिक्री गर्ने बिक्रेताबाट प्राप्त तत्कालिन समयको मूल्य, (घ) सम्बन्धित विषयको प्राविधिकले सिफारिस गरेको तत्कालिन समयको मूल्य, (ङ) राजस्व छुट गरी खरिद वा भन्सार जाँचपास गरिएको वस्तुको मूल्यमा छुट भएको राजस्व समेत समावेश गरी कायम भएको मूल्य।

(४) उपनियम (२) वा (३) बमोजिम मूल्य कायम गर्दा कार्यालय प्रमुखले निर्णय गरी कार्य गर्न सक्नेछ।

(५) उपनियम (२), (३) वा (४) बमोजिम मूल्य कायम नसिकेमा मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय र विभागको हकमा सम्बन्धित केन्द्रीय निकाय वा विभागको प्रमुखले तोकेको कम्तीमा राजपत्रांकित द्वितीय श्रेणी वा सो सरिहको अधिकृत कर्मचारी, एक जना प्राविधिक कर्मचारी, महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको अधिकृत प्रतिनिधि र भण्डार शाखा प्रमुख रहेको समेत समिति गठन गरी सो समितिको सिफारिस र सो बाएक अन्य कार्यालयको हकमा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुख, सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अधिकृत प्रतिनिधि, कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि र कार्यालय प्रमुखले तोकेको प्राविधिक कर्मचारी समेत रहेको समिति गठन गरी सो समितिले निर्धारण गरेको मूल्याङ्कन नै त्यस्तो सम्पत्ति वा जिन्सीको मूल्य मानिनेछ।

९७. वैदेशिक सहायताबाट प्राप्त हुने सम्पत्ति तथा जिन्सी व्यवस्था: (१) वैदेशिक सहायता सम्बन्धी सम्झौतामा वस्तुगत सहायता समावेश भएकोमा अर्थ मन्त्रालयले त्यसको प्रतिलिपि सम्झौता भएको तीस दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र सम्बन्धित निकायमा पठाउनु पर्नेछ।

(२) कार्यालय वा आयोजनाले वैदेशिक सहायता अन्तर्गत प्राप्त सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान वा अन्य कुनै प्रकारको वस्तुगत सहायताको विवरण र मूल्य खुलाई त्यस्तो सहायता प्राप्त भएको सात दिनभित्र आम्दानी बाँध्नु पर्नेछ।

(३) सम्बन्धित कार्यालयले वैदेशिक सहायता सम्बन्धी सम्झौता अन्तर्गत प्राप्त भएको वस्तुगत सहायतामा राजस्व छुट दिइएको भएमा सोको व्यहोरा सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान दाखिला प्रतिवेदन फाराममा पनि जनाउनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम राजस्व छुट दिई कुनै आयोजना वा कार्यालयको काममा व्यक्ति वा संस्थाले सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान पैठारी गर्न स्वीकृति दिएको भए त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान पैठारीको लगत सम्बन्धित आयोजना वा कार्यालयले राख्नु पर्नेछ।

(५) उपनिर्म (४) बमोजिम पैँतारी भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान हस्तान्तरण भई नेपाल सरकारको स्वामित्वमा आएमा त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान आयोजना वा कार्यालयले स्रेस्तामा आम्दानी बाँधी महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट स्वीकृत ढाँचामा अभिलेख राख्नु पर्नेछ।

(६) वस्तुगत सहायता अन्तर्गत कुनै एक आयोजना वा कार्यालयले सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान प्राप्त गरी विल्कुलिन आयोजना वा कार्यालयमा त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान हस्तान्तरण गर्नु परेमा त्यसरी हस्तान्तरण गर्नु अघि त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको विवरण, प्रति एकाइ मूल्य, प्राप्त शर्त र भन्सार महसुल छुट सुविधा भए सो समेत खुलाई लगत तयार गर्नु पर्नेछ।

(७) वैदेशिक सहायता अन्तर्गत प्राप्त सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य विदेशी मुद्रामा उल्लेख भएको रहेछ भने दाखिला गर्दाको दिनको विनिमय दर (बिक्री दर) को आधारमा नेपाली मुद्रा कायम गरी आम्दानी बाँध्नु पर्नेछ।

९८. खारेज गरिएको कार्यालयको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको जिम्मा र लिने: (१) कुनै कार्यालय खारेज वा गाभिने निर्णय गरिएकोमा साविकका कार्यालयको प्रमुखले त्यस्तो निर्णयमा शर्त तोकिएको भए सोही शर्तभित्र र शर्त नतोकिएको भए निर्णय भएको पैँतीस दिनभित्र सम्पत्तिको विवरण तयार गरी हालवालालाई हस्तान्तरण गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनिर्म (१) बमोजिम खारेज गरिएको वा गाभिएको कार्यालय कायम रहेको दिनसम्मको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मौज्दात र मरम्मत सम्बन्धि, लिलाम, मिनाहा गर्नु पर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको परिमाण र मूल्य समेत खुलाई त्यस्तो कार्यालय खारेज गरिएको वा गाभिएको शर्तले पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित मन्त्रालयले प्रतिवेदन तयार गरी नाघि गल्त लगाई त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको जिम्मा लिने दिने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।

९९. सरकारी सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको निरीक्षण: (१) कार्यालय प्रमुखले यस नियमावली बमोजिम लगत खडा गरी अभिलेख राखिएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मौजुदा अवस्थाको सम्बन्धमा वर्षमा कम्तीमा एक पटक आफैँ वा त्यस्तो मालसामान जिम्मा लिने कर्मचारी बाहेक अन्य कर्मचारीको नेतृत्वमा कम्तीमा तीन

सदस्यीय समिति गठन गरी सो समितिबाट निरीक्षण गराई महालेखा परीक्षकबाट स्वीकृत ढाँचामा सम्पत्ति तथा जिन्सी निरीक्षण प्रतिवेदन दिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा देहायका कुरा खुलाउनु पर्नेछ:-

(क) सम्पत्ति तथा जिन्सी किताबमा आम्दानी बाँधिएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको सङ्ख्या र मौजुदा अवस्था, (ख) सम्पत्ति तथा जिन्सी किताबमा आम्दानी नबाँधिएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान फेला परेमा सोको सङ्ख्या र मौजुदा अवस्था, (ग) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको संरक्षण र सम्भार भए वा नभएको व्यहोरा, (घ) मर्मत सम्भार गर्नु पर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको विवरण, (ङ) टुटफुट तथा बेकममा भई पुगेः प्रयोग गर्न नसकिने, मर्मत गरी पुगेः प्रयोग गर्न सकिने भए तापनि सामानको पार्टपुर्जा नपाइने र मर्मत गर्दा उक्त सामानको बजार मूल्यको पच्चीस प्रतिशत भन्दा बढी खर्च हुने वा प्रविधि पुरानो भएको कारण प्रयोग गर्दा कार्यकुशलता घट्ने अवस्था भए वा नभएको व्यहोरा, (च) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको प्रयोग भए वा नभएको, हानि नोक्सानी भए वा नभएको र हानि नोक्सानी भएको भए कसको लापरवाहीबाट भएको हो सोको विवरण, (छ) एकै किसिमको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान मध्ये गत वर्ष उपयोग भएको परिमाण र चालू आर्थिक वर्षमा खरिद गरिएको परिमाणको तुलनात्मक विवरण, (ज) सम्पत्ति तथा जिन्सी निरीक्षण सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिएको अन्य कुरा।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिवेदनबाट आम्दानी बाँध्न छुटेको कुनै सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान रहेको देखिएमा कार्यालय प्रमुखले त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य र विवरण खुलाई आम्दानी बाँध्ने र त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मर्मत सम्भार, संरक्षण र लिलाम बिक्री गर्नु, गराउनु पर्नेछ।

(४) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि कार्यालय प्रमुखले त्यस्तो प्रतिवेदनको एक प्रति तालुक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ। तालुक कार्यालयले त्यस्तो प्रतिवेदनको विषयमा एक महिनाभित्र कुनै निर्देशन दिएमा कार्यालय प्रमुखले सो समेतलाई विचार गरी र अविश्रुत कुनै निर्देशन प्राप्त नभएमा लिलाम बिक्री गर्नु पर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको हकमा नियम १०६ बमोजिम लिलाम बिक्री गर्ने र मर्मत सम्भार गर्नु पर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको हकमा तीन महिनाभित्र मर्मत सम्भार गरिसक्नु पर्नेछ।

(५) कार्यालयको आवश्यकता भन्दा बढी हुने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान खरिद गर्नु, गराउनु हुँदैन। कार्यालयको आवश्यक भन्दा बढी हुने र प्रयोगमा नआउने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान भएमा तालुक कार्यालयमा प्रतिवेदन पेश गरी त्यहाँबाट यथै निर्देशन प्राप्त भए बमोजिम अन्य कुनै सरकारी कार्यालयलाई हस्तान्तरण गर्न सकिनेछ।

(६) उपनियम (२) को खण्ड (घ) बमोजिम मर्मत सम्भार गर्नु पर्ने भनी उल्लेख भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मर्मत सम्भारको लागि आवश्यक पर्ने रकम बजेट तर्जुमा गर्दाको बखत वार्षिक बजेटमा समावेश गर्ने जिम्मेवारी सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखको हुनेछ।

(७) आन्तरिक लेखापरीक्षणबाट जिन्सी मालसामानको लगत राखेको, मर्मत सम्भार, लिलाम, मिनाहा वा बरबुझारथ नगरेको देखेमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले निरीक्षण गर्न सक्नेछ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले निरीक्षण गर्दा अनियमितता भएको देखेमा केन्द्रीय निकायको सचिवले आवश्यक कारबाही गरी सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको लगत राख्न, मर्मत, सम्भार, संरक्षण गर्न लगाई कारबाहीको अभिलेख समेत राख्नु पर्नेछ।

१००. सरकारी सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको खेता: प्रत्येक कार्यालयले गत आर्थिक वर्षको मौज्दात, चालू आर्थिक वर्षमा खरिद गरेको तथा हस्तान्तरण भई आएको मालसामान र वस्तुगत सहायताको रूपमा प्राप्त भएको मालसामान समेत उल्लेख गरी कुल सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको परिमाण र मूल्य, चालू आर्थिक वर्षमा लिलाम, मिनाहा वा हस्तान्तरण भई खर्च भएको परिमाण र मूल्य तथा बाँकी जिन्सी

मालसामानको परिमाण र मूल्य समेत खुलाई जिन्सी मालसामानको स्रेस्ता महालेखा परीक्षकबाट स्वीकृत ढाँचामा राख्नु पर्नेछ।

१०१. सरकारी सम्पत्ति तथा जिन्सी मौज्दातको त्रैमासिक तथा वार्षिक विवरण: कार्यालयले सरकारी सम्पत्ति तथा जिन्सी मौज्दातको त्रैमासिक तथा वार्षिक विवरण तयार गरी सम्बन्धित केन्द्रीय निकाय, विभाग र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा एक एक प्रति पठाउनु पर्नेछ। यस्तो त्रैमासिक तथा वार्षिक विवरण प्राप्त भएपछि सम्बन्धित केन्द्रीय निकायले एकीकृत त्रैमासिक तथा वार्षिक विवरण तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ।

१०२. घर, जग्गाको लगत: (१) प्रत्येक कार्यालयले कार्यालय बसेको सरकारी घर, जग्गा तथा कार्यालय अन्तर्गतको सरकारी घर, जग्गाको लगत महालेखा परीक्षकबाट स्वीकृत ढाँचामा राख्नु पर्नेछ। त्यस्तो घर, जग्गाको आफ्नो नाममा वा अन्य कुनै कार्यालयको नाममा जग्गाधनी प्रमाण पुर्जा प्राप्त भए वा नभएको व्यहोरा समेत खुलाउनु पर्नेछ।

(२) उपर्युक्त (१) बमोजिम राखिएको घर, जग्गाको विवरण जिल्ला प्रशासन कार्यालय, तालुक विभाग, मन्त्रालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(३) सरकारी कार्यालयको नाममा रहेको जग्गाको जग्गाधनी प्रमाण पुर्जा लिन बाँकी रहेको भएमा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखले जग्गाधनी प्रमाण पुर्जा प्राप्त गर्ने सम्बन्धी कारबाही अगाडि बढाउनु पर्नेछ।

परिच्छेद-११ बरबुझारथ, लिलाम बिक्री तथा मिनाहा

१०३. बरबुझारथ: (१) कुनै कर्मचारी सरुवा, बढुवा वा अवकाश वा अध्ययन विदा वा असाधारण विदा जस्ता लामो विदामा बस्दा वा अन्य कुनै कारणले आफू कार्यरत कार्यालय छोडी जाँदा वा सो कामबाट अलग हुँदा आफ्नो जिम्मामा रहेको नगद, जिन्सी मालसामान, वित्तीय कारोबारको स्रेस्ता तथा सार्वजनिक खरिदसँग सम्बन्धित कागजात र अन्य सरकारी कागजात, बेरुजु लगत तथा विद्युतीय प्रणाली सञ्चालनसँग सम्बन्धित पासवर्ड वा सोर्सकोड, लाइसेन्स र अन्य सङ्ग्रत जस्ता सरकारी सम्पत्ति वा स्रेस्ता हालवालालाई वा हालवाला नभएमा कार्यालय प्रमुखले तोकेको कर्मचारीलाई बरबुझारथ

गर्नु पर्ने र बुझिलिने कर्मचारीले त्यस्तो सम्पत्ति, स्रेस्ता तथा सूचना तुरुन्त बुझिलिनु पर्नेछ।

    (२) उपनियम (१) बमोजिम बरबुझारथ गर्ने कर्तव्य भएको कर्मचारी सेवाबाट अवकाश लिएको, भागी पत्ता नलागेको, मृत्यु भएको वा मानसिक रूपमा अस्वस्थ रहेको र त्यस्तो कर्मचारीले गर्नु पर्ने बरबुझारथ निजको परिवारको सदस्यले गर्न चाहेमा त्यस्तो परिवारको सदस्यबाट बुझिलिनु पर्ने व्यक्तिले कार्यालय प्रमुखको रोहबरमा बुझिलिनु पर्नेछ।    (३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम बरबुझारथ गरेको स्रेस्ता अनुसार कुनै नगद, सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान अपुग भएको देखिएमा त्यसरी अपुग भएको नगद, सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको जिम्मेवारी सम्बन्धित बरबुझारथ गर्ने कर्तव्य भएको कर्मचारीको नाममा लगत रहनेछ।    (४) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम बरबुझारथ हुँदा नगद, सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान, वित्तीय कारोबारको स्रेस्ता तथा सार्वजनिक खरिदसँग सम्बन्धित कागजात र अन्य सरकारी कागजात हानि नोक्सानी वा विनाशिना भएको देखिएमा वा उपनियम (३) बमोजिम बरबुझारथ गर्ने कर्तव्य भएको कर्मचारीले कार्यालय प्रमुखले तोकेको समयसामायित्र निजको नाममा रहेको नगद, सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान नबुझाएमा त्यस्तो हानि नोक्सानी वा विनाशिना भएको तथा बरबुझारथ गर्न बाँकी नगद, सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान बराबरको रकम ऐन तथा अन्य प्रचलित कानून बमोजिम असुल उपर गरिनेछ।    (५) उपनियम (४) बमोजिम असुल गर्नु पर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको हकमा सोको अवस्था तथा बजार मूल्य र ह्रास कट्टीलाई समेत विचार गरी मूल्य कायम गरिनेछ।    तर बदनीयतपूर्वक हानि नोक्सानी वा विनाशिना गरेको देखिएमा त्यस्तो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको खरिद मूल्यलाई नै सो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य कायम भएको मानिनेछ।    (६) उपनियम (५) बमोजिम मूल्य कायम गर्ने प्रयोजनको लागि मन्त्रालय, केन्द्रीय निकाय वा विभागको हकमा सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुखले तोकेको अधिकृत, एक जना प्राविधिक अधिकृत र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको अधिकृत प्रतिनिधि रहेको

समिति र सो बाहेक अन्यकार्यालयको हकमा सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुख, सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि रहेको समितिले मूल्य कायम गर्नेछ।

१०४. बरबुझारथको प्रमाणपत्र: (१) नियम १०३ बमोजिम बरबुझारथ गरिसकेपछि बरबुझारथ गर्ने कर्मचारीलाई साबिक कार्यालयबाट अनुसूची-१८ बमोजिमको ढाँचामा बरबुझारथको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ।

(२) बरबुझारथ गर्ने कर्मचारीले उपनियम (१) बमोजिम प्रमाणपत्र पेश नगरी निजलाई हालको कार्यालयमा हाजिर हुन जानु र मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना मना

(३) कार्यालयमा सवारी साधन, यान्त्रिक उपकरण, औजार जस्ता सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्नु परेमा त्यस्तो सम्पत्ति लिने र दिने दुवै कार्यालयका सचिव र महालेखा नियन्त्रक रहेको समितिको निर्णयको आधारमा गर्नु पर्नेछ।

तर आफू अन्तर्गतको निकायमा यान्त्रिक उपकरण, मेसिनरी औजार जस्ता जिन्सी मालसामान तथा सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्नु परेमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतको निर्णयको आधारमा हस्तान्तरण गर्न बाधा पर्ने छैन।

(४) नेपाल सरकारबाट प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहमा सवारी साधन हस्तान्तरण गर्दा अर्थ मन्त्रालयको सहमतिमा सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतको निर्णयको आधारमा गर्न सकिनेछ।

(५) उपनियम् (४) बमोजिम सवारी साधन हस्तान्तरण गर्दा दर्ता नामसारी गरी हस्तान्तरण गर्नु पर्नेछ।

१०६. लिलाम बिक्री गर्ने : (१) नियम ९९ बमोजिम सम्पत्ति तथा जिन्सी निरीक्षण गर्दा टुटफुट तथा बेकाभमा गई पुगेः प्रयोग गर्न नसकिने, मर्मत गरी पुगेः प्रयोग गर्न सकिने भए तापनि सामानको पार्टपुजा नपाइने र मर्मत गर्दा उक्त सामानको बजार मूल्यको पच्चीस प्रतिशतभन्दा बढी खर्च हुने वा प्रविधि पुरानो भएको कारण प्रयोग गर्दा कार्यकुशलता घट्ने भनी सम्पत्ति तथा जिन्सी निरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानमध्ये कार्यालय प्रमुखले लिलाम गर्नु पर्ने भनी ठिराएको मालसामान त्यस्तो प्रतिवेदन प्राप्त भएको मितिले एक महिनाभित्र लिलाम बिक्रीको प्रक्रिया सुरु गर्नु पर्नेछ।

(२) कार्यालयले उपनियम् (१) बमोजिम लिलाम बिक्री गर्ने निर्णय गर्दा निर्माण वा खरिद गरिएको मितिले सवारी साधनको हकमा बीस वर्ष, कम्प्युटर, ल्यापटप, प्रिन्टर, फोटोकपी, सर्भर लगायत सूचना प्रविधिजन्य सम्पत्तिको हकमा पाँच वर्ष, फर्निचरको हकमा दस वर्ष र अन्य मेसिनरी औजारको हकमा पन्ध्र वर्ष भन्दा कम अवधि भएको सम्पत्ति प्राविधिकबाट निरीक्षण गराई प्रतिवेदन लिएर मात्र लिलाम गर्नु पर्ने वा पर्ने यकीन गर्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम् (१) बमोजिम लिलाम बिक्री गर्ने निर्णय गर्दा उपनियम् (२) मा उल्लिखित अवधिभन्दा बढी अवधिको सम्पत्तिको हकमा कार्यालय प्रमुखले भण्डार शाखा

प्रमुख, आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख र कार्यालयमा उपलब्ध भएसम्म सम्बन्धित सम्पत्तिको जानकारी राख्ने कर्मचारी समेतको राय लिनु पर्नेछ।

(३क) उपनियम (२) वा (३) बमोजिम लिलाम बिक्री गर्ने निर्णय गर्दा लिलाम बिक्री गर्ने सम्पत्ति पत्रुको रूपमा लिलाम बिक्री गर्नुपर्ने भएमा सोको व्यहोरा समेत खुलाई निर्णय गर्नु पर्नेछ।

(४) घर, जग्गा जस्ता स्थिर सम्पत्ति नेपाल सरकारको निर्णय बेगर लिलाम बिक्री गर्न पाइने छैन।

तर पुरानो घर भत्काई नयाँ बनाउन वा अन्य कुनै कारणले पुरानो घर भत्काउँदा निस्किएको सामग्री सम्बन्धित केन्द्रीय निकायको स्वीकृतिमा कार्यालय प्रमुखले लिलाम बिक्री गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन।

१०७. लिलाम गर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्याङ्कन: (१) यस नियमावली बमोजिम लिलाम बिक्री गर्ने प्रयोजनको लागि सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्याङ्कन गर्न देहाय बमोजिमको एक समिति रहनेछः-

(क) केन्द्रीय निकाय, विभाग र अन्य केन्द्रीयस्तरको कार्यालयको हकमा सम्बन्धित निकायको प्रमुखले तोकेको कम्तीमा राजपत्रांकित द्वितीय श्रेणीको अधिकृतको संयोजकत्वमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकेको अधिकृतस्तरको एक जना प्रतिनिधि र सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको बारेमा जानकारी भएको कुनै सरकारी निकायको विज्ञ कर्मचारी एक जना,

(ख) खण्ड (क) मा उल्लिखित बाहेक अन्य कार्यालयको हकमा सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुख वा निजले तोकेको अधिकृतको संयोजकत्वमा सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीले तोकेको अधिकृतस्तरको प्राविधिक कर्मचारी र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि एक जना।

(२) उपनियम (१) को खण्ड (ख) बमोजिमको प्राविधिक कर्मचारी तोक्दा यथासम्भव सम्बन्धित सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको ज्ञान भएको कर्मचारी तोक्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले विशेष प्रकृतिको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको हकमा सम्बन्धित विषयको प्राविधिकको सहयोग लिई मूल्याङ्कन गर्न, गराउन सक्नेछ।

(४) लिलाम बिक्री गर्ने प्रयोजनको लागि सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्याङ्कन गर्दा अनुसूची-१९ बमोजिमको दररेटबाट घट्दो ह्रास कट्टी विधि प्रयोग गरी किताबी मूल्य कायम गर्नु पर्नेछ।

(५) नियम १०६ को उपनियम (१) र (२) बमोजिमका सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको लिलाम बिक्री मूल्य कायम गर्दा उपनियम (४) बमोजिमको किताबी मूल्यमा देहायका विषयलाई समेत विचार गरी न्यूनतम मूल्य सिफारिस गर्नु पर्नेछ :-

(क) यसअघि लिलाम बिक्री गरेको त्यस्तै प्रकृतिको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको दररेट,

(ख) पुराना सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको खरिद बिक्री गर्ने फर्म, कम्पनी वा व्यावसायिक संघ संस्थाले निर्धारण गरेको दररेट,

(ग) खण्ड (क) र (ख) बमोजिम दररेट प्राप्त हुन नसकेमा मूल्याङ्कन समितिले कायम गरेको उपयुक्त दररेट।

(६) ....

(७) नियम १०८ को उपनियम (६) बमोजिम लिलाम बिक्री हुन नसकेको अवस्था भएमा उपनियम (१) बमोजिमको समितिबाट सो सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको पुनः मूल्याङ्कन गराई लिलाम बिक्री मूल्य कायम गर्नु पर्नेछ।

(८) भन्सार महसुल तिरेको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्याङ्कन गर्दा भन्सार महसुल समेत समावेश गरी कायम हुने मूल्यमा ह्रास कट्टी गर्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ** दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

१०८. लिलाम बिक्री गर्ने विधि: (१) नियम १०७ बमोजिम मूल्य कायम भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान देहाय बमोजिम लिलाम बढाबढ गरी लिलाम बिक्री गर्नु पर्नेछ:- (क) तीन लाख रूपैयाँसम्म मूल्य कायम भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान भए सात दिनको म्याद दिई लिलाम बिक्री गर्ने कार्यालय, सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा सूचना टाँस गरेर, (ख) तीन लाख रूपैयाँभन्दा बढी दश लाख रूपैयाँसम्म मूल्य कायम भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान भए स्थानीयस्तरको पत्रिकामा पन्ध्र दिनको म्याद दिई सूचना प्रकाशन गरेर, (ग) दश लाख रुपैयाँभन्दा बढी मूल्य कायम भएको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान भए राष्ट्रियस्तरको पत्रिकामा एक्काइस दिनको म्याद दिई सूचना प्रकाशन गरेर।

(२) उपनियम (१) बमोजिम टाँस वा प्रकाशन गरिने सूचनालाई लिलाम बिक्री गर्ने कार्यालयको वेबसाइटमा समेत राख्नु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) र (२) बमोजिम टाँस वा प्रकाशन गरिने सूचनामा देहाय बमोजिमको विवरण खुलाउनु पर्नेछ:- (क) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको विवरण, (ख) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्य, (ग) सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान लिलाम हुने स्थान, मिति र समय, (घ) बढाबढ सुरु हुने न्यूनतम मूल्य, (ङ) लिलाम स्वीकार गर्न डाँक बोल्नु अघि नै मूल्यको पाँच प्रतिशतले हुने नगद धरौटी राख्नु पर्ने कुरा र डाँक अङ्क बढ्दै गएमा सोही अनुपातमा धरौटी थप गर्दै जानु पर्ने कुरा, (च) लिलाम स्वीकार गरेको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान उठाई लैजानु पर्ने अवधि, (छ) अन्य आवश्यक कुराहरू।

(४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बोलपत्रबाट लिलाम बिक्री गर्न मनासिब देखिएमा सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान हेर्न सक्ने व्यवस्था मिलाई

उपनियम (१) बमोजिमको म्याद बोलपत्र आह्वान गर्न सकिनेछ । यसरी बोलपत्र आह्वान गरिएकोमा बोल अङ्कको दश प्रतिशतले हुने रकम बराबरको बैङ्क जमानत वा धरोटी खातामा रकम जम्मा गरेको भौचर बोलपत्र साथ राख्नु पर्नेछ । बोलपत्र माग गर्दा बोलपत्र खरिद र दाखिला सम्बन्धी कार्य सम्बन्धित कार्यालय र आवश्यक देखिएमा जिल्लास्थित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा समेत गर्ने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ ।

(५) उपनियम (१), (२) वा (४) बमोजिम टाँस वा प्रकाशित भएको सूचना बमोजिम लिलाम सकार गर्न चाहने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले देहाय बमोजिमको रकम तरी सम्बन्धित कार्यालयबाट सो कार्यालयको कार्यालय प्रमुख वा निजले तोकेको कर्मचारीको दस्तखत र कार्यालयको छाप लागेको बोलपत्र फाराम किन्नु पर्नेछ:-

(क) दश लाख रूपैयाँसम्म न्यूनतम मूल्य कायम भएको बोलपत्रको लागि एक हजार रुपैयाँ, (ख) दश लाख भन्दा माथि جتसुकै रकम न्यूनतम मूल्य कायम भएको बोलपत्रको लागि दुई हजार रुपैयाँ ।

(६) ....

(७) उपनियम (१) वा (४) बमोजिम लिलाम बिक्री हुन नसकेमा कायम भएको न्यूनतम मूल्यमा वाटारा सोझै बिक्री गर्न सकिनेछ ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम समेत बिक्री हुन नसकेमा नियम १०७ को उपनियम (१) बमोजिमको समित्तबाट पुनः मूल्याङ्कन गराई कायम मूल्यमा उपनियम (१) वा (४) मा तोकिएको म्यादको आधा म्याद दिई लिलाम बिक्रीको प्रक्रिया सुरु गर्नु पर्नेछ ।

(९) उपनियम (८) बमोजिमको प्रक्रियाबाट समेत बिक्री हुन नसकेमा कार्यालय प्रमुखले कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि र जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अधिकृत प्रतिनिधिको रोहबरमा वाटारा लिलाम कबोल रकम कायम गरी सोझै बिक्री गर्नु पर्नेछ ।

(९क) उपनियम (९) बमोजिम लिलाम बिक्री गर्दा कार्यालयले सात दिनको सूचना दिई सिलबन्दी प्रस्ताव माग गरी गर्नु पर्नेछ।

(१०) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लिलाम बिक्री वा वितारण द्वारा सोझै बिक्री समेत हुन नसकेमा त्यसरी हुन नसकेको सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान विभागीय स्वीकृति लिई गैरनाफामूलक सीप विकास केन्द्र, प्राविधिक प्रशिक्षण केन्द्र, कुनै सामुदायिक शैक्षिक संस्था वा सामाजिक संस्थालाई हस्तान्तरण गर्न सकिनेछ।

(११) यस नियम बमोजिम कुनै सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान लिलाम बिक्री वा हस्तान्तरण हुन नसकेमा विभागीय निर्णयबाट त्यस्तो मालसामानको उचित व्यवस्थापन गरी लगत कट्टा गर्नु पर्नेछ।

(१२) जिन्सी मालसामान लिलाम स्वीकार गर्ने पले सम्बन्धित कार्यालयले तोकेको अवधिभित्र लिलाम स्वीकार गर्दा कबोल गरेको पूरा रकम नबुझाएमा वा त्यस्तो रकम बुझाई तोकिएको समयमा मालसामान नउठाएमा निजले राखेको धरौटी जफत गरी जफत रकम बराबरसम्म घटी कबोल लिएको क्रमशः: दोस्रो, तेस्रो वा चौथो घटीवालाको कबोल अङ्क स्वीकृत गर्न सकिनेछ।

(१३) यस नियमावली बमोजिम सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामान लिलाम बिक्री भए वा नभएको सम्बन्धमा तालुक कार्यालयले वर्षको एक पटक निरीक्षण गरी प्रतिवेदन तयार गर्नु पर्नेछ।

(१४) निर्माण भएको भौतिक संरचना भत्काई सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको लिलाम बिक्री भत्काउन लाग्ने खर्च र बिक्री गर्दा प्राप्त हुने रकमको प्रति एकाइ लागत अनुमान तयार गर्नु पर्नेछ। त्यसरी भत्काउँदा लाग्ने खर्चभन्दा लिलामबाट प्राप्त हुने रकम बढी हुन आएमा फरक रकमलाई नै लिलाम बिक्री मूल्य मानी लिलाम सम्बन्धी कारबाही गर्न सकिनेछ।

तर भौतिक संरचना भत्काई साविक स्थान वा परिसरमा नयाँ संरचना निर्माण गर्नु पर्ने भएमा निर्माण कार्य सम्बन्धी बोलपत्रमा त्यस्तो संरचना भत्काउने कार्यलाई समेत समावेश गर्नु पर्नेछ।

० दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(१५) लिलाम बिक्री गर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको प्रकृति समेतलाई विचार गरी आवश्यकता अनुसार प्याकेज बनाई लिलाम बिक्री गर्न सकिनेछ।

(१६) विदेशस्थित नेपाली नियोगमा रहेको लिलाम बिक्री गर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको लिलाम बिक्रीबाट प्राप्त हुने रकम भन्दा लिलाम बिक्रीको प्रक्रियामा लाग्ने खर्च बढी हुने भएमा सोको आधार र कारण खुलाई विदेशस्थित नियोगको लागि महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले बनाएको कार्यविधिमा उल्लेख भए बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

१०९. जफत भएको मालसामानको मूल्याङ्कन: प्रचलित कानुनमा अन्यथा व्यवस्था गरेकोमा बाहेक जुनसुकै कारणबाट जफत भएको मेसिन, उपकरण वा मालसामानको लिलाम बिक्री गर्दा सम्बन्धित मन्त्रालयबाट मूल्याङ्कन समिति गठन गरी नियमावली बमोजिम मूल्याङ्कन गर्नु पर्नेछ। यसरी समिति गठन गर्दा कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि समेत राख्नु पर्नेछ।

११०. नष्ट गर्नु पर्ने: कार्यालयले प्रचलित कानुन बमोजिम आफ्नो कब्जामा लिएको वा आफ्नो मौज्दातमा रहेको मालसामानको उपयोग मिति समाप्त भएमा वा अन्य कुनै कारणबाट उपयोग गर्न नसक्ने प्रमाणित भएमा नियम १०७ को उपनियम (१) बमोजिमको समितिले मुचुल्का गरी त्यस्तो जिन्सी मालसामान पुनः प्रयोग गर्न नसकिने गरी सार्वजनिक रूपमा नष्ट गर्नु पर्नेछ। यसरी नष्ट गरेपछि त्यस्तो मालसामानको लगत कट्टा गर्नु पर्नेछ।

१११. मिनाहा सम्बन्धी व्यवस्था: (१) प्राकृतिक प्रकोप वा दुर्घटनाको कारणबाट क्षति भएको सरकारी सम्पत्ति, श्रेष्ठ तथा कागजातको मूल्याङ्कन गरी मिनाहाको सिफारिस गर्न देहाय बमोजिमको समिति रहनेछ:-

(क) प्रमुख जिल्ला अधिकारी -अध्यक्ष (ख) प्रमुख, कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय -सदस्य (ग) प्रमुख, जिल्ला प्रहरी कार्यालय -सदस्य (घ) प्रमुख जिल्ला अधिकारीले तोकेको कम्तीमा अधिकृतस्तरको सम्बन्धित विषयको प्राविधिक कर्मचारी -सदस्य (ङ) सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुख वा निजले तोकेको अधिकृत -सदस्य-सचिव

(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले प्राकृतिक प्रकोप वा दुर्घटनाको कारणबाट क्षति भएकै सरकारी सम्पत्तिको वास्तविक क्षतिको मूल्याङ्कन गरी मूल्य समेत खुलाई सम्बन्धित केन्द्रीय निकाय समक्ष प्रतिवेदन दिनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको प्रतिवेदनको आधारमा पचास लाख मूल्य बराबरसम्मको क्षतिको हकमा सम्बन्धित केन्द्रीय निकायको सचिवले र सोभन्दा बढी रकमको हकमा नेपाल सरकारले मिनाहा दिन सक्नेछ ।

(४) नेपाल सरकारले प्रयोगमा ल्याएको सफ्टवेयर प्रयोग नहुने अवस्था भएमा सम्बन्धित क्षेत्रको प्राविधिकको प्रतिवेदनको आधारमा केन्द्रीय निकायको सचिवले मिनाहा गर्न सक्नेछ ।

(५) ऐनको दफा ४६ बमोजिम मिनाहा गर्दा उपनियम (३) र (४) मा उल्लेख भएदेखि बाहेकको विषयमा पाँच लाख रूपैयाँसम्म सम्बन्धित सचिवले, पाँच लाख रूपैयाँभन्दा बढी दश लाख रूपैयाँसम्म देहाय बमोजिमको समितिले र दश लाख रूपैयाँभन्दा बढी रकमको हकमा सो समितिको सिफारिसमा नेपाल सरकारले मिनाहा दिन सक्नेछ:-

(क) मुख्य सचिव -अध्यक्ष (ख) सचिव, अर्थ मन्त्रालय -सदस्य (ग) सचिव, सम्बन्धित मन्त्रालय -सदस्य (घ) महालेखा नियन्त्रक -सदस्य (ङ) सहसचिव, सम्बन्धित मन्त्रालय (प्रशासन हुने) -सदस्य- सचिव

(६) उपनियम (५) बमोजिमको समितिको बैठक सम्बन्धित मन्त्रालयबाट मिनाहाको लागि सिफारिस भई आएको तीस दिनभित्र बस्नु पर्नेछ ।

(७) उपनियम (५) बमोजिमको समितिले आफ्नो बैठक सम्बन्धी कार्यविधि आफैँ निर्धारण गर्नेछ ।

परिच्छेद-१२

सरकारी बाँकी असुल उपर

११२. सरकारी बाँकीको लगत पठाउनु पर्ने : (१) ऐनको दफा ४७ को उपदफा (३) र दफा ४९ को उपदफा (१) बमोजिमको सरकारी बाँकी सरह असुल उपर गर्नुपर्ने रकम सरकारी बाँकीको लगत कायम गर्ने लेखा उत्तरदायी अधिकृतले अनुसूची-१५ बमोजिमको ढाँचामा कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

(१क) उपनियम (१) बमोजिम सरकारी बाँकीको लगत पठाउँदा नियम ९० को उपनियम (१), (३) र (५) बमोजिमको प्रक्रिया पूरा गर्दा समेत असुल उपर हुन नसकेको रकम मात्र पठाउनु पर्नेछ।

(१ख) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त हुन आएको विवरण कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले जाँची रीत पुगेको भएमा सात दिनभित्र लगत कसी सोको जानकारी सम्बन्धित निकायमा दिनु पर्नेछ र त्यसरी प्राप्त भएको जानकारीको आधारमा सम्बन्धित निकायले आफ्नो लगत कट्टा गर्नु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त लगत जाँचबुझ गर्दा उल्लेख गर्नु पर्ने सबै विवरण उल्लेख गरेको पाइएमा कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले सात दिनभित्र त्यस्तो सरकारी बाँकीको लगत कसी सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई जानकारी दिनु पर्नेछ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त लगतमा उल्लेख गर्नु पर्ने कुनै विवरण उल्लेख नभएको पाइएमा कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले सात दिनभित्र त्यस्तो विवरण उल्लेख गरी पठाउन सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई लेखी पठाउन सक्नेछ।

११३. कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयको काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) ऐनको दफा ४९ मा उल्लेख भएको अतिरिक्त कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:-

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।
• दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(क) सरकारी बाँकी असुल गर्नुपर्ने व्यक्तिले कुनै सरकारी निकायबाट तलब, भत्ता, निवृत्तिभरण, उपदान वा अन्य कुनै प्रकारको भुक्तानी पाउने रहेछ भने त्यस्तो भुक्तानी रोक्का गरी असुल उपर गर्नुपर्ने रकम कट्टा गर्न वा सम्बन्धित व्यक्तिको बैङ्क खाता तथा सम्पत्ति रोक्का गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउने, (ख) सरकारी बाँकी तिर्नुपर्ने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीको नाम र बाँकी रकमको लगत प्रत्येक वर्ष अद्यावधिक गरी सम्बन्धित केन्द्रीय निकायमा पठाउने, (ग) सरकारी रकम असुल उपर गर्नुपर्ने व्यक्ति वा निजको जमानी बस्ने व्यक्तिले जेथा जमानी दिएको भए त्यस्तो जायजेथा खोजतलास गरी रोक्का राख्न लगाउने, ⁹(ग१) सरकारी बाँकी रकम तिर्नुपर्ने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीलाई नेपाल सरकारका निकायबाट उपलब्ध गराइने सेवा वा सुविधा रोक्का गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउने, (घ) कुनै विदेशी नागरिक, अन्तर्राष्ट्रिय फर्म, संस्था, कम्पनीबाट सरकारी बाँकी असुल उपर गर्नुपर्ने भएमा सो असुल उपर गर्न प्रचलित कानून बमोजिम परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत सम्बन्धित विदेशी मुलुक वा निकायमा लेखी पठाउने।

(२) कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले ऐनको दफा ४२ बमोजिमको बेरूजु फस्र्यौट समितिको सचिवालयको रूपमा समेत काम गर्नेछ।

११४. सरकारी बाँकी असुल फस्र्यौट गर्ने प्रक्रिया: (१) कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले नियम ११२ बमोजिम लगत कायम भएको ⁸सरकारी बाँकी रकम बुझाउन सम्बन्धित व्यक्ति वा निजको हकवाला वा त्यस्तो रकम बुझाउनु पर्ने संस्था भए त्यस्तो संस्थाको नाममा पैंतीस दिनको म्याद दिई सूचना पठाउनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र रकम दाखिला गर्न नसकी सोको पर्याप्त कारणसहित सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले म्याद थपको लागि माग गरेमा कुमारी

⁹ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। ⁸ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयले बढीमा तीस दिनसम्मको म्याद थप गरिदिन सक्नेछ।

(३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिमको म्यादभित्र समेत रकम दाखिला नगरेमा कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयले त्यस्तो व्यक्ति वा संस्थाले सरकारी निकायबाट कुनै रकम भुक्तानी पाउने भएमा त्यस्तो रकम कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयको नाममा जम्मा गरिदिन वा निजको नाममा जुनसुकै बैङ्कमा मौज्दात रहेको रकमबाट असुल उपर गर्न सम्बन्धित बैङ्कमा लेखी पठाउन सक्नेछ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयबाट असुल उपरको लागि लेखी आएमा सम्बन्धित कार्यालय वा बैङ्कले त्यस्तो रकम कट्टा गरी कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयको नाममा जम्मा गरिदिनु पर्नेछ। कुनै व्यक्तिले कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयले असुल उपर गर्नु पर्ने रकम हो भन्ने जानीजानी त्यस्तो रकम सो कार्यालयको नाममा रकम जम्मा नगरेमा सो कार्यालयले त्यस्तो सरकारी कार्यालय वा बैङ्कको सम्बन्धित कर्मचारीलाई प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय कारबाही गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउन सक्नेछ।

(५) कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयले तोकिदिएको म्यादभित्र आफूले तिर्नु बुझाउनु पर्ने सरकारी बाँकी रकम नबुझाउने व्यक्ति वा संस्थाको जुनसुकै सम्पत्ति वा जायजेथाबाट त्यस्तो रकम असुल गर्न सक्नेछ।

(६) उपनियम (५) बमोजिम सरकारी बाँकी असुल गर्दा त्यस्तो व्यक्ति वा संस्थाको नाममा रहेको जायजेथा रोक्का गर्न सम्बन्धित मालपोत कार्यालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ। त्यसरी जायजेथा रोक्का राख्न लेखी आएमा सम्बन्धित मालपोत कार्यालयले त्यस्तो व्यक्तिको नाममा रहेको जायजेथा खोजतलास गरी रोक्का राखी सोको जानकारी कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयलाई दिनु पर्नेछ।

(७) उपनियम (६) बमोजिम जायजेथा रोक्का भएको जानकारी प्राप्त भए पछि कुमारी चौक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयले त्यस्तो जायजेथाको प्रचलित कानून बमोजिम चलनचल्तीको मूल्य कार्म गरी पैंतीस दिनको म्याद देई सिलबन्दी बोलपत्र वा सार्वजनिक बढाबढको माध्यमबाट त्यस्तो जायजेथाको लिलाम बिक्रीको लागि कुनै राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिकामा सार्वजनिक सूचना प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम लिलाम बिक्री गर्दा असुल उपर गर्नु पर्ने रकम खाम्न सक्ने जति मात्रै जायजेथाको लिलाम बिक्री गर्नु पर्नेछ। जायजेथा खण्ड खण्ड बिक्री गर्न नमिल्ने हुँदै पुरै लिलाम बिक्री गर्दा वा खण्ड खण्ड गरी लिलाम बिक्री गर्दा समेत असुल उपर गर्नु पर्ने रकमभन्दा बढी असुल भएमा बढी भएको जायजेथा सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थालाई फिर्ता दिनु पर्नेछ।

(९) उपनियम (७) बमोजिम लिलाम गर्दा दुई पटकसम्म लिलाम सकार हुन नसकेमा वा सकार हुन आएको रकम मालपोत कार्यालयबाट रजिष्ट्रेशन प्रयोजनको लागि काम भएको न्यूनतम मूल्य भन्दा पनि कम हुन आएमा वा रकम असुल उपर गर्नु पर्ने व्यक्ति वा संस्थाले बुझाउनु पर्ने रकम खाम्न नसक्ने भएमा त्यस्तो जायजेथा नियम १११ को उपनियम (५) बमोजिम गठित समितिले निर्णय गरी नेपाल सरकारको स्वामित्वमा लिनेछ।

(१०) उपनियम (९) बमोजिम नेपाल सरकारको स्वामित्व कायम भएको छ महिनाभित्र सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले बुझाउनु पर्ने रकम र लिलाम बिक्री सम्बन्धी सूचना प्रकाशन गर्दा लागेको सम्पूर्ण खर्च रकम समेत दाखिला गरी त्यस्तो जायजेथा फिर्ता माग गरेमा नेपाल सरकारले त्यस्तो जायजेथा सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थालाई फिर्ता दिन सक्नेछ।

(११) यस नियम बमोजिम जायजेथा लिलामबाट पनि सरकारी बाँकी असुल हुन नसकेमा वा सरकारी बाँकी तिर्नु पर्ने व्यक्ति वा संस्थाको कुनै जायजेथा नभएमा निजलाई कसैले कुनै जमानी दिएको रहेछ भने त्यस्तो जमानी बस्ने व्यक्तिबाट यस नियम बमोजिम सरकारी बाँकी असुल गर्नु पर्नेछ। त्यसरी असुल गर्दा समेत सरकारी बाँकी असुल हुन नसकेमा असुल हुन नसकेको रकमले खामे जति सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको प्रमुखलाई जिल्ला अदालतको आदेश लिई प्रचलित कानून बमोजिम कैदमा राखी सरकारी बाँकी रकम असुल गर्नु पर्नेछ।

(१२) उपनियम (११) बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई सरकारी बाँकी बुझाउन नसकेको कारणले कैदमा राखेकोमा प्रचलित कानून बमोजिम निजको कैद अवधि समाप्त भएपछि कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले त्यस्तो सरकारी बाँकी स्वतः असुल भएको मानी लगत कट्टा गर्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-१३

वित्तीय उत्तरदायित्व र जिम्मेवारी

११५. अर्थ मन्त्रीको जिम्मेवारी: ऐनको दफा ५० बमोजिम वित्तीय उत्तरदायित्व बहन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा अर्थमन्त्रीको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) नेपाल सरकारले अवलम्बन गरेको आर्थिक तथा वित्तीय नीतिको आधारमा आर्थिक वृद्धि, मुद्रा स्फीति, उत्पादन, रोजगारी, लगानीको स्थिति समेत विश्लेषण गरी मुलुकमा वित्तीय स्थायित्व कायम गर्ने, गराउने,

(ख) वित्त नीति तय गर्नुको साथै समष्टिगत आर्थिक परिलक्ष्यको प्रक्षेपण गर्ने,

(ग) आवधिक योजनाको कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,

(घ) बजेट तर्जुमा गर्ने, गराउने,

(ङ) बजेटको राष्ट्रिय लक्ष्य तथा स्रोतगत लक्ष्य पूरा गर्ने, गराउने,

(च) स्वीकृत बजेट, नीति तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयनको लागि नेपाल सरकार, प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वय गर्ने, अनुगमन तथा आवधिक समीक्षा गर्ने, गराउने,

(छ) बजेट तथा कार्यक्रमले लिएको लक्ष्य र प्रतिफल प्राप्तिको लागि रणनीतिक कार्ययोजना बनाई कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,

(ज) वैदेशिक सहायता परिचालन सम्बन्धमा विकास साझेदार र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संघ, संस्थाहरूसँग समन्वय, सहकार्य र साझेदारीको सम्बन्ध विकास गर्ने,

(झ) अन्तर-सरकारी वित्तीय व्यवस्थापन सम्बन्धमा आवश्यक समन्वय गर्ने, गराउने,

(ञ) वित्तीय अनुशासन कायम गर्ने, गराउने।

११६. विभागीय मन्त्रीको जिम्मेवारी: ऐनको दफा ५० बमोजिम वित्तीय उत्तरदायित्व बहन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा विभागीय मन्त्रीको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) आफ्नो मन्त्रालयबाट कार्यान्वयन गर्नु पर्ने आयोजना तथा कार्यक्रम छनौट गर्ने, गराउने,

(ख) स्वीकृत आयोजना तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयनको अवस्थाको बारेमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतबाट नियमित रूपमा अनुगमन गराउने, जानकारी लिने र आवश्यकता अनुसार मार्गनिर्देशन गर्ने, (ग) आवधिक योजनाको आफ्नो मन्त्रालयसँग सम्बन्धित विषय कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, (घ) आफ्नो मन्त्रालय वा अन्तर्गतको कार्यालयबाट भएको बजेट कार्यान्वयन सम्बन्धमा भए गरेको कामकारबाहीको मूल्याङ्कन तथा समीक्षा गर्ने, गराउने।

११७. योजना आयोगको उपadhyक्षको जिम्मेवारी: ऐनको दफा ५० बमोजिम वित्तीय उत्तरदायित्व बाहन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा योजना आयोगको उपadhyक्षको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) अर्थतन्त्रको विश्लेषण एवं विकास कार्यक्रम, आयोजना तथा बजेट कार्यान्वयनको समीक्षा गर्ने, गराउने, (ख) राजस्व, वैदेशिक सहायता र आन्तरिक ऋण सहितको राष्ट्रिय स्रोतको अनुमान गर्ने, (ग) आवधिक योजना, नीति तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयनको लागि खर्चको आवश्यकता आकलन गर्ने, गराउने, (घ) विषय क्षेत्रगत मध्यमकालीन खर्च संरचना तयार गर्ने तथा गर्न लगाउने र समष्टिगत वित्त खाका, बजेट खाका र नतिजा खाका सहितको एकीकृत खर्च संरचना तयार गर्ने, (ङ) खर्चको आवश्यकता, वित्त अनुशासन, कार्यान्वयन क्षमता, विनियोजन कुशलता र समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व समेतको आधारमा विषयगत मन्त्रालय र निकायको बजेट सीमा निर्धारण गर्ने, (च) विषय क्षेत्रगत मन्त्रालय र निकायको कार्यक्रम तथा बजेट छलफलको समन्वय गर्ने, गराउने, (छ) आवधिक योजना, वार्षिक कार्यक्रम तथा विकास आयोजनाको कार्यान्वयनको नियमित अनुगमन, मूल्याङ्कन तथा समीक्षा गर्ने, गराउने।

११८. संवैधानिक अङ्ग तथा निकायको जिम्मेवारी: ऐनको दफा ५० बमोजिम वित्तीय उत्तरदायित्व बहन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा संवैधानिक अङ्ग तथा निकायको प्रमुखको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) आफ्नो र मातहत कार्यालयको योजना, बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्ने, गराउने र कार्यान्वयनको लागि मार्गनिर्देशन दिने, (ख) मातहतका आयोजना वा कार्यक्रम र बजेट कार्यान्वयनको त्रैमासिक रूपमा मूल्याङ्कन गर्ने, गराउने, (ग) विनियोजित बजेट लक्षित उद्देश्य अनुरूप खर्च हुन नसकेमा सोको जिम्मेवारी लिने, (घ) आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको जानकारी लिने र आवश्यक निर्देशन दिने।

११९. लेखा उत्तरदायी अधिकृतको जिम्मेवारी: ऐनको दफा ५० बमोजिम वित्तीय उत्तरदायित्व बहन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा लेखा उत्तरदायी अधिकृतको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) मातहतको विभागीय प्रमुख वा अधिकारीबाट स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, (ख) बजेट कार्यान्वयनको समयबद्ध उपलब्ध सूचकको आधारमा खर्च गर्ने, कार्यसम्पादन करार गर्ने, प्रगति अनुगमन गर्ने, गराउने र नतिजाको आधारमा पुरस्कृत वा विभागीय कारबाही गर्ने, (ग) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम आर्थिक कारोबारको लेखा राख्ने, राख्न लगाउने, प्रतिवेदन गर्ने, गराउने, आन्तरिक र अन्तिम लेखापरीक्षण भए वा नभएको निरीक्षण गर्ने, गराउने, (घ) राष्ट्रिय विकास समस्या समाधान समिति, मन्त्रालयस्तरीय विकास समस्या समाधान समितिको बैठकबाट भएको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, (ङ) मन्त्रालय अन्तर्गतको आयोग, समिति, बोर्ड, प्रतिष्ठान वा संस्थाको आर्थिक कारोबारको निरीक्षण, रेखदेख गरी आन्तरिक लेखापरीक्षण तथा अन्तिम लेखापरीक्षण गराउने र प्रतिवेदन लिने,

(च) आफ्नो मातहत केन्द्रीय निकायको बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको मासिक अनुगमन गरी गराई आवश्यक निर्देशन दिने, मनासिब कारण बेगर लक्ष्य अनुसार प्रगति नभएमा आवश्यक कारबाही गर्ने, (छ) बजेट कार्यान्वयन सम्बन्धमा अर्थ मन्त्रालयबाट जारी भएको मार्गदशन तथा मापदण्डको पालना गर्ने, गराउने।

१२०. आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी: (१) आर्थिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) आर्थिक कारोबारसँग सम्बन्धित काम र जिम्मेवारी बहन गरी यस नियमावली बमोजिम भुक्तानी निकासा माग गर्ने व्यवस्था मिलाउने, (ख) निकासा भएको रकमको खर्चको हिसाब रीतपूर्वक राख्ने, खर्चको फाँटवारी तथा आर्थिक विवरण तयार गर्ने, त्यस्तो फाँटवारी तथा आर्थिक विवरण कार्यालय प्रमुख वा तोकिएको अधिकृतबाट प्रमाणित गराई समयसमय सम्बन्धित केन्द्रीय निकायमा पठाउने र लेखापरीक्षण गराउने, (ग) सोझनाका लागि आवश्यक विवरण निर्धारित समयभित्र तयार गरी सम्बन्धित निकायमा पठाउने, (घ) लेखापरीक्षणबाट कायम हुन आएको बेरुजुको लगत राख्ने, बेरुजु फस्र्यौट गर्ने गराउने र नियमित गर्नु पर्ने विषयमा आवश्यक कागजात विवरण संलग्न गरी जिम्मेवार व्यक्ति समक्ष पेश गर्ने, (ङ) आफू सरुवा वा बढुवा भई जाँदा आफ्नो जिम्मेमाको सम्पूर्ण स्रेस्ता, नगद र बैङ्क मौज्दात, बेरुजु लगत र अभिलेख हालवाला वा निज़लाई बुझाउने गरी मातहत कर्मचारीलाई बरबुझारथ गर्ने, (च) कार्यालयको आर्थिक कारोबारको सम्बन्धमा कार्यालय प्रमुखलाई राय दिने, (छ) केन्द्रीय निकायको आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको हकमा त्यस्तो मन्त्रालय वा निकायको केन्द्रीय लेखा तयार गर्ने।

(२) आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखले आर्थिक कारोबार गर्दा प्रचलित कानून बमोजिम रीत पुगे वा नपुगेको जाँच गरी रीत पुगेकोमा भुक्तानीको निमित्त पेश गर्ने, रीत नपुगेको वा आफ्नो राय नलिई रीत नपुगेको कुनै कलम सदर भई भुक्तानीको निमित्त प्राप्त हुन आएमा रीत नपुगेको व्यहोरा लिखित रूपमा स्पष्ट खुलाई कार्यालय प्रमुख समक्ष पेश गरी कार्यालय प्रमुखको लिखित आदेश बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

(३) आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखले प्रचलित कानून बमोजिमको प्रक्रिया पुगेको नदेखेको आर्थिक कारोबारको भुक्तानी दिन वा भुक्तानीको निमित्त पेश गर्न वा भुक्तानीको निमित्त सिफारिस गर्नु हुँदैन। आर्थिक कारोबार सञ्चालन तथा भुक्तानी दिने सम्बन्धमा कार्यालय प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख बीचमा मतभेद भएमा कार्यालय प्रमुखको लिखित निर्णय अनुसार गर्नु पर्नेछ। यस्तो निर्णयको जानकारी आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखले तालुक कार्यालय र सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा तुरुन्त पठाउनु पर्नेछ।

(४) उपर्युक्त (३) बमोजिम मतभेद भएका विषयमा जाँबुझ गरी सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित कार्यालयलाई आवश्यक परामर्श दिनु पर्नेछ। त्यसरी दिइएको परामर्शको जानकारी सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले सम्बन्धित कार्यालयको तालुक कार्यालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई समेत दिनु पर्नेछ।

१२१. कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारीः ऐन तथा यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको अतिरिक्त कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधिको रूपमा जिल्लास्थित कार्यालयको आर्थिक कारोबारको रेखदेख, निरीक्षण गर्ने, कार्यालयलाई महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको नीति निर्देशन र प्रचलित कानूनको अधिनमा रही राय सल्लाह दिने,

(ख) आफ्नो इलाकाभित्र रहेको आर्थिक कारोबार गर्ने कार्यालयको लगत तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको परामर्शमा कार्यालय संकेत नम्बर दिई सोको लगत अद्यावधिक रूपमा राख्ने,

(ग) कार्यालयबाट विनियोजन, राजस्व र धौटी रकमको आम्दानी र खर्चको विवरण लिई त्यसको जिल्लागत विवरण तयार गरी महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउने,

(घ) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले तोकिदिएको वा प्रचलित कानुन वा नेपाल सरकारको निर्णयबाट कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट आन्तरिक लेखापरीक्षण गराउने गरी तोकिएकोमा त्यस्तो केन्द्रीय निकाय समेतको राजस्व, विनियोजन, धौटी, जिन्सी र प्रचलित कानुन बमोजिम खडा भएको कार्यसञ्चालन कोषको आन्तरिक लेखापरीक्षण गराउने,

(ङ) यस नियमावली बमोजिम कार्यालयलाई दिएको अख्तियारी र बजेट बाँडफाँट बमोजिम निकासा दिने रकमको कार्यालयगत र गोश्वारा लेखा राख्ने, निकासा दिने र निकासा दिइएको रकमको विवरण बैङ्कबाट प्रमाणित गराई महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउने,

(च) सरकारी कार्यालयको लागि विनियोजित बजेट सम्बन्धित कार्यालयले दिएको भुक्तानी आदेश अनुसार भुक्तानी निकासा गरी एकल खाता कोष सञ्चालन कार्यविधि बमोजिम हिसाब राख्ने,

(छ) राजस्व तथा धौटी लेखा सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार कार्यालयको निरीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा र सम्बन्धित कार्यालयको तालुक केन्द्रीय निकायमा पठाउने र तत् सम्बन्धमा प्राप्त निर्देशन बमोजिम गर्ने,

(ज) विनियोजन लेखा, नगद मौज्दात र बेरूजु फस्रौट सम्बन्धमा कार्यालयको निरीक्षण गरी त्यस्तो निरीक्षण प्रतिवेदन महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा र सम्बन्धित कार्यालयको तालुक केन्द्रीय निकायमा पठाउने र तत्सम्बन्धमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट प्राप्त निर्देशन बमोजिम गर्ने,

(झ) कार्यालयको निरीक्षण गर्दा श्रेस्ता दुरुस्त नरहेको वा हिनामिना भएको वा पेश गर्नु पर्ने प्रतिवेदन नियमित रूपमा पेश नगरेको वा यस नियमावली बमोजिम गर्नु पर्ने अन्य काम नगरेको पाइएमा कार्यालयको

भुक्तानी निकासा, खाता, आर्थिक कारोबार रोक्का गरी तालुक केन्द्रीय निकायमा जानकारी दिने,

(ञ) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधिको रूपमा प्रदेश तथा स्थानीय सञ्चित कोषको सञ्चालन, लेखाङ्कन प्रतिवेदन तथा खाता सञ्चालन सम्बन्धमा आवश्यक समन्वय र सहजीकरण गर्ने तथा परामर्श दिने,

(ट) महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले समय समयमा तोकिदिएको अन्य कार्य गर्ने।

१२२. कार्यालय प्रमुखको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारीः ऐन र यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको अतिरिक्त कार्यालय प्रमुखको आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयसँग विनियोजित रकम भुक्तानी निकासा माग गरी सो रकम आम्दानी बाँधी स्वीकृत बजेट तथा कार्यक्रम र तालुक निकायले दिएको अख्तियारीभित्र रही यस नियमावली बमोजिमको रीत पुर्याई खर्च गर्ने, त्यसको लेखा राख्ने वा राख्न लगाउने,

(ख) आयोजनाको सर्भे, डिजाइन, लागत अनुमान तथा कार्यक्रम तयार गरी स्वीकृत गर्नु पर्ने भए स्वीकृत गराई बजेटमा निर्धारित गरिएको रकम नियमानुसार खर्च गर्ने र निर्धारित कार्यक्रम अनुसार समयमै मालसामानको उपलव्धि र प्राविधिक वा प्रशासकीय व्यवस्था मिलाई कार्यसम्पादन गर्ने,

(ग) यस नियमावलीमा उल्लेख भए बमोजिमको अवधिभित्र राजस्व, धरौटी, विनियोजन र अन्य कोषको बैङ्क वा एकल खाता कोषको हिसाब विवरणसँग मिलाई उक्त विवरण सम्बन्धित कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक निकायमा पठाउने,

(घ) यस नियमावली बमोजिम वार्षिक आर्थिक कारोबार प्रतिवेदन र त्रैमासिक तथा वार्षिक कार्यसम्पादन प्रतिवेदन तयार गरी पेश गर्ने,

(ङ) यस नियमावलीबमोजिम सम्पूर्ण आर्थिक कारोबार गर्ने, जिम्मेवारी बहन गर्ने र बेरुजु फस्यौट गर्ने।

१२३. महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारीः आर्थिक प्रशासन सम्बन्धमा ऐन तथा यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको अतिरिक्त महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) राजस्व, विनियोजन, धरौटी, ऋण लगानी लगायत सार्वजनिक कोषको कारोबारलाई व्यवस्थित गर्न नगद वा प्रोदभावी (एक्रुअल) मा आधारित लेखाको ढाँचा र खाता सूची बनाई महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट स्वीकृत गराई प्रयोगमा ल्याउने,

(ख) सञ्चित कोष, आकस्मिक कोष र अन्य सरकारी कोषको हिसाब राख्ने र राख्न लगाउने,

(ग) नेपाल सरकारको विनियोजन, राजस्व र धरौटीको केन्द्रीय लेखा, सहायता, अनुदान, ऋण र ब्याज तथा लाभांश समेत समावेश गरी एकीकृत आर्थिक विवरण बनाउने र लेखापरीक्षण गराउने,

(घ) विनियोजन, राजस्व, धरौटी, अन्य सरकारी कोष र जिन्सी मौज्दातको परिचालन तथा आर्थिक नियमको परिपालन सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार कार्यालयको निरीक्षण गरी आवश्यक निर्देशन दिने,

(ङ) यस नियमावलीको कार्यान्वयन गर्दा आर्थिक प्रशासन सम्बन्धमा कुनै समस्या देखिएमा राय दिने,

(च) आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने सम्बन्धमा केन्द्रीय निकायसँग समन्वय र सहजीकरण गर्ने,

(छ) आन्तरिक लेखापरीक्षण सम्बन्धी मापदण्ड तर्जुमा गरी कार्यान्वयनमा ल्याउने,

(ज) वित्तीय कारोबारसँग सम्बन्धित विषयमा विद्युतीय प्रणालीको विकास गरी सञ्चालनमा ल्याउने।

१२४. अर्थ मन्त्रालयको सचिवको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी: ऐन तथा यस नियमावलीमा अन्त्य उल्लेख भएको अतिरिक्त अर्थ मन्त्रालयको सचिवको आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:-

(क) बजेट तर्जुमा तथा कार्यान्वयन गर्ने सम्बन्धमा नीतिगत मार्गदर्शन र निर्देशिका तर्जुमा गरी स्वीकृत गराई कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,

(ख) कुनै कार्यालयको कुनै रकमको निकासा पूरै वा आंशिक रूपले रोक्का राख्नु परेमा निकासा रोक्का राखी महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र सम्बन्धित केन्द्रीय निकायलाई सूचना गर्ने, गराउने,

(ग) कुनै कार्यालयको स्वीकृत बजेट बमोजिमको रकममा अपुग रकमको व्यवस्था गर्न वा रकमान्तर वा स्रोतान्तर गर्नु परेमा सालबसाली विनियोजन ऐनको परिधिभित्र रही निकासा दिने र त्यसको जानकारी महालेखा परीक्षकको कार्यालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई दिने,

(घ) बजेटमा निर्दिष्ट राजस्व र आन्तरिक ऋण सङ्कलन गर्ने, गराउने,

(ङ) सार्वजनिक खर्चलाई मितव्ययी र कुशलतम परिचालन गर्न आवश्यक मापदण्ड तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,

(च) सङ्घीय सञ्चित कोषमा हुने नगद प्रवाहको आवधिक रूपमा विश्लेषण गरी आवश्यक रणनीति तय गर्ने,

(छ) बजेट निर्माण, कार्यान्वयन तथा सार्वजनिक वित्तीय व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विद्युतीय प्रणालीको विकास गरी सञ्चालनमा ल्याउने,

(ज) नेपाल सरकारलाई आर्थिक दायित्व पर्न गरी लिइने नीति र कानून तर्जुमा गर्दा आवश्यक राय परामर्श उपलब्ध गराउने,

(झ) बजेट कार्यान्वयनको सम्बन्धमा अनुगमन गरी केन्द्रीय निकायलाई आवश्यक समन्वय र सहजीकरण गर्ने।

१२५. ..........

दोस्रो संशोधनद्वारा खारेज।

१२६. अनियमितता सम्बन्धमा निर्णय गर्नु पर्नेः जिम्मेवार व्यक्तिले आफूले गरेको आर्थिक कारोबार सम्बन्धमा कुनै काममा अनियमितता भएको देखेमा त्यस्तो अनियमिततालाई नियमित गर्न त्यस्तो कारोबार भएको पन्ध्र दिनभित्र कारण खुलाईएको दफा ५२ को उपदफा (३) बमोजिम अधिकारप्राप्त अधिकारीसमक्ष पेश गरेमा अधिकारप्राप्त अधिकारीले आफूसमक्ष पेश भएको सात दिनभित्र आवश्यक निर्णय दिनु पर्नेछ।

परिरिच्छेद-१४ विविध

१२७. रकम जम्मा गर्नु पर्नेः (१) नेपाल सरकारको आयोजना वा कार्यालयले उत्पादन गरेको मालसामान सम्बन्धित केन्द्रीय निकायले निर्धारण गरेको मूल्यमा त्यस्तो निकायले निर्धारण गरेको प्रक्रिया बमोजिम बिक्री गर्नु पर्नेछ। त्यसरी गरिएको बिक्रीबाट प्राप्त रकम सङ्घीय सञ्चित कोषमा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

(२) सरकारी बजेट विनियोजनबाट गरिएको आर्थिक कारोबारबाट प्राप्त राजस्व यस नियमावली बमोजिम सङ्घीय सञ्चित कोषमा जम्मा गर्नु पर्नेछ।

१२८. वैदेशिक सहायता सम्झौता: (१) नेपाल सरकारलाई प्राप्त हुने वैदेशिक सहायताको सम्बन्धमा नेपाल सरकारको तर्फबाट अर्थ मन्त्रालयले दातृपिसँग सम्झौता गर्नेछ।

(२) कुनै कार्यालयले दातृपिबाट कुनै किसिमको नगदी वा वस्तुगत सहायता प्राप्त गर्नु अघि अर्थ मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ। त्यसरी प्राप्त भएको वा हुने सहायतालाई कार्यालयले वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रममा समावेश गरी आभदासी बनाई खर्च गर्नु पर्नेछ।

(३) दातृपिसँग वैदेशिक सहायता सम्झौता गर्नु अघि अर्थ मन्त्रालयले सम्बन्धित मन्त्रालय, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय, परराष्ट्र मन्त्रालय र त्यस्तो वैदेशिक सहायताको लेखापरीक्षण सम्बन्धमा प्रचलित कानूनमा भएको भन्दा फरक व्यवस्था भएमा महालेखा परीक्षकको कार्यालयसँग समेत परामर्श गर्नु पर्नेछ।

(४) अर्थ मन्त्रालयले उपर्युक्त (१) बमोजिम गरेको सम्झौताको प्रति तीस दिनभित्र कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय, परराष्ट्र मन्त्रालय, महालेखा

परीक्षकको कार्यालय, महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र ऋण सहायताको हकमा सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

१२९. सूचना प्रविधिको प्रयोग: (१) ऐनको दफा ६२ को उपदफा (३) बमोजिम कुनै कार्यालयले सम्पादन गर्नु पर्ने बजेट तथा लेखा सम्बन्धी कार्यलाई व्यवस्थित गर्न सूचना प्रविधिमा आधारित वा अन्य कुनै प्रणालीको विकास गर्नु पर्ने भएमा त्यस्तो कार्यालयले सम्बन्धित मन्त्रालय वा तालुक कार्यालयमार्फत महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र अर्थ मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्रणालीको विकास, सञ्चालन र ती प्रणालीको विद्यमान प्रणालीसँगको अन्तर-आबद्धता र सुरक्षा सम्बन्धी व्यवस्था ऐनको दफा ६५ को उपदफा (२) बमोजिम अर्थ मन्त्रालय वा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले बनाएको कार्यविधि बमोजिम हुनेछ।

(३) सरकारी लेखा सम्बन्धी कारोबार गर्न महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले स्वीकृति दिएको बाहेक अन्य प्रणाली विकास गरी सञ्चालन गर्न पाइने छैन।

१३०. आर्थिक कार्यविधि सम्बन्धी आन्तरिक निर्देशिका बनाउन सक्ने: (१) आफ्नो मन्त्रालय अन्तर्गत सञ्चालित आयोजना वा कार्यसँग सम्बन्धित आर्थिक कारोबारलाई सुव्यवस्थित रुपमा सञ्चालन गर्न त्यस्तो मन्त्रालयले यस नियमावलीको अधिनमा रही महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमार्फत अर्थ मन्त्रालयको सहमति लिई आर्थिक कार्यविधि सम्बन्धी आन्तरिक निर्देशिका बनाई लागू गर्न सक्नेछ।

(२) विशेष कानूनद्वारा गठित संस्था वा प्रदेश तथा स्थानीय तहले आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व सम्बन्धी नियमावली वा विनियमावली बनाउँदा यसको प्रतिकूल नहुने गरी बनाउनु पर्नेछ।

१३१. अधिकार प्रत्यायोजन: (१) यस नियमावली बमोजिम अधिकार प्राप्त अधिकारीमा निहित अधिकारहरूमध्ये केही अधिकार त्यस्तो अधिकारको जवाफदेहिता आफूमा रहने गरी निजले आफू मातहतको कुनै अधिकारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ।

तर आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको राय लिनु पर्ने विषयको अधिकार प्रत्यायोजन गर्दा आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखभन्दा माथिल्लो तहको कर्मचारीलाई गर्नु पर्नेछ।

(१क) अर्थ मन्त्रालयले ऐनको दफा २० को उपदफा (३) बमोजिमको पूँजीगत रकमको रकमान्तर गर्ने अधिकार कुनै निकायको लेखा उत्तरदायी अधिकृतलाई ऐनको दफा ६३ बमोजिम प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ।

(१ख) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (१क) बमोजिम प्रत्यायोजन गरिएको अधिकारको प्रयोगको जवाफदेहिता सम्बन्धित लेखा उत्तरदायी अधिकृतमा निहित रहनेछ।

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यस नियमावली बमोजिम मिनाहा दिने, योजना स्वीकृत गर्ने, बेरुजु फस्यौट तथा फरापार गर्ने र कबुलियतनामामा संशोधन गर्ने अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सकिने छैन।

(३) उपनियम (२) को प्रतिकूल नहुने गरी सम्बन्धित सचिवले आफ्नो उत्तरदायित्वमा आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखलाई खाताको सञ्चालन लगायत आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ।

(४) उपनियम (१) बमोजिम अधिकार प्रत्यायोजन गर्ने अधिकारीले आफूले प्रत्यायोजन गरेको अधिकारको सम्बन्धमा सम्बन्धित अधिकारीबाट नियमित रूपमा जानकारी लिइ राख्नु पर्नेछ।

१३२. चेकको भुक्तानी अवधि: (१) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम सरकारी कोषबाट भुक्तानीको लागि जारी गरिएको चेकको भुक्तानी अवधि पन्ध्र दिनको हुनेछ। (२) बैङ्कले उपनियम (१) बमोजिमको अवधि नाघेको चेकको भुक्तानी दिनु हुँदैन।

१३३. बैठक भत्ता: प्रचलित कानुनमा व्यवस्था भएको वा लेखा उत्तरदायी अधिकृतको निर्णय बमोजिम गठन भई एक भन्दा बढी निकायको पदाधिकारी समावेश हुने समितिको बैठक कार्यालय समय अघि वा पछि पर्ने पर्दा त्यस्तो बैठकमा उपस्थित हुने सदस्यलाई अर्थ मन्त्रालयले तोके बमोजिमको दरमा बैठक भत्ता दिन सकिनेछ। तर प्राविधिक वा विज्ञको रूपमा सहभागी हुने सरकारी सेवा बाहिरको सदस्यलाई कार्यालय समयमा उपस्थित भएको भए तापनि बैठक भत्ता दिन बाधा पर्ने छैन।

१३४. आर्थिक दायित्व पर्ने विषयमा अर्थ मन्त्रालयको सहमति लिनुपर्ने: कार्यालयले स्वीकृत विनियोजित बजेट बाहेक थप आर्थिक दायित्व सिर्जना हुने निर्णय गर्दा वा गराउँदा वा त्यस्तो कुनै कार्य गर्दा अर्थ मन्त्रालयको पूर्व सहमति लिनु पर्नेछ।

१३५. अनुसूचीमा हेरफेर गर्न सक्ने: अर्थ मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी अनुसूचीमा आवश्यक हेरफेर गर्न सक्नेछ।

१३६. खारेजी तथा बचाउ: (१) आर्थिक कार्यविधि नियमावली, २०६४ खारेज गरिएको छ।

(२) आर्थिक कार्यविधि नियमावली, २०६४ बमोजिम भए गरेको कामकारबाही यसै नियमावली बमोजिम भए गरेको मानिनेछ।

अनुसूची–१ (नियम १६ को उपनियम (१) र (३) सँग सम्बन्धित)

वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रमको ढाँचा नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय वार्षिक कार्यक्रम

१. आ.व.:– २. बजेट उपशीर्षक नं.: ३. मन्त्रालय/निकाय: ४. विभाग/कार्यालय: ५. कार्यक्रम/आयोजनाको नाम: ६. स्थान: (क) जिल्ला: (ख) गाउँपालिका/नगरपालिकाको: (ग) वडा नं.: ७. कार्यक्रम/आयोजना सुरु भएको मिति: ८. कार्यक्रम/आयोजना पूरा हुने मिति: ९. आयोजना/कार्यालय प्रमुखको नाम: १०. वार्षिक बजेट रु.: (क) आन्तरिक (१) नेपाल सरकार: (२) संस्था/निकाय: (३) जनसहभागिता: (ख) वैदेशिक (१) ऋण: (२) अनुदान: (ग) मुद्रा: सटही दर: (घ) दातृपि/संस्था: ११. कार्यक्रम/आयोजनाको कुल लागत: सुरुको संशोधित (क) आन्तरिक (१) नेपाल सरकार: (क) आन्तरिक (१) नेपाल सरकार: (२) संस्था/निकाय: (२) संस्था/निकाय: (३) जनसहभागिता: (३) जनसहभागिता: (ख) वैदेशिक (१) ऋण: (२) अनुदान: (ख) वैदेशिक (१) ऋण: (२) अनुदान: (२) अनुदान: १२. गत आ.व. सम्मको खर्च रु. (सोझै भुक्तानी र वस्तुगत अनुदान समेत) (क) आन्तरिक (१) नेपाल सरकार: (२) संस्था/निकाय: (३) जनसहभागिता: (ख) वैदेशिक (१) ऋण: (२) अनुदान:

(रकम रु. लाखमा)

पूँजीगत खर्च अन्तर्गतका कार्यक्रमहरू:

कार्यालय वा आयोजना प्रमुख: $\quad$ विभागीय वा निकाय प्रमुख: $\quad$ प्रमाणित गर्ने: मिति: $\quad$ मिति: $\quad$ मिति:

फाराम भर्ने तरिका:

विकास कार्यक्रम तथा आयोजनाको प्रत्येक आर्थिक वर्षमा गरिने वार्षिक कार्यक्रम यस फारामको ढाँचामा तयार गर्नु पर्नेछ र स्वीकृत गर्ने निकायबाट स्वीकृत भएको हुनु पर्नेछ। यो फाराम अख्तियारी पठाउँदा एक प्रति संलग्न राखी पठाउनु पर्नेछ। फाराम भर्ने तरिका यस प्रकार छ:-

महेल नं. १ क्रमसङ्ख्या : $\quad$ कार्यक्रम वा आयोजनाको सम्पूर्ण कार्यहरूको क्रमसङ्ख्या लेख्ने।

महेल नं. २ कार्यक्रम/क्रियाकलापहरू : $\quad$ कार्यक्रम वा आयोजनाको निर्धारित उद्देश्य हासिल गर्न गरिने भौतिक कार्यहरू र त्यस अन्तर्गतका क्रियाकलापहरू नाप्न सकिने एकाइहरूमा विभाजन गरी उल्लेख गर्ने।

महेल नं. ३ एकाई : $\quad$ महेल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलापको परिमाण, सङ्ख्या आदि जनाउने जस्तै : गोटा, घन मिटर, किलो मिटर, जना, प्रतिशत आदि उल्लेख गर्ने।

कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल क्रियाकलाप अन्तर्गत तीन महल रहेका छन्:

महल नं. ४ परिमाण : सम्पूर्ण कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरमा सम्पन्न गर्नु पर्ने प्रत्येक क्रियाकलाप (महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलाप) को कुल भौतिक परिमाण र संख्या आदि उल्लेख गर्ने।

महल नं. ५ लागत: महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलाप पूरा गर्न प्रारम्भिक मूल्याङ्कन (एप्राईजल) अनुसार लाग्ने रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ६ भार: यस महलमा प्रत्येक क्रियाकलापको भार निर्धारण गर्दा सो क्रियाकलापको कुल लागतलाई कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागतले भाग गरी १०० ले गुणन गर्नु पर्नेछ।

भार = $\frac{\text{क्रियाकलापको कुल लागत}}{\text{कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागत}} \times १००$

सम्पूर्ण कार्यमध्ये गत आर्थिक वर्षसम्मको खर्च विवरणका लागि तीन महल रहेका छन्:-

महल नं. ७ सम्पन्न परिमाण: कार्यक्रम वा आयोजना सुरु भएदेखि यो कार्यक्रम कार्यान्वयन गरिने वर्ष भन्दा अघिल्लो वर्ष (गत आ.व.) सम्म सम्पन्न गरिसकेको सम्बन्धित क्रियाकलापको सम्पूर्ण परिमाण उल्लेख गर्ने।

महल नं. ८ खर्च: कार्यक्रम वा आयोजना सुरु भएदेखि गत आ.व. सम्म सम्बन्धित क्रियाकलापको लागि भएको खर्चको कुल रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ९ भारित प्रगति: गत आ.व. सम्म सम्पन्न भइसकेका सम्बन्धित क्रियाकलापहरूको प्रगति आयोजना अवधिभरका लागि निर्धारित भारको आधारमा प्रतिशत उल्लेख गर्ने। भारित प्रगति निकाल्दा त्यस अवधिसम्मको प्रगति र कुल क्रियाकलापको अनुपातलाई त्यस क्रियाकलापको निर्धारित भारले गुणन गर्नु पर्नेछ।

$\text{भारित प्रगति} = \frac{\text{क्रियाकलापको सम्पन्न परिमाण}}{\text{कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको क्रियाकलापको कुल परिमाण}} \times \text{सो क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको कुल भार}$

वार्षिक लक्ष्य अन्तर्गत तीन महल रहेका छन् :-

महल नं. १० परिमाण: महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलापको स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका परिमाण (सङ्ख्या, परिमाण आदि) उल्लेख गर्ने।

महल नं. ११ भार: वार्षिक लक्ष्यतर्फ भार निर्धारण गर्दा सो क्रियाकलापको वार्षिक परिमाणलाई क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको कुल परिमाणले भाग गरी सो क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको भारले गुणन गर्नु पर्नेछ।

$\text{भार} = \frac{\text{क्रियाकलापको वार्षिक लक्ष्य (परिमाण)}}{\text{कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको सो क्रियाकलापको कुल परिमाण}} \times \text{सो क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको भार}$

महल नं. १२ बजेट: स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका प्रत्येक कार्यक्रम वा क्रियाकलापहरू पूरा गर्न छुट्याइएको वार्षिक कुल रकम लेख्ने।

त्रैमासिक विभाजनहरू:

महल नं. १३, १६, १९ र २२ परिमाण: प्रथम त्रैमाससम्मको लक्ष्य भर्नु पर्दा वार्षिक लक्ष्यलाई मध्यनजर राखी प्रथम, द्वितीय, तृतीय र चौथो त्रैमासिक अवधिमा विभाजित गर्नु पर्नेछ। परिमाणमा उल्लेख भएको परिमाणलाई कार्ययोजना बनाई कुन त्रैमासिक अवधिमा के कति परिमाण सम्पन्न गर्न सकिने हो त्यसको आधारमा विभाजन गरी राख्नु पर्नेछ।

महल नं. १४, १७, २० र २३ भार: त्रैमासिक भार निकाल्दा कुनै क्रियाकलापको त्रैमासिक अवधिमा सम्पन्न गरिने परिमाणलाई क्रियाकलापको वार्षिक परिमाणले भाग गरी त्यसलाई क्रियाकलापको वार्षिक भारले गुणन गर्नु पर्दछ:-

                                               त्रैमासिक अवधिमा सम्पन्न गरिने परिमाण                                  भार                                                              x क्रियाकलापको वार्षिक                                            कार्यक्रम वा आयोजनाको वार्षिक क्रियाकलापको                                                                                  =                भार                                                            कुल परिमाण

महल नं. १५, १८, २१ र २४ बजेट: स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका प्रत्येक कार्यक्रम वा क्रियाकलापहरू पूरा गर्न छुट्याइएको वार्षिक रकमलाई (महल नं. १० मा उल्लिखित) वार्षिक परिमाणको अनुपातमा त्रैमासिक बजेट विभाजन गर्नु पर्नेछ।

हरफ (रो) तर्फ: हरफतर्फ सबै कार्यक्रम वा क्रियाकलापहरू उल्लेख गरिसकेपछि जोड जम्मा गर्नु पर्नेछ।

हरफ (क) जम्मा: (१) महल नं. ३, ४, ७, १०, १३, १६, १९ र २२ मा उल्लिखित क्रियाकलापको एकाइ र परिमाणको जम्मा गर्नु पर्ने।

(२) महल नं. ५, ६, ८, ९, ११, १२, १४, १५, १७, १८, २०, २१, २३ र २४ मा उल्लिखित क्रियाकलापको लागत, भार, बजेट र खर्च रकमको ठाडो जोड गरी हुन आउने रकम लेख्ने।

हरफ (ख) चालु खर्च अन्तर्गतका कार्यक्रमहरू: चालु खर्चतर्फको कार्यक्रम/क्रियाकलापको समेत पूँजीगत खर्चमा उल्लेख गरिए जस्तै विधिबाट परिमाण, भार र बजेट तयार गर्नु पर्ने।

हरफ (ग) कुल जम्मा: हरफ (क) र हरफ (ख) मा भएको अङ्क जोडेर लेख्ने।

नोट: कुनै क्रियाकलापको भार निकाल्दा उपभोग (प्रशासनिक) खर्चलाई समावेश नगरी पूँजीगत खर्च र चालुतर्फका कार्यक्रम खर्चको कुल लागतलाई आधार मान्नु पर्नेछ।

०अनुसूची-१क.

(नियम १६ को उपनियम (५) सँग सम्बन्धित)

नेपाल सरकार

.......................... मन्त्रालय/निकाय

राजस्वको अनुमानित विवरणको

० दोस्रो संशोधनद्वारा थप ।

अनुसूची-२ (नियम १६ को उपनियम (९) र नियम ३५ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) लक्ष्य र प्रगति विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय .......................... कार्यालय/आयोजना

आ.व. ............... को ................... अवधिसममको लक्ष्य र प्रगति विवरण

बजेट उपशीर्षक नं. ....................... (रकम रु. लाखमा)

(क) पूँजीगत खर्चतर्फको जम्मा (ख) चालू खर्चतर्फ कार्यक्रम खर्चको जम्मा (ग) चालू खर्चतर्फ उपभोग खर्चको जम्मा (घ) चालू खर्चतर्फ सञ्चालन खर्चको जम्मा (ङ) कुल खर्च जम्मा

(क+ख+ग+घ)

योजना शाखा प्रमुख: आर्थिक प्रशासन प्रमुख: कार्यालय प्रमुख:

फाराम भर्ने तरिका:

कार्यक्रम वा आयोजनाको निर्धारित अवधिमा गरिएको कामको प्रगति विवरण तयार गर्न यो फाराम प्रयोग गर्नु पर्नेछ। आर्थिक वर्षको प्रत्येक तीन महिना (त्रैमासिक), छ महिना (अर्धवार्षिक) र एक वर्ष (वार्षिक) लाई प्रतिवेदन अवधि मानिनेछ। प्रतिवेदन तयार गर्दा जुन अवधिको लागि तयार गर्न लागिएको हो, सो अवधि, शीर्षक र महलहरूको खाली ठाउँमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ। सामान्यतया त्रैमासिक लक्ष्य विभाजन हुने भएकोले अर्धवार्षिक प्रतिवेदन पठाउनु पर्दा दोस्रो त्रैमासिक अवधिको परिमाण, भार र बजेटको आधा भाग र प्रथम त्रैमासिक अवधिको परिमाण, भार र बजेट जोडी त्यस अवधिको लक्ष्य निर्धारण गर्नु पर्नेछ। प्रगतिसँग आबद्ध भएका आयोजना वा कार्यालयहरूको तालुक कार्यालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा यो फाराम बमोजिम प्रगति विवरण पठाउनु पर्नेछ। यो फाराम निम्न अनुसार भर्नु पर्नेछ:-

महल नं. १ क्रमसङ्ख्या : आयोजनाको सम्पूर्ण कार्यहरूको क्रमसङ्ख्या लेख्ने।

महल नं. २ कार्यक्रम वा क्रियाकलापहरू: स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका सबै कार्यक्रम र क्रियाकलापहरू लेख्ने।

महल नं. ३ एकाई: महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलापको परिमाण, सङ्ख्या आदि जनाउने जस्तै : गोटा, घन मिटर, किलो मिटर, जना, प्रतिशत आदि उल्लेख गर्ने। वार्षिक लक्ष्य अन्तर्गत तीन महलहरू छन् ।

महल नं. ४ परिमाण: कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको कुल परिमाण उल्लेख गर्ने ।

महल नं. ५ भार: यस महलमा प्रत्येक क्रियाकलापको भार निर्धारण गर्दा सो क्रियाकलापको कुल लागतलाई कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागतले भाग गरी १०० ले गुणन गर्नु पर्नेछ ।

                                                       क्रियाकलापको कुल परिमाण                                          भार =                                     x १००                                                  कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागत

महल नं. ६ बजेट : कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको कुनै क्रियाकलापको कुल लागतलाई उल्लेख गर्ने ।

महल नं. ७ परिमाण : महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलापको स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका परिमाण (संख्या, परिमाण आदि) उल्लेख गर्ने ।

महल नं. ८ भार: यस महलमा प्रत्येक क्रियाकलापको भार निर्धारण गर्दा सो क्रियाकलापको कुल लागतलाई कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागतले भाग गरी १०० ले गुणन गर्नु पर्नेछ ।

                                                       क्रियाकलापको कुल परिमाण                                          भार =                                     x १००                                                  कार्यक्रम वा आयोजनाको कुल लागत

महल नं. ९ बजेट : स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका प्रत्येक कार्यक्रम वा क्रियाकलापहरू पूरा गर्न छुट्याइएको रकम लेख्ने ।

यस .............. अवधिसम्मको लक्ष्य अन्तर्गत तीन महलहरू रहेका छन्:

यस .............. अवधिभसम्मको लक्ष्य महलमा भर्नु पर्दा चालू आर्थिक वर्षको अघिल्लो ......... अवधिको परिमाण, भार, बजेट समेत जोडी हुन आउने परिमाण, भार, बजेटको लक्ष्य लेख्नु पर्नेछ।

तर प्रथम ......... अवधिको लक्ष्यमा अघिल्लो अवधि हुँदैन। चालू आर्थिक वर्षको अन्तिम अवधिको प्रतिवेदनमा वार्षिक लक्ष्यलाई नै यस ........... अवधिभसम्मको लक्ष्यमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

महल नं. १० परिमाणेः महल नं. २ मा उल्लिखित क्रियाकलापको स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अनुसारका परिमाण (संख्या, परिमाण आदि) मध्ये यस ........... अवधिभसम्मको परिमाण उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

महल नं. ११ भारेः गत आ.व. सम्प सम्पन्न भइसकेका सम्बन्धित क्रियाकलापहरूको प्रगति आयोजना अवधिभरका लागि निर्धारित भारको आधारमा प्रतिशत उल्लेख गर्नु पर्नेछ। भारित प्रगति निकाल्दा त्यस अवधिभसम्मको प्रगति र कुल क्रियाकलापको अनुपातलाई त्यस क्रियाकलापको निर्धारित भारले गुणन गर्नु पर्नेछ।

                                                     क्रियाकलापको प्रतिवेदन अवधिको कुल परिमाण                                           भार =                                                      x १००                                                   कार्यक्रम वा आयोजनाको प्रतिवेदन अवधिको लागत

महल नं. १२ बजेटेः यस .............. अवधिभसम्मको बजेट उल्लेख गर्ने।

यस ........... अवधिभसम्मको भौतिक प्रगति अन्तर्गत तीन महलहरू रहेका छन् :

महल नं. १३ परिमाणेः यस आ.व. मा सम्पन्न कार्यको परिमाण उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

महल नं. १४ भारेः यस महलमा कुनै क्रियाकलापको यस आ.व. को प्रतिवेदन अवधिभसम्म सम्पन्न परिमाणलाई वार्षिक परिमाणले भाग गरी वार्षिक भारले गुणन गर्नु पर्नेछ।

भार निकाल्ने सूत्र:-

$\text{भार} = \frac{\text{सो अवधिमा सम्पन्न परिमाण}}{\text{कार्यक्रम वा आयोजनाको वार्षिक क्रियाकलापको कुल परिमाण}} \times \text{क्रियाकलापको वार्षिक भार}$

महेल नं. १५ प्रतिशत: उल्लेखित प्रत्येक क्रियाकलापको यस ........ अवधिसम्मको भौतिक प्रगतिलाई प्रतिशतमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

$\text{प्रगति प्रतिशत} = \frac{\text{सम्पन्न परिमाण}}{\text{कुल परिमाण}} \times १००$

महेल नं. १६ परिमाण: कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरमा सम्पन्न गर्नु पर्ने क्रियाकलापमध्ये प्रतिवेदन अवधिसम्म सम्पन्न परिमाण उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

महेल नं. १७ भार: कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरमा सम्पन्न गर्नु पर्ने क्रियाकलापमध्ये प्रतिवेदन अवधिसम्म सम्पन्न परिमाणलाई कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको सो क्रियाकलापको कुल परिमाणले भाग गरी सो क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको कुल भारले गुणन गर्नु पर्नेछ ।

भार निकाल्ने सूत्र:-

$\text{भार} = \frac{\text{यस अवधिसम्ममा सम्पन्न परिमाण}}{\text{कार्यक्रम वा आयोजना अवधिभरको सो}} \times \text{सो क्रियाकलापको आयोजना अवधिभरको कुल भार}$

क्रियाकलापको कुल परिमाण

महल नं. १८ प्रतिशत: उल्लिखित प्रत्येक क्रियाकलापको यस ........ अवधिसम्मको भौतिक प्रगतिलाई प्रतिशतमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

                                      सम्पन्न परिमाण                              प्रगति प्रतिशत =                   x १००                                      कुल परिमाण

यस .......... अवधिसम्मको खर्च अन्तर्गत तीन महलहरू रहेका छन्:

महल नं. १९ रकम रु.: महल नं. २ मा उल्लिखित प्रत्येक क्रियाकलापको यस ......... अवधिसम्मको खर्च उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

महल नं. २० प्रतिशत: महल नं. २ मा उल्लिखित प्रत्येक क्रियाकलापको यस ......... अवधिसम्मको खर्च प्रतिशतमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ।

महल नं. २१ कैफियत: अन्य कुरा भए खुलाउने।

हरफतर्फ:

हरफतर्फ सबै कार्यक्रम/क्रियाकलापहरू उल्लेख गरिसकेपछि जोड जम्मा गर्नु पर्नेछ।

नोट:-१. कुनै क्रियाकलापको भार निकाल्दा उपभोग (प्रशासनिक) खर्चलाई समावेश नगरी पूँजीगत खर्च र चालुतर्फका कार्यक्रम खर्चको कुल लागतलाई आधार मान्नु पर्नेछ।

२. यस फाराम बमोजिम प्रगति प्रतिवेदन तयार गर्दा वार्षिक कार्यक्रम भए वार्षिक लक्ष्य, बजेट र प्रगतिलाई आधार मानी प्रगति प्रतिवेदन तयार गर्नु पर्नेछ । बहुवर्षीय आयोजनाको हकमा आयोजना अवधिभरको परिमाण, बजेट र प्रगति (परिमाण) लाई आधार मानी प्रतिवेदन तयार गर्नु पर्नेछ ।

अनुसूची-३

(नियम १७ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित)

वैदेशिक सहायता (सोधभर्ना) रकमको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय

ऋण र अनुदान (सोधभर्ना हुने) रकम प्रयोगको प्रतिवेदन

आ.व. ........ को ........... त्रैमासिकसम्मको अवस्था

आयोजनाको नाम र ठेगाना: उपशीर्षक नं.: संयोजक वा सोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीको नाम र सम्पर्क टेलिफोन/मोबाइल नं.: दातृ संस्था : ऋण/अनुदान नं.: ऋण/अनुदान सुरु हुने मिति : ऋण/अनुदान बन्द हुने मिति : यस आ.व. को स्वीकृत बजेट (सोधभर्ना हुने गरी): .......... मुद्रा नेपाली रुपैयाँ

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख: कार्यालय वा योजना प्रमुख:

मिति: मिति:

द्रष्टव्य: (१) यो फाराम नियम १७ बमोजिम सोधभर्ना माग गर्ने पदाधिकारीले तयार गर्नु पर्नेछ। (२) त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको पत्रर दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक विभाग र केन्द्रीय निकायमा पेश गर्नु पर्नेछ।

अनुसूची-४ (नियम १७ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) वैदेशिक सहायता (अग्रिम नगद) रकम प्रयोगको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय ऋण र अनुदान (अग्रिम नगद सहायता) रकम प्रयोगको प्रतिवेदन आ.व. ......... को ........... त्रैमासिकसम्मको अवस्था

संयोजक वा सोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीको नाम र सम्पर्क टेलिफोन नं.: दातृ संस्था : ऋण र अनुदान सङ्गत नं. : योजनाको नाम र ठेगाना : ऋण र अनुदान सुरु हुने मिति : ऋण र अनुदान बन्द हुने मिति :

| बजेट उपशीर्षक नं. | कार्यक्रमको नाम | सम्झौतामा व्यवस्था भएको कुल रकम (सम्झौता मुद्रामा) | सम्झौता मुद्रामा | नेपाली मुद्रामा | यस आ.व. मा प्राप्त रकम सम्झौता मुद्रामा | नेपाली मुद्रामा | सम्झौता मुद्रामा | गत आ.व. सम्मको खर्च रकम | यस आ.व. को वार्षिक बजेट रकम | यस आ.व. मा भएको निकासा रकम | बाँकी | नेपाली रुपैयाँ चालू आ.व.को बाँकी अवधिमा खर्च हुने अनुमानित रकम | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | | | | | | | | | | | | | | | | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८=३- (४+६) | ९ | १० | ११ | १२ | १३=(५+७)- (१०+१२) | १४ | | | | | | | | | | | | | | | |

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख: कार्यालय वा योजना प्रमुख:

मिति: मिति:

द्रष्टव्य:

(१) महल नं. ३, ४, ६ र ८ मा सम्झौतामा भएको व्यवस्था अनुरूपको मुद्रामा लेख्नु पर्नेछ।

(२) महल नं. ९ मा महल नं. ८ लाई ऋण र अनुदानको प्राप्त गरेको दिनको विनिमय दरले गुणन गरी हुने रकम लेख्नु पर्नेछ।

(३) महल नं. ५ र ७ मा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा प्राप्त रकम लेख्नु पर्नेछ।

(४) महल नं. १२ मा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयबाट भएको निकासा आदेश रकम लेख्नु पर्नेछ।

(५) यो फाराम नियम १७ बमोजिम सोधभर्ना माग गर्ने पदाधिकारीले तयार गर्नु पर्नेछ।

(६) त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक विभाग र केन्द्रीय निकायमा पेश गर्नु पर्नेछ।

अनुसूची-५ (नियम १७ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) वैदेशिक सहायता (सोझै भुक्तानी) रकम प्रयोगको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय ऋण र अनुदान रकम सोझै भुक्तानी प्रयोगको प्रतिवेदन

आ.व. ........ को ........... त्रैमाससम्मको अवस्था

आयोजनाको नाम र ठेगाना : उपशीर्षक नं. : संयोजक वा सोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीको नाम र सम्पर्क टेलिफोन नं. : दातृ संस्था : अनुदान संकेत नं. : अनुदान शुरु हुने मिति : अनुदान बन्द हुने मिति :

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख: कार्यालय वा योजना प्रमुख:

मिति : मिति :

दृष्टव्य:

(१) महल नं. ३, ४ र ५ मा सम्झौतामा भएको व्यवस्था अनुरूपको मुद्रामा लेख्नु पर्नेछ।

(२) महल नं. ४ मा योजना सुरु भएदेखि गत आ.व. सम्मको सोझै भुक्तानी रकम उल्लेख गर्नु पर्नेछ र यो व्यहोरा दातृ संस्थाबाट पुष्ट भएको हुनु पर्नेछ।

(३) यो फाराम नियम १७ बमोजिम सोधभर्ना माग गर्ने पदाधिकारीले तयार गर्नु पर्नेछ।

(४) त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक विभाग र केन्द्रीय निकायमा पेस गर्नु पर्नेछ।

अनुसूची-६ (नियम १७ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) वैदेशिक सहायता (वस्तुगत) प्रयोगको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय

अनुदान (वस्तुगत सहायता) प्रयोगको प्रतिवेदन आ.व. ........ को ........... त्रैमासिकसम्मको अवस्था

आयोजनाको नाम र ठेगाना : उपशीर्षक नं. : संयोजक वा सोधभर्ना माग गर्ने अधिकारीको नाम र सम्पर्क टेलिफोन नं. : दातृ संस्था : अनुदान सङ्केत नं. : अनुदान सुरु हुने मिति : अनुदान बन्द हुने मिति :

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख : कार्यालय वा योजना प्रमुख :

मिति : मिति :

द्रष्टव्यः

(१) महल नं. ३, ४ र ५ मा सम्झौतामा भएको व्यवस्था अनुरूपको मुद्रामा लेख्नु पर्नेछ।

(२) महल नं. ४ मा योजना सुरु भएदेखि गत आर्थिक वर्षसम्मको प्राप्त वस्तुगत सहायता रकम उल्लेख गर्नु पर्नेछ र यो व्यहोरा दातृ संस्थाबाट पुष्टि भएको हुनु पर्नेछ।

(३) यो फाराम नियम १७ बमोजिम सोधभनान माग गर्ने पदाधिकारीले तयार गर्नु पर्नेछ।

(४) त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको पन्ध्र दिनभित्र महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र तालुक विभाग र केन्द्रीय निकायमा पेश गर्नु पर्नेछ।

अनुसूची-७ (नियम २१ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) प्रतिबद्धता रकमको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय ........................ कार्यालय/आयोजना कार्यालयगत प्रतिबद्धता रकमको विवरण (सम्झौता पश्चात सिर्जित दायित्व) आ.व. ........................

माथिको विवरण प्रत्येक बजेट शीर्षक र उपशीर्षक अनुसार फरक फरक बनाउनु पर्नेछ ।

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख : सचिव: मिति : मिति :

अनुसूची- ८

(नियम २१ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित)

प्रतिबद्धता रकमको एकीकृत विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय ........................ कार्यालय/आयोजना

मन्त्रालय वा निकायगत प्रतिबद्धता रकमको एकीकृत विवरण आ.व. ........................

माथिको विवरण बजेट शीर्षक र उपशीर्षक अनुसार फरक फरक बनाउनु पर्नेछ ।

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख : ____________________ सचिव: ____________________

मिति : ____________________ मिति : ____________________

अनुसूची-९ (नियम ४२ को उपनियम (६) सँग सम्बन्धित) वैदेशिक सहायता शोधभर्ना स्थितिको विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार .................. मन्त्रालय/निकाय

ऋण वा अनुदान (शोधभर्ना) रकमको विवरण आ.व. ........ को ........... त्रैमाससम्मको अवस्था

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख : $\quad$ आयोजना प्रमुख :

मिति : $\quad$ मिति :

द्रष्टव्य: (१) महल नं. ५ मा सम्झौतामा भएको व्यवस्था अनुरूपको मुद्रामा लेख्नु पर्नेछ। (२) नेपाली मुद्रामा कुल सम्झौता रकम कायम गदा प्रतिवेदन गर्ने अवधिको अन्तिम दिनको विनिमय दरलाई आधार मान्नु पर्नेछ। (३) यो प्रतिवेदन त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको तीस दिनभित्र लेखा उत्तरदायी अधिकृतसमक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

अनुसूची-१० (नियम ७२ सँग सम्बन्धित) सरकारी कार्यालयले राख्ने धरौटी विवरणको अभिलेखको ढाँचा नेपाल सरकार ... ... ... ... ... ... मन्त्रालय/निकाय ... ... ... ... ... ... ... ... ... कार्यालय सरकारी कार्यालयले राख्ने धरौटी विवरणको अभिलेख

लगत राख्न अनुरोध गर्नेः कार्यालय प्रमुखको नाम, थर:- सही:- मिति:-

लगत जनाई प्रमाणित गर्नेः कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको अधिकृतको नाम, थर:- सही:- मिति:-

नोट:- यो विवरण रकम बुझेको भरपाईको प्रमाणित प्रतिलिपि संलग्न गरी दुई प्रति कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ। कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयले एक प्रति लगतमा जनाई सम्बन्धित कार्यालयलाई फिर्ता गर्नु पर्नेछ। विवरण महलमा धरौटी खर्च लेख्दाको गौश्वारा भौचरमा नै मिति र सुविधा पाउने व्यक्ति भए व्यक्तिको नाम, पद समेत खुलाउनु पर्नेछ।

^अनुसूची-११ ................................

^ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको ।

Θ अनुसूची-११क.

(नियम ८१ को उपनियम (३) सँग सम्बन्धित)

आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको ढाँचा

१. निकायको नाम र ठेगाना:

२. दूरदृष्टि : निकायको दूरदृष्टि देहाय बमोजिम रहेको छ :- ......................................................................................................................................................

३. उद्देश्य : निकायका उद्देश्य देहाय बमोजिम रहेका छन् :- (१) .................................................................................................................................................... (२) ....................................................................................................................................................

४. मुख्य कार्य : निकायको दूरदृष्टि तथा उद्देश्य पूरा गर्न गरिने मुख्य कार्य देहाय बमोजिम रहेका छन् :- (१) .................................................................................................................................................... (२) ....................................................................................................................................................

५. कार्यान्वयन गर्ने कार्यालय वा निकायः केन्द्रीयस्तरको निकाय वा विभाग वा विभागस्तरीय कार्यालयले तयार तथा स्वीकृत गरेको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली कार्यान्वयन गर्ने निकाय वा कार्यालय देहाय बमोजिम रहेका छन् :- (१) .................................................................................................................................................... (२) ....................................................................................................................................................

६. आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको खाका : निकायको समष्टिगत उद्देश्य र उक्त उद्देश्य प्राप्त गर्न गरिने मुख्य कार्यमा विद्यमान जोखिम न्यूनीकरण गर्न सघाउ पुऱ्याउने आन्तरिक नियन्त्रणको खाका देहाय बमोजिम रहेको छ :-

६.१ नियन्त्रणको वातावरण : आन्तरिक नियन्त्रणको लागि निकायसँग सम्बन्धित ऐन, नियम, निर्देशिका, कार्यविधि, मापदण्ड, दिग्दर्शन का साथै सङ्गठन संरचना, प्रणाली, कार्यविभाजन

Θ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

तथा कार्य विवरण लगायत विद्यमान व्यवस्थाहरू :

(१) ......................................................................

(२) ......................................................................

(३) ......................................................................

६.२ आन्तरिक नियन्त्रणको खाका :

अनुसूची- १२ (नियम ८५ को उपनियम (५) सँग सम्बन्धित) बेरुजुको तुलनात्मक विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार ............. मन्त्रालय/विभाग/कार्यालय कार्यालय कोड नं. .............

आन्तरिक लेखापरीक्षण र अन्तिम लेखापरीक्षण गर्दा देखिएको बेरुजुको तुलनात्मक विवरण

कार्यालय संकेत नम्बर:-

जम्मा

तैयार गर्नेको दस्तखत: _________________ नाम: दर्जा: मिति:

जाँच गर्नेको दस्तखत: _________________ नाम: दर्जा: मिति:

आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको दस्तखत: _________________ नाम: दर्जा: मिति:

कार्यालय प्रमुखको दस्तखत: _________________ नाम: दर्जा: मिति:

तुलनात्मक अभिलेख फाराम भर्ने तरिका:

प्रत्येक कार्यालयले आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको व्यहोरा अन्तिम लेखापरीक्षण हुनुभन्दा अगाडि फस्यौट नभएको बेरुजु अन्तिम प्रतिवेदनमा उल्लेख भए वा नभएको यकीन गर्न बेरुजुलाई केन्द्रीय बेरुजु र कोषतर्फको बेरुजु छुट्ट्याई तुलनात्मक अभिलेख खाता कम्प्युटरको एक्सल सिटमा प्रविष्टि गरी छुट्टाछुट्टै तयार गरी राख्नु पर्दछ। अन्तिम लेखापरीक्षण भएको पन्ध्र दिनभित्र यो फाराम तयार गरी बेरुजुसँग आबद्ध कार्यालय वा आयोजनाको तालुक निकायमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्दछ।

महल नं. १ आर्थिक वर्ष: कुन आर्थिक वर्षको श्रेस्ता लेखापरीक्षण गर्दा बेरुजु देखिएको हो सो आर्थिक वर्ष यस महलमा उल्लेख गर्ने ।

महल नं. २ बजेट उपशीर्षक नम्बर: बेरुजुसँग सम्बन्धित बजेट उपशीर्षक (विनियोजन/राजस्व/धरौटी/कार्यासञ्चालन कोष/समिति/अन्य) नम्बर यस महलमा उल्लेख गर्ने ।

महल नं. ३ आ.ले.प. बेरुजु दफा नम्बर: आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुको दफा नम्बर यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ४ आ.ले.प. बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा र बेरुजुसँग सम्बन्धित व्यक्ति/संस्थाको नाम: आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा र बेरुजुसँग सम्बन्धित व्यक्ति/संस्थाको नाम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ५ बेरुजुको किसिम (लगति/सैद्धान्तिक): लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसार यस महलमा लगति बेरुजु भए लगति र सैद्धान्तिक बेरुजु भए सैद्धान्तिक उल्लेख गर्ने।

आन्तरिक लेखापरीक्षणबाट कायम भएको बेरुजु रु.महलमा चारबाटा महलहरू छन्: यी महलहरूमा आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसार चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने र पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम छुट्याई क्रमशः: महल नं. ६, ७ र ८ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसारको जम्मा रकम महल नं. ९ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. ६ नियमित: अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा नियमित गरी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ७ असुल: अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा असुल गरी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ८ पेशकी: अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ९ जम्मा: अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु महल नं. ६, ७ र ८ को जोड यस महलमा उल्लेख गर्ने।

अन्तिम लेखापरीक्षण हुनुभन्दा अगडि फस्र्यौट रु.महलमा चारबाटा महलहरू छन्:

यी महलहरूमा महल नं. ६, ७ र ८ मा उल्लेख भएका बेरुजु रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनुभन्दा अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने र पेश्की फस्र्यौट गर्नु पर्ने रकम मध्ये फस्र्यौट भएको रकम क्रमशः महल नं. १०, ११ र १२ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसार फस्र्यौट भएको जम्मा रकम महल नं. १३ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १० नियमित: महल नं. ६ को नियमित गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ११ असुल: महल नं. ७ को असुल गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १२ पेश्की: महल नं. ८ को पेश्की फस्र्यौट गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १३ जम्मा: अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको महल नं. १०, ११ र १२ का रकमको जोड यस महलमा उल्लेख गर्ने।

अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेस भई आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट लगत कट्टा भएको रु. महलमा चारबाटा महलहरू छन्:

यी महलहरूमा महल नं. ६, ७ र ८ मा उल्लेख भएको बेरुजु रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनुभन्दा अगडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने र पेश्की फस्र्यौट गर्नु पर्ने रकम क्रमशः महल नं. १०, ११ र १२ मा प्रविष्टि भएको रकम घटाई फस्र्यौट गर्न बाँकी रहेको अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेस भई आन्तरिक लेखापरीक्षणको लगत कट्टा भएको रकम क्रमशः महल नं. १४, १५ र १६ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसार लगत कट्टा भएको जम्मा रकम महल नं. १७ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १४ नियमित: महल नं. ६ को नियमित गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट भएको महल नं. १० को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेश भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १५ असुल: महल नं. ७ को नियमित गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट भएको महल नं. ११ को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेश भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १६ पेशकी: महल नं. ८ को नियमित गर्नु पर्ने सो दफाको बेरुजु मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण हुनु अगाडि चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट भएको महल नं. १२ को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम मध्ये अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेश भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १७ जम्मा: चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट नभई बाँकी रहेको महल नं. १४, १५ र १६ को अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेश भएको रकमको जोड रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १८ अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा समावेश बेरुजु दफा र बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा: अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुको दफा र बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १९ कैफियत: बेरुजुसँग सम्बन्धित उल्लेखयोग्य कुनै विषय भए यस महलमा उल्लेख गर्ने।

अनुसूची- १३ (नियम ८८ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित)

बेरुजुको लगतको ढाँचा

नेपाल सरकार ............. मन्त्रालय/विभाग/कार्यालय कार्यालय कोड नं. .............

लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा औंल्याइएको बेरुजुको लगत .................. महिनासम्मको

कार्यालय सङ्केत नम्बर:-

नोट: आन्तरिक लेखापरीक्षण र अन्तिम लेखापरीक्षण बेरुजुको लगत छुट्टाछुट्टै खातामा राख्नु पर्दछ। साथै कारोबारको प्रकृति अनुसार छुट्टाछुट्टै पानामा अभिलेख राख्नु पर्दछ।

तैयार गर्नेको जाँच गर्नेको दस्तखत: शाखा प्रमुखको कार्यालय प्रमुखको दस्तखत: दस्तखत: दस्तखत:

नाम: नाम: नाम: नाम:

दर्जा: दर्जा: दर्जा: दर्जा:

मिति: मिति: मिति: मिति:

बेरुजुको लगत खाताको विवरण फाराम भर्ने तरिका:

प्रत्येक कार्यालयले आन्तरिक तथा अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुलाई केन्द्रीय बेरुजु र कोषतर्फको बेरुजु छुट्याई बेरुजुको लगत किताब कम्प्युटरको एक्सल सिटमा निम्न बमोजिम प्रविष्टि गरी छुट्टाछुट्टै लगत तयार गरी राख्नु पर्दछ। अनुसूची-१३ को आन्तरिक/अन्तिम लेखापरीक्षणबाट कायम भएको बेरुजुको लगत खाताको आधारमा अनुसूची-१४ को बेरुजु फछ्र्यौटको कार्ययोजना तथा कार्ययोजना अनुसारको लक्ष्य र प्रगति विवरण तयार गरी आर्थिक वर्ष सुरु भएको पैंतालीस दिनभित्र अनुसूची-१६ को बेरुजु फछ्र्यौटको मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक प्रगति विवरण र अनुसूची-१७ को बेरुजु फछ्र्यौटको एकोकुट, मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक प्रगति विवरण फाराम बमोजिम तयार गरी प्रगति पठाउन तोकिएको समयबाहिर पूरा भएको पन्ध्र दिनभित्र बेरुजुसँग आबद्ध आयोजना वा कार्यालयको तालुक निकाय विभाग/मन्त्रालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा सफ्टकपीसहितको प्रतिवेदन पठाउनु पर्दछ।

महल नं. १ आर्थिक वर्ष: कुन आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण गर्दा बेरुजु देखिएको हो सो आर्थिक वर्ष उल्लेख गर्ने।

महल नं. २ बजेट बेरुजुसँग सम्बन्धित बजेट उपशीर्षक (विनियोजन/राजस्व/धरौटी/कार्यसञ्चालन कोष/समिति/अन्य) उल्लेख गर्ने।

उपशीर्षक नम्बर:

महल नं. ३ बेरुजु लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुको दफा नम्बर उल्लेख गर्ने। दफा नम्बर:

महल नं. ४ सुरु बेरुजु लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको लगानी बेरुजुको सुरु रकम उल्लेख गर्ने। रु.:

महल नं. ५ आ.व. लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको लगानी बेरुजुको सुरु रकम मध्ये गत आर्थिक वर्षसम्ममा फस्यौट भएको सम्ममा फस्यौट: रकम उल्लेख गर्ने।

यस आ.व. को सुरुको यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएका बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसारको सुरु बेरुजु रकम मध्ये गत आर्थिक बाँकी रु. महलमा वर्षसम्ममा फस्यौट भएको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, चारवाटा महलहरू छन्: असुल गर्नु पर्ने र पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम छुट्याई क्रमशः: महल नं. ६, ७ र ८ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसार बाँकी रहेको जम्मा रकम महल नं. ९ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. ६ नियमित: गत आर्थिक वर्षसम्म फस्यौट भएको सो दफाको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा नियमित गरी फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ७ असुल: गत आर्थिक वर्षसम्म फस्यौट भएको सो दफाको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा असुल गरी फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ८ पेशकी: गत आर्थिक वर्षसम्म फस्यौट भएको सो दफाको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ९ जम्मा: गत आर्थिक वर्षसम्म फस्यौट भएको सो दफाको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी रहेको बेरुजु महल नं.

६, ७ र ८ को जोड उल्लेख गर्ने।

यस आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट रु. महलमा चारवट महलहरू छन्: यी महलहरूमा महल नं. ६, ७ र ८ मा उल्लेख भएका बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नुपर्ने, असुल गर्नुपर्ने र पेश्की फस्र्यौट गर्नुपर्ने रकममध्ये फस्र्यौट भएको रकम क्रमशः: महल नं. १०, ११ र १२ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसार फस्र्यौट भएको जम्मा रकम महल नं. १४ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १० नियमिततः महल नं. ६ को नियमित गर्नुपर्ने सो दफाको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ११ असुल: महल नं. ७ को असुल गर्नुपर्ने सो दफाको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. १२ पेश्की: महल नं. ८ को पेश्की फस्र्यौट गर्नुपर्ने सो दफाको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. १३ जम्मा: चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको महल नं. १०, ११ र १२ का रकमहरूको जोड उल्लेख गर्ने।

फस्र्यौट भई बाँकी रहेको जिम्मेवारी साउनु पर्ने रु. महलमा चारवट महलहरू छन्: यी महलहरूमा महल नं. ६, ७ र ८ मा उल्लेख भएको बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नुपर्ने, असुल गर्नुपर्ने र पेश्की फस्र्यौट गर्नुपर्ने रकम क्रमशः: महल नं. १०, ११ र १२ मा प्रविष्टि भएका रकमहरू घटाई फस्र्यौट गर्न बाँकी रहेको आउँदो आर्थिक वर्षको लागि जिम्मेवारी साउनु पर्ने रकम क्रमशः: महल नं. १४, १५ र १६ मा प्रविष्टि गर्ने र सो दफा अनुसार फस्र्यौट गर्न बाँकी रहेको बेरुजु रकमको जम्मा महल नं. १७ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १४ नियमिततः महल नं. ६ को नियमित गर्नुपर्ने सो दफाको बेरुजु मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको महल नं. १० को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. १५ असुल: महल नं. ७ को असुल गर्नुपर्ने सो दफाको बेरुजु मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको महल नं. ११ को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम उल्लेख गर्ने।

महल न. १६ पेश्की: महल न. ८ को पेश्की बाँकी रहेको दफाको बेरुजु मध्ये चालू वर्षमा फस्यौट भएको महल न. १२ को रकम घटाई बाँकी रहेको रकम उल्लेख गर्ने।

महल न. १७ जम्मा: चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट भएको महल न. १४, १५ र १६ का रकमहरुको जोड रकम उल्लेख गर्ने।

महल न. १८ बेरुजुसँग सम्बन्धित व्यक्ति, संस्था, बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा र बेरुजु फस्यौट, सम्परीक्षण भएको पत्रको चलानी नं. र मिति: लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुको छोटकरी व्यहोरा, बेरुजुसँग सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको नाम उल्लेख गर्ने र बेरुजु फस्यौट भई सम्परीक्षण भई लगत कट्टा भइसकेको भए फस्यौट गराएको निर्णय मिति तथा महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट सम्परीक्षण तथा लगत कट्टा भई सम्परीक्षणको जानकारी पत्र प्राप्त भएकोमा सोको चलानी नं. र मिति समेत छोटकरी व्यहोरा उल्लेख गर्ने।

महल न. १९ रकम रु.: महल न. १८ मा उल्लेख भएको व्यक्ति तथा संस्थाको नाम छुट्टाछुट्टै उल्लेख गरे अनुसार निजको नाममा उल्लेख भएको बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

महल न. २० कार्यालय प्रमुख: लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुसँग सम्बन्धित जिम्मेवार तत्कालीन कार्यालय प्रमुखको नाम उल्लेख गर्ने।

महल न. २१ लेखा प्रमुख: लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुसँग सम्बन्धित तत्कालीन आर्थिक प्रशासन (लेखा) शाखाको प्रमुखको नाम उल्लेख गर्ने।

महल न. २२ नगद लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु रकम मध्ये नगद असुल भई दाखिला भएको

असुली मिति: भौँचरको मिति उल्लेख गर्ने।

महल नं. २३ नगद लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको फस्यौट गर्ने बाँकी बेरुजु रकम मध्ये नगद असुल भई दाखिला भएको असुली भौ.नं. भौँचर नम्बर उल्लेख गर्ने।

महल नं. २४ फस्यौट लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये नगद असुल भई फस्यौट भएको रकम उल्लेख मध्ये नगद असुली रु.: गर्ने।

सम्परीक्षणको लागि यी महलहरूमा महल नं. ६, ७ र ८ मा उल्लेख भएका बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट भई सम्परीक्षण तथा पेश भएको महलमा लगत कट्टाको लागि कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालय र महालेखापरीक्षकको कार्यालयमा पेश भएको रकम क्रमशः: तीनवटा महलहरू महल नं. २५ र २६ मा प्रविष्टि गर्ने र महल नं. २७ मा दुबै निकायमा पेश भएको महल नं. २५ र २६ को जोड रकम छन्: प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. २५ कुमारी लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये फस्यौट भई बेरुजु सम्परीक्षण तथा लगत कट्टा चोक तथा केन्द्रीय हुनुको लागि कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमा पेश गरेको रकम उल्लेख गर्ने। तहसिल कार्यालयमा:

महल नं. २६ लेखापरीक्षण प्रतिवेदनको बेरुजु दफामा उल्लेख भएको बाँकी बेरुजु रकम मध्ये फस्यौट भई बेरुजु सम्परीक्षण तथा लगत कट्टा महालेखापरीक्षकको हुनुको लागि महालेखापरीक्षकको कार्यालयमा पेश गरेको रकम उल्लेख गर्ने। कार्यालयमा:

महल नं. २७ जम्मा: बाँकी बेरुजु मध्ये फस्यौट भई बेरुजु सम्परीक्षण तथा लगत कट्टा हुनुको लागि पेश भएको महल नं. २५ र २६ को जोड रकम उल्लेख गर्ने।

अनुसूची-१४

(नियम ८८ को उपनियम (३) र नियम ९३ को उपनियम (२) को खण्ड (ङ) सँग सम्बन्धित)

बेरुजु फस्यौट (लक्ष्य र प्रगति) को विवरण तथा एकीकृत प्रतिवेदनको ढाँचा

नेपाल सरकार ................ मन्त्रालय/विभाग/कार्यालय कार्यालय कोड नं. ...............

बेरुजु फस्यौट (लक्ष्य र प्रगति) को विवरण तथा एकीकृत प्रतिवेदन .................... महिनासम्मको

रु. हजारमा

| क्र.सं. | कार्यालय संकेत नं. र कार्यालय अ.ल्य. | फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु आर्थिक वर्ष ......... लाई | प्रथम चौमासिक लक्ष्य तथा प्रगति | | | दोस्रो चौमासिक लक्ष्य तथा प्रगति | | | तेस्रो चौमासिक लक्ष्य तथा प्रगति | | | हालसम्मको वार्षिक लक्ष्य तथा प्रगति | | | | | :--- | :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | | | | नियमित | असुल | पेशकी | जम्मा | नियमित | असुल | पेशकी | जम्मा | प्रगति प्रतिशत | नियमित | असुल | पेशकी | जम्मा | प्रगति प्रतिशत | नियमित | असुल | पेशकी | जम्मा | प्रगति प्रतिशत | नियमित | असुल | पेशकी | जम्मा | प्रगति प्रतिशत | | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ | २६ | | १ | साविक आर्थिक वर्ष ........ देखि ......... सम्मको म.ले.प.को वार्षिक प्रतिवेदन ......... को कुमारी चोक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयमा लगत रहेको मध्ये- | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | क | ...को | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

तैयार गर्नेको दस्तखत: __________ $\quad$ जाँच गर्नेको दस्तखत: __________ $\quad$ आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको दस्तखत: __________ $\quad$ कार्यालय प्रमुखको दस्तखत: __________

नाम: __________ $\quad$ नाम: __________ $\quad$ नाम: __________ $\quad$ नाम: __________

दर्जा: __________ $\quad$ दर्जा: __________ $\quad$ दर्जा: __________ $\quad$ दर्जा: __________

मिति: __________ $\quad$ मिति: __________ $\quad$ मिति: __________ $\quad$ मिति: __________

बेरुजु फस्यौटको कार्ययोजना फाराम भर्ने तरिका:

बेरुजु फस्यौटको कार्ययोजना तथा कार्ययोजना अनुसारको लक्ष्य र प्रगति विवरणसहितको प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष शुरु भएको पैंतालीस दिनभित्र तयार गरी प्रत्येक कार्यालयले तालुक निकायमा र सम्बन्धित मन्त्रालयले बेरुजु फस्यौट अनुगमन समिति, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समितिमा पठाउनु पर्दछ। सो पछि मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक लक्ष्य तथा प्रगतिको तुलनात्मक विवरण तोकिएको समयबाहिर पूरा भएको पन्ध्र दिनभित्र बेरुजुसँग आबद्ध कार्यालय वा आयोजनाले तालुक विभाग/मन्त्रालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्दछ। सम्बन्धित मन्त्रालयले

मातहत निकायको नाम, ठेगानासहितको बेरुजु फस्यौटको कार्ययोजना तोकिएको प्रत्येक अवधि समाप्त भएको एक्काईस दिनभित्र तयार गरी बेरुजु फस्यौट अनुगमन समिति र प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा तथा चौमासिक अवधि समाप्त भएको एक्काईस दिनभित्र संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समितिमा पठाउनु पर्दछ।

महल नं. १ क्र.सं. १ को खण्ड (क) मा कुन निकायको बेरुजु फस्यौटको कार्ययोजना बनाइएको हो सो निकायको बेरुजु मध्ये कुमारी चोक तथा केन्द्रीय क्र.सं.: तहसिल कार्यालयमा रहेको बेरुजुलाई उक्त महलको चौमासिक विभाजनमा बेरुजु फस्यौटको लक्ष्य उल्लेख गर्ने र क्र.सं. १ को खण्ड (ख) मा तोकिएको लक्ष्य मध्ये सो चौमासिक अवधिमा फस्यौट भएको प्रगति रकम उल्लेख गर्ने। यसरी क्र.सं. २ को खण्ड (क) र (ख) मा महालेखापरीक्षकको कार्यालयमा बेरुजुको लगत रहेको लेखापरीक्षणको अन्तिम प्रतिवेदन बाहेकको आर्थिक वर्षहरूको कुल बेरुजुलाई बेरुजु वर्गीकरणसहितको चौमासिक लक्ष्य र बेरुजु फस्यौट भई लगत कट्टा भएको रकम उल्लेख गर्ने। साथै क्र.सं. ३ को खण्ड (क) र (ख) मा क्रमशः महालेखापरीक्षकको कार्यालयले लेखापरीक्षण गरी पेश गरेको तत्कालीन वार्षिक प्रतिवेदनमा समावेश भएको गत एक आर्थिक वर्षको बेरुजुको वर्गीकरणसहितको चौमासिक अवधिको बेरुजु फस्यौटको लक्ष्य र बेरुजु फस्यौट भई लगत कट्टा भएको रकम उल्लेख गर्ने। क्र.सं. ४ र ५ मा चौमासिक विभाजनसहित कुल बेरुजुको वार्षिक लक्ष्य तथा प्रगति (क्र.सं. १, २ र ३ को जोड) रकम र प्रगति प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

महल नं. २ बेरुजु फस्यौटको लक्ष्य र प्रगति प्रतिवेदन तयार गर्नु पर्ने बेरुजुसँग सम्बन्धित निकायको नाम उल्लेख गर्ने। निकाय:

फस्यौट गर्न बाँकी यी महलहरूमा आर्थिक वर्ष समूहका फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु रकम महल नं. ३, ४, ५ र ६ मा क्रमशः नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने, बेरुजु आर्थिक वर्ष पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने र फस्यौट गर्न बाँकी कुल जम्मा बेरुजु रकम उल्लेख गर्नु पर्दछ। ..... लाई अ.ल.या. महलमा चारवट महलहरू छन्:

महल नं. ३ लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट तयार गरिएको बेरुजुको लगत किताबको आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार नियमित गरी फस्यौट गर्न बाँकी नियमित: बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ४ लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट तयार गरिएको बेरुजुको लगत किताबको आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार असुल गरी फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु असुल: रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ५ लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट तयार गरिएको बेरुजुको लगत किताबको आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार फस्यौट गर्न बाँकी पेश्की बेरुजु पेश्की: रकम उल्लेख गर्ने।

महल नं. ६ महल नं. ३, ४ र ५ मा उल्लेख भएको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजुको जोड रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने। जम्मा:

प्रथम चौमासिक यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजु दफामा उल्लेख भए मुताविकको सुरु बेरुजु रकम मध्ये गत आर्थिक वर्षसम्ममा लक्ष्य तथा प्रगति फस्यौट भएको रकम घटाई चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम मध्ये प्रथम चौमासिकको लक्ष्य र प्रगति भएको रकम महलमा पाँचबाट वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने र पेश्की फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम छुट्ट्याई क्रमशः महल नं. ७, ८ र ९ मा प्रविष्टि महलहरू छन्: गर्ने र सो रकमको जोड रकम महल नं. १० मा प्रविष्टि गर्ने। महल नं. ११ मा वार्षिक लक्ष्यको तुलनामा प्रथम चौमासिक अवधिमा फस्यौट भई लगत कट्टा भएको प्रगति प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

महल नं. ७ नियमित गरी फस्यौट गर्न प्रथम चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको बेरुजुको लक्ष्य र प्रगति रकम उल्लेख गर्ने। नियमित:

महल नं. ८ असुल गरी फस्यौट गर्न प्रथम चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको बेरुजुको लक्ष्य र प्रगति रकम उल्लेख गर्ने। असुल:

महल नं. ९ बाँकी रहेको पेश्की बेरुजु फस्यौट गर्न प्रथम चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको बेरुजुको लक्ष्य र प्रगति रकम उल्लेख गर्ने।

पेशकी:

महल न. १० चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्ने लक्ष्य तोकेको र प्रगति भएको महल न. ७, ८ र ९ को बेरुजु र फस्यौट रकमको जोड रकम यस महलमा जम्मा: उल्लेख गर्ने।

महल न. ११ महल न. १० को फस्यौट भएको जम्मा रकमलाई महल न. २५ को वार्षिक लक्षित जम्मा रकमले भाग गरी १०० ले गुणा गर्दा हुन आउने प्रगति प्रतिशत: प्रतिशत यस महलमा उल्लेख गर्ने।

दोस्रो चौमासिक यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसारको सुरु बेरुजु रकम मध्ये गत आर्थिक वर्षसम्ममा लक्ष्य तथा प्रगति फस्यौट भएको रकम घटाई चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम मध्ये दोस्रो चौमासिकको लक्ष्य र प्रगति भएको रकम महलमा पौँठाटा वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्न पर्ने, असुल गर्न पर्ने र पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम छुट्याई क्रमशः महल न. १२, १३ र १४ मा महलहरू छन्: प्रविष्टि गर्ने र सोको जम्मा महल न. १५ मा प्रविष्टि गर्ने। महल न. १६ मा वार्षिक लक्ष्यको तुलनामा दोस्रो चौमासिक अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको जम्मा रकमको प्रगतिको प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

महल न. १२ नियमित गरी फस्यौट गर्न दोस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको बेरुजुको लक्ष्य र सो अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको प्रगति रकम यस नियमित: महलमा उल्लेख गर्ने।

महल न. १३ असुल गरी फस्यौट गर्न दोस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको लक्ष्य र सो अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको प्रगति रकम यस महलमा असुल: उल्लेख गर्ने।

महल न. १४ बाँकी रहेको पेशकी बेरुजु फस्यौट गर्न दोस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको लक्ष्य र सो अवधिमा पेशकी बेरुजु फस्यौट भएको प्रगति पेशकी: रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल न. १५ चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्ने लक्ष्य तोकेको र प्रगति भएको महल न. १२, १३ र १४ को जोड रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने। जम्मा:

महल नं. १६ महल नं. १५ को बेरुजु फस्यौट भएको जम्मा रकमलाई महल नं. २५ को वार्षिक लक्षित जम्मा बेरुजु रकमले भाग गरी १०० ले गुणा गर्दा हुने प्रतिशत यस महलमा उल्लेख गर्ने।

तेस्रो चौमासिक लक्ष्य तथा प्रगति महलमा पहुँचबत महलहरू छन्: यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसारको सुरु बेरुजु रकम मध्ये गत आर्थिक वर्षसम्ममा फस्यौट भएको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने बाँकी बेरुजु रकम मध्ये तेस्रो चौमासिकको लक्ष्य र सो अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको प्रगति वर्गीकरण अनुसार नियमित गर्ने, असुल गर्ने र पेशकी फस्यौट गर्ने बेरुजु रकम छुट्याई क्रमशः: महल नं. १७, १८ र १९ मा प्रविष्टि गर्ने र सोको जोड रकम महल नं. २० मा प्रविष्टि गर्ने। महल नं. २१ मा वार्षिक लक्ष्यको तुलनामा तेस्रो चौमासिक अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको जम्मा रकमको प्रगतिको प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

महल नं. १७ नियमित गरी बेरुजु फस्यौट गर्ने तेस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको लक्ष्य र सो अवधिमा फस्यौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १८ असुल गरी फस्यौट गर्ने तेस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको लक्ष्य र सो अवधिमा फस्यौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. १९ बाँकी रहेको पेशकी बेरुजु फस्यौट गर्ने तेस्रो चौमासिक अवधिको लागि तोकिएको लक्ष्य र सो अवधिमा फस्यौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. २० चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्ने लक्ष्य तोकेको र प्रगति भएको तेस्रो चौमासिकको महल नं. १७, १८ र १९ को जोड रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. २१ महल नं. २० को बेरुजु फस्यौट भएको जम्मा रकमलाई महल नं. २५ को वार्षिक लक्षित जम्मा रकमले भाग गरी १०० ले गुणा गर्दा हुने प्रतिशत यस महलमा उल्लेख गर्ने।

वार्षिक लक्ष्य तथा यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजु दफामा उल्लेख भए अनुसारको सुरु बेरुजु रकम मध्ये गत आर्थिक वर्षसम्ममा

प्रगति महलमा फस्र्ौट भएको रकम घटाई चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्ौट गर्नु पर्ने कुल बाँकी बेरुजु रकमको वार्षिक लक्ष्य र प्रगति भएको रकम वर्गीकरण पौँचबता महलहरू अनुसार नियमित गर्नु पर्ने, असुल गर्नु पर्ने र पेश्की फस्र्ौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम छुट्याई क्रमशः महल नं. २२, २३ र २४ मा प्रविष्टि गर्ने र छन्: सोको जोड महल नं. २५ मा प्रविष्टि गर्ने। महल नं. २६ मा वार्षिक लक्ष्यको तुलनामा वार्षिक अवधिमा बेरुजु फस्र्ौट भएको प्रगतिको प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

महल नं. २२ नियमित गरी बेरुजु फस्र्ौट गर्ने वार्षिक लक्ष्य र सो अवधिमा फस्र्ौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने। नियमित:

महल नं. २३ असुल गरी बेरुजु फस्र्ौट गर्ने वार्षिक लक्ष्य र सो अवधिमा फस्र्ौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने। असुल:

महल नं. २४ बाँकी रहेको पेश्की बेरुजु फस्र्ौट गर्ने वार्षिक लक्ष्य र सो अवधिमा फस्र्ौट भएको प्रगति रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने। पेश्की:

महल नं. २५ चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्ौट गर्ने वार्षिक लक्ष्य र सो अवधिमा फस्र्ौट भएको प्रगति महल नं. २२, २३ र २४ को जोड रकम यस महलमा जम्मा: उल्लेख गर्ने।

महल नं. २६ महल नं. २० को बेरुजु फस्र्ौट भएको जम्मा रकमलाई महल नं. २५ को वार्षिक लक्षित जम्मा रकमले भाग गरी १०० ले गुणा गर्दा हुन प्रगति प्रतिशत: आउने प्रतिशत यस महलमा उल्लेख गर्ने।

विशेष विवरण: फारामको तल्लो भागमा रहेको विशेष विवरणमा बेरुजु वर्गीकरण अनुसारको हालसम्मको बेरुजु फस्र्ौट गर्न बाँकी कुल रकम र सो मध्ये कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमा लगत रहेको बेरुजु वर्गीकरण अनुसारको रकम तोकिए अनुसारको विवरणमा उल्लेख गर्ने।

अनुसूची-१५

(नियम ९० को उपनियम (१०) र नियम ११२ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित)

*सरकारी बाँकी रकमको लगत कस्त पठाउँदा भर्नु पर्ने विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार

... ... ... ... ... ... मन्त्रालय/निकाय

*सरकारी बाँकी रकमको लगत कस्त पठाउँदा भर्नु पर्ने विवरण

१. सरकारी बाँकी रकमको लगत कस्त भर्नुपर्ने विवरणः

१.१ व्यक्तिगत विवरणः

(क) नामः

(ख) ठेगानाः

(ग) सम्पर्क नं:

(घ) स्थायी लेखा नम्बरः

(ङ) संस्था वा फर्मको ईजाजत नम्बरः

(च) बैङ्क खाता नम्बर र बैङ्कको नामः

(नोटः संयुक्त भएमा संयुक्त उपक्रमका सदस्यहरूको विवरण थप गरी उल्लेख गर्ने)

१.२ संस्थाको हकमा संस्थाको विवरण उल्लेख गरी सञ्चालक वा प्रोप्राइटरको विवरण एक भन्दा बढी भएमा थप उल्लेख गर्नेः

(क) नाम थरः

(ख) ठेगानाः स्थायीः

* दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

अस्थायी:

(ग) सम्पर्क नम्बर:

(घ) बाबुको नाम थर:

(ङ) बाजेको नाम थर:

(च) नागरिकता नम्बर र जारी गर्ने जिल्ला:

(छ) प्यान नम्बर:

(ज) बैङ्क खाता नम्बर र बैङ्कको नाम:

२. कर्मचारी भए देहायको विवरण:

(क) कार्यालय:

(ख) पद:

(ग) कर्मचारी संकेत नं.:

(घ) बैङ्क खाता नम्बर र बैङ्कको नाम:

३. अवकाश प्राप्त कर्मचारी भए देहायको विवरण:

(क) अवकाश प्राप्त मिति:

(ख) अवकाश प्राप्त गरेको कार्यालय:

(ग) निवृत्तभरण पाइरहेको भए अधिकारपत्र नं.

४. असुल उपर गर्नु पर्ने रकमको विवरण:

(क) पेशकी:

(ख) बेरुजु:

(ग) हर्जाना रु.

(घ) दण्ड जरिवाना रु.:

(ङ) जम्मा रु. ........... अक्षरेपी:

(च) ब्याज लाग्ने रकम:

(छ) व्याजदर:

(ज) ब्याज लाग्न सुरु हुने मिति:

५. धितो र जमानीको विवरण०:

५.१ धितो रहेको जायजेथाको विवरण०:

(क) जग्गाधनीको नाम थर:

(ख) बाबुको नाम थर:

(ग) बाजेको नाम थर:

(घ) ठेगाना:

(ङ) सम्पर्क नम्बर:

(च) नागरिकता नम्बर र जारी गर्ने जिल्ला:

५.२ धितो रहेको घर, जग्गाको विवरण:

६. जमानीको विवरण०:

(क) नाम थर:

(ख) बाबुको नाम थर:

(ग) बाजेको नाम थर:

(घ) ठेगाना:

(ङ) सम्पर्क नम्बर:

(च) नागरिकता नम्बर र जारी गर्ने जिल्लाः

(छ) जमानी दिएको घर, जग्गाको विवरणः

७. असुल उपरको लागि गरेको प्रयासः

(क) सम्बन्धित व्यक्ति/संस्थालाई असुल उपरको लागि गरेको पत्राचारको चलानी नं. र मितिः

(ख) असुल उपरका लागि पैँतीस दिने सूचना जारी गरेको मिति र समाचारपत्रको नामेः

(ग) अन्य प्रयासहरूः

उल्लिखित रकम आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ को दफा ३९ र ४० अनुसार नियमित फसौट तथा फरफारक हुन नसकेका, गर्न नमिल्ने र सोसँग सम्बन्धित नियमामा उल्लिखित सम्पूर्ण कारबाही गरिसकिएको हुँदा सोही ऐनको दफा ४७ को उपदफा (३) अनुसार लगत पठाइएको छ ।

पेश गर्नेः $\quad$ प्रमाणित गर्नेः

............................................. $\quad$ ........................................... आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको दस्तखत $\quad$ लेखा उत्तरदायी अधिकृतको दस्तखत

दृष्टव्यः

लगत विवरण पठाउँदा निम्न अनुसारको कागजातहरु पठाउनु पर्नेछ:-

(१) सरकारी बाँकी सरह असुल उपर गर्न कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमा लगत पठाउने निर्णयको प्रतिलिपि,

(२) धितो रहेको जायजेथाको जग्गाधनी प्रमाणपुर्जाको सक्कलै र सो जायजेथा रोक्का राखेको सम्बन्धित मालपोत कार्यालयको पत्र,

(३) जमानीकर्ताले गरेको कबुलियतनामामा, सो कबुलियतनामामा उल्लिखित जायजेथाको सक्कलै जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा र सो जायजेथा रोक्का रहेको सम्बन्धित मालपोत कार्यालयको पत्र,

(४) घरको धितो लिइएको भए उक्त घरको मूल्याङ्कन गरिएका कागजातहरु,

(५) संयुक्त उपक्रम (जोइन्ट भेन्चर) को हकमा संयुक्त उपक्रमको सम्झौता र साझेदारी सम्बन्धी कागजपत्र,

(६) सम्बन्धित अन्य कागजात।

अनुसूची- १६ (नियम ९.३ को उपनियम (२) को खण्ड (ङ) सँग सम्बन्धित) बेरुजुको कार्यालयगत लगत तथा एकीकृत प्रगति प्रतिवेदनको ढाँचा

नेपाल सरकार ................ मन्त्रालय/विभाग/कार्यालय कार्यालय कोड नं. ..............

बेरुजुको कार्यालयगत लगत तथा केन्द्रीय एकीकृत प्रगति प्रतिवेदन ........ महिनासम्मको रु. हजारमा

नोट: कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयले विवरण तयार गर्दा यसै फाराम एकीकृत गरी राख्नु पर्दछ।

तैयार गर्नेको दस्तखत: $\quad$ जाँच गर्नेको दस्तखत: $\quad$ आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको दस्तखत: $\quad$ कार्यालय प्रमुखको दस्तखत:

नाम: $\quad\quad\quad\quad\quad$ नाम: $\quad\quad\quad\quad\quad$ नाम: $\quad\quad\quad\quad\quad$ नाम: दर्जा: $\quad\quad\quad\quad\quad$ दर्जा: $\quad\quad\quad\quad\quad$ दर्जा: $\quad\quad\quad\quad\quad$ दर्जा: मिति: $\quad\quad\quad\quad\quad$ मिति: $\quad\quad\quad\quad\quad$ मिति: $\quad\quad\quad\quad\quad$ मिति:

कार्यालयगत तथा केन्द्रीय प्रगति प्रतिवेदन फाराम भर्ने तरिकाः

बेरुजु फस्यौटको मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक विवरण अनुसारको लक्ष्य र प्रगति विवरण तयार गर्नु पर्दछ। यो प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष सुरु भएको पैंतालीस दिनभित्र तयार गरी प्रत्येक कार्यालयले तालुक निकायमा र सम्बन्धित मन्त्रालयले संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समिति, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र बेरुजु फस्यौट अनुगमन समितिमा पठाउनु पर्दछ। सो पछि मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक बेरुजु फस्यौटको लक्ष्य तथा प्रगतिको तुलनात्मक विवरण तोकिएको समय अवधि पूरा भएको पन्ध्र दिनभित्र बेरुजुसँग आबद्ध कार्यालय वा आयोजनाले तालुक विभाग/मन्त्रालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्दछ। सम्बन्धित मन्त्रालयले मातहत निकायको नाम, ठेगानासहितको बेरुजु फस्यौटको अवधिगत प्रगति विवरण तयार गरी संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समिति, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र बेरुजु फस्यौट अनुगमन समितिमा प्रत्येक अवधि समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र पठाउनु पर्दछ।

महेल नं. १ क्र.सं. क्र.सं. १ मा कुन निकायको बेरुजु प्रतिवेदन बनाइएको हो सो निकायको मातहत केन्द्रीय تحصیل कार्यालयमा रहेको बेरुजुलाई पहिलो खण्डमा प्रविष्टि गर्ने। क्र.सं. २ मा महालेखापरीक्षकको कार्यालयमा लगत रहेको लेखापरीक्षणको अन्तिम वार्षिक प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको एक आर्थिक वर्षको बेरुजु बाहेकको आर्थिक वर्ष रुको कुल बेरुजुको योगलाई बेरुजु वर्गीकरण अनुसार दोस्रो खण्डमा प्रविष्टि गर्ने। क्र.सं. ३ मा महालेखापरीक्षकको कार्यालयले लेखापरीक्षण गरी लेखापरीक्षण प्रतिवेदन पेश गरेको हालको वार्षिक प्रतिवेदनमा समावेश भएको मध्ये अन्तिम आर्थिक वर्षको बेरुजु वर्गीकरण गरी तेस्रो खण्डमा प्रविष्टि गर्ने। क्र.सं. ४ मा क्र.सं. १, २ र ३ मा प्रविष्टि गरिएको बेरुजु वर्गीकरण अनुसारको कुल बेरुजु, फस्यौट र बाँकी रकम प्रविष्टि गर्ने।

महेल नं. २ बेरुजुसँग सम्बन्धित कार्यालयको नाम र सङ्केत नम्बर क्रमशःः माथिल्लो निकायदेलेt मातहत निकायको नाम उल्लेख गर्ने। कार्यालयको सङ्केत नम्बर र कार्यालयेः

अ.ल.या. सहित बाँकी यी महलहरूमा आर्थिक वर्ष समूहको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु रकम महल नं. ३, ४ र ५ मा क्रमशःः पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने, नियमित

बेरुजु महलमा गर्नु पर्ने र असुल गर्नु पर्ने उल्लेख गर्ने र सोको कुल जम्मा रकम महल नं. ६ मा उल्लेख गर्नु पर्दछ। चारबटा महलहरू छन्:

महल नं. ३ पेशकी: बेरुजुको लगत किताबका आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार फस्यौट गर्न बाँकी निकायगत पेशकी बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ४ नियमित: बेरुजुको लगत किताबका आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार फस्यौट गर्न बाँकी नियमित गर्नु पर्ने बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ५ असुल: बेरुजुको लगत किताबका आधारमा आर्थिक वर्ष समूह अनुसार फस्यौट गर्न बाँकी असुल गर्नु पर्ने बेरुजु रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

महल नं. ६ जम्मा: महल नं. ३, ४ र ५ मा उल्लेख भएको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजुको जोड रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

यस आर्थिक वर्षमा यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु मध्ये प्रतिवेदन अवधिमा फस्यौट भएको सम्बन्धित फस्यौट महलमा निकायहरूको बेरुजुको वर्गीकरण अनुसार पेशकी फस्यौट गर्नु पर्ने, नियमित गर्नु पर्ने र असुल गर्नु पर्ने बेरुजु मध्ये फस्यौट भएको रकम महल नं. ७, ८, ९, क्रमश: महल नं. ७, ८ र ९ मा प्रविष्टि गर्ने र सोको जोड जम्मा महल नं. १० मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ। महल नं. १० अनुसार १०, ११, १२ र १३ फस्यौट भएको कुल रकम मध्ये महालेखापरीक्षकको कार्यालयमार्फत SMPरीक्षण भई लगत कट्टा गरिएको रकम महल नं. ११ मा र समेत जम्मा सातवटि कुमारी रोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमार्फत SMPरीक्षण तथा लगत कट्टा गरिएको रकम महल नं. १२ प्रविष्टि गर्नु पर्दछ। महल महलहरू छन्: नं. ११ र १२ को जोड जम्मा महल नं. १३ प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १४ प्रतिशत: कुल बेरुजु मध्ये हालसम्म फस्यौट भएको महल नं. १३ को रकमलाई महल नं. ६ को रकमले भाग गरी १०० ले गुणा गर्दा हुन आउने प्रतिशत यस महलमा उल्लेख गर्ने।

फस्यौट बाँकी रहेको बेरुजु महलमा महल नं. १५, १६, १७ र १८ गरी चारवटा महलहरू छन्:

यी महलहरूमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको फस्यौट गर्ने बाँकी रहेको महल नं. ४, ५ र ६ मध्येको बेरुजु मध्ये यस प्रतिवेदन अवधिमा बेरुजु फस्यौट भएको महल नं. ७, ८ र ९ को रकम घटाई फस्यौट गर्ने बाँकी रहेको बेरुजु रकम वर्गीकरण अनुसार क्रमशः महल नं. १५, १६ र १७ मा प्रविष्टि गर्ने र सोको जोड जम्मा महल नं. १८ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

महल नं. १९ फस्यौट मध्ये नगद असुल: महल नं. १४ मा उल्लेख भएको कुल फस्यौट भएको बेरुजु मध्ये नगद असुल भई फस्यौट भएको रकम यस महलमा उल्लेख गर्ने।

पेश भएको महलमा महल नं. २०, २१ र २२ गरी तीनवटा महलहरू छन्: फस्यौट गर्ने बाँकी रहेको महल नं. १८ को बेरुजु रकम मध्ये फस्यौटको निर्णय भई कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालयमा सम्परीक्षण तथा लगत कट्टाको लागि पेश गरिएको रकम महल नं. २० मा र महालेखापरीक्षकको कार्यालयमा सम्परीक्षण तथा लगत कट्टाको लागि पेश भएको रकम महल नं. २१ मा प्रविष्टि गर्ने र महल नं. २० र २१ को जोड जम्मा महल नं. २२ मा प्रविष्टि गर्नु पर्दछ।

अनुसूची- १७ (नियम ९३ को उपनियम (२) को खण्ड (ङ) सँग सम्बन्धित) अन्तिम लेखापरीक्षणबाट कायम बेरुजुको एकीकृत प्रगति विवरणको ढाँचा

नेपाल सरकार ............. मन्त्रालय/विभाग/कार्यालय कार्यालय कोड नं. ............. अन्तिम लेखापरीक्षणबाट कायम बेरुजुको एकीकृत प्रगति विवरण ............ महिनासम्मको

नोट: अन्तिम लेखापरीक्षणबाट कायम भएको बेरुजुको लगत केन्द्रीय र कोषतर्फ (समिति/सार्वजनिक संस्थान)को छुट्टाछुट्टै प्रतिवेदन तयार गरी पठाउनु पर्दछ।

तयार गर्नेको दस्तखत: __________ जाँच गर्नेको दस्तखत: __________ आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुखको दस्तखत: __________ कार्यालय प्रमुखको दस्तखत: __________

नाम: __________ नाम: __________ नाम: __________ नाम: __________

दर्जा: दर्जा: दर्जा: दर्जा:

मिति: मिति: मिति: मिति:

एकीकृत प्रगति विवरण फाराम भर्ने तरिका:

प्रत्येक कार्यालयले अन्तिम लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको बेरुजुलाई केन्द्रीय बेरुजु र कोषतर्फको बेरुजु छुट्ट्याई एकीकृत प्रगति विवरण छुट्टाछुट्टै तयार गर्नु पर्दछ। यो प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष सुरु भएको पैंतालीस दिनभित्र प्रत्येक कार्यालय (सार्वजनिक संस्थान, कोष तथा समिति समेत) ले तालुक निकायमा र सम्बन्धित मन्त्रालयले संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समिति, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र बेरुजु फस्यौट अनुगमन समितिमा तयार गरी पठाउनु पर्दछ। सो पश्चात् मासिक, त्रैमासिक, अर्धवार्षिक र वार्षिक बेरुजु फस्यौट लक्ष्य र बेरुजु फस्यौटको प्रगतिको तुलनात्मक विवरण तोकिएको समयभित्र पूरा भएको पन्ध्र दिनभित्र बेरुजुसँग आबद्ध कार्यालय वा आयोजना (सार्वजनिक संस्थान, कोष तथा समिति समेत) ले तालुक विभाग/मन्त्रालयमा र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पठाउनु पर्दछ। सम्बन्धित मन्त्रालयले मातहत निकायको बेरुजु फस्यौटको एकीकृत वार्षिक प्रगति विवरण तयार गरी संघीय संसदको सार्वजनिक लेखा समिति, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र बेरुजु फस्यौट अनुगमन समितिमा तोकिएको प्रत्येक अवधि समाप्त भएको एक्काइस दिनभित्र पठाउनु पर्दछ।

क्र.सं. १ मा: बेरुजु लगत किताब अनुसार चालू आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्नु पर्ने कुल बाँकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. २ मा: चालु आर्थिक वर्षमा फस्यौट गर्न बाँकी रहेको बेरुजु रकम मध्ये हालसम्म फस्यौट भएको रकम उल्लेख गर्ने

क्र.सं. २ को- खण्ड (क) मा: बेरुजु फस्यौट समिति र कुमारी रोक तथा केन्द्रीय तिर्सल कार्यालयमा लगत रहेको पुरानो बेरुजु मध्ये यस आर्थिक वर्षमा फस्यौट भएको रकम र कुल बेरुजुको तुलनामा भएको प्रगति प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

        खण्ड (ख) मा:             गत आर्थिक वर्ष भन्दा अघिको फस्यौट गर्न बाँकी बेरुजु मध्ये फस्यौट भई महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट सम्परीक्षण तथा बेरुजुको लगत कट्टा भएको रकम र क्र.सं. १ मा उल्लेख भएको बाँकी बेरुजुको तुलनामा भएको प्रगति प्रतिशत उल्लेख गर्ने।        खण्ड (ग) मा:             गत आर्थिक वर्षको बेरुजु मध्येबाट फस्यौट भई महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट सम्परीक्षण तथा बेरुजु लगत कट्टा भएको

खण्ड (घ) मा: यस आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको कुल बेरुजु रकम र क्र.सं. १ मा उल्लेख भएको बाँकी बेरुजुको आधारमा हुने प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ३ मा: चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको जम्मा बेरुजु मध्ये असुल भई बेरुजु फस्र्यौट भएको रकम उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ४ को- खण्ड (क) मा: चालू आर्थिक वर्षमा फस्र्यौट भएको कुल रकम घटाई फस्र्यौट गर्न बाँकी रहेको बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

खण्ड (ख) मा: चालू आर्थिक वर्षमा बेरुजु फस्र्यौट तथा सम्परीक्षण गर्दा थप भएको बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

खण्ड (ग) मा: गत आर्थिक वर्षको श्रेष्ठ लेखापरीक्षण गर्दा कार्वहक गरिएको बेरुजु क्र.सं. ६ अनुसारको रकम उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ५ मा: महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट प्रकाशित तत्कालको वार्षिक प्रतिवेदन अनुसार फस्र्यौट गर्न बाँकी बेरुजु क्र.सं. ४ को खण्ड (क), (ख) र (ग) को बेरुजु बाँकीको जोड रकम उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ६ मा: महालेखापरीक्षकको कार्यालयबाट गत आर्थिक वर्षमा लेखापरीक्षण गरिएको विनियोजन, राजस्व र धरौटीको कुल लेखापरीक्षण अङ्क उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ६ को- खण्ड (क) मा: गत आर्थिक वर्षमा लेखापरीक्षण भएको श्रेष्ठताबाट निस्केको कुल बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

खण्ड (ख) मा: गत आर्थिक वर्षमा लेखापरीक्षण भएको लेखापरीक्षण रकमको तुलनामा निस्केको बेरुजुको प्रतिशत उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ७ मा: म.ले.प.को वार्षिक प्रतिवेदनमा उल्लेख भएको क्र.सं. १ अनुसारको फस्र्यौट गर्न बाँकी कुल बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

क्र.सं. ७ को- खण्ड (क) मा: फस्र्यौट गर्न बाँकी कुल बेरुजु रकम मध्ये असुल गरी फस्र्यौट गर्नु पर्ने बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने।

खण्ड (ख) मा: लेखाउत्तरदायी अधिकृतले निर्णय गरी आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ को दफा ४७ को उपदफा (३) बमोजिम कुल बाँकी बेरुजु मध्ये असुल उपर गर्ने गरी लगत कस्त कुमारी चोक तथा केन्द्रीय تحصیل कार्यालयमा पठाएको

आधारमा मन्त्रालयको बेरुजु लगत किताबमा फस्रौट जनाइएको रकम उल्लेख गर्ने ।

क्र.सं. ८ को- खण्ड (क) माः अन्तिम लेखापरीक्षण हुन नसकी लेखापरीक्षण बक्यौता बेरुजुको रुपमा महालेखापरीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदनमा समावेश भएको मातहत निकाय समेतको लेखापरीक्षण बक्यौता रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (ख) माः लेखापरीक्षण बक्यौता बेरुजु रकम मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा लेखापरीक्षण भएको रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (ग) माः चालू आर्थिक वर्षमा लेखापरीक्षण हुन नसकी बक्यौता बेरुजुको रुपमा बाँकी रहेको अद्यावधिक लेखापरीक्षण बक्यौता बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने ।

क्र.सं. ९ को- खण्ड (क) माः गत आर्थिक वर्षभन्दा अघिको फस्रौट गर्न बाँकी पुरानो पेशकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (ख) माः फस्रौट गर्न बाँकी क्र.सं. ९ को खण्ड (क) को पेशकी बेरुजु मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्रौट भएको रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (ग) माः फस्रौट गर्न बाँकी पुरानो पेशकी बेरुजु मध्ये चालू आर्थिक वर्षमा फस्रौट भई बाँकी रहेको रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (घ) माः गत आर्थिक वर्षको श्रेष्ठ लेखापरीक्षण गर्दा थप भएको नयाँ पेशकी बेरुजु रकम उल्लेख गर्ने ।

खण्ड (ङ) माः फस्रौट गर्न बाँकी कुल पेशकी बेरुजु क्र.सं. ९ को खण्ड (ग) र (घ) को रकम जोड्दा हुने रकम उल्लेख गर्ने ।

अनुसूची-१८ (नियम १०४ को (१) सँग सम्बन्धित) बरबुझारथ प्रमाणपत्रको ढाँचा

नेपाल सरकार ... ... ... ... ... ... मन्त्रालय/निकाय

बरबुझारथ प्रमाणपत्र

यस मन्त्रालय/निकाय/विभाग/कार्यालयका ... ... ... ... ... ... ... ... ... श्री ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... को जिम्मामा रहेको सरकारी नगदी, जिन्सी, कागजपत्र र सम्पत्ति तोकिएको हालवाला ... ... ... ... ... ... ...पदका श्री ... ... ... ... ... ... ... ... ... लाई बुझाई सकिएको व्यहोरा प्रमाणित गरी यो बरबुझारथ प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको छ।

बुझ्नेको,- बुझाउनेको,- कार्यालय प्रमुखको,-

नाम, थर: नाम, थर: नाम, थर:

पद: पद: पद:

दस्तखत: दस्तखत: दस्तखत:

मिति: मिति: मिति:

अनुसूची-१९ (नियम १०७ को उपनियम (४) सँग सम्बन्धित)

लिलाम गर्ने सम्पत्ति तथा जिन्सी मालसामानको मूल्याङ्कन ह्रास कट्टी दररेट