सैनिक सेवा नियमावली, २०६९

सैनिक सेवा नियमावली, २०६९

राजपत्रमा प्रकाशित मिति २०६९।१०।१०

संशोधन १. सैनिक सेवा (पहिलो संशोधन) नियमावली, २०७५ २०७५।०३।२० २. सैनिक सेवा (दोस्रो संशोधन) नियमावली, २०७५ २०७५।१२।०७ ३. सैनिक सेवा (तेस्रो संशोधन) नियमावली, २०७७ २०७७।०९।२९ ४. सैनिक सेवा (चौथो संशोधन) नियमावली, २०७८ २०७८।०५।१४ ५. सैनिक सेवा (पाँचौँ संशोधन) नियमावली, २०७९ २०७९।०६।२५ ६. सैनिक सेवा (छैटौँ संशोधन) नियमावली, २०८३ २०८३।०२।२१

सैनिक ऐन, २०६३ को दफा १४३ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरु बनाएको छ।

परिच्छेद-१ प्रारम्भिक

१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ : (१) यी नियमहरुको नाम “सैनिक सेवा नियमावली, २०६९” रहेको छ। (२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ।

२. परिभाषा : विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,- (क) “अधिकृत क्याडेट” भन्नाले अधिकतममा कमिसन हुन अधिकृत क्याडेट तालिमको लागि छनोट भएका व्यक्ति सम्झनु पर्छ। (ख) “आर्टिलरी फौज” भन्नाले युद्धको समयमा आधारभूत लडाकु फौजलाई फायर सपोर्ट दिएर सहयोग पुर्याउने विभिन्न ठूला हात-हतियार तथा तोपहरुबाट सुसज्जित फौजलाई सम्झनु पर्छ। (ग) “आधारभूत फौज” भन्नाले अपरेशन सञ्चालन गर्ने फौजलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले इन्फ्यानट्री, मेकानाइज्ड इन्फ्यानट्री फौज समेतलाई जनाउँछ।

(घ) “आर्मी” भन्नाले युद्धमा भाग लिने आधारभूत फौजलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले इन्फ्यानट्री, आरमौर, आर्टिलरी, एयर डिफेन्स आर्टिलरी, इन्जिनियर्स तथा सिग्नल समेतलाई जनाउँछ। (ङ) “इन्जिनियर्स फौज” भन्नाले युद्धको समयमा आधारभूत लडाकु फौजलाई आवश्यकता अनुसार सहयोग पुर्याउने श्रोत साधनयुक्त फौजलाई सम्झनु पर्छ। (च) “इन्ट तथा सुरक्षा समूह” भन्नाले नेपाली सेनालाई चाहिने अति संवेदनशील सूचनाहरुको सङ्कलन र सहि विश्लेषण गरी प्रवाह गर्ने तथा भविष्यमा आउन सक्ने सम्भावित घटनाहरुको पूर्व आकलन गर्ने समूहलाई सम्झनु पर्छ। (छ) “एयर डिफेन्स आर्टिलरी फौज” भन्नाले युद्धको समयमा आधारभूत लडाकु फौजलाई शत्रु वा विपक्षीको विविध हतियार तथा साधनहरुको प्रयोगबाट हुने हवाई हमलालाई निष्क्रीय वा न्यून पार्न प्रत्यक्ष प्रतिरोधात्मक कारवाही गर्ने फौजलाई सम्झनु पर्छ। (ज) “ऐन” भन्नाले सैनिक ऐन, २०६३ सम्झनु पर्छ। (झ) “कम्ब्याट आर्म्स फौज” भन्नाले युद्धमा प्रत्यक्ष संलग्न हुने गूत्थमगूत्थाको लडाईमा सहभागी हुने आधारभूत लडाकु फौजलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले इन्फ्यानट्री, मेकानाइज्ड इन्फ्यानट्री तथा स्पेशल फोर्स समेतलाई जनाउँछ। (ञ) “कम्ब्याट रिलेटेड ड्युटीज” भन्नाले लडाईमा प्रत्यक्ष रुपमा संलग्न नहुने तथा खण्ड (ण) मा उल्लिखित डाइरेक्ट कम्ब्याट ड्युटीज बाहेकका सैनिक निकायहरुले गर्ने कार्यलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले पदिक तथा मद्दती अङ्गिरुमा गरिने बन्दोबस्ती तथा प्रशासनिक कार्यलाई समेत जनाउँछ। (ट) “कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन” भन्नाले नियम ३९ बमोजिमको विवरण सम्झनु पर्छ। (ठ) “कार्य समूह” भन्नाले नेपाली सेनालाई सुदृढ एवं व्यवस्थित किसिमले सञ्चालन गर्ने र सकल दर्जालाई तालिम दिई पेसागत दक्षता बढाउने,

अनुशासन कायम गर्ने र रेकर्ड अधिाधिकार गर्ने मुख्य जिम्मेवारी भएको समूहलाई सम्झनु पर्छ।

(ड) “कार्यालय प्रमुख” भन्नाले जङ्गी अड्डा र सो अन्तर्गतका पुतना, बाहिनी, निदेशनालय, गण र गुल्म वा सो सरिका युनिटको प्रमुख वा पुतना तथा बाहिनीमा रहेका कम्ब्याट सपोर्ट र कम्ब्याट सर्भिस सपोर्ट अङ्गका प्रमुख तथा निदेशनालय, शिक्षण संस्था, डिपो र अनाश्रित रुपमा कार्यसम्पादन गर्ने कार्यालयका प्रमुख सम्झनु पर्छ। (ढ) “जङ्गी अड्डा” भन्नाले सैनिक मुख्यालय सम्झनु पर्छ। (ण) “डाईरेक्ट कम्ब्याट ड्युटिज” भन्नाले देहायको निकायमा कार्यरत सैनिक व्यक्तिहरूले लडाईको समयमा अग्र भागमा गई प्रत्यक्ष रुपमा लड्ने कार्यलाई सम्झनु पर्छः- (१) पदिक अङ्ग तर्फका गण/गुल्महरू तथा सो सरिका निकायहरू, (२) विशेष फौज तर्फका गण/गुल्महरू तथा सो सरिका निकायहरू, (३) इन्जिनियर्स अङ्ग तर्फका गण/गुल्महरू तथा सो सरिका निकायहरू, (४) आर्टिलरी तर्फका गण/ब्याट्रीहरू तथा सो सरिका निकायहरू, (५) हवाई सुरक्षा अङ्ग तर्फका गण/ब्याट्रीहरू तथा सो सरिका निकायहरू। (त) “पदपूर्ति समिति” भन्नाले नियम ८ बमोजिमको पदपूर्ति समिति सम्झनु पर्छ। (थ) “पदिक वा हुद्दा क्याडेट” भन्नाले अधिकतममा कमिसन हुन पदिक वा हवल्दार क्याडेटमा तालीमको लागि छनोट भएको सैनिक व्यक्ति सम्झनु पर्छ। (द) “परिवार” भन्नाले सैनिक व्यक्तिसँग बस्ने तथा निज आफैले पालन पोषण गर्नुथ पर्ने पति, पत्नी, छोरा, छोरी, धर्मपुत्र, धर्मपुत्री, बाबु आमा वा सौतेनी आमा सम्झनु पर्छ र सो शब्दले विवाहिता महिला सैनिक व्यक्तिको हकमा निजको सासु ससुरा समेतलाई जनाउँछ।

(ध) “प्रिन्सिपल स्टाफ अफिसर (पि. एस. ओ.)” भन्नाले विभागीय प्रमुखहरूलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले प्रधान सेनापतिले पि.एस.ओ. भनी तोकेको उपरथी वा सो भन्दा माथिल्लो दर्जाको अधिकृत समेतलाई जनाउँछ। (न) “प्रिन्सिपल स्टाफ अफिसर समिति” भन्नाले नियम १९ बमोजिम गठन हुने समितिलाई सम्झनु पर्छ। (प) “बढुवा समिति” भन्नाले नियम ३३ बमोजिमको बढुवा समिति सम्झनु पर्छ। (फ) “बन्दोबस्ती समूह” भन्नाले नेपाली सेनालाई शानतकाल वा युद्धको समयमा चाहिने आवश्यक सामानहरूको पूर्ति र व्यवस्थित किसिमले वितरण गर्ने जिम्मेवारी भएको समूहलाई सम्झनु पर्छ। (ब) “मन्त्रालय” भन्नाले रक्षा मन्त्रालय सम्झनु पर्छ। (भ) “विभागीय प्रमुख” भन्नाले जङ्गी अड्डापित्रका बलाधिकृत विभाग, बलाध्यक्ष विभाग, कार्यर्थी विभाग, प्रबन्धर्थी विभाग, सम्भारर्थी विभाग, निरीक्षणाधिकृत विभाग र नेपाल सरकारले विभागको रुपमा तोकेको कार्यालयका प्रमुख सम्झनु पर्छ। (म) “सपोर्टिङ्ग फौज” भन्नाले आधारभूत लडाकु फौजलाई युद्धमा सहयोग पुर्याउने फौजलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले आर्टिलरी, एयर डिफेन्स आर्टिलरी, आर्मी एन्जिनियर्स, इन्जिनियर्स तथा सिग्नल समेतलाई जनाउँछ। (य) “सर्भिसेज फौज” भन्नाले आम्र्स् तथा आधारभूत फौजहरूलाई उनीहरूको आवश्यकता अनुसारको सेवा उपलब्ध गराउने दायित्व भएको निकायलाई सम्झनु पर्छ र सो शब्दले नेपाली सेनाका सबै बन्दोबस्ती अङ्गिरु, डिपोहरू, जंगी असबाब खाजा, सैनिक बन्दोबस्ती अड्डा र यस अन्तर्गतका यूनिट/सबयूनिटहरू र विद्युत तथा यान्त्रिक सेवा निर्देशनालय समेतलाई जनाउँछ। (र) “सिग्नल फौज” भन्नाले युद्धको समयमा आधारभूत लडाकु फौजलाई आवश्यकता अनुसार सञ्चार सुविधा उपलब्ध गराएर सहयोग पुर्याउने श्रोत साधनयुक्त फौजलाई सम्झनु पर्छ। (ल) “सिग्नल समूह” भन्नाले नेपाली सेनाको सञ्चार क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्ने प्रमुख जिम्मेवारी भएको समूहलाई सम्झनु पर्छ।

(ल१) "सेना परिचालन" भन्नाले राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सिफारिसमा भएको सेना परिचालन सम्झनु पर्छ। (व) “सैनिक प्रहरी” भन्नाले सैनिक प्रहरी प्रमुखको मातहतमा रही काम गर्ने सैनिक अधिकृतदेखि जवानसम्मको युनिट सम्झनु पर्छ र सो शब्दले सैनिक प्रहरी प्रमुख समेतलाई जनाउँछ। (श) “सैनिक व्यक्ति” भन्नाले नेपाली सेनामा भर्ती भएका सैन्य र अधिकृत क्याडेट लगायत सैनिक ऐन लागू हुने व्यक्ति सम्झनु पर्छ। (ष) “सैनिक सचिव” भन्नाले जङ्गी अड्डाको सैनिक सचिव सम्झनु पर्छ। (स) “सैन्य” भन्नाले सिपाहीमा नयाँ नियुक्ति भई सिपाही तालिमको लागि छनोट भएका व्यक्ति सम्झनु पर्छ।

परिच्छेद-२ सैनिक सेवाको गठन, पदपूर्ति तथा नियुक्ति सम्बन्धी व्यवस्था

३. नेपाली सेनामा रहने सेवा र समूह : (१) नेपाली सेनामा देहाय बमोजिमका सेवा रहने छन्:- (क) सैनिक साधारण सेवा, (ख) सैनिक प्राड सेवा, (ग) सैनिक प्राविधिक सेवा, (घ) सैनिक हवाई सेवा, (ङ) सैनिक विविध सेवा। (२) उपनियम (१) बमोजिमको सेवामा रहने समूह अनुसूची-१ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ।

४. नेपाली सेनामा रहने पदहरूको वर्गीकरण : (१) नेपाली सेनामा रहने पदहरूको वर्गीकरण देहाय बमोजिम हुनेछः- (क) अधिकृत तर्फः- महारथी, रथी, उपरथी, सहायक रथी, महासेनानी, प्रमुख सेनानी, सेनानी, सह सेनानी, उप सेनानी र सहायक सेनानी। (ख) पदिक तर्फः- प्रमुख सुवेदार, सुवेदार र जमदार।

(ग) बिल्लादार तर्फ:- हुड्डा, अमलदार र प्यूँट । (घ) अन्य दर्जातर्फ:- सिपाही र फ्लोअर्स । (२) उपनियम (१) को खण्ड (घ) बमोजिमको फ्लोअर्समा रहने श्रेणी विहीन पद अनुसूची-२ बमोजिम हुनेछ।

५. पदपूर्तिका तरिका : (१) नेपाली सेनाको साधारण सेवामा रिक्त देहायका पदहरू देहाय बमोजिम पूर्ति गरिनेछः-

*(१क) उपनियम (१) को खण्ड (घ) बमोजिम सहायक सेनानी पदमा बढुवाद्वारा पूर्ति गर्न छुट्याइएको पदमा बढुवाका लागि र आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा पदपूर्ति गर्न छुट्याइएको पदमा आन्तरिक प्रतियोगिताको लागि योग्य उम्मेदवार उपलब्ध हुन नसकेमा वा अन्य कुनै कारणले बढुवाद्वारा वा आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा पदपूर्ति हुन नसकेमा त्यस्तो पद त्यसके लगत्तै हुने पदपूर्तिको विज्ञापनमा खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने पदमा समावेश गरी पदपूर्ति गरिनेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने पदहरूको पैंतालीस प्रतिशत पदसंख्या समावेशीकरणका लागि छुट्याई सो संख्यालाई शत प्रतिशत मानी देहाय बमोजिमका उम्मेदवारहरूका बीचमा मात्र छुट्टाछुट्टै प्रतिस्पर्धा गराई पदपूर्ति गरिनेछः-

*चौथौं संशोधनद्वारा संशोधित।

(क) महिला - बीस प्रतिशत (ख) आदिवासी/जनजाती - बत्तीस प्रतिशत (ग) मधेसी - अठ्ठाइस प्रतिशत (घ) दलित - पन्ध्र प्रतिशत (ङ) पिछडिएको क्षेत्र - पाँच प्रतिशत

स्पष्टीकरण (१) यस उपनियमको खण्ड (ख), (ग), र (घ) को प्रयोजनको लागि “महिला, आदिवासी/जनजाति, मधेसी, दलित” भन्नाले आर्थिक र सामाजिक रुपमा पिछडि परेका महिला, आदिवासी/जनजाति, मधेसी, दलित सम्झनु पर्छ। (२) यस उपनियमको खण्ड (ङ) को प्रयोजनको लागि “पिछडिएको क्षेत्र” भन्नाले मनाङ, मुस्ताङ, अछाम, कालिकोट, जाजरकोट, जुम्ला, डोल्पा, बझाङ, बाजुरा, मुगु र हुम्ला जिल्ला सम्झनु पर्छ। (३) उपनियम (२) को खण्ड (ख), (ग) वा (घ) बमोजिम उम्मेदवार हुने व्यक्तिले कुनै एक खण्डको समुदायको उम्मेदवारको रुपमा मात्र प्रतिस्पर्धा गर्न सक्नेछ। तर महिलाको हकमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन। (४) उपनियम (२) बमोजिम पदपूर्ति गरिने प्रयोजनका लागि आर्थिक र सामाजिक रुपमा पिछडि परेका महिला, आदिवासी/जनजाती, मधेसी र दलित समुदायको विवरण नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोके बमोजिम हुनेछ। तर त्यसरी तोके समयको लागि जुनसुकै महिला, आदिवासी/जनजाती, मधेसी र दलित समुदायलाई आर्थिक तथा सामाजिक रुपमा पिछडि परेको समुदाय मानिनेछ। (५) उपनियम (२) बमोजिम छुट्याइएका पदको लागि दरखास्त पेश गर्दा देहाय बमोजिमका प्रमाण संलग्न हुनु पर्नेछः-

(क) आदिवासी/जनजातिका लागि नेपाल आदिवासी/जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानबाट आदिवासी/जनजाति भनी प्रमाणित भएको, तर नेपाल आदिवासी/जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐनमा सूचिकृत भएको जाति भित्र एकभन्दा बढी थरहरू भएमा सम्बन्धित स्थानीय तहको प्रमुखको सिफारिसमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीबाट सूचिकृत भएको जाति भित्रको थर भनी प्रमाणित गराई दरखास्त साथ पेश गर्नु पर्नेछ।

(ख) दलितका लागि राष्ट्रिय दलित आयोगबाट दलित भनी प्रमाणित भएको, तर राष्ट्रिय दलित आयोगबाट सूचिकृत भएको जाति भित्र एकभन्दा बढी थरहरू भएमा सम्बन्धित स्थानीय तहको प्रमुखको सिफारिसमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीबाट सूचिकृत भएको जाति भित्रको थर भनी प्रमाणित गराई दरखास्त साथ पेश गर्नु पर्नेछ।

(ग) मधेसिका लागि नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोके बमोजिमको संस्थाबाट मधेसी भनी प्रमाणित भएको, तर नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी संस्था नतोके सम्म सम्बन्धित स्थानीय तहको प्रमुखको सिफारिसमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीबाट “मधेसी” भनी प्रमाणित गराई दरखास्त साथ पेश गर्नु पर्नेछ।

(घ) पिछडिएको क्षेत्रका लागि उपनियम (२) मा उल्लेख भएका जिल्लामा स्थायी बसोवास गरी सम्बन्धित जिल्लाबाट नै नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको तथा सम्बन्धित गाउँपालिका वा नगरपालिकाबाट दरखास्त दिँदाका

चौथौं संशोधनद्वारा संशोधित।

बखतसम्म सोही स्थानमा स्थायी बसोबास भएको भन्ने सिफारिस गरिएको। (६) उपनियम (२) बमोजिम प्रतिशत निर्धारण गर्दा एक प्रतिशत भन्दा कम घटक (फ्र्याक्सन) आएमा त्यस्तो घटक जुन समूहको हकमा आएको हो सो भन्दा लगत्तै पछिको समुदायमा सदै जानेछ। (७) उपनियम (२) बमोजिम समावेशीतर्फ छुट्याइएको पदमा जुन वर्षको लागि विज्ञापन भएको हो सो वर्ष हुने विज्ञापनमा उम्मेदवार उपलब्ध हुन नसकेमा वा आवश्यक संख्यामा उमेदवार उत्तीर्ण हुन नसकी आवश्यक संख्यामा पदपूर्ति हुन नसकेमा त्यसरी नपुगेको पद संख्या सोही वर्षको  खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने सोही वर्षको विज्ञापनद्वारा पूर्ति हुने पदमा समावेश गरी उम्मेदवारको छनोट गरिनेछ।

❖ (२क) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि खुला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गरिने रिक्त पदमध्ये पाँच प्रतिशत पदमा सैनिक तालीम वा आफ्नो कर्तव्य गर्दा गर्दै कुनै शारीरिक चोट पटक लागी सोही कारणबाट शारीरिक रुपमा अशक्त भएका र कर्तव्य पालनाको सिलसिलामा मृत्यु भएका सैनिकको यस नियमावली बमोजिमको आवश्यक योग्यता पुगेका सन्तती मध्येबाट प्रतिस्पर्धा गराई पदपूर्ति गरिनेछ। यसरी पदपूर्ति गर्दा छुट्याइएको पदमा जुन वर्षको लागि विज्ञापन भएको हो सो वर्ष हुने विज्ञापनमा उम्मेदवार उपलब्ध हुन नसकेमा वा पदपूर्ति हुन नसकेमा पूर्ति हुन नसकेको पदसंख्या सोही वर्षको सोही विज्ञापनमा खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने पदमा समावेश गरी उम्मेदवारको छनोट गरिनेछ। (३) यस नियमावली बमोजिम नियुक्त साधारण सेवा तर्फका महिला सैनिकलाई कम्प्युटर रिलेटेड ड्युटीजको काममा मात्र लगाइनेछ।

६. पदपूर्तिको माग गर्ने व्यवस्था : (१) नेपाली सेनाको कुनै पद रिक्त भएमा त्यसको सूचना पद रिक्त भएको सात दिन भित्र सम्बन्धित कार्यालयले अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव विभाग र अन्य दर्जाको हकमा कार्यरीथी विभागमा पदपूर्तिका लागि पठाउनु पर्नेछ।

 दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(२) उपनियम (१) बमोजिम पदपूर्ति गर्ने सूचना प्राप्त भएको पन्ध्र दिन भित्र रिक्त पद बढुवाद्वारा पदपूर्ति गर्नुपर्ने भए बढुवा समितिको बैठक राख्नु पर्ने र खुल्लाद्वारा पदपूर्ति गर्नु पर्ने भए भनाइ छोटमा लेखी पठाउनु पर्नेछ । तर बढुवा समितिको बैठक बस्ने समय भई नसकेको अवस्थामा आउने पहिलो बैठकमा पेश गरि बाधा पर्ने छैन । (३) खुल्ला प्रतिस्पर्धाद्वारा गरिने पदपूर्ति कार्यतालिकामा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ७. नेपाली सेनाको साधारण सेवाका विभिन्न पदमा नियुक्ति हुनका लागि आवश्यक योग्यता : (१) खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने नेपाली सेनाको साधारण सेवाका देहायका पदमा नियुक्ति हुन देहायको योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछः- (क) अधिकृत क्याडेटका लागि,- (१) नेपाली नागरिक, (२) कम्तीमा प्रमाणपत्र तह उत्तीर्ण गरेको, (३) प्रमाणपत्र तह उत्तीर्ण गरेको हकमा दरखास्त दर्ता गर्ने अन्तिम मितिसम्म अठार वर्ष उमेर पूरा भई एक्काइस वर्ष ननाघेको र स्नातक तह उत्तीर्ण गरेको हकमा अठार वर्ष उमेर पूरा भई चौबीस वर्ष ननाघेको, तर कम्तीमा दुई वर्षको सेवा अवधि पूरा गरी सैनिक आधारभूत तालिम गरेका बहालवाला सैनिकको हकमा दरखास्त दिने अन्तिम मितिसम्म छब्बीस वर्ष ननाघेको हुनु पर्नेछ । (४) पुरुषको हकमा कम्तीमा पाँच फिट तीन इन्च र महिलाको हकमा कम्तीमा पाँच फिट उचाई भएको, (५) पुरुषको हकमा छाती नफुलाउँदा बत्तीस इन्च र फुलाउँदा चौतीस इन्च भएको, (६) पुरुषको हकमा कम्तीमा पचास किलोग्राम (एक सय दस पौण्ड) र महिलाको हकमा चालीस किलोग्राम (अठासी पौण्ड) तौल भएको,

(७) स्वास्थ्य परीक्षणबाट योग्य ठहरिएको, (८) आँखा माइनस दुई वा प्लस दुईभन्दा बढी कमजोर नभएको, (९) नैतिक पतन देखिने फौजदारी अभियोगमा अदालतबाट सजाय नपाएको, (१०) तत्काल कुनै राजनीतिक दलको सदस्य नरहेको, (११) कुनै आपराधिक गतिविधिमा संलग्न नभएको वा नरहेको, (१२) कुनै ध्वंसात्मक उद्देश्य भएको संस्थाको सदस्य नभएको वा नरहेको, (१३) नेपाल विरुद्ध जासुसी गरेको अभियोगमा सजाय नपाएको, (१४) मानव अधिकार र मानवीय कानूनको उल्लंघनमा सजाय नपाएको, (१५) भविष्यमा सरकारी सेवाको निमित्त अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त नभएको, (१६) बहालवाला सैनिक व्यक्ति बाहेक अन्यको हकमा अविवाहित।

(ख) सिपाहीका लागि, - (१) दरखास्त दर्ता गर्ने अन्तिम मितिसम्म अठार वर्ष उमेर पूरा भई बाइस वर्ष ननाघेको, तर फ्लोअर्स पदमा कार्यरत सैनिक व्यक्तिको हकमा छब्बीस वर्ष ननाघेको व्यक्ति समेत उम्मेदवार हुन सक्नेछ। (२) आठ कक्षा उत्तीर्ण गरेको, (३) पुरुषको हकमा कम्तीमा पाँच फिट तीन इन्च र महिलाको हकमा कम्तीमा पाँच फिट उचाई भएको, (४) पुरुषको हकमा पचास किलोग्राम (एक सय दस पौण्ड) र महिलाको हकमा चालीस किलोग्राम (अठासी पौण्ड) तौल भएका

(५) खण्ड (क) को उपखण्ड (१), (५), (७), (८), (९), (१०), (११), (१२), (१३), (१४), (१५) र (१६) मा उल्लेख भएको योग्यता पूरा भएको।

(ग) फलोअर्सका लागि, - (१) दरखास्त दर्ता गर्ने अन्तिम मितिसम्म अठार वर्ष पूरा भई छब्बीस वर्ष ननाघेको, (२) साधारण लेखपढ गर्न जानेको, (३) पुरुषको हकमा छाती नफुलाउँदा तीस इन्च र फुलाउँदा बत्तीस इन्च भएको, (४) पुरुषको हकमा कम्तीमा पाँच फिट दुई इन्च र महिलाको हकमा चार फिट दश इन्च उचाई भएको, (५) खण्ड (क) को उपखण्ड (१), (६), (७), (८), (९), (१०), (११), (१२), (१३), (१४), (१५) र (१६) मा उल्लेख भएको योग्यता पूरा भएको, (६) विभिन्न ट्रेडको (सेवा समूह) लागि आवश्यक थप योग्यता मन्त्रालयको स्वीकृतिमा निर्धारण गरे बमोजिम हुने।

(२) उपनियम (१) को खण्ड (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाली सेनाको जुनसुकै सेवामा बहाल रहेका पदिक तथा हुद्दा पदको सैनिक व्यक्ति आन्तरिक प्रतियोगिताबाट अधिकृत क्याडेटमा छनोट हुन देहायको योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछः- (क) पदिक अधिकृत क्याडेटका लागि एस.ई.ई. वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास उत्तीर्ण गरेको, र बिल्लादार ग्रेड दुई तालीम गरेको, (ख) हुद्दा अधिकृत क्याडेटका लागि प्रवीणता प्रमाणपत्र तह वा दश जोड दुई वा सो सरह उत्तीर्ण र बिल्लादार ग्रेड दुई तालीम गरेको र, (ग) सात वर्ष सेवा अवधि पूरा गरेको।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। ◊ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। Σ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

(३) उपनियम (१) को खण्ड (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाली सेनाको जुनसुकै सेवामा बहाल रहेका पदिक तथा हवल्दार पदको सैनिक व्यक्ति आन्तरिक प्रतियोगिताबाट अधिकृत क्याडेटमा छनोटको लागि बढीमा तीन पटकमात्र प्रतिस्पर्धामा भाग लिन पाउनेछ।

८. पदपूर्ति समिति : (१) नेपाली सेनामा रिक्त रहेका विभिन्न पदहरूको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा छनोट गरी नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्न देहाय बमोजिमको पदपूर्ति समिति रहनेछः (क) लोक सेवा आयोगको अध्यक्ष वा आयोगले तोकेको सो आयोगका सदस्य - अध्यक्ष (ख) मन्त्रालयको सचिव वा निजले तोकेको राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणीको अधिकृत - सदस्य (ग) कार्यकारी - सदस्य (घ) प्रधान सेनापतिले तोकेको सम्बन्धित विषयको विशेषज्ञ एक जना - सदस्य (ङ) भर्ती छनोट निर्देशनालयको निर्देशक - सदस्य-सचिव

(२) पदपूर्ति समितिले निर्धारित प्रक्रियाका आधारमा उपयुक्त उम्मेदवारको छनोट गरी नियुक्तिको लागि नियुक्ति गर्ने अधिकारी समक्ष सिफारिस गर्नेछ। यसरी छनोट गर्ने क्रममा उपनियम (१) बमोजिमको समितिले अधिकृत क्याडेट भन्दा तल्लो दर्जामा निर्धारित प्रक्रियाका आधारमा उपयुक्त उम्मेदवारको छनोट गरी नियुक्तिको लागि नियुक्ति गर्ने अधिकारी समक्ष सिफारिस गर्न लोक सेवा आयोग र मन्त्रालयको प्रतिनिधि समेत रहने गरी बढीमा पाँच सदस्यीय छुट्टाछुट्टै समिति गठन गरी अधिकार सुम्पिन सक्नेछ।

९. पदपूर्ति समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : (१) ऐनको दफा १२ र यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकारका अतिरिक्त पदपूर्ति समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः- (क) पदपूर्तिका लागि विज्ञापन गर्ने र परीक्षा सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने,

(ख) पदपूर्तिका लागि प्रश्नपत्र निर्माण, प्रश्नपत्र परिमार्जन, उत्तर पुस्तिका परीक्षण, प्रयोगात्मक परीक्षाको व्यवस्था, गुणमापक परीक्षाको व्यवस्था, अन्तर्वार्ता लगायतका कार्यहरूका लागि सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गरी दक्ष विशेषज्ञको सेवा प्राप्त गर्ने, (ग) उम्मेदवारलाई सैनिक सेवाको रिक्त पदसंख्याको आधारमा योग्यता अनुसार तलिम वा नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्ने। *(घ) सैन्य र फलोअर्स पदको पदपूर्तिका लागि तोकिएका भर्ना छनोट केन्द्रहरूबाट माग पदसङ्ख्या भन्दा बढी उत्तीर्ण भएका सबै उम्मेदवारको योग्यताक्रम अनुसारको सूची तयार गर्ने। (२) पदपूर्ति समितिको सचिवालयको काम कार्यकारी विभाग भर्ना छनोट निर्देशनालयले गर्नेछ। १०. परीक्षाको किसिम : (१) नेपाली सेनामा रिक्त रहेको सहायक सेनानी पदपूर्तिका लागि उम्मेदवारको छनोट गर्न देहायको परीक्षा लिनु पर्नेछः- (क) वियारिङ परीक्षा (ख) प्रारम्भिक स्वास्थ्य प्रशिक्षण (ग) शारीरिक परीक्षा, (घ) बौद्धिक परीक्षा (आई.क्यू.), (ङ) लिखित परीक्षा (अंग्रेजी, नेपाली, गणित र सामान्य ज्ञान), (च) गुणमापक परीक्षा (प्राविधिक अफिसर, ग्रुप टेस्टिङ अफिसर, इन्टरभ्युइङ अफिसर र बोर्ड कन्फरेन्स), (छ) स्वास्थ्य प्रशिक्षण, (ज) बोर्ड अन्तर्वार्ता। (२) नेपाली सेनामा रिक्त रहेको सिपाही पदपूर्तिका लागि उम्मेदवारको छनोट गर्न देहायको परीक्षा लिनु पर्नेछः- (क) वियारिङ परीक्षा, *(क१) प्रारम्भिक स्वास्थ्य प्रशिक्षण,

• छैठौँ संशोधनद्वारा थप। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

*(क२) शारीरिक परीक्षा,

(ख) लिखित परीक्षा (सामान्य ज्ञान र नेपाली, अंग्रेजी, गणितको सामान्य जानकारी), (ग) स्वास्थ्य परीक्षण, (घ) अन्तरवार्ता।

(३) नेपाली सेनामा रिक्त रहेका फ्लोअर्स पदपूर्तिका लागि उम्मेदवारको छनोट गर्न देहायको परीक्षा लिनु पर्नेछः- $\Sigma$(क) बियरीङ परीक्षा, *(क१) प्रारम्भिक स्वास्थ्य परीक्षण, *(क२) शारीरिक परीक्षा, (ख) प्रयोगात्मक परीक्षा, (ग) स्वास्थ्य परीक्षण, (घ) अन्तरवार्ता।

$\diamond$(४) नेपाली सेनामा रिक्त पदमा पदपूर्तिका लागि लिइने लिखित परीक्षा लोक सेवा आयोगबाट र अन्य परीक्षा नेपाली सेनाबाट सञ्चालन गरिनेछ।

११. परीक्षाको पाठ्यक्रम : (१) नेपाली सेनामा खुल्ला प्रतियोगिता तथा आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा रिक्त पदमा पदपूर्ति गर्न आवश्यक पर्ने पाठ्यक्रम निर्माण तथा परिमार्जन गर्न देहाय बमोजिमको पाठ्यक्रम निर्माण तथा परिमार्जन समिति रहनेछः- (क) भर्ना छनोट निर्देशनालयको निर्देशक - अध्यक्ष (ख) लोक सेवा आयोगको राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणीको प्रतिनिधि - सदस्य (ग) मन्त्रालयको राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणीको प्रतिनिधि - सदस्य (घ) पदपूर्ति समितिले तोकेको सम्बन्धित विषयको विशेषज्ञ एक जना - सदस्य

• छैठौँ संशोधनद्वारा थप। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\diamond$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(ङ) छनौट निर्देशनालयको अधिकृत प्रतिनिधि - सदस्य-सचिव (२) उपनियम (१) बमोजिमको पाठ्यक्रम निर्माण तथा परिमार्जन समितिबाट निर्माण तथा परिमार्जन भएको पाठ्यक्रम पदपूर्ति समितिबाट स्वीकृत भएपछिमात्र लागू हुनेछ।

१२. कार्यतालिका : (१) पदपूर्ति समितिले पदपूर्ति गर्नका लागि वार्षिक कार्य तालिका प्रकाशित गर्नुपर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको वार्षिक कार्य तालिका सामान्यतया परिवर्तन गरिने छैन।

१३. विज्ञापन गर्नु पर्ने : (१) नेपाली सेनामा रिक्त रहेको पद खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गर्नका लागि पदपूर्ति समितिले आवश्यक विवरण खुलाई कम्तीमा एक्काइस दिनको दरखास्त दिने म्याद दिई नेपालको विभिन्न भागमा प्रचार प्रसार हुन सक्ने गरी राष्ट्रियस्तरको पत्र पत्रिका वा सञ्चारका अन्य माध्यमबाट विज्ञापन प्रकाशन वा प्रसारण गर्नुपर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको विज्ञापन गर्दा अनुसूची-३ बमोजिमको ढाँचामा विज्ञापन प्रकाशन गर्नुपर्नेछ। (३) नेपाली सेनामा रिक्त रहेको पद आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गर्नका लागि पदपूर्ति समितिले आवश्यक विवरण खुलाई कम्तीमा एक्काइस दिनको दरखास्त दिने म्याद दिई नेपाली सेनाको सम्पूर्ण निकायमा जानकारी हुन सक्ने गरी सूचना पठाउनु पर्ने वा राष्ट्रियस्तरको पत्र पत्रिका वा सञ्चारका अन्य माध्यमबाट विज्ञापन प्रकाशन वा प्रसारण गर्नुपर्नेछ। (४) उपनियम (३) बमोजिम जानकारी वा सूचना प्राप्त भएपछि सम्बन्धित निकायको प्रमुखले आफ्नो निकायमा उम्मेदवार भए नभएको यकिन गरी छनौट निर्देशनालयमा सोको जानकारी पठाउनु पर्नेछ।

१४. दरखास्त दिने : (१) नियम १३ बमोजिमको विज्ञापनमा भाग लिन चाहने उम्मेदवारले निर्धारित दरखास्त फाराम भरी पदपूर्ति समितिले तोकेको परीक्षा दस्तुर सहित सूचना वा विज्ञापनमा तोकिएको स्थान र मितिमा दरखास्त फाराम बुझाउनु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम परेका दरखास्त उपर छानबिन गर्दा रीतपूर्वकको देखिएमा त्यस्तो दरखास्त दर्ता गरी सम्बन्धित उम्मेदवारलाई प्रवेश पत्र दिनु पर्नेछ।

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

तर तोकिएको म्यादभित्र दाखिला नभएको वा विज्ञापनमा उल्लिखित अन्य विवरणहरु नखुलेको वा परीक्षा दस्तुर नबुझाएको वा शर्त राखिएको दरखास्त उपर कुनै कारबाही गरिने छैन । (३) दरखास्त फाराम भर्ना केन्द्रबाट प्राप्त गर्न सकिनेछ । (४) यस नियम बमोजिम दर्ता गर्न бажаउने दरखास्त फाराम दरखास्त बुझाउने म्याद समान भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र परीक्षा सञ्चालन गर्ने निकायमा बुझाउनु पर्नेछ । १५. परीक्षा केन्द्र : यस नियमावली बमोजिम लिइने परीक्षा पदपूर्ति समितिले तोकेको केन्द्रमा सञ्चालन हुनेछ । १६. विज्ञापन वा परीक्षा रद्द गर्न सक्ने : (१) नियम १३ बमोजिम प्रकाशित विज्ञापन सामान्यतया रद्द गरिने छैन । तर कुनै अप्रत्याशित कठिनाई आइपरेमा वा प्राविधिक कारण परेमा त्यस्तो कारण खोली पदपूर्ति समितिले त्यस्तो विज्ञापन रद्द गर्न वा स्थगित गर्न सक्नेछ । (२) प्रतियोगिताका लागि कुनै पनि परीक्षा सञ्चालन हुँदाका बखत परीक्षा केन्द्रमा कुनै प्रकारको गडबडी वा अनियमितता भएमा वा कुनै बाधा अवरोध खडा भई एक वा सबै केन्द्रमा आंशिक वा पूर्ण रुपले परीक्षा सञ्चालन हुन नसकेमा सो दिनको परीक्षा वा सोसँग सम्बन्धित विज्ञापनको सम्पूर्ण परीक्षा पदपूर्ति समितिले कारण जनाई आंशिक वा पूर्णरुपले रद्द गर्न सक्नेछ । (३) कुनै कारणले विज्ञापन वा परीक्षा रद्द भएमा वा उम्मेदवारको दरखास्त अस्वीकृत भएमा उम्मेदवारले बुझाएको परीक्षा दस्तुर फिर्ता हुनेछ । १७. प्रयोगात्मक परीक्षा र अन्तर्वार्ता : (१) प्रयोगात्मक परीक्षा लिंदा पदपूर्ति समितिले सम्बन्धित उम्मेदवारलाई त्यस्तो परीक्षाको निमित्त साधन उपलब्ध भएको अन्य कुनै युनिट, कार्यालय वा संस्थामा समेत पठाउन सक्नेछ । (२) यस नियमावली बमोजिम दिनु पर्ने अन्य सबै परीक्षा उत्तीर्ण भइसकेका उम्मेदवारलाई मात्र अन्तर्वार्तामा सामेल गराइनेछ । १८. दक्ष वा विशेषज्ञको सहयोग लिन सक्ने : पदपूर्ति समितिले यस नियमावली अन्तर्गत आफूले गर्नु पर्ने कामको लागि सम्बन्धित विषयको दक्ष वा विशेषज्ञ व्यक्तिको सहयोग लिन सक्नेछ ।

१९. योग्यताक्रमको सूची तयार गर्ने : यस नियमावली बमोजिम लिइएको परीक्षामा सम्मिलित उम्मेदवारले प्राप्त गरेको अङ्कका आधारमा योग्यताक्रम सूची तयार गर्नु पर्नेछ।

२०. सफल उम्मेदवारको सूची प्रकाशन : (१) प्रत्येक भर्ना छनोट केन्द्रले यस नियमावली बमोजिम सबै किसिमको परीक्षामा माग पद सङ्ख्या भन्दा बढी सङ्ख्यामा उत्तीर्ण भएका सबै उम्मेदवारको योग्यताक्रम अनुसारको सूची तयार गर्नु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको सूचीका आधारमा माग पद सङ्ख्या बमोजिम योग्यताक्रम अनुसार नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्नु पर्नेछ। (३) उपनियम (१) बमोजिमको सूचीमा नाम समावेश भएका तर उपनियम (२) बमोजिम तालिम वा नियुक्तिका लागि सिफारिस हुन नसकेका उम्मेदवारहरूको सूचीबाट देहाय बमोजिमको सङ्ख्यामा योग्यताक्रम अनुसार वैकल्पिक उम्मेदवारको सूची प्रकाशन गर्नु पर्नेछ:-

(४) उपनियम (२) बमोजिम बढी अङ्क प्राप्त गर्ने सूचीबाट एक सय जनाभन्दा बढी उम्मेदवार सिफारिस भएमा सिफारिस सङ्ख्याको पाँच प्रतिशत सङ्ख्यामा वैकल्पिक उम्मेदवारको नामावली प्रकाशन गर्नु पर्नेछ। (५) उपनियम (४) बमोजिम सङ्ख्या निर्धारण गर्दा शून्य दशमलव पाँच वा सोभन्दा बढी भएमा मात्र पूर्ण अङ्क एक मान्नु पर्नेछ।

२१. चालचलन बुझ्ने : नेपाली सेनामा नयाँ नियुक्तिको लागि छनोट भएको उम्मेदवारको नियम ७ को उपनियम (१) को खण्ड (क) को उपखण्ड (९), (१०), (११), (१२), (१३) र (१४)

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

मा उल्लेख भएको योग्यता सम्बन्धमा सम्बन्धित कार्यालय मार्फत प्रतिवेदन माग गरी बुझ्न सकिनेछ।

२२. योग्यताक्रम अनुसार सिफारिस गर्ने : (१) पदपूर्ति समितिले नियुक्तिको लागि उम्मेदवारको नाम सिफारिस गर्दा नियम २० को उपनियम (२) बमोजिमको सूचीबाट योग्यताक्रमअनुसार सिफारिस गर्नु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम सिफारिस भएको कुनै उम्मेदवार आधार तालिम सुरु भएको मितिले मनासिब कारण बाहेक सात दिनभित्र तालिममा सहभागी हुन नआएमा पद रिक्त भएको मानिनेछ। (३) उपनियम (२) बमोजिम रिक्त भएको पदमा नियम २० को उपनियम (३) र (४) बमोजिम सम्बन्धित भर्ना छनौट केन्द्रको वैकल्पिक उम्मेदवारको योग्यताक्रमको सूचीको आधारमा पदपूर्ति गर्नु पर्नेछ। (४) सिपाही वा फलोअर्स भर्ना गर्दा कुनै भर्ना छनौट केन्द्रमा निर्धारित पदसङ्ख्याभन्दा कम उम्मेदवार उत्तीर्ण भएमा पदपूर्ति समितिले नियम ९ को उपनियम (१) को खण्ड (घ) बमोजिम सबै भर्ना छनौट केन्द्रबाट उत्तीर्ण भएका उम्मेदवारको सूची माग गरी सोको आधारमा एकीकृत योग्यताक्रम तयार गरी रिक्त स्थानमा नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्नेछ।

२३. नियुक्ति गर्ने अधिकारी : नेपाली सेनाको देहायको पदमा देहायको अधिकारीले नियुक्ति गर्नेछः- (क) अधिकृत पदमा नेपाल सरकार, (ख) पददिक तर्फको पदमा कार्यकारी, (ग) बिल्लादार वा सोभन्दा मुनिको हकमा सैनिक संगठन निर्देशनालय।

२४. झण्डा र दज्यानी चिन्ह : (१) नेपाली सेना र प्रधान सेनापतिले अनुसूची-४ मा उल्लेख भए बमोजिमको झण्डा प्रयोग गर्नु पर्नेछ। (२) नेपाली सेनामा कार्यरत विभिन्न दर्जाका सैनिक व्यक्तिले अनुसूची-४क. मा उल्लेख भए बमोजिमको दज्यानी चिन्ह लगाउनु पर्नेछ।

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{v}$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

(३) पुतनापति, बाहिनीपति तथा अन्य कमाण्डाण्टहरूले झण्डा प्रयोग गर्ने सम्बन्धमा प्रिन्सिपल स्टाफ अफिसर्स (पि.एस.ओज.) ले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

२५. नियुक्ति बदर हुन सक्ने : कुनै सैनिक व्यक्तिमा यस नियमावली बमोजिमको योग्यता नभएको वा नभएको प्रमाणित भएमा निजको नियुक्ति बदर हुन सक्छ।

२६. परीक्षणकाल : नेपाली सेनामा नियुक्ति भएको मितिबाट पुरुष सैनिक व्यक्तिको हकमा एक वर्ष र महिला सैनिक व्यक्तिको हकमा छ महिनाको लागि परीक्षणकालमा राखिनेछ। तर सैनिक सेवामा एकपटक परीक्षणकाल व्यतित गरेको सैनिक व्यक्तिको हकमा पुनः परीक्षणकालमा राखिने छैन।

२७. आयुक्त पद सम्बन्धी व्यवस्था : (१) अधिकृत क्याडेटले नेपाल वा विदेश स्थित मिलिटरी एकेडेमीबाट अधिकृत आधार तालीम पूरा गरेपछि आयुक्त पद पाउनेछ। (२) ऐनको दफा १५ बमोजिम आयुक्त पद पाउने अधिकृत क्याडेटको सेवा अवधि अधिकृत क्याडेट तालीममा सरिक भएको मितिदेखि गणना हुनेछ। $\Sigma$(३) स्वदेशको मिलिटरी एकेडेमीबाट अधिकृत क्याडेट आधार तालीम पूरा गरेका एउटै बेन्सकका अधिकृत क्याडेटको ज्येष्ठता कायम गर्दा आधार तालीमको नतिजाको योग्यताक्रमअनुसार दज्याथी चिह्न पाएको मितिदेखि कायम गर्नु पर्नेछ। $^\diamond$(४) अधिकृत क्याडेटको ज्येष्ठताक्रम निर्धारण गर्दा सम्बन्धित वेन्सकबाट सबैभन्दा पहिले विदेशस्थित मिलिटरी एकेडेमीमा अधिकृत आधार तालीमको लागि छनौट भई गएकालाई पहिलो र त्यसपश्चात् छनौट भई गएकालाई क्रमशः त्यसपछिको ज्येष्ठता प्रदान गरिनेछ र सोभन्दा पछि स्वदेशको मिलिटरी एकेडेमीबाट अधिकृत आधार तालीम पूरा गरेका अधिकृत क्याडेटहरूलाई निजहरूले तालीममा प्राप्त गरेको नतिजाको आधारमा ज्येष्ठताक्रम प्रदान गरिनेछ। तर विदेशस्थित मिलिटरी एकेडेमीमा अधिकृत आधार तालीममा सहभागी भएको अधिकृत क्याडेट सो तालीमबाट रेलिगेट भई पछाडीको समूहसँग पासआउट भएमा निजलाई निज छनौट भएको वेन्सकभन्दा पछिल्लो क्याडेट वेन्सकको पहिलो (स्वदेशमा सञ्चालित तालीम) र रेलिगेट भई स्वदेश फिर्ता गरिएको अवस्थामा सो समयमा स्वदेशमा सञ्चालित

$\diamond$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $*$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

क्याडेट वैशिकमा सहभागी गराई उक्त तालीममा निजले प्राप्त गरेको प्राप्ताङ्कको आधारमा सोही वैशिकभित्र निजको जेष्ठता निर्धारण गरिनेछ। हुँदा अधिकृत क्याडेट, पदिक अधिकृत क्याडेट र अधिकृत क्याडेटहरुको सहायक सेनानीहरुको जेष्ठता अधिकृत सेवा अवधि गणना हुने मितिको आधारमा हुनेछ।

*(५) अधिकृत क्याडेटले तालीम अवधिभर अधिकृत क्याडेटको तलब भत्ता पाउने छन्।

२८. प्रतिवेदन पेश गर्ने : पदपुनर्थ समितिले कार्य समाप्त भएको तीन महिनाभित्र आफूले गरेको कामको प्रतिवेदन मन्त्रालय समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

परिच्छेद-३ सरुवा तथा बढुवा सम्बन्धी व्यवस्था

२९. सरुवा सम्बन्धी व्यवस्था : (१) देहायका सैनिक व्यक्तिलाई सरुवा गर्ने अधिकार देहायका अधिकारीलाई हुनेछः- (क) महासेनानीदेखि रथीसम्म प्रधानसेनापतिको सिफारिसमा नेपाल सरकार, (ख) सहायक सेनानीदेखि प्रमुख सेनानीसम्म प्रधान सेनापति, (ग) फलोअसर्थदेखि पदिक दर्जासम्म सम्बन्धित प्रमुखको सिफारिसमा सैनिक संगठन निर्देशनालय। (२) उपनियम (१) बमोजिम सरुवा गर्ने अधिकार प्राप्त अधिकारीले आवश्यकता अनुसार अन्य निकाय वा पदानुकारीलाई सो अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ। (३) सैनिक व्यक्ति कार्यरत रहेको सम्बन्धित निकाय वा कार्यालय प्रमुखले सरुवाको सिफारिस गर्न सक्नेछ र त्यस्तो सिफारिस गर्दा सरुवा गर्नु पर्ने स्पष्ट आधार खुलाउनु पर्नेछ। (४) सरुवाको निर्णयका लागि मन्त्रालयमा सिफारिस पठाउँदा सरुवा गर्नु पर्ने स्पष्ट आधार खुलाई अनुसूची-५ अनुसारको फाराम समेत भरी पठाउनु पर्नेछ।

३०. कायम मुकायम र निमित्त सम्बन्धी व्यवस्था : (१) नेपाली सेनाको विभिन्न कार्यालयको कार्यालय प्रमुखको पद रिक्त रही कार्यालयको दैनिक काम गर्न बाधा पर्न गएमा सो पदमा कायम मुकायम मुकरर गरी काम लगाउन सकिनेछ।

(२) यस नियम बमोजिम कायम मुकायम मुकरर गर्दा एक तह मुनिको जेष्ठ सैनिक व्यक्तिलाई कायम मुकायम मुकरर गरिन्छ। (३) कायम मुकायम मुकरर भएको कुनै पनि सैनिक व्यक्तिले माथिल्लो तहको सम्पूर्ण अधिकार प्रयोग गर्न पाउनेछ। तर माथिल्लो तहको दज्याथी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउने छैन। (४) कायम मुकायम तोकिएको अवस्थामा कुनै कारणले कार्यालय प्रमुख अनुपस्थित भएमा सोही कार्यालयका सबैभन्दा वरिष्ठ सैनिक व्यक्तिले एक महिनामा ननाघ्ने गरी सो पदको निमित्त भई काम गर्नेछ। (५) पन्ध्र दिनभन्दा बढी अवधि कायम मुकायम वा निमित्त भई काम गरेकोमा सो कायम मुकायम वा निमित्त भई काम गरेको पदको पूरै अवधिको तलब भत्ता पाउनेछ। $\text{}$ (६) कायम मुकायम मुकरर गर्ने अधिकार नियम २९ र ३४ बमोजिमको सरुवा वा बढुवा गर्ने अधिकारीलाई हुनेछ।

३१. बढुवाको लागि उम्मेदवार हुन चाहिने सेवा अवधि : (१) अधिकृतस्तरको पदमा बढुवाका लागि उम्मेदवार हुने सैनिक व्यक्तिको अधिकृत क्याडेट तालिममा संलग्न भएको मितिले देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पुगेको हुनु पर्नेछः- (क) उपसेनानी पदमा बढुवा हुन दुई वर्ष, (ख) सह सेनानी पदमा बढुवा हुन छ वर्ष, (ग) सेनानी पदमा बढुवा हुन दश वर्ष, (घ) प्रमुख सेनानी पदमा बढुवा हुन सोह्र वर्ष, (ङ) महासेनानी पदमा बढुवा हुन उन्नाइस वर्ष, (च) सहायक रथी पदमा बढुवा हुन एक्काइस वर्ष, (छ) उपरथी पदमा बढुवा हुन तेईस वर्ष, (ज) रथी पदमा बढुवा हुन चौबीस वर्ष। $\text{❖}$ (१क) उपनियम (१) को खण्ड (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि $\text{}$दुई वर्ष वा सोभन्दा बढी अवधिको अधिकृत क्याडेट बेसिक तालीम वा पदिक वा हिल्लादार

$\text{}$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{❖}$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $\text{}$ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित।

क्याडेट तालीम वा सो सरुको अधिकृत आधार तालीम पूरा गरी कमिसन हुने अधिकृत क्याडेटलाई सधै उपसेनानी दर्जामा कमिसन प्रदान गरिनेछ। यसरी कमिसन गर्दा एउटै मितिमा साथै विदेश तालीममा रहेका वा अन्य कारणबाट सहायक सेनानी पदमा भएका अधिकृतहरूको जेष्ठतालाई समेत सम्बोधन हुने गरी पदोन्नति गरिनेछ। (१ख) नियम ५ को उपनियम (१) को खण्ड (घ) बमोजिम सहायक सेनानी दर्जामा बढुवा हुनका लागि सैनिक सेवामा प्रवेश गरेको मितिले कम्तीमा बाइस वर्ष सेवा अवधि पूरा गरेका प्रमुख सुवेदार उम्मेदवार हुनेछन्। (२) पदिक तथा विल्लादार पदमा बढुवाका लागि उम्मेदवार हुने सैनिक व्यक्तिको सिपाही भएको मितिले देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पुगेको हुनु पर्नेछः- (क) प्यूँट पदमा बढुवा हुन दुई वर्ष, (ख) अमल्दार पदमा बढुवा हुन चार वर्ष, (ग) हुड्डा पदमा बढुवा हुन सात वर्ष, (घ) जमदार पदमा बढुवा हुन नौ वर्ष, (ङ) सुवेदार पदमा बढुवा हुन एघार वर्ष, (च) प्रमुख सुवेदार पदमा बढुवा हुन पन्ध्र वर्ष। (२क) उपनियम (२) मा लेखिएको सेवा अवधिको अतिरिक्त पदिक तथा विल्लादार पदमा बढुवाका लागि उम्मेदवार हुने सैनिक व्यक्तिको बढुवा हुने पदभन्दा तल्लो पदमा एक वर्षको स्थायी सेवा अवधि पुगेको हुनु पर्नेछ। (३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि न्यूनतम सेवा अवधि पूरा गरेका उम्मेदवार भएको अवस्थामा सहायक रथी, उपरथी र रथीको पदमा बढुवा हुन न्यूनतम सेवा अवधिको हद लाग्ने छैन। ३२. बढुवाको आधार : (१) नेपाली सेनाको जुनसुकै पदमा बढुवा हुनका लागि देहाय बमोजिमको आधार पूरा गरेको हुनु पर्नेछः- (क) अनुसूची-६ बमोजिमको तालीम पूरा गरेको, (क१) सैनिक अधिकृतको लागि अनुसूची-छक. बमोजिमको शैक्षिक योग्यता भएको,

॥ चौथौं संशोधनद्वारा थप।

(ख) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कनमा योग्य देखिएको, (ग) न्यूनतम सेवा अवधि पूरा भएको, (घ) स्वास्थ्य वर्गीकरण (मेडिकल क्याटागोरी) मा योग्य ठहरिएको। *(१क) उपनियम (१) को खण्ड (क१) को व्यवस्था उपसेनानी देखि महासेनानी दर्जासम्मको लागि हुने बढुवामा यो उपनियम प्रारम्भ भएको मितिले तीन वर्ष पछि मात्र लागू हुनेछ। ॥(१ख) उपनियम (१) को खण्ड (क) र (क१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नियम ५ को उपनियम (१) को खण्ड (घ) बमोजिम बढुवाद्वारा सहायक सेनानी भएका अधिकृतलाई उपसेनानी वा सोभन्दा माथिका दर्जामा बढुवा हुन कम्तीमा अधिकृत अभिमुखीकरण तालीम र एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्नेछ। *(२) उपनियम (१) को आधारमा बढुवा गर्दा जेष्ठता, योग्यता तथा कार्यक्षमतालाई प्राथमिकता दिनु पर्नेछ। (३) उपनियम (१) बमोजिमको योग्यता सम्बन्धी विवरण बढुवा समितिको बैठक बस्नु अगावै अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव विभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित कार्यालयले बढुवा समितिलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ। ३३. बढुवा समिति : (१) नेपाली सेनाको देहायका पदमा गरिने बढुवाका लागि सिफारिस गर्ने देहाय बमोजिमको बढुवा समिति रहनेछः- (क) रथी पदका लागि,- (१) प्रधान सेनापति - अध्यक्ष (२) वरिष्ठतम रथी - सदस्य तर रथी पद रिक्त भएको अवस्थामा प्रधान सेनापतिले मात्र यस्तो सिफारिस गर्न बाधा पर्ने छैन। (ख) उपरथी पदका लागि,- (१) रथी - अध्यक्ष

• दोस्रो संशोधनद्वारा थप। ॥ चौथो संशोधनद्वारा थप। • दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(२) विभागीय प्रमुखहरू - सदस्य (३) प्रधान सेनापतिबाट तोकिएको उपरी एक जना - सदस्य (४) कमाण्डमा रहेको उपरी एक जना - सदस्य (५) कार्यकारी - सदस्य-सचिव ∠(ग) प्रमुख सेनानीदेखि सहायक रथी पदका लागि,- (१) रथी - अध्यक्ष (२) निरीक्षणाधिकारी - सदस्य (३) कार्यकारी - सदस्य (४) विभागीय प्रमुख, युद्धकार्य विभाग - सदस्य (५) सैनिक तालिम महानिदेशक - सदस्य (६) प्रमुख, सैनिक इण्टेलिजेन्स कोर - सदस्य (७) विभागीय प्रमुख, व्यवस्था, नीति तथा योजना विभाग - सदस्य (८) कमाण्डमा रहेका उपरीहरूमध्ये प्रधान सेनापतिले तोकेको उपरी - सदस्य (९) सैनिक सचिव – सदस्य-सचिव *(घ) सहायक सेनानीदेखि सेनानीसम्मको पदका लागि,- (१) वरिष्ठतम उपरी - अध्यक्ष (२) निरीक्षणाधिकारी - सदस्य (३) कार्यकारी - सदस्य (४) प्रधान सेनापतिले तोकेको कमाण्डमा रहेको सहायक रथी - सदस्य (५) प्रधान सेनापतिले तोकेको स्टाफमा रहेको सहायक रथी - सदस्य (६) सैनिक सचिव - सदस्य-सचिव (ङ) पुयट, अमल्दार, हुड्डा, जमदार, सुवेदार र प्रमुख सुवेदार पदका लागि,- (१) पुत्नाको हकमा पुत्नापतिले तोकेको वरिष्ठ

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

अधिकृत र अन्य युनिटको हकमा सम्बन्धित युनिटको प्रमुखभन्दा ज्येष्ठ अधिकृत - अध्यक्ष (२) पुतानाको हकमा पुतानापतिले र अन्य युनिटको हकमा सम्बन्धित युनिटको प्रमुखले तोकेको अधिकृत वा पदिक दुईजना - सदस्य (३) भाएसम्म बढुवा हुने दर्जाभन्दा एक तह माथिल्लो दर्जाको एक जना - सदस्य (४) कार्य अधिकृत/कार्य पदिक - सदस्य-सचिव

(२) उपनियम (१) बमोजिमको बढुवा समितिको बैठक नियम ६ को उपनियम (२) मा उल्लिखित समय ननाघ्ने गरी आवश्यकता अनुसार बस्नेछ।

(२क) उपनियम (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको बढुवा समितिको अध्यक्षको अनुपस्थितिमा समितिका सदस्यमध्ये प्रधान सेनापतिले तोकेको वरिष्ठतम उपरीले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ।

(३) महासेनानी देखि रथी पदसम्म बढुवा हुने उम्मेदवारको निमित्त प्रधान सेनापतिले बढुवा समितिको सिफारिस समेत संलग्न गरी आफ्नो सिफारिस सहित मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ। यस्तो सिफारिस पठाउँदा अनुसूची-७ बमोजिमको फाराम समेत भरी पठाउनु पर्नेछ।

(४) बढुवा समितिका पदाधिकारीको नजिकको नातेदारको बढुवा सिफारिस गर्नु पर्ने भएमा निजको सट्टा समान तिको अर्को पदाधिकारीलाई बढुवा समितिमा राख्नु पर्नेछ। बढुवा समितिका पदाधिकारीहरूले अनुसूची-८ बमोजिमको कबुलियत गर्नु पर्नेछ।

स्पष्टीकरण यस उपनियमको प्रयोजनका लागि "नजिकको नातेदार" भन्नाले बाबु, आमा, सौतेलीआमा, पति, पत्नी, आफ्नै दाजु, भाउजू, भाइ, भाइबुहारी, छोरा, छोराबुहारी, बहिनी, बहिनीजवाँइ, छोरी, छोरीजवाँइ, नाति, नातिनी बुहारी, नातिनी, नातिनी जवाँइ, भान्जा, भान्जी, भान्जीबुहारी, भान्जी जवाँइ, भतिजा, भतिजी, भतिजाबुहारी, भतिजी जवाँइ, सासु, ससुरा, देवर, देउराली, जेठाजु, जेठानी, जेठान, साला, साली समेतलाई जनाउनेछ।

(५) बढुवाको लागि आवश्यक परे विवरण सम्बन्धित बढुवा समितिको सदस्य-सचिवले बढुवा समिति समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

(५क) यस नियम बमोजिम बढुवाको लागि सिफारिस गर्दा नियम ७७ को उपनियम (३), (४) र (५) बमोजिम अवकाशको प्रयोजनको लागि कायम हुने जन्म मिति समेत खुलाई सिफारिस गर्नु पर्नेछ।

(६) बढुवा समितिले बढुवाको सिफारिस गरेको सूचना अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव बिभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित युनिटको प्रमुखले आन्तरिक रुपमा प्रकाशित गर्नुपर्नेछ।

(७) यस नियम बमोजिम सैनिक अधिकृतको कुनै पद रिक्त हुनु भन्दा कम्तीमा पन्ध्र दिन अगावै बढुवा समितिले सो पद पूर्तिको लागि बढुवा सिफारिसको सूचना प्रकाशन गर्न सक्नेछ।

३४. बढुवा गर्ने अधिकारी : (१) प्रधान सेनापति बाहेक नेपाली सेनाका अन्य पदमा बढुवा गर्ने अधिकार बढुवा समितिको सिफारिसमा देहायको अधिकारीलाई हुनेछः- (क) महासेनानीदेखि रथीसम्मको पदमा नेपाल सरकार, (ख) सहायक सेनानीदेखि प्रमुख सेनानीसम्मको पदमा प्रधान सेनापति, (ग) प्रमुख सुवेदारको पदमा कार्यथरी, (घ) जमदार र सुवेदारको पदमा सम्बन्धित पुतनाप्रमुख वा बाहिनी प्रमुख वा निर्देशक, (ङ) पुयदेखि हुद्दासम्मको पदमा सम्बन्धित युनिटप्रमुख वा कार्यालय प्रमुख।

(२) उपनियम (१) बमोजिम बढुवा गर्ने अधिकार प्राप्त अधिकारीले आवश्यकता अनुसार अन्य निकाय वा पदानुक्रमिकलाई सो अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ।

३५. प्रशासनिक काम गर्ने : बढुवा समितिमा पेश गर्नु पर्ने कागजात तयार पार्ने लगायतका प्रशासनिक काम अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव बिभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित कार्यालयले गर्नेछ।

३६. बढुवाको लागि सम्भाव्य उम्मेदवार हुन नपाउने : (१) यस नियमवालीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि तपाणि देहायको अवधिभर र अवस्थामा सैनिक व्यक्ति बढुवाको लागि सम्भाव्य उम्मेदवार हुन सक्ने छैन :-

(क) निलम्बन भएकोमा निलम्बन भएको अवधिभर, (ख) बढुवा रोक्का भएकोमा रोक्का भएको अवधिभर, (ग) तल्लो पदमा घटुवा भएकोमा सो भएको मितिले एक वर्षसम्म, (घ) नसिहत पाएकोमा नसिहत पाएको मितिले एक वर्षसम्म, (ङ) कुनै कसूरको सम्बन्धमा कोर्ट अफ इन्क्वाइरी वा ऐनको दफा ६२ बमोजिमको समितिबाट छानबिनको क्रममा रहेको वा मुद्दा दायर भएकोमा अदालतबाट सफाइ नपाएसम्म, (च) £..... (छ) निजी प्रयासमा अध्ययन वा तालिम संका लागि विदेश बसेकोमा शर्तनामामा उल्लेख भएको अवधिभर, (ज) मानव अधिकार र मानवीय कानूनको उल्लंघन हुने कार्य गरेको भनी अदालतबाट ठहर भएमा, (झ) स्वास्थ्य वर्गीकरण एमडीआईसीएसओएस-जी मा दुई भन्दा बढी भएमा, *(ञ) आर्थिक अनियमितता र बहुविवाह जस्ता कसूरमा सजाय पाएमा, *(ट) अदालतबाट अन्य कसूरमा सजाय पाएको हकमा सो सजाय भुक्तान नभएसम्म, *(ठ) सैनिक अदालतबाट कुनै कसूरमा एक पटक भन्दा बढी सजाय पाएमा, *(ड) नेपाली सेनाको कुनै फर्मेसन, युनिट वा एकाईको कमाण्ड गर्दा कमाण्ड असफल भई हटाइएको भएमा, *(ढ) बी.एम.आई. परीक्षण र वी.एफ.टी. परीक्षामा अनुत्तीर्ण भएमा।

(२) उपनियम (१) को खण्ड (झ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक तालिम वा आफ्नो कर्तव्यपालन गर्दा गर्दै कुनै शारीरिक चोटपटक लागेका सैनिक व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदा चोटपटक लागेको अङ्ग बाहेक निज शारीरिक तथा मानसिक रूपमा स्वस्थ रही सेना सम्बन्धी आवश्यक तालिम पूरा गर्न सक्षम देखिएमा निजलाई मेडिकल

£ छैठौँ संशोधनद्वारा झिक्किएको।

• दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

बोइले स्वास्थ्य वर्गीकरण एमडीआईसीएस-जी एक प्रदान गर्न सक्नेछ र यसरी स्वास्थ्य वर्गीकरण एमडीआईसीएस-जी एक प्रदान गरेको सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा नियुक्ति गर्न बाधा छैन ।

३७. स्वास्थ्य वर्गीकरण आवश्यक नपर्ने : (१) नियम ३६ को उपनियम (१) को खण्ड (झ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कर्तव्य पालनाको सिलसिलामा घाइते भई उपचार पश्चात कार्यालयनित्रको सैनिक सेवा गर्न सक्ने भई त्यसरी सेवा गरिरहेका सैनिक व्यक्तिको बढुवा गर्नाका लागि स्वास्थ्य वर्गीकरण आवश्यक पर्दैन । (२) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक तालिम वा आफ्नो कर्तव्यपालना गर्दागर्दै कुनै शारीरिक चोटपटक लागेका सैनिक व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदा चोटपटक लागेको अङ्ग बाहेक निज शारीरिक रूपमा स्वस्थ रही सेवा सम्बन्धी आवश्यक तालिम पूरा गर्न सक्षम देखिएमा र मेडिकल बोर्डले निजको स्वास्थ्य वर्गीकरण एमडीआईसीएस-जी एक वा जी दुई भएको प्रमाणित गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा नियुक्ति गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन । (३) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आफ्नो कर्तव्यपालना गर्दागर्दै शारीरिक रूपमा अशक्त भई तालिम गर्न नसक्ने सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा समितिले प्रशासनिक काम गर्न सक्ने भएमा बढुवाका लागि सिफारिस गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन ।

३८. बढुवाको प्रतिशत छुट्याउने : (१) नियम ७ को अधिनमा रही सैनिक सेवाको सहायक सेनानी, उपसेनानी र सहसेनानी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसूची-६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता पूरा गरेको र सहायक सेनानीको हकमा स्थायी दर्जामा रहेको कार्यसम्पादित वापत अन्तिम तीन वर्षको औसत पैंसठ्ठी प्रतिशत अङ्क र उपसेनानी तथा सहसेनानीको हकमा स्थायी दर्जामा रहेको कार्यसम्पादिको औसत अङ्क न्यूनतम पचास प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका योग्य उम्मेदवारहरूमध्येबाट जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिन्छ । (२) नियम ७ को अधिनमा रही सेनानी दर्जामा बढुवा गर्दा उपसेनानी वा सहसेनानी दर्जामा रही गण, अनाश्रित गुल्म वा व्याट्रीमा न्यूनतम तीन वर्ष कार्यरत रहेको र उपनियम

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ** चौथौं संशोधनद्वारा संशोधित ।

(१) बमोजिमको योग्यता पूरा गरेका योग्य उम्मेदवारहरूमध्येबाट ज्येष्ठताक्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिन्छ। (३) उपनियम (२) को प्रयोजनका लागि नेपाली सैनिक वार कलेज, नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान, जङ्गल वारफेयर तथा प्रतिरोधी विद्यालय, सैनिक उच्च शिखर विद्यालय वा अन्य यस्तै सैनिक विद्यालयहरूमा शिक्षकको रूपमा कार्यरत रहेको अवधिलाई समेत गणना गरिन्छ। (४) सैनिक सेवाको सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा गर्न प्रयोजनको लागि कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह र अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहमा विभाजन गरी रिक्त पदको असी प्रतिशत कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह र बीस प्रतिशत गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहबाट ज्येष्ठताका आधारमा बढुवा समितिको सिफारिस बमोजिम बढुवा गरिन्छ। (५) उपनियम (४) बमोजिम छुट्याइएको प्रतिशत अनुसारको रिक्त पदमा सम्बन्धित समूहको लागि तोकिएको संख्यामा योग्यता पुगेका उम्मेदवार नभएमा सो पदसंख्या एक समूहबाट अर्को समूहमा सारिन्छ। यसरी कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम गरेका र अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स गरेका एउटै वर्षिका सेनानीहरू एउटै पदोन्नति बोर्डमा समावेश हुन सक्ने छन् तर कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम गरेका सेनानीलाई अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहका कनिष्ठ सेनानीले उछिन्नु पर्ने अवस्था आएमा युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ समूहले प्राप्त गर्ने कोटा स्वतः कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहतर्फ थप हुनेछ। (६) सैनिक सेवाको महासेनानी दर्जामा बढुवा गर्न प्रयोजनको लागि प्रमुख सेनानीहरूलाई कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह र अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहमा विभाजन गरी रिक्त पदको असी प्रतिशत कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह र बीस प्रतिशत अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्सको लागि छुट्याइन्छ। कमाण्ड तथा स्टाफ समूहलाई पुनः योग्यताक्रम र ज्येष्ठताक्रमको उपसमूहमा विभाजन गरिन्छ। यसरी छुट्याइएको प्रतिशत अनुसारको रिक्त पदमा सम्बन्धित समूह तथा उपसमूहको लागि तोकिएको संख्यामा योग्यता पुगेका उम्मेदवार नभएमा सो पदसंख्या योग्यताक्रम उपसमूह र अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहबाट

कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहको जेष्ठताक्रम उपसमूहमा सारिन्छ। यसैगरी कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह र युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहका एकै पदोन्नती वर्षका प्रमुख सेनानीहरू एउटै बढुवा समितिमा समावेश हुन सक्ने तर कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम गरेका प्रमुख सेनानीहरूलाई उछिन्ने अवस्था आएमा अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्सको लागि प्राप्त कोटा स्वतः कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहतर्फ थप हुनेछ।

(७) योग्यताक्रम उपसमूहमा समूहिकृत हुन आवश्यक पर्ने अङ्क प्राप्त गरे तापनि पदसंख्या अनुसार सो समूहमा पर्न नसकेका प्रमुख सेनानीहरूलाई जेष्ठताक्रमको लागि तोकिएको पदसंख्या रहित भएमा मात्र सो समूहको लागि पदोन्नति प्रक्रियामा समावेश गरिनेछ। योग्यताक्रम उपसमूहको लागि छुट्याइएको संख्यामा पदोन्नतिको लागि पहिलो पटक सरिक हुने प्रमुख सेनानीहरूलाई मात्र समावेश गरिनेछ र एक पटक सो प्रक्रियामा समावेश भइसकेका प्रमुख सेनानीहरूलाई पुनः अर्को पटक सोही समूहमा समावेश गरिने छैन तर योग्यताक्रम उपसमूहमा सरिक भएका प्रमुख सेनानीहरू दोस्रो र तेस्रो पटक जेष्ठताक्रम उपसमूहमा उम्मेदवार हुन पाउने छन्। योग्यताक्रम उपसमूहको लागि आवश्यक पर्ने अङ्क प्राप्त गर्ने अधिकृतको संख्या नपुगी कोटा रहित हुन आएमा सो कोटा स्वतः जेष्ठताक्रम समूहमा जानेछ।

(८) दुबै समूहका प्रमुख सेनानीहरू तीन पटकसम्म मात्र बढुवाको लागि उम्मेदवार हुन पाउने छन्।

(९) योग्यताक्रम उपसमूहमा रहने प्रमुख सेनानीहरूबाट मन्सासेनानी दर्जामा बढुवा हुनेको हकमा बढुवाको मर्यादाक्रम सो समूहमा रहने प्रमुख सेनानीहरूले प्राप्त गरेको अङ्कको आधारमा हुनेछ। यस समूहमा रहेका दुई वा दुईभन्दा बढी अधिकृतहरूले प्राप्त गरेको अङ्क बराबर भएमा सो समूहभित्र निजहरूको سابق जेष्ठतालाई आधार मानी मर्यादाक्रम निर्धारण गरिनेछ। जेष्ठताक्रम उपसमूह तथा अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहका प्रमुख सेनानीहरू प्राप्ताङ्कको आधारमा जेष्ठता कायम गरिनेछ। प्राप्ताङ्क बराबर भई जेष्ठता कायम हुन नसकेमा سابق जेष्ठतालाई आधार मानी मर्यादाक्रम निर्धारण गरिनेछ। सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा हुनेको हकमा बढुवाको मर्यादाक्रम निजहरूको आ-आफ्नो वेशिको जेष्ठताक्रमको आधारमा र एउटै वेशिकभित्र प्राप्ताङ्कको आधारमा मर्यादाक्रम निर्धारण गरिनेछ।

(१०) उपनियम (४) को प्रयोजनका लागि सेनानीहरूलाई देहाय बमोजिमको शीर्षकमा अङ्क प्रदान गरिन्छ। यसरी प्रदान गरिने अङ्कको विभाजन अनुसूची-९ र मूल्याङ्कन फाराम अनुसूची-१० बमोजिम हुन्छ। (क) क्याडेट जेष्ठता वापत - १० (ख) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन वापत - ४३ (ग) तालिम (ग्रेडिङ्को आधारमा) वापत - ३८ (घ) भौगोलिक/चुनौतीपूर्ण क्षेत्र वापत - ४ (ङ) बढुवा समितिको मूल्याङ्कन वापत - ५ जम्मा - १०० (११) उपनियम (६) को प्रयोजनका लागि प्रमुख सेनानीहरूलाई देहाय बमोजिमको शीर्षकमा अङ्क प्रदान गरिन्छ। यसरी प्रदान गरिने अङ्कको विभाजन अनुसूची-९ र मूल्याङ्कन फाराम अनुसूची-१०क. बमोजिम हुन्छ।

            (क)   कायमी सेवा (हालको पदमा                  बहाल रहेको जेष्ठता वापत)                  - १७            (ख)   कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन वापत                - ४४            (ग)   तालिम (ग्रेडिङ्को आधारमा) वापत            - ३०            (घ)   भौगोलिक/चुनौतीपूर्ण क्षेत्र वापत              - ४            (ङ)   बढुवा समितिको मूल्याङ्कन वापत              - ५                                जम्मा                         - १००      (१२) उपनियम (६) बमोजिमको समूह तथा उपसमूह विभाजन देहाय बमोजिम हुन्छः-            (क)   कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहः कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम                  समूहमा देहाय बमोजिमका उपसमूहहरु रहने छन्:                  (अ)    कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहको योग्यतात्म उपसमूहः                         उपनियम     (११)      बमोजिम   मूल्याङ्कनमा   पहिलो   पटक                         सहभागी भई सत्तरी प्रतिशत वा सोभन्दा बढी अङ्क प्राप्त                         गर्ने प्रमुख सेनानीहरु,

(आ) कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहको जेष्ठताक्रम उपसमूहः उपनियम (११) बमोजिमको मूल्याङ्कनमा दोस्रो वा तेस्रो पटक सहभागी भई प्राप्ताङ्कको आधारमा रिक्त कोटानिम्नत्र परेका प्रमुख सेनानीहरू,

(ख) अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपत्ति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहः स्टाफ कलेज नगरेका तर गणपत्ति वा युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स गरी उपनियम (११) बमोजिमको मूल्याङ्कनको आधारमा रिक्त कोटानिम्नत्र परेका प्रमुख सेनानीहरू,

(१३) सेनानीहरूको हकमा बढुवाको लागि योग्यता पुगेका क्याडेट वेशिकहरूमध्ये जेष्ठताको आधारमा र एउटै क्याडेट वेशिकनिम्नत्र प्राप्ताङ्कको आधारमा मर्यादाक्रम निर्धारण गरिन्छ। रिक्त कोटामा एउटै क्याडेट वेशिकका सेनानीहरूको संख्या अपुग भएमा सोभन्दा कनिष्ठ वेशिकका योग्यता पुगेका सेनानीहरूलाई समावेश गराइन्छ। यसरी दुई वा सोभन्दा बढी क्याडेट वेशिक समावेश हुने अवस्था आएमा समावेश हुने कनिष्ठ क्याडेट वेशिकको पूरै संख्यालाई समावेश गरी हरेक क्याडेट वेशिकको छुट्टाछुट्टै मूल्याङ्कन गरिन्छ। कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहको प्रमुख सेनानीहरूको हकमा बढुवाको लागि योग्यता पुगी कम्तीमा तीन वर्ष स्थायी सेवा अवधि पूरा भएका प्रमुख सेनानीहरूमध्ये साधारणतया तीन पदोन्नती वर्षका प्रमुख सेनानीहरूमध्ये पहिलो पटक सहभागी हुनेलाई योग्यताक्रम उपसमूहमा मात्र तथा दोस्रो र तेस्रो पटक सहभागी प्रमुख सेनानीहरूलाई जेष्ठताक्रम उपसमूहमा मात्र समावेश गराइन्छ। तर कुनै पनि कसूरमा सैनिक अदालतबाट सजाय पाएका अधिकारीहरू योग्यताक्रम उपसमूहको लागि योग्य हुने छैनन्। गणपत्ति र युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहको लागि छुट्ट्याइएको कोटामा प्रमुख सेनानीको हकमा रिक्त पदसंख्याको न्यूनतम तीन गुणाको संख्यामा तीन वा तीनभन्दा बढी पदोन्नति वर्षका प्रमुख सेनानीहरूलाई समावेश गरी मूल्याङ्कन गरिन्छ। यसरी तीन गुणाको संख्या समावेश गर्दासम्म समावेश हुने कनिष्ठ क्याडेट वेशिक र पदोन्नति वर्षको पूरै संख्यालाई सहभागी गराइन्छ।

(१४) महासेनानीबाट सहायक रथी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसूची -६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता पुरा गरेका र प्रमुख सेनानी र महासेनानी दर्जाको कार्य सम्पादनको औसत अङ्क न्यूनतम सात्तरी प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका स्टाफ कलेज गरेका तथा महासेनानीहरूबाट त्रियानब्बे प्रतिशत र स्टाफ कलेज नगरेका तर हाइयर

कमाण्ड तथा म्यानेजमेन्ट गरेका महासेनीहरूबाट सात प्रतिशत स्थायी सेवाको जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिन्छ। पदोन्नति कार्यको लागि कार्यदक्षता, योग्यता, आचरण तथा संस्थागत हितको निम्ति पुर्याएको विशेष योगदानलाई समेत आधार मानिनेछ।

(१५) सहायक रथीबाट उपरथी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसूची-६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता पूरा गरेका र महासेनी र सहायक रथी दर्जाको कार्य सम्पादनको औसत अङ्क न्यूनतम सत्तरी प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका तथा कम्तीमा एक वर्ष बाहिरी कमाण्डमा कार्यरत रही स्टाफ कलेज गरेका सहायक रथीहरूबाट पन्चानब्बे प्रतिशत र स्टाफ कलेज गरेका तर अनुसूची-६ बमोजिमको तालिम नगरेका सहायक रथीहरूबाट पाँच प्रतिशत जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिन्छ।

(१६) उपरथीबाट रथीमा बढुवा गर्दा नेशनल डिफेन्स कलेज (एन.डी.सी.) वा नेशनल डिफेन्स युनिभर्सिटी (एन.डी.यु.) वा रोयल कलेज अफ डिफेन्स स्टडिज (आर.एन.डी.एस.) वा वार कलेज वा सो सरिको तालीम पूरा गरेका र उच्चतरको कार्यसम्पादन मूल्याङ्किन भएका उपरथीहरू मध्येबाट जेष्ठता क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिन्छ।

(१७) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो उपनियम प्रारम्भ हुँदाका बखत गणपत्ति तालीम प्राप्त गरिसकेका सेनानी त्यततो पदबन्दा माथिल्लो पदमा बढुवा हुनुका लागि योग्य हुनेछ।

३९. कार्य सम्पादन मूल्याङ्किन सम्बन्धी व्यवस्था : (१) नेपाली सेनाले निर्धारण गरेको ढाँचामा प्रत्येक वर्षको कार्य सम्पादन मूल्याङ्किन दुरुस्त बनाई राख्नु पर्नेछ।

(२) कार्य सम्पादन मूल्याङ्किन र बढुवाको लागि लिइने अन्तिम सिफारिस प्रतिवेदनलाई अति गोप्य प्रतिवेदनको रूपमा लिई व्यक्ति व्यक्तिको छुट्टा छुट्टै फाईल खडा गरी अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव र सोभन्दा मुनिको हकमा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखको जिम्मामा राखिन्छ।

(३) कार्य सम्पादन मूल्याङ्किन सम्बन्धमा देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछः-

(क) प्रमुख सेनानी वा सो भन्दा माथिका सैनिक अधिकृतले दुई प्रति र सो भन्दा मुनिका अन्य सैनिक व्यक्तिले एक प्रति कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन भरी प्रत्येक वर्षको "माघ महिनाको एक गतेदेखि सोही महिनाको पन्ध्र गतेसम्म अनिवार्य रूपमा आफू कार्यरत रहेको कार्यालय प्रमुख समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

(ख) कार्यालय प्रमुखले सैनिक व्यक्तिको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन भरेपछि सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई देखाई निजको राय समेत खुलाई दस्तखत गराउनु पर्नेछ र अधिकृततर्फको हकमा तालुक अड्डा माथत सैनिक सचिव विभागमा प्रत्येक वर्ष "फागुन एक गतेदेखि सोही महिनाको पन्ध्र गतेसम्ममा प्राप्त भइसकेको गरी पठाउनु पर्नेछ। प्राप्त नहुने व्यक्तिको हकमा कार्यालय प्रमुख/प्रमुखले सम्बन्धितसँग पेश नगराएको स्पष्ट कारण माग गरी सम्बन्धितमा जानकारी गराउनु पर्नेछ।

(४) प्रमुख सेनानी वा सो भन्दा माथिका सैनिक अधिकृतको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनको एक प्रति सिलबन्दी गरी मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ। बढुवा उजुरीको सम्बन्धमा नियम ४४ बमोजिमको समितिले माग गरेमा मन्त्रालयले सिलबन्दी रहेको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन विवरण समितिलाई उपलब्ध गराउनेछ। समितिले बढुवा उजुरीको सम्बन्धमा छानबिन गर्दा बाहेक अन्य अवस्थामा सिलबन्दी रहेको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन खोलिने छैन ।

४०. स्थानीय बढुवा : (१) नेपाल बाहिरको कुनै मिशनमा कुनै निश्चित कामका लागि खास दर्जाको सैनिक व्यक्ति पठाउन अनुरोध प्राप्त भएको तर त्यस्तो दर्जाको सैनिक व्यक्ति पठाउन कुनै कारणले नसकिएमा नेपाल सरकारले चाहेमा नेपाल बाहिरको कुनै मिशनमा खटाई जाने महासेनानी वा सो भन्दा माथिको सैनिक अधिकृतलाई कुनै निश्चित कामको लागि स्थानीय बढुवा दिन सकिन्छ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम स्थानीय बढुवा दिइएकोमा तोकिएको काम सकिएपछि साविककै दर्जामा कायम भएको मानिनेछ।

" दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(३) स्थानीय बढुवा पाउने व्यक्तिले निज खटी गएको स्थान विशेषमा मात्र दज्यर्थी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउनेछ। त्यस्तो बढुवा हुनेलाई नेपाल सरकारबाट कुनै थप सुविधा दिइने छैन।

४१. कार्यवाहक बढुवा : (१) अनुसूची-६ बमोजिमको तालिम पूरा नगरेका तर बढुवाका लागि सम्भाव्य उम्मेदवार भई सकेको सहसनानी देखि रथी दर्जासम्मका सैनिक व्यक्तिलाई एकतप मानथको पद खाली रहेको अवस्थामा देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पूरा गरेको भए बढुवा समितिले कार्यवाहक बढुवाका लागि सिफारिस गर्न सक्नेछः- (क) सहसनानीका लागि पाँच वर्ष (ख) सेनानीका लागि नौ वर्ष (ग) प्रमुख सेनानीका लागि तेह्र वर्ष (घ) महासेनानीका लागि सत्र वर्ष (ङ) सहायक रथीका लागि बीस वर्ष (च) उपरथीका लागि बाइस वर्ष (छ) रथीका लागि तेइस वर्ष

(२) उपनियम (१) बमोजिम सिफारिस भई कार्यवाहक बढुवा भएका सैनिक व्यक्तिले कार्यवाहक पाएको दर्जाको दज्यर्थी चिन्ह लगाउन पाउनेछ। तर कार्यवाहक अवधिभर अनुसूची-६ बमोजिमको तालिम पूरा नगरुन्जेल निजलाई बढुवा गरिने छैन।

(३) कार्यवाहक बढुवा हुने सैनिक व्यक्तिले कार्यवाहक अवधिभरको तलब वृद्धि (ग्रेड) पाउने छैन।

४२. मानार्थ बढुवा : (१) नेपाली सेनामा प्रशंसनीय काम गरेका तर बढुवाको अवसर नपाई अवकाश लिने उप सेनानीदेखि उपरथी दर्जासम्मका सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा समितिको सिफारिस सहित मानार्थ बढुवाका लागि प्रधान सेनापतिले नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्न सक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम सिफारिस प्राप्त भएपछि नेपाल सरकारले मानार्थ बढुवा गर्न सक्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

तर यस उपनियम बमोजिम बढुवा हुने मानार्थ बढुवा सैनिक व्यक्तिले दज्यार्थी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउने बाहेक अन्य सुविधा पाउने छैन।

(३) प्रमुख सुवेदार र सुवेदार वा सो सरिाको नेपाली सेनाको पदमा पच्चीस वर्ष वा सो भन्दा बढी सेवा गरेका र एक वर्ष भन्दा कम सेवा गर्ने अवधि बाँकी भएका कदरयोग्य व्यक्तिलाई बढुवा समितिको सिफारिसमा प्रधान सेनापतिले मानार्थ उपसेनापति दर्जा प्रदान गर्न सक्नेछ।

तर पदावधिको कारणले गर्दा पच्चीस वर्ष अगावै अवकाश हुनेको हकमा बढीमा एक आर्थिक वर्षमा पाँच जनासम्मलाई मानार्थ उपसेनापतिमा बढुवा गर्न बाधा पर्ने छैन।

(४) उपनियम (३) बमोजिम बढुवा हुने सै निक व्यक्तिले दज्यार्थी चिन्ह प्रयोग गर्ने र सो पदले पाउने सबै सुविधा पाउनेछ।

४३. बढुवा सम्बन्धी विशेष व्यवस्था : (१) कार्यरत रहेको पदमा तीन वर्ष सेवा अवधि पुरा गरेका र डोनसियरमा कैफियत नदेखिएका सहायक सेनानीदेखि सहायक रथी दर्जासम्मका सै निकहरू उमेरको हद वा पदावधिको कारणबाट अवकाश हुने भएमा अवकाश हुनु भन्दा एक महिना अगाडि निजको विशेष योगदानको आधारमा नेपाल सरकारले आवश्यक ठानेमा त्यस्ता सै निकलाई एक तह माथिको पदमा बढुवा गर्न सक्नेछ।

तर यसरी बढुवा भएको पदमा निज एक महिना भन्दा बढी कार्यरत हुने छैन।

(२) उपनियम (१) बमोजिम बढुवा भएको सै निकको पदस्थापना गर्न आवश्यक परे विशेष तह र पद रवतः सिर्जना भएको मानिनेछ र त्यस्तो सै निक सेवाबाट अवकाश भएपछि सो तह र पद रवतः खारेज हुनेछ।

(३) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि युद्ध, आन्तरिक द्वन्द्व तथा शान्ति स्थापना कार्यमा बहादुरी प्रदर्शन गर्ने, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेलकुदमा पदक जित्ने, हिमाल आरोहण जस्ता साहसिक कार्य गर्ने, आफ्नो ज्यान जोखिममा पारी सर्वसाधारण जनता/सहकर्मीको ज्यान तथा राष्ट्रिय सम्पत्तिको रक्षा गर्ने आदि जस्ता राष्ट्र, तथा नेपाली सेनाको मान, प्रतिष्ठा र गौरव बढाई प्रशंसनीय कार्य गर्ने प्रमुख सुवेदार र सुवेदारलाई साधारण सेवा तर्फ बाट सहायक सेनानी पदमा र सो बाहेकका सेवा, समूह

तथा उपसमुहको सुवेदारलाई उपसेनानी पदमा र सो भन्दा मुनिका पदका सैनिकलाई एक दर्जा र तह माथि रिक्त पदमा बढुवा समितिको सिफारिसमा बढुवा गर्न सकिनेछ। तर यस नियम बमोजिम $\Sigma$ प्रमुख सुवेदार, सहायक सेनानी र उपसेनानी दर्जामा पदोन्नति गर्दा न्यूनतम बाह्र वर्षको सेवा अवधि पूरा भएको हुनु पर्नेछ। $\diamond$ यस उपनियम बमोजिमको विशेष बढुवा एक व्यक्तिको लागि सेवा अवधिमा एक पटक मात्र गरिनेछ। (४) उपनियम (१) र (३) अनुसार हुने बढुवाको लागि सिफारिस गर्ने तत् तत् पदका लागि गठन हुने बढुवा समितिको सिफारिसमा गरिनेछ। अधिकृत पदमा गरिने यस्तो बढुवाको निर्णय गर्ने अधिकार नेपाल सरकारलाई हुनेछ।

४४. निवेदन दिन सक्ने : (१) बढुवा समितिको बढुवा सिफारिस निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने सैनिक व्यक्तिले बढुवाको निर्णय भएको मितिले $\ast$ सात दिनभित्र आफू बढुवामा समावेश हुनु पर्ने स्पष्ट र वस्तुगत आधार सहितको निवेदन सचिवालयमा पेश गर्न सक्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि सचिवालयले आफ्नो राय सहित उक्त निवेदन सात दिन भित्र देहायको समिति समक्ष पेश गर्नुपर्नेछः- (क) $\approx$ सहायक सेनानी देखि उपरी दर्जासम्म बढुवा हुनु पर्ने निवेदकको हकमा,- (अ) वरिष्ठतम रथी - अध्यक्ष (आ) प्रधानसेनापतिले तोकेको बढुवा समितिमा रहेकाको उपरी - सदस्य (इ) प्राड विभाग प्रमुख - सदस्य (ख) पदिक दर्जामा बढुवा हुनु पर्ने निवेदकको हकमा,- (अ) कार्यरथी - अध्यक्ष (आ) $\ast$ सैनिक संगठन निर्देशनालयको प्रतिनिधि - सदस्य (इ) प्राड विभागको अधिकृत प्रतिनिधि - सदस्य (ग) पुट, अमल्दार, हुद्दा दर्जामा बढुवा हुनु पर्ने निवेदकको हकमा,-

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\diamond$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $\ast$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\approx$ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित।

(अ) सम्बन्धित युनिट रहेको क्षेत्रको पुतापनत वा निजले तोकेको वरिष्ठ अधिकृत - अध्यक्ष (आ) सम्बन्धित पुतापनतले तोकेको अधिकृत - सदस्य (इ) सम्बन्धित पुतानामा कार्यरत प्राड अधिकृत - सदस्य (३) उपनियम (१) बमोजिम पेश गरेको निवेदन उपर आवश्यक छानबिन गर्दा निज सो बढुवा सिफारिस हुनु नपर्ने देखिएमा उपनियम (२) बमोजिमको समितिले सम्बन्धित बढुवा समितिमा लेखि पठाउनु पर्नेछ। यसरी लेखिआएमा बढुवा समितिले निवेदकको ज्येष्ठता कायम हुने गरी पुनः सिफारिस गर्नु पर्नेछ। (४) यस नियम बमोजिम परेको निवेदन उपर समितिले सात दिनभित्र टुङ्गो लगाई सक्नु पर्नेछ। (५) बढुवा समितिको निर्णय उपर तोकिएको म्याद भित्र निवेदन पर्न आएमा सो निवेदनको टुङ्गो लागेपछि मात्र बढुवा समितिको सिफारिस अनुसार बढुवा नियुक्ति प्रक्रिया अगाडि बढाउनु पर्नेछ। (६) सैनिक अधिकृतको पदमा बढुवाको सम्बन्धमा सैनिक सचिव विभाग, पदिकको पदमा बढुवाको सम्बन्धमा कार्यकारी विभाग र अन्य सैनिकको बढुवाको सम्बन्धमा सम्बन्धित पुतानाले उजुरी सुन्ने समितिको सचिवालयको कार्य गर्नेछ।

परिच्छेद-४ तालिम तथा प्रशिक्षण सम्बन्धी व्यवस्था

४५. तालिम तथा प्रशिक्षणको व्यवस्था : (१) सैनिक व्यक्तिलाई समयानुसार कार्यकुशल, दक्ष तथा व्यावसायिक बनाउने आवश्यकता अनुसार अनुसूची-६ मा उल्लिखित तालिममा समावेश गराइनेछ। (२) एकै पटक नियुक्ति भएका वा बढुवा भएका सैनिक व्यक्तिलाई आन्तरिक तालिम तथा प्रशिक्षणका लागि मनोनयन गर्दा साधारणतया समान अवसर प्राप्त हुने गरी गर्नु पर्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(३) सैनिक व्यक्तिको तालिम तथा प्रशिक्षणको पाठ्यक्रम, अवधि तथा तालिम तथा प्रशिक्षण दिने स्थान, प्रशिक्षक तथा अतिथि प्रशिक्षक सम्बन्धी व्यवस्था जङ्गी अड्डाले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ। (४) तालिम तथा प्रशिक्षणमा सम्मिलित गराईएको सैनिक व्यक्तिले तालिम तथा प्रशिक्षण अवधिमा लापरवाही देखाई आफ्नो व्यावसायिक ज्ञानप्रति उदासीनता तथा गैर जिम्मेवारीपन देखाएमा सोको व्यहोरा अभिलेखमा जनाइनेछ। (५) उपनियम (४) बमोजिम अभिलेखमा जनाइएका सैनिक व्यक्तिलाई पुनः एकपटक तालिम तथा प्रशिक्षणको मौका दिइनेछ र त्यसपछि पनि उदासीनता वा गैर जिम्मेवारीपन देखाउने सैनिक व्यक्तिलाई विभागीय कारबाही गरिनेछ। (६) तालिम तथा प्रशिक्षण अवधिभित्र प्रशिक्षार्थीको आचरण र चरित्र सम्बन्धी अभिलेख सम्बन्धित तालिम तथा प्रशिक्षण केन्द्रले तालिम तथा प्रशिक्षण समाप्त भएपछि तयार गरी त्यसको एकप्रति सम्बन्धित कार्यालयमा समेत पठाउनु पर्नेछ। (७) तालिम तथा प्रशिक्षणमा सफल हुने प्रशिक्षार्थीलाई तालिम तथा प्रशिक्षण केन्द्रका प्रमुख र मुख्य प्रशिक्षकको हस्ताक्षर सहितको प्रमाणपत्र तालिम तथा प्रशिक्षण केन्द्रले दिनेछ। (८) पदविकट कमिसन हुनेको उमेर चौंतीस वर्ष नाघेमा कमाण्डो तालिम गर्नु पर्ने छैन। (९) युवा अधिकृत तालिमका प्लाटुन कमाण्डर्स व्याटल तालिम र कमाण्डो गरी दुवै खण्ड पूरा नगरेसम्म गुल्मपति तालिम गर्न पाइने छैन। (१०) स्वदेशमा सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ तालीममा सेनानी र सह सेनानी दर्जाका शिषार्थी छनोट गर्दा प्रवीणता तह उत्तीर्ण गरी सेवामा प्रवेश गर्ने अधिकृतहरुको हकमा अधिकृत क्याडेट तालीममा संलग्न भएको मितिले दस वर्ष र स्नातक तह उत्तीर्ण गरी सेवा प्रवेश गर्नेहरु तथा आन्तरिक प्रतिस्पर्धाबाट सेवा प्रवेश गर्ने अधिकृतहरुको हकमा अधिकृत क्याडेटमा संलग्न भएको मितिले छौ वर्ष सेवा अवधि पूरा गरेको, गुल्मपति तथा स्टाफ तालीम गरेको, कार्यसम्पादन मूल्याङ्किमा पछिल्लो तीनवटा नेकबदीको औसत अंक न्यूनतम साठी प्रतिशत प्राप्त गरेको, मनोनयन हुने अधिकृतहरुको उमेर छनोट परिक्षा

• दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

सञ्चालन हुने वर्षको वैशाख एक गते पैंतीस वर्ष ननाघेको अधिकारीहरूलाई सम्बन्धित पुतनापति वा विभागीय प्रमुखको सिफारिसको आधारमा छनोट गरिनेछ। तर कुनै सैनिक कसूरमा संलग्न भई अनुसन्धानको क्रममा रहेको वा सैनिक अदालतमा मुद्दा विचाराणाधीन रहेको वा सैनिक अदालतबाट सजाय पाएकोमा सजाय भुक्तान भइसकेको अधिकारीलाई सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ तालीममा सहभागी गराइने छैन। *(११) सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ तालीमको प्रवेश परीक्षामा पुरुष तथा महिला अधिकारीहरूलाई खुला प्रतिस्पर्धा गराई प्रशिक्षार्थी छनोट गरिनेछ र ¤अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्सको लागि सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम गरेका पुरुष तथा महिला अधिकारीहरूलाई खुला प्रतिस्पर्धा गराई प्रशिक्षार्थी छनोट गरिनेछ। ~(१२) हायर कमाण्ड तथा म्यानेजमेन्ट तालीममा महासेनानी र प्रमुख सेनानी दर्जाका प्रशिक्षार्थी छनोट गर्दा स्वदेश वा विदेशमा कमाण्ड तथा स्टाफ कलेज तालीममा उत्तीर्ण भएको वा गणपति तालीम वा अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स वा अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स तालीम उत्तीर्ण गरेको र पछिल्लो तीन वर्षको नेकबन्दीको न्यूनतम औसत अङ्क सत्तरी प्रतिशत प्राप्त गरेको र मूल्याङ्कनको आधार (कार्यसम्पादन वापत पचास, तालीम वापत पैँतालीस र छनोट बोर्डको मूल्याङ्कन वापत पाँचको आधारमा तय भएको योग्यतात्मक अनुसार) मा छनोट गरिनेछ।

४६. वैदेशिक तालिम र सेमिनार : (१) सैनिक व्यक्तिलाई वैदेशिक तालिम र सेमिनारमा देहायका आधारमा छनोट गरिनेछः- (क) स्वदेशमा गरेको तालिमको नतिजाको मर्यादाक्रम अनुसार, (ख) तालिम र सेमिनार आयोजना गर्ने राष्ट्र/संस्थाले तोकेको योग्यता र दर्जा अनुसार, (ग) सम्बन्धित पदको जेष्ठता अनुसार, (घ) विशेषज्ञ तालिमका लागि प्राप्त सिटमा सम्बन्धित ट्रेडको आवश्यकता र जेष्ठता अनुसार,

❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। ¤ पाँचौँ संशोधनद्वारा संशोधित। ~ चौथौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

(ङ) कुनै अधिकृत कमाण्ड वा कार्य व्यस्ततामा रहे निज भन्दा मुनिको जेष्ठता अनुसार, (च) विदेश तालिम/सेमिनारमा सहभागी हुने कम अवसर पाए अनुसार, (२) नेशनल डिफेन्स कोर्स वा सो सरहको तालिमको लागि प्रशिक्षार्थी मनोनयन गर्दा तालीममा प्रशिक्षार्थी मनोनयन सम्बन्धी कार्यविधि बमोजिम गरिन्छ। (२क) विदेश सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ तालीममा सेनानी र सहसेनानी दर्जाका प्रशिक्षार्थी छनोट गर्दा पछिल्लो सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ कलेज तालीममा न्यूनतम बी ग्रेडिङ्ग प्राप्त गरेका र विदेश तालीमको लागि सिफारिस भएका सेनानी र सहसेनानीहरूमध्येबाट तालीमको नतिजाको मर्यादाक्रम अनुसार प्राप्त कोटा अनुरूप जेष्ठताको आधारमा सोही वर्ष मात्र छनोट गरिन्छ। (३) उपनियम (१), (२) र (२क) का अतिरिक्त तालिम तथा सेमिनारमा छनोट सम्बन्धी अन्य व्यवस्था मन्त्रालयद्वारा स्वीकृत कार्यविधिद्वारा निर्धारण गरिन्छ।

४७. आधार तालिम वा मेडिकल बोर्डबाट अयोग्य (अनफिट) भएमा सेवाबाट हटाउन सकिने : (१) कुनै पनि सैनिक व्यक्ति तालिमको सिलसिलामा दुई पटकसम्म रेलिगेट भई कमिसन अधिकृत तथा सिपाही बन्न योग्यता लिएको वा नभएको तथा नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डबाट अयोग्य (अनफिट) हुने प्रकृतिको रोगी तथा अपाङ्ग भएको कुरा प्रमाणित भएमा निजको नियुक्ति बदर हुन सक्छ। (२) सैन्य वा अधिकृत क्याडेट आधार तालिममा उत्तीर्ण हुन नसकेमा दुई पटकसम्म कनिष्ठ समूहमा समावेश गरिन्छ। (३) उपनियम (२) बमोजिम कनिष्ठ समूहमा समावेश भई सो समूहमा समेत उत्तीर्ण हुन नसकेमा सैन्यको हकमा सम्बन्धित तालिम प्रमुखको सिफारिसमा सैनिक तालिम महानिदेशकले र अधिकृत क्याडेटको हकमा सैनिक तालिम महानिदेशकको सिफारिसमा प्रधान सेनापतिले तालिमबाट हटाउन सक्छन्।

$\text{*} \quad$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{❖} \quad$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $\text{Σ} \quad$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{¥} \quad$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

(४) उपनियम (३) बमोजिम तालिमबाट हटाउँदा निजलाई सफाई पेश गर्ने मौका दिनु पर्नेछ।

(५) सैनिक व्यक्ति नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डबाट अयोग्य (अनफिट) ठहरिएमा वा उपनियम (३) बमोजिम तालिमबाट हटाइएमा अधिकृतको हकमा नियुक्ति दिने अधिकारीले र पदिक तथा अन्य दर्जाको हकमा प्रधान सेनापतिले सेवाबाट हटाउन सक्नेछ।

४८. शान्ति सेना कन्टिन्जेन्टमा खटाउने : (१) $\bullet$.........................

(२) मन्त्रालयले शान्ति सेवामा भाग लिन चाहिने योग्यता र शान्ति सेवा सम्बन्धी अन्य आवश्यक कुराहरू व्यवस्थित बनाउन कार्यविधि बनाई लागू गर्नेछ। यस्तो कार्यविधिमा गणपति, सहायक गणपति, अन्य सेवानी लगायतका अधिकृत, पदिक तथा अन्य दर्जा समेतलाई समेतै अन्य मापदण्ड र आधारको व्यवस्था गर्नेछ।

(३) $\bullet$...................

(४) योग्यता पुगेका एकपटक पनि शान्ति सेवामा जाने अवसर नपाएका व्यक्ति रहँसभिम दोहोर्याएर कसैलाई शान्ति सेवामा पठाइने छैन।

(५) एकपटक गई सकेको सैनिकलाई विदेश फिर्ता भएको दुई वर्ष पुगे पछि मात्र दोहोर्याएर पठाउन सकिने छ। यसरी दोहोर्याएर पठाउँदा सबैभन्दा पहिला शान्ति सेवामा गएको आधारमा जेष्ठता कायम गरी पठाउनु पर्ने छ।

तर शान्ति सेवामा जाने यस्तो जनशक्ति नभएका विशेष ट्रेकाको हकमा, विशेष ट्रेका र सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स गरेका अधिकृतहरू नै खटाउनु पर्ने अवस्थामा सोही बमोजिम अधिकृतहरू पठाउन बाधा पर्ने छैन।

(६) कर्तव्यपालिका सिलसिलामा घाइते भई विशेष योगदान पुर्याएका सैनिकलाई स्वास्थ्य परीक्षण गरी संयुक्त राष्ट्र संघको सेवामा सक्षम हुने देखिएमा विशेष प्राथमिकता दिइनेछ।

(७) यस नियम र कार्यविधिमा उल्लेख भएको मापदण्ड र आधारमा नपरेका कुनै पनि सैनिक व्यक्तिलाई शान्ति सेवामा पठाइने छैन।

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{v}$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खारेज गरिएको।

(८) मानव अधिकार उल्लंघनमा दोषी भएको र अन्य कुनै कावावाहीमा परी शान्ति सेनामा भाग लिन नपाउने भनी कमाण्डरले उल्लेख गरेको सैनिक व्यक्ति शान्ति सेनामा सहभागी हुन योग्य हुने छैन। तर तोकिएको योग्यता र मापदण्डमा परी स्वतः चयन हुने बाहेकका सैनिक व्यक्तिलाई कमाण्डर समेतले शान्ति सेनामा पठाउने सिफारिस गर्न पाईने छैन। शान्ति सेनामा जान मापदण्ड भित्र परी आफ्नो पालो आएको हुनुपर्नेछ।

४९. स्टाफ अफिसर्स/सैनिक पर्यवेक्षक अधिकृत खटाउने सम्बन्धी : (१) स्टाफ अफिसर्स/सैनिक पर्यवेक्षक अधिकृत खटाउदा देहायका आधारमा मनोनयन गरिनेछः- (क) स्टाफ कलेज तालिम प्राप्त र स्टाफ कलेज तालिम नगरेका अधिकृतहरूको कायम छुट्टै छुट्टै जेष्ठता अनुसार, (ख) अन्य ग्रेडका अधिकृतको सम्बन्धित ग्रेडमा निजहरूको जेष्ठता अनुसार, (ग) संयुक्त राष्ट्र संघको मापदण्डमा उल्लेख भएको कार्यविवरण तथा योग्यता अनुसारका योग्य अधिकृतहरूको जेष्ठताक्रम अनुसार, (घ) मानव अधिकार उल्लंघनको आरोपमा सजाय नपाएको, (ङ) कुनै अदालतबाट सजाय पाएकोमा सजाय पाएको अवधि भुक्तान भएको, (च) अन्तर्राष्ट्रियस्तरको वातावरण सुहाउँदो कार्य गर्न सक्ने क्षमता भएको, (छ) अंग्रेजी भाषा राम्रोसँग बोल्न र लेख्न सक्ने। तर अवकाश पाउने उमेर पुग्न लागेका सैनिक व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिन सकिनेछ। (२) संयुक्त राष्ट्र संघ मुख्यालयबाट योग्यता र मापदण्ड तोकिएकोमा सो समेतलाई हेरी छनोट गरिनेछ। (३) स्टाफ अफिसर्स तथा सैनिक पर्यवेक्षकमा अधिकृत छनोट गर्न कार्यविधिमा व्यवस्था भए बमोजिम नेपाली सेनामा एक समिति रहनेछ। समितिले उपनियम (१) मा उल्लेख भएका मापदण्डका अतिरिक्त व्यक्तिको कार्यदक्षता, कार्यकुशलता, इमान्दारी, नैतिकता, वफादारी, संस्था तथा राष्ट्रप्रति योगदान समेतलाई मध्यनजर राखी छनोट गर्नेछ।

(४) स्टाफ कलेज तालिम प्राप्त, स्टाफ कलेज तालिम लिएका र अन्य ट्रेडका अधिकृतको प्रतिशत निर्धारण कार्यविधिमा व्यवस्था भए बमोजिम हुनेछ। (५) उपनियम (३) बमोजिम छनौट भएका उम्मेदवारको नाम नेपाली सेनाले मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ। मन्त्रालयले तोकेको मापदण्ड पूरा भए नभएको हेरी मनोनयन गर्नु पर्नेछ।

५०. सैनिक सल्लाहकार/प्लोटिङ एप्वाईन्टमेन्ट सम्बन्धी : (१) सैनिक सल्लाहकार र प्लोटिङ एप्वाईन्टमेन्टका लागि अधिकृत छनौट गर्दा देहायका आधारमा गरिन्छः- (क) स्टाफ कलेज उत्तीर्ण भएको, (ख) अंग्रेजी भाषा पढ्न, लेख्न र बोल्न सक्ने, (ग) कायमि सेवा एक वर्ष पूरा भई चार वर्ष ननाघेको, (घ) स्नातक तह उत्तीर्ण, (ङ) मानव अधिकार उल्लंघनको अभियोगमा सजाय नपाएको, (च) कुटनीतिक ढंगले अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा कार्य सम्पादन गर्न सक्ने, (छ) मान्यताका योग्यता पुगेका मध्येको जेष्ठ उम्मेदवार। (२) योग्यता पुगेका सम्बन्धित उम्मेदवार मध्येबाट छनौट गर्ने कार्यविधिमा व्यवस्था भए बमोजिम नेपाली सेनामा एक समिति रहनेछ। (२क) उपनियम (२) बमोजिम छनौट भएका उम्मेदवारमध्ये नेपाली सेनाले सैनिक सल्लाहकारको हकमा नियुतिका लागि र प्लोटिङ एप्वाईन्टमेन्टका हकमा आवेदन गर्नुअघि पूर्वस्वीकृतिको लागि मन्त्रालयसमक्ष पठाउनेछ। (२ख) उपनियम (२क) बमोजिम प्लोटिङ एप्वाईन्टमेन्टका लागि उपयुक्त उम्मेदवारलाई मन्त्रालयले पूर्वस्वीकृति प्रदान गर्नेछ। (३) मन्त्रालयले आवश्यक मापदण्ड पूरा भए नभएको हेरी सैनिक सल्लाहकारको हकमा नियुक्ति र प्लोटिङ एप्वाईन्टमेन्टका हकमा मनोनयन गर्नु पर्नेछ।

५१. अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने : शान्ति सेवामा कन्टिन्जेण्ट, स्टाफ अफिसर्स, सैनिक पर्यवेक्षक, सैनिक सल्लाहकारका रुपमा सैनिक खटाउँदा तथा वैदेशिक तालिमको लागि चयन गर्दा अवलम्बन गर्नु पर्ने आधार र मापदण्डका विषयमा सुझाव दिन र छनौट प्रक्रियाको

अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्न मन्त्रालयमा एक समिति रहनेछ। यस समितिको सिफारिस समेतका आधारमा मन्त्रालयले नेपाली सेनालाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ।

परिच्छेद-५ कार्यालय समय र बिदा सम्बन्धी व्यवस्था

५२. सैनिक व्यक्ति सदैव कर्तव्यमा रहेको मानिने : (१) सैनिक व्यक्ति चौबीसै घण्टा कर्तव्यमा रहेको मानिनेछ र निजलाई जुनसुकै समयमा पनि काममा लगाउन सकिनेछ। (२) सैनिक व्यक्तिले बिदालाई अधिकारको रुपमा दाबी गर्न पाउने छैन। (३) कुनै सैनिक व्यक्ति बिदा बस्नु परेमा बिदा दिने अधिकारीबाट स्वीकृत गराई बिदा बस्नु पर्नेछ। (४) कामको अनुकूल हेरी बिदा दिने अधिकारीले बिदा दिन वा नदिन पनि सक्नेछ र आवश्यक परेमा बिदामा बसेको सैनिक व्यक्तिलाई निजको स्वीकृत बिदा रद्द गरी काममा बोलाई काम लगाउन सकिनेछ।

५३. बिदाका किसिम : सैनिक व्यक्तिले देहाय बमोजिमका बिदा पाउनेछः- (क) भैपरी आउने र पर्व बिदा (ख) घर बिदा (ग) बिरामी बिदा (घ) विशेष बिरामी बिदा (ङ) प्रसूति र प्रसूति स्याहार बिदा (च) करिया बिदा (छ) अध्ययन बिदा (ज) सट्टा बिदा।

५४. भैपरी आउने र पर्व बिदा : (१) सैनिक व्यक्तिले प्रत्येक वर्ष भैपरी आउने बिदा छ दिन र पर्व बिदा छ दिन गरी जम्मा बाह्र दिन बिदा लिन पाउनेछ। (२) एक वर्षको भैपरी आउने र पर्व बिदा सञ्चित गरी अर्को वर्षमा लिन पाइने छैन। (३) भैपरी आउने र पर्व बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ। (४) भैपरी आउने र पर्व बिदा सार्वजनिक बिदा बाहेक अरु कुनै बिदासँग मिलाई लिन पाइने छैन।

(५) भैपरी आउने र पर्व बिदा आधा दिन पनि दिन लिन सकिनेछ। स्पष्टीकरण यस उपनियमको प्रयोजनका लागि “आधा दिन” भन्नाले दैनिक कार्यालय समयको आधा समय सम्झनु पर्छ।

५५. घर बिदा : (१) सैनिक व्यक्तिले काम गरेको अवधिको बाह्र दिनको एक दिनका दरले घर बिदा पाउनेछ। स्पष्टीकरण यस नियमको प्रयोजनका निमित्त “काम गरेको अवधि” भन्नाले सो अवधिभित्र लिएको भैपरी आउने र पर्व बिदा, बिरामी बिदा, प्रसूति र प्रसूति स्याहार बिदा, किरिया बिदा र सार्वजनिक बिदा समेतलाई जनाउँछ। (२) सैनिक व्यक्तिले आफूले पकाएको घर बिदा एक सय असी दिनसम्म सञ्चित गरी राख्न पाउनेछ। (३) घर बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ। (४) सञ्चित भएको घर बिदा एकै वर्षभित्र पनि पटक पटक लिन पाउनेछ। (५) सैनिक व्यक्ति भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी बर्खास्त गरिएकोमा बाहेक अरु जुनसुकै व्यहोराले आफ्नो सेवाबाट अलग भएमा निजको सञ्चित रहेको घर बिदा बापत निजको पदानुमोचित रहेको पदबाट खाइपाई आएको तलबको दरले हुन आउने रकम निजले एकमुष्ठ लिन पाउनेछ। (६) सञ्चित रहेको घर बिदाको रकम लिन पाउँदै कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा त्यतितो सञ्चित घर बिदाको रकम निजको हकदारको परिवारले एकमुष्ठ लिन पाउनेछ। (७) घर बिदा र अध्ययन बिदामा बसेका सैनिक व्यक्तिले सो अवधिको घर बिदा पाउने छैन। (८) सञ्चित भएको घर बिदा भुक्तान गरिसकेको सैनिक व्यक्तिलाई कुनै दैवी घटना परी निजको आफ्नो परिवारको कुनै सदस्यको जिउ जान वा आफ्नै चल अचल सम्पत्तिमा कुनै ठूलो क्षति पुगेमा वा अरु पर्याप्त कारण परेमा अर्को वर्षको पाउने घर बिदाबाट कट्टी हुने गरी बढीमा तीस दिनसम्मको पेश्की घर बिदा दिन सकिनेछ। (९) सैनिक व्यक्तिले वर्षको एक पटक कम्तीमा सात दिन घर बिदा लिई घर जाँदा र घर बिदा भुक्तान गरी घरबाट आफ्नो कार्यालयमा आउँदा पैदलको बाटोलाई आठ

कोशको निम्ति एक दिनको दरले हुने दिन तथा मोटर, रेल, हवाई जहाजको बाटोलाई जनत दिन लाग्ने हो त्यति दिन बाटोको म्याद पाउनेछ।

५६. बिरामी बिदा : (१) सैनिक व्यक्तिले प्रत्येक वर्ष बाह्र दिन पूरा तलब सहितको बिरामी बिदा पाउनेछ। (२) सैनिक व्यक्तिले आफूले पकाएको बिरामी बिदा सञ्चित गरी राख्न पाउनेछ। (३) सैनिक व्यक्ति भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिए गरी सेवाबाट बर्खास्त गरिएको बाहेक अन्य जुनसुकै व्यहोराले आफ्नो सेवाबाट अलग भएमा निजको सञ्चित रहेको बिरामी बिदा बापत निजको पदानुक्रम रहेको पदबाट खाइपाई आएको तलबका दरले हुने आउने रकम निजले एकमुष्ट लिन पाउनेछ। (४) सञ्चित रहेको बिरामी बिदाको रकम लिन नपाउँदै कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा त्यस्तो सञ्चित बिदाको रकम निजको निजको परिवारले एकमुष्ट लिन पाउनेछ।

५७. विशेष बिरामी बिदा : (१) सञ्चित भएको घर बिदा र बिरामी बिदा भुक्तान गरिसकेका सैनिक व्यक्ति कुनै ठूलो रोग लागी लामो अवधिसम्म बिरामी परी बिदा नपुग भएमा नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डको सिफारिसमा निजले बढीमा एक वर्षसम्म विशेष बिरामी बिदा पाउन सक्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम लगातार विशेष बिरामी बिदा लिने सैनिक व्यक्तिले पहिलो तीन महिनाको पूरा तलब र त्यसपछि छ महिनाको आधा तलब पाउनेछ। त्यसपछिको तलब पाउने छैन। (३) उपनियम (१) बमोजिम लगातार एक वर्षसम्म विशेष बिरामी बिदामा बस्दा पनि आफ्नो कर्तव्य पालन गर्न नसक्ने भनी नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले ठहर गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई सेवाबाट मुक्त गरिनेछ। (४) कर्तव्य पालन गर्दा बिरामी वा घाइते भई सैनिक अस्पताल वा नेपाल सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त अन्य अस्पतालमा उपचार गराइरहेका सैनिक व्यक्तिले बिरामी वा घाइते निको भएसम्म पूरा तलब सहितको अस्पताल बिरामी बिदा पाउनेछ। त्यस्तो बिदा बसेको सैनिक व्यक्ति निको भएपछि पनि नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले कर्तव्य गर्न नसक्ने ठहर गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई सेवाबाट मुक्त गरिनेछ। (५) कुनै सैनिक व्यक्ति बिरामी परेको भन्ने सम्बन्धमा प्रतिवेदन परेमा बिरामी परेको हो वा होइन भनी जाँच्नको लागि चिकित्सक खटाउन सकिनेछ।

(६) उपनियम (५) बमोजिम खटिएको चिकित्सकले बिरामी जाँच गरी सो को प्रतिवेदन नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डमा पेश गर्नु पर्नेछ। (७) बिरामी भएको कुनै सैनिक व्यक्तिलाई बिरामी निको भई काम गर्न सक्षम छ भनी उपनियम (५) बमोजिम खटिएको चिकित्सकको सिफारिस भएमा नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले अनुमति नदिएसम्म सरकारी काममा लगाउनु हुँदैन। तर प्रशासनिक काम गर्न सक्ने भएमा त्यस्तो काममा लगाउन बाधा पर्ने छैन।

५८. प्रसुति र प्रसुति स्याहार बिदा : (१) महिला सैनिक व्यक्ति गर्भवती भएमा निजले सुत्केरीको अधिपिछि गरी $\text{^}$अन्ठाब्बे दिन प्रसुति बिदा पाउनेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम प्रसुति बिदा लिएका महिला सैनिक व्यक्तिले चाहेमा कुनैपनि बिदाबाट कट्टा नहुने गरी थप छ महिनासम्म बेतलबी प्रसुति बिदा लिन सक्नेछिन्। यस्तो बिदा लिँदा उपनियम (१) बमोजिमको बिदासँग लगातार रुपमा लिनु पर्नेछ। (३) उपनियम (२) बमोजिम बेतलबी बिदामा बसेको अवधि नोकरी अवधिमा जोडिँदेछ। (४) कुनै पुरुष सैनिक व्यक्तिको पत्नी सुत्केरी हुने भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिले सुत्केरीको अधि पछि गरी पन्ध्र दिन प्रसुति स्याहार बिदा लिन पाउनेछ। (५) प्रसुति र प्रसुति स्याहार बिदामा बरदा सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ। (६) प्रसुति बिदा तथा प्रसुति स्याहार बिदा पाएका सैनिक व्यक्तिलाई बच्चाको स्याहारको निमित्त बढीमा दुई बच्चाको लागि जम्मा एकमुष्ठ पाँच हजार रुपैयाँ शिशु स्याहार भत्ता दिइनेछ। (७) प्रसुति स्याहार बिदा लिएको सैनिक व्यक्तिले बिदा लिएको मितिले तीन महिना भित्रमा बच्चाको जन्मदर्ता प्रमाणपत्र आफू कार्यरत कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ। (९) उपनियम (८) बमोजिमको अवधि भित्र त्यस्तो प्रमाणपत्र पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिको त्यस्तो बिदाको अवधि निजले पाउने अन्य बिदाबाट कट्टा गरिनेछ।

५९. करिया बिदा : (१) कुनै सैनिक व्यक्तिले कुल धर्म अनुसार आफैं करिया बस्नु परेमा वा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको बाबुआमा, बाजेबज्यै, छोराछोरी वा सासु ससुराको मृत्यु भएमा वा पुरुष सैनिक व्यक्तिको हकमा निजको पत्नीको मृत्यु भएमा पन्ध्र दिन करिया बिदा

$\text{^}$ तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

पाउनेछ। महिला सैनिक व्यक्तिको पतिले करिया बस्नु परेमा निजलाई पनि त्यति नै दिन करिया बिदा दिइनेछ। (२) करिया बिदामा बस्दा सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ। (३) उपनियम (१) बमोजिम बिदा लिने सैनिक व्यक्तिले बिदा पछि कार्यालयमा हाजिर भएको पञ्च दिनभित्र मृत व्यक्तिको मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र र मृत व्यक्तिसँगको नाता प्रमाणित पत्र पेश गर्नु पर्नेछ। (४) उपनियम (३) बमोजिमको अवधि भित्र त्यस्तो प्रमाणपत्र पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिको त्यस्तो बिदाको अवधि निजले पाउने अन्य बिदाबाट कट्टा गरिनेछ।

६०. $\Sigma$ अध्ययन बिदा र तालिम : (१) नेपाली सेनालाई उपयोगी र आवश्यक पर्ने विषयमा नेपाल सरकारलाई प्राप्त भएको वैदेशिक छात्रवृत्तिमा सम्बन्धित विभागीय प्रमुखको स्वीकृति लिई खुल्ला प्रतियोगितामा छानिई वा नेपाल सरकारबाट मनोनयन भई अध्ययन गर्न जाने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन अवधिभर अध्ययन बिदा पाउनेछ। (१क) $\text{❖}$ नेपाली सेनालाई उपयोगी र आवश्यक हुने कुनै विषयमा स्वदेशस्थित कुनै विश्वविद्यालय वा त्यस अन्तर्गतको कुनै अध्ययन संस्था वा संकायबाट प्राप्त छात्रवृत्ति वा कोटामा वा नेपाल सरकारको खर्चमा अध्ययनको लागि मनोनयन गर्न नेपाली सेनाबाट सिफारिस भई मन्त्रालयबाट स्वीकृत भएमा सैनिक व्यक्तिलाई सो अध्ययन अवधिभर अध्ययन बिदा दिन सकिनेछ। (२) सैनिक व्यक्तिले सेवा अवधिभरमा एकैपटक वा पटक पटक गरी तीन वर्षसम्म अध्ययन बिदा पाउनेछ। तर नेपाल सरकारले आवश्यक ठानेको अवस्थामा अध्ययन बिदाको अवधिमा दुई वर्षसम्म थप गर्न सक्नेछ। (३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै अध्ययनको निमित्त मनोनयन भई अध्ययन बिदा लिई गएको सैनिक व्यक्तिलाई अध्ययन पुरा गरेर सेवामा हाजिर नभई थप विषयमा अध्ययन गर्न वा थप उपाधि हासिल गर्नको निमित्त पुनः स्वीकृति तथा अध्ययन बिदा दिइने छैन। (४) अध्ययन बिदामा बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ।

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{❖}$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(५) तीनवर्ष सैनिक सेवा अवधि नपुगी कुनै पनि सैनिक व्यक्तिले अध्ययन विदा पाउने छैन ।

(६) अध्ययन विदामा बस्ने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन गर्न जानुभन्दा अघि त्यस्तो अध्ययन पूरा गरी फर्केर आई आफ्नो सेवामा देहाय बमोजिमको अवधिसम्म अनिवार्य रुपमा सेवा गर्ने कबुलियत अनुसूची-११ बमोजिमको ढाँचामा गर्नु पर्नेछः-

(६क) तालिममा जाने सैनिक व्यक्तिले तालिममा जानुभन्दा अघि त्यस्तो तालिम पूरा गरी फर्केर आई आफ्नो सेवामा उपनियम (६) बमोजिमको अवधिसम्म सेवा गर्नेछु भनी अनुसूची-११ बमोजिमको ढाँचामा कबुलियतनामा गर्नु पर्नेछ ।

(७) सैनिक व्यक्तिले अध्ययन वा तालिम पूरा गरी फर्केर आएपछि उपनियम (६) मा उल्लेख भएबमोजिमको अवधिसम्म सेवा नगरेमा वा स्वीकृत विषयभन्दा बाहेक अन्य विषय अध्ययन गरी आएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिबाट अध्ययन वा तालिम अवधिभर निजले पाएको तलब तथा कबुलियतनामामा उल्लेख भएका अन्य रकमसमेत सरकारी बाँकी सरह असुल गरिनेछ ।

(७क) उपनियम (७) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अध्ययन वा तालिम पूरा गरी फर्केका सैनिक व्यक्ति गम्भीर बिरामी भई वा शारीरिक वा मानसिक रूपमा सैनिक सेवा गर्न असमर्थ भएको भनी नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले सिफारिस गरेमा त्यस्तो रकम असुल गरिने छैन ।

(८) नेपाली सेनाको सम्बन्धित सेवालाई उपयोगी र आवश्यक पर्नु पर्ने विषयमा अध्ययन गर्न विभागीय प्रमुखको सिफारिसमा नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति लिई निजी प्रयासमा स्वदेशमा वा विदेशमा अध्ययन गर्न जाने सैनिक व्यक्तिलाई उपनियम (२) बमोजिम अध्ययन विदा दिन सकिनेछ। यस्तो विदा माग गर्ने सैनिक व्यक्तिले आवेदन दिनु पूर्व स्वीकृति लिनु पर्नेछ। (९) उपनियम (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (८) बमोजिम अध्ययन विदामा बस्ने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन विदामा रहेको अवधिको तलब पाउने छैन। (१०) एउटा शैक्षिक संस्थामा अध्ययन गर्नको लागि अध्ययन विदा लिएको सैनिक व्यक्तिले पूर्व स्वीकृति बिना सो शैक्षिक संस्था परिवर्तन गर्न पाउने छैन। यसरी शैक्षिक संस्था परिवर्तन गरेमा वा सो शैक्षिक संस्थामा अध्ययन नगरेमा निजको सो अध्ययन विदा स्वतः रद्द हुनेछ। यसरी विदा रद्द भएको विवरण सम्बन्धित कार्यालयले सम्बन्धित विभाग र सैनिक अभिलेखालयमा पठाउनु पर्नेछ। (११) यस नियम बमोजिम अध्ययनको लागि एक पटक उपनियम (८) अनुसार बेतलबी अध्ययन विदा स्वीकृत भई सकेपछ सो विदाको अवधिलाई तलबी अध्ययन विदामा परिणत गरिने छैन। (१२) उपनियम (८) बमोजिम अध्ययन विदामा रहेको व्यक्ति अध्ययन विदामा रहँदाको अवधि सेवा अवधिमा गणना हुनेछ। (१३) एउटा तहको अध्ययनको लागि अध्ययन विदा लिएको सैनिक व्यक्तिले सेवामा फिर्ता आए पछि उपनियम (६) बमोजिमको सेवा अवधि पुरा नगरी सोही स्तरको अध्ययनको लागि स्वीकृति तथा अध्ययन विदा दिइने छैन। सो बमोजिमको सेवा अवधि पुरा गरे पछि सोही स्तरको लागि अध्ययन विदा दिनु पर्दा पहिले अध्ययन गरेको विषय भन्दा फरक विषयको अध्ययनको लागि मात्र अध्ययन विदा दिन सकिनेछ। (१४) एक पटक अध्ययन विदामा गएको सैनिक व्यक्तिले जुन उपाधीको लागि अध्ययन विदा लिएको हो सो को प्रमाणपत्र पेश गरेको अवस्थामा मात्र पुनः अध्ययन विदा दिन सकिनेछ। ६१. सट्टा विदा : कुनै पनि सार्वजनिक विदाको दिन सरकारी काम गर्ने सैनिक व्यक्तिलाई आलोपालो मिलाई सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखले सट्टा विदा दिन सक्नेछ। तर त्यस्तो सट्टा विदा एकपटकमा तीन दिनभन्दा बढी हुनेछैन।

६२. बिदा माग गर्ने विधि : (१) बिदाको निकासाको निमित्त सैनिक व्यक्तिले आफूलाई चाहिएको बिदाको किसिम, कारण र अवधि समेत खुलाई बिदा दिने अधिकारी समक्ष निवेदन पेश गर्नु पर्नेछ। (२) कुनै सैनिक व्यक्तिले आफूले पाउने कुनै बिदा नेपाल बाहिर बिताउन चाहेमा बिदाको निमित्त दिने निवेदनमा विदेशमा बिदा बिताउनु पर्नेको कारण, सम्पर्क ठेगाना, सम्पर्क टेलिफोन नम्बरसमेत खुलाई बिदा माग गर्नु पर्नेछ। (३) अध्ययन बिदाको लागि निवेदन दिँदा अरु कुराको अतिरिक्त मुख्यतः देहायका कुराहरु उल्लेख गर्नु पर्नेछः- (क) आफूले अध्ययन गर्न खोजेको विषयको विवरण, (ख) अध्ययन गरिने विश्वविद्यालय, शिक्षण संस्थामा प्रवेश गर्ने स्वीकृति प्राप्त भएको विवरण, (ग) अन्य आवश्यक विवरण। (४) उपनियम (१), (२) वा (३) बमोजिम निवेदन पेश भएपछि बिदा दिने अधिकारीले पनि बिदा स्वीकृत वा अस्वीकृत भएको सूचना सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ।

६३. बिदा दिने अधिकारी : (१) यस परिच्छेद बमोजिम पाउने अध्ययन बिदा बाहेक अन्य बिदाको स्वीकृति देहायका अधिकारीले दिन सक्नेछन्ः- (क) प्रधान सेनापतिका लागि रक्षामन्त्री, (ख) उपरथी तथा रथी वा सो सरिका लागि प्रधान सेनापति, (ग) सहायक सेनानी तथा सोभन्दा माथि सहायक रथीसम्मका लागि विभागीय प्रमुख वा कार्यालय प्रमुख, (घ) फलोअसथ तथा सोभन्दा माथि प्रमुख सुबेदारसम्मका लागि सम्बन्धित कार्यालय प्रमुख। (२) अध्ययन बिदा नेपाल सरकारले स्वीकृत गर्नेछ। (३) उपनियम (१) बमोजिम बिदा स्वीकृत गर्ने अधिकार आवश्यकता अनुसार प्रत्यायोजन गर्न सकिनेछ।

६४. तालिम अवधिमा बिदा बस्ने : यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि तालिम अवधिभर प्रसूनत बिदा र करिया बिदा बाहेक अन्य कुनैपनि बिदा बस्न पाइने छैन।

६५. बिदा परिणत नहुने : यस परिच्छेद बमोजिम सैनिक व्यक्तिले जुन बिदा लिई बसेको हो सोही बिदा नै उपभोग गर्नु पर्नेछ। पहिले कुनै एक किसिमको बिदा लिई बसेकोमा त्यस्तो बिदापछि करिया बिदा र प्रसूति बिदा बाहेक अर्को किसिमको बिदामा परिणत गराउन पाइने छैन ।

६६. सार्वजनिक बिदा गानिने : भैपरी आउने र पर्व बिदा, घर बिदा र बिरामी बिदा बाहेक अरु कुनै प्रकारको बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले लिएको बिदा अवधिभित्र सार्वजनिक बिदा परेमा सो अवधि पनि निज सैनिक व्यक्तिले लिएको बिदामा गानिनेछ।

६७. बिदापछि हाजिर हुनु पर्ने : (१) बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले सो बिदा भुक्तान भएपछि अनिवार्य रुपमा कर्तव्यमा हाजिर हुनु पर्नेछ र बिदा भुक्तान हुनुँदाका दिन सार्वजनिक बिदा परेमा त्यसको भोलिपल्ट हाजिर हुनु पर्नेछ। (२) सैनिक व्यक्तिले स्वीकृत बिदा भुक्तान भएपछि हाजिर नभई गयल परेमा त्यसरी गयल भएको मनासिब कारण सहितपछि हाजिर हुन आएमा निजको सञ्चित बिदाबाट कट्टा हुने गरी बढीमा तीस दिनसम्मको बिदा स्वीकृत हुन सक्नेछ। तर मनासिब कारण पेश गर्न नसकेमा गयल सम्बन्धी कसूरमा ऐन बमोजिम कारबाही हुनेछ।

६८. झुट्टा कारण देखाएमा कारबाही हुने : कुनै सैनिक व्यक्तिले झुट्टा कारण देखाई बिदा लिई बसेको ठहरेमा बिदा बसेको अवधिलाई गयल जनाई गयल सम्बन्धी कसूरमा ऐन बमोजिम कारबाही हुनेछ।

६९. अभिलेख राख्ने : (१) बिदा दिने अधिकारीले आफ्नो मातहतमा काम गर्ने सैनिक व्यक्तिको बिदाको अभिलेख अद्यावधिक गरी राख्न लगाउनु पर्नेछ। (२) कुनै सैनिक व्यक्ति सरुवा वा बढुवा भई खटाई जाँदा सरुवा वा बढुवाको जनाउका साथै बिदाको अभिलेखको उतार पनि हालको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ।

परिच्छेद-६ तलब, भत्ता, चाडपर्व खर्च र दैनिक तथा भ्रमण भत्ता

७०. तलब भत्ता : (१) नेपाली सेनामा कार्यरत सैनिक व्यक्तिको हकमा सैनिक अभिलेखालयबाट तलबी प्रतिवेदन पास नगराई तलब भत्ता खुवाउन हुँदैन।

(२) सैनिक व्यक्तिले सेवामा नियुक्त भएको वा तालीममा सरिक भएको मितिदेखि तलब भत्ता पाउनेछ। (३) सैनिक व्यक्तिले नेपाली सेनामा रही काम गरे बापत पाउने तलब भत्ता नेपाल सरकारले समय समयमा तोकिदिए बमोजिम हुनेछ। (४) प्रत्येक सैनिक व्यक्तिले एक वर्षको सेवा अवधि पूरा गरेपछि नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको तलब वृद्धि पाउनेछ। (५) माथिल्लो तलबमानको कुनै पदमा बढुवा पाउने सैनिक व्यक्तिले तलबमानमा तोकिएको सुरु तलब पाउनेछ। तर निजले हाल पाइरहेको तलब उक्त माथिल्लो तलबमानको न्यूनतम तलब बराबर वा सोभन्दा अधिक भएमा उक्त माथिल्लो तलबमानमा निजको तलब तोक्दा देहाय बमोजिम गरी तोकिनेछः- (क) निजले हाल पाइरहेको तलब माथिल्लो तलबमानको सुरु तलब बराबर मात्र भएमा सो तलबमा एक तलब वृद्धि थप गरी तोकिनेछ। (ख) سابق पदमा पाइरहेको तलब बढुवा भएको पदको सुरु तलब भन्दा बढी भएको अवस्थामा माथिल्लो पदको तलब तोक्दा हाल पाई आएको तलबमा नपुगसम्मको तलब वृद्धि थप गरी माथिल्लो पदको एक तलब वृद्धि समेत दिइनेछ। (६) फ्लोअर्समा कार्यरत सैनिक व्यक्तिले देहाय बमोजिमको स्तर अनुसार नेपाल सरकारले तोकिदिएको तलब भत्ता पाउनेछः-

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

७१. पकाएको तलब भत्ता पाउने : (१) सैनिक व्यक्तिले प्रत्येक महिना भुक्तान भएपछि तलब भत्ता पाउनेछ। (२) ऐन र यस नियमावली बमोजिम बाहेक कुनै सैनिक व्यक्तिको तलब भत्ता कट्टा वा रोक्का गरिने छैन।

७२. चाडपर्व खर्च सम्बन्धी व्यवस्था : (१) सैनिक व्यक्तिले आफ्नो धर्म, संस्कृति, परम्परा अनुसार मनाइने चाडपर्वका लागि निजले खाईपाई आएको एक महिनाको तलब बराबरको रकम प्रत्येक वर्ष चाडपर्व खर्चका रुपमा पाउनेछ। यस्तो रकम सैनिक व्यक्तिले एक आर्थिक वर्षमा एकपटक आफ्नो धर्म, संस्कृति, परम्परा अनुसार मनाइने मुख्य चाडपर्वको अवसरमा भुक्तानी लिन सक्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको चाडपर्व खर्च प्रत्येक वर्ष खर्च लिन चाहेको मुख्य चाडपर्वको पुन: दुई दिन अगावै पाउनेछ। यसरी चाडपर्व खर्च दिँदा उक्त चाडपर्व भन्दा अघिल्लो महिना भुक्तान भई नसकेको भए तापनि अघिल्लो महिनाको तलब समेत खर्च लेखी भुक्तानी दिइनेछ। (३) बेतलबी अध्ययन विदा लिएको सैनिक व्यक्तिले सो विदा लिएको अवधिमा चाडपर्व खर्च पाउने छैन। (४) यो नियम प्रारम्भ हुँदाका बखत नेपाली सेनामा बहाल रहेका सैनिक व्यक्तिले यो नियम प्रारम्भ भएको मितिले तथा यो नियम प्रारम्भ भएपछि नियुक्त हुने सैनिक व्यक्तिले हाजिर भएको मितिले तीन महिनाभित्र आफूले चाडपर्व खर्च लिने मुख्य चाडपर्व र सो चाडपर्व पर्ने सम्भावित महिनाको सम्बन्धमा सम्बन्धित कार्यालयमा लिखित रुपमा जानकारी दिनु पर्नेछ। यसरी निवेदन दिएसकेपछि सो सैनिक व्यक्तिले आफ्नो सेवा अवधिभर अर्को चाडपर्वमा खर्च माग गर्न पाउने छैन। (५) निवृत्तिभरण पाउने गरी नेपाली सेनाबाट अवकाश प्राप्त सैनिक व्यक्तिलाई निजले पाउने एक महिनाको निवृत्तिभरण बराबरको रकम चाडपर्व खर्चका रुपमा दिइनेछ।

७३. सञ्चय कोष : सैनिक व्यक्तिको मासिक तलबबाट दस प्रतिशतका दरले रकम कट्टा गरी सो रकममा नेपाल सरकारले शत प्रतिशत रकम थप गरी सञ्चय कोषमा जम्मा गरी दिनेछ।

७४. स्थानीय भत्ता : (१) कुनै सैनिक व्यक्ति स्थानीय भत्ता पाउने स्थानमा बसी काम गरेको भएमा नेपाल सरकारले तोके बमोजिम स्थानीय भत्ता पाउनेछ। कुनै सैनिक व्यक्तिको पदस्थापन स्थानीय भत्ता पाउने स्थानमा भएको भए तापनि काजमा वा अन्य तवरले कुनै

भता नपाउने वा कम भता पाउने स्थानमा बसी काम गरेमा निजले सो अवधिर स्थानीय भता पाउने छैन वा त्यस्तो स्थानको निमित्त तोकिएको भतासम्म पाउनेछ। (२) स्थानीय भता पाउने स्थान र पाउने भता रकमको दर नेपाल सरकारले तोके बमोजिम हुनेछ।

*७४क. जोखिम भता : प्रयोगशालामा खटाई कार्य गर्ने सैनिक व्यक्तिले नेपाल सरकारले तोकेबमोजिमको जोखिम भता पाउनेछ। स्पष्टीकरण : यस नियमको प्रयोजनको लागि "प्रयोगशाला" भन्नाले सैनिक व्यक्तिद्वारा विभिन्न रसायन वा विकिरणयुक्त पदार्थ, जीवाणु र विषाणुलाई प्रतिकूल असर पार्ने वैज्ञानिक उपकरणको नियन्त्रित परिवेशमा प्रयोग गरी विभिन्न प्रकारका विश्लेषणात्मक, अनुसन्धानात्मक तथा प्रशिक्षणात्मक क्रियाकलाप सम्पन्न गर्ने नेपाल सरकारले तोकेको कार्यालय वा कार्यस्थल सम्झनु पर्छ।

७५. दैनिक तथा भ्रमण भता : दैनिक तथा भ्रमण भता प्रचलित भ्रमण खर्च नियमावली बमोजिम हुनेछ।

७६. अन्य सुविधा : सैनिक व्यक्तिले पाउने अन्य सुविधा नेपाल सरकारले तोके बमोजिम हुनेछ।

परिरिच्छेद- ७ अवकाश, उपदान, निवृत्तिभरण, उपचार खर्च र बीमा

७७. अनिवार्य अवकाश : (१) नेपाली सेनाको सैनिक साधारण सेवामा कार्यरत अधिकृत बाहेक अन्य सैनिक व्यक्तिको देहाय बमोजिम उमेर पुगेपछि निजलाई सेवाबाट अवकाश दिइनेछः- (क) प्रमुख सुवेदार पचास वर्ष (ख) सुवेदार उनपचास वर्ष (ग) जमदार अठ्चालीस वर्ष (घ) हुड्डा सत्चालीस वर्ष (ङ) अमल्दार सत्चालीस वर्ष (च) प्यूँट छ्यालीस वर्ष (छ) सिपाही छ्यालीस वर्ष (ज) फलोअर्स पचपन्न वर्ष

• छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

(२) उपनियम (१) को (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रमुख सुबेदार सो पदमा बढुवा भएको मितिले तीन वर्षसम्म र ..... जेष्ठ सुबेदारको हकमा निजले जेष्ठ सुबेदारको नियुक्ति सम्हालेको मितिबाट तीन वर्षसम्म बहाल रहनेछ। $\times$ .........................। (३) यस नियमको प्रयोजनका लागि सैनिक व्यक्तिको उमेर गणना गर्दा व्यक्तिगत विवरण, नागरिकताको प्रमाणपत्र र शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्रमा जन्म मिति, वर्ष, महिना र गतेसमेत खुलेको र सबैमा एउटै मिति परेको भएमा जुन मितिबाट पहिले अवकाश हुन्छ, सोही मितिबाट अवकाश दिइनेछ। (४) वर्ष वा संवत् मात्र उल्लेख भएको प्रमाणपत्रका आधारमा जन्ममिति कायम गर्दा देहाय बमोजिम कायम गरिनेछः- (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्रको हकमा त्यस्तो प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको मितिको आधारमा, (ख) शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्रको हकमा प्रमाणपत्र जारी भएको मितिको आधारमा, (ग) व्यक्तिगत विवरणको हकमा सुरु दर्ता भएको मितिको आधारमा। (५) कुनै प्रमाणपत्रमा वर्षमात्र उल्लेख भएको र अर्को प्रमाणपत्रमा पूरा जन्म मिति खुलेको रहेछ र त्यस्तो प्रमाणपत्रमा उल्लिखित जन्म मितिहरूको बीचमा एक वर्षसम्मको अन्तर देखिएमा पूरा खुलेको जन्म मितिलाई आधार मान्नु पर्नेछ। तर यसरी छुट्टाछुट्टै प्रमाणपत्रमा उल्लेख भएको जन्ममितिको अन्तर एक वर्षभन्दा बढी भएमा वर्ष मात्र उल्लेख भएको प्रमाणपत्रको आधारमा उपनियम (४) बमोजिम जन्म मिति कायम गरिनेछ। ७८. स्वेच्छिक अवकाश : नियम ८० बमोजिम निवृत्तिभरण पाउने अवधि पूरा गरिसकेका सैनिक व्यक्तिलाई निजको इच्छा भएमा सम्बन्धित विभागीय प्रमुखले नोकरीबाट अवकाश लिने अनुमति दिन सक्नेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{£}$ छैठौँ संशोधनद्वारा झिकिएको। $\times$ पाँचौँ संशोधनद्वारा झिकिएको।

७८क. कम्तीमा पाँच वर्ष सेवा गर्नु पर्ने : (१) नेपाली सेनाको कुनै पनि पदमा भर्ना भएको सैनिक व्यक्तिले अनिवार्य रुपमा कम्तीमा पाँच वर्ष सेवा गर्नु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको सेवा अवधि नपुग्दै कुनै सैनिक व्यक्तिले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएको अवस्थामा निज नियुक्त भएको दर्जाको आधारभूत तालीममा निज उपर भएको सम्पूर्ण खर्च असुल उपर गरेर मात्र राजीनामामा स्वीकृत गर्नु पर्नेछ। Σ(२) उपनियम (१) बमोजिमको सेवा अवधि नपुग्दै कुनै सैनिक व्यक्तिले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएको अवस्थामा सो अवधिमा निज नियुक्त भएको दर्जाको आधारभूत तालीम, स्वदेश वा विदेशमा गरेका अन्य तालीम र शैक्षिक योग्यता प्राप्त हुने किसिमका अध्ययन वा तालीममा भएको खर्च वापतको रकम असुल गरेर मात्र राजीनामामा स्वीकृत गर्नु पर्नेछ। ¥(३) उपनियम (१) बमोजिमको सेवा अवधि नपुग्दै सेवाबाट बर्खास्त परे सैनिक व्यक्तिबाट सेवा अवधिमा आधारभूत तालीम, स्वदेश वा विदेशमा गरेको अन्य तालीम र शैक्षिक योग्यता प्राप्त हुने किसिमका अध्ययन वा तालीममा भएको खर्च वापतको रकम असुल गरिनेछ।

७९. उपदान : (१) पाँच वर्ष वा सोभन्दा बढी सेवा गरेको तर निवृत्तिभरण पाउने अवधि नपुगेको सैनिक व्यक्तिले अवकाश पाएमा वा राजीनामामा स्वीकृत गराई पदबाट अलग भएमा वा भविष्यमा सरकारी सेवाका निमित्त अयोग्य नठहरिने गरी पदबाट हटाइएमा देहायको दरले उपदान पाउनेछः- (क) पाँच वर्षभन्दा बढी दश वर्षसम्म सेवा गरेको सैनिक व्यक्तिले आफूले काम गरेको प्रत्येक वर्षको निमित्त आखिरी आधा महिनाको तलब, (ख) दश वर्षभन्दा बढी पन्ध्र वर्षसम्म सेवा गरेको सैनिक व्यक्तिले आफूले काम गरेको प्रत्येक वर्षको निमित्त आखिरी एक महिनाको तलब, (ग) पन्ध्र वर्षभन्दा बढी सेवा गरेको तर निवृत्तिभरण पाउने अवधि नपुगेका सैनिक व्यक्तिले आफूले काम गरेको प्रत्येक वर्षको निमित्त आखिरी डेढ महिनाको तलब।

❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। Σ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। ¥ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

(२) उपनियम (१) बमोजिम पाउने उपदानको हिसाब गर्दा सेवाबाट अलग हुँदा खाईपाई आएको मासिक तलबको आधारमा गरिन्छ। (३) निवृत्तभरण पाउने अवधि नपुगेको तर उपदान पाउने अवधि पुगेको कुनै सैनिक व्यक्तिको सेवामा बहाल छँदै मृत्यु भएमा निजले पाउने उपदान निजले इच्छाएको व्यक्ति वा सो नभए निजको हकवालाले पाउनेछ। ❖ (४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अन्य देशको स्थायी आवासीय अनुमति लिएको वा नागरिकता लिएको व्यक्तिले यस नियम बमोजिमको उपदान प्राप्त गर्ने छैन।

८०. निवृत्तभरण : (१) संवत् २०६० साल वैशाख २८ गतेभन्दा अघि नेपाली सेनामा भर्ना हुने देहायका सैनिक व्यक्तिले देहाय बमोजिमको अवधि वा सोभन्दा बढी अवधिभित्र सेनामा सेवा गरेपछि सेवाबाट अवकाश पाएको मितिदेखि निवृत्तभरण पाउनेछः- (क) सहायक सेनानी र सोभन्दा माथि महारथीसम्म - बीस वर्ष (ख) जमदार, सुवेदार र प्रमुख सुवेदार - सत्र वर्ष (ग) फलोअर्स र सोभन्दा माथि हुद्दासम्म - सोह्र वर्ष

 (२) संवत् २०६० साल वैशाख २८ गते र सो भन्दा पछि नेपाली सेनामा भर्ना हुने देहायका सैनिक व्यक्तिले देहाय बमोजिमको अवधि वा सोभन्दा बढी अवधिभित्र सेनामा सेवा गरेपछि सम्बन्धित विभागीय प्रमुखको स्वीकृतिमा सेवाबाट स्वेच्छिक अवकाश लिएमा निवृत्तभरण पाउनेछः (क) सहायक सेनानी र सोभन्दा माथि महारथीसम्म - बीस वर्ष (ख) सुवेदार र प्रमुख सुवेदार - उन्नाइस वर्ष (ग) जमदार - अठार वर्ष (घ) पुठ, अमल्दार र हुड्डा - सत्र वर्ष (ङ) फलोअर्स र सिपाही - सोह्र वर्ष

❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।  तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(२क) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीस वर्ष सेवा अवधि पुग्दै स्वेच्छिक अवकाश लिने सैनिक व्यक्तिले नेपाली सेनामा भर्ना भएको मितिले बीस वर्ष अवधि पूरा गरेको मितिबाट मात्र निवृत्तिभरण वापतको रकम प्राप्त गर्नेछन्।

(३) यस नियम बमोजिम दिइने निवृत्तिभरणको हिसाब देहाय बमोजिम हुनेछः- (क) सहायक सेनानी र सोभन्दा माथि महारथीसम्मको हकमा,- $\frac{\text{सेवा वर्ष} \times \text{आखिरी तलब}}{५०}$ (ख) फ्लोअर्स र सोभन्दा माथि प्रमुख सुवेदारसम्म र माथिल्लो सह सेनानी वा माथिल्लो उपसेनानीको हकमा,- $\frac{\text{सेवा वर्ष} \times \text{आखिरी तलब}}{४०}$

(३क) उपनियम (२क) बमोजिमका सैनिक व्यक्तिको निवृत्तिभरणको हिसाब गर्दा स्वेच्छिक अवकाश प्राप्त गर्दाको सेवा वर्ष र सेवामा रहँदा खाईपाई आएको आखिरी महिनाको तलबको आधारमा सेवा वर्ष र आखिरी तलब गणना गर्नु पर्नेछ।

(४) उपनियम (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निवृत्तिभरणको न्यूनतम रकम समान पदको बहालवाला सैनिक व्यक्तिको तलब स्केलको सुरुको अङ्कको आधाभन्दा कम र अधिकतम रकम समान पदको बहालवाला सैनिक व्यक्तिको तलबको सुरु स्केलभन्दा बढी हुनेछैन।

(५) नेपाली सेनाको कुनै पदमा रही उपदान प्राप्त गरी वा नगरी अवकाश प्राप्त गरेको व्यक्ति पछि नेपाली सेनाको कुनै सेवामा पुनः नियुक्ति भएमा निजले पछि गरेको सेवा अवधिमा अघि गरेको सेवा अवधि जोड्दा निवृत्तिभरण पाउने अवधि पुग्ने रहे छ भने उपदान प्राप्त गरेको भए सो उपदान फिर्ता गरी निवृत्तिभरण पाउनेछ।

(६) साधारण सेवा तर्फका सैनिक व्यक्ति ग्याररिजन समूहमा सेवा गर्दा आएमा निजले पहिले गरेको सेवा अवधि समेत जोडी निवृत्तिभरण पाउनेछ।

(७) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै सैनिक व्यक्तिको सेवामा बहाल छदैं मृत्यु भएमा निजको सेवा अवधिमा पाँच वर्ष अवधि थप गरेमा

निवृत्तभरण पाउने अवधि पुर्ने भएमा बढीमा पाँच वर्षसम्म थप गरी निजको परिवारलाई निवृत्तभरण वा उपदान जुन दिन चाहन्छन् सो रोजेर लिन दिइनेछ। (८) निवृत्तभरण पाईरहेका देहायका सैनिक व्यक्तिको उमेर साठी वर्ष पूरा भएपछि देहाय अनुसार निवृत्तभरण थप गरिनेछ:- (क) हुड्डा वा सोभन्दा मुनि - तीस प्रतिशत। (ख) जमदार - दश प्रतिशत। (ग) सुवेदार - पाँच प्रतिशत। (९) जमदार वा सोभन्दा माथिका निवृत्तभरण पाईरहेका सैनिक व्यक्तिको उमेर पचहत्तर वर्ष पूरा भएपछि निजले पाईरहेको निवृत्तभरणको अङ्कमा दश प्रतिशत थप गरिनेछ र त्यस्तो व्यक्ति पचासी वर्ष पूरा भएपछि खाईपाई आएको निवृत्तभरणमा पुनः दश प्रतिशत रकम थप गरिनेछ। (१०) उपनियम (८) र (९) बमोजिमको सुविधा पारिवारिक निवृत्तभरण उपभोग गर्नेले समेत पाउनेछ। (११) कुनै सैनिक व्यक्ति पदावधिको कारण अवकाश हुँदा निवृत्तभरण पाउने अवधि पुगेको रहेन भने निजको सेवा अवधिमा दुई वर्ष अवधि थप गरेमा निवृत्तभरण पाउने अवधि पुग्ने भएमा बढीमा दुईवर्षसम्म सेवा अवधि थप गरी निवृत्तभरण प्रदान गर्न सकिनेछ। *(१२) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आपनि अन्य देशको स्थायी आवासीय अनुमति लिएको वा नागरिकता लिएको व्यक्तिले यस नियम बमोजिमको निवृत्तभरण प्राप्त गर्ने छैन। ८१. निवृत्तभरणमा वृद्धि : बहालवाला सैनिक व्यक्तिको तलब वृद्धि हुँदा तलब स्केलको सुरु अङ्कमा जनत वृद्धि भएको छ त्यरको दुई तिहाइ रकम समान पदको सेवा निवृत्त सैनिक व्यक्तिको निवृत्तभरण रकममा पनि थप गरिनेछ। ८२. घौडाको निवृत्तभरण : (१) सैनिक सेवाबाट घौडा वा गयल परेको सैनिक व्यक्ति पक्राउ परी वा स्वयम् उपस्थित हुन आई सैनिक अदालतबाट कारबाही हुँदा भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य नठहरिने गरी बर्खास्त भएमा त्यस्ता सैनिक व्यक्तिको निवृत्तभरण पाउने सेवा अवधि पुगेको भए फैसला सदर भएको मितिबाट मात्र निवृत्तभरण पाउनेछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

त्यस्ता सैनिक व्यक्ति र निजको परिवारले अस्पताल र कल्याणकारी योजनाबाट कुनै सुविधा पाउने छैन। (२) उपनियम (१) बमोजिम निवृत्तिभरण पाउने भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको निवृत्तिभरणको पट्टा बनाउँदा गैर सैनिक पोसाक लगाएको फोटो टाँसी पट्टा बनाउनु पर्नेछ।

८३. पारिवारिक निवृत्तिभरण र उपदान : (१) कुनै सैनिक व्यक्तिको सेवामा छँदै वा निवृत्तिभरण पाउन थालेको सात वर्ष नपुग्दै मृत्यु भएमा निजको परिवारलाई नियम ७९ वा ८० मा लेखिए बमोजिम उपदान वा निवृत्तिभरण प्राप्त हुनेछ। तर निवृत्तिभरणको हकमा त्यस्तो निवृत्तिभरण सात वर्षभन्दा बढी समय प्राप्त हुने छैन। निवृत्तिभरण पाउन थालेको सात वर्ष नपुग्दै मृत्यु भएको सैनिक व्यक्तिको परिवारलाई सात वर्ष पुगेपछि निवृत्तिभरण प्राप्त हुने छैन। (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निवृत्तिभरण पाउने व्यक्ति नाबालक रहेछ भने निज अठार वर्षको उमेर नपुगेसम्म त्यस्तो निवृत्तिभरण पाउनेछ। (३) सैनिक व्यक्तिको विधुर पति वा विधवा पत्नीले निजको पति वा पत्नी सेवामा छँदै वा निवृत्तिभरण पाउन थालेको सात वर्ष नपुग्दै मृत्यु भएमा उपनियम (१) बमोजिम पारिवारिक निवृत्तिभरण पाउने भएमा सो निवृत्तिभरण पाउने अवधि भुक्तान गरिएको मितिले र त्यस्तो निवृत्तिभरण नपाउने भएमा वा निजको पति वा पत्नीले निवृत्तिभरण पाउन थालेको सात वर्ष व्यतीत भइसकेपछि मृत्यु भएकोमा निजको मृत्यु भएको मितिदेखि आजीवन निजले पाउने निवृत्तिभरणको आधा रकम पाउनेछ। (४) कुनै सैनिक व्यक्तिको यस नियमावली बमोजिम पाउने कुनै रकम नलि पाउँदै मृत्यु भएमा सो रकम निजको परिवारको सदस्यहरू मध्ये यस नियमावली बमोजिम निजको निवृत्तिभरण वा उपदान पाउने ठहरिएको व्यक्तिले नलि पाउनेछ। (५) निवृत्तिभरण वा उपदान दिँदा मृतक सैनिक व्यक्तिले कसैलाई इच्छाएको रहेछ भने सो व्यक्तिलाई र कुनै कारणले सो व्यक्तिले पाउन नसक्ने अवस्था भएमा वा कसैलाई पनि इच्छाएको नभए सो रकम निजको परिवारको सदस्यमध्ये नेपाल सरकारले उचित ठहर्याएको व्यक्तिलाई दिनेछ। (६) आफ्नो कर्तव्य पालन गर्दा कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा निजको सेवा अवधि जति सुकै वर्ष पुगेको भए तापनि मृतक सैनिक व्यक्तिको परिवारको सबैभन्दा

नजिकको व्यक्तिलाई त्यस्तो सैनिक व्यक्तिले खाइपाई आएको तलबको आधा रकम पारिवारिक निवृत्तिभरण र देहाय बमोजिम पारिवारिक उपदान समेत दिइनेछः- (क) दश वर्षसम्मको सेवा अवधि नपुग्दै मृत्यु भएमा निजले खाइपाई आएको छ महिनाको तलब बराबरको रकम, (ख) दश वर्षदेखि बीस वर्षसम्मको सेवा अवधि पूरा गरी मृत्यु भएमा निजले खाइपाई आएको नौ महिनाको तलब बराबरको रकम, (ग) बीस वर्षभन्दा बढी जुनसुकै सेवा अवधि पूरा गरी मृत्यु भएमा निजले खाइपाई आएको एक वर्षको तलब बराबरको रकम।

(७) कुनै सैनिक व्यक्तिको जङ्गी कारबाही, सेना परिचालन भएको, विश्वशान्ति स्थापनाको लागि शान्ति सैनिकको रूपमा तैनाथ भएको, विपद् व्यवस्थापन, विकास निर्माण वा प्रकृति संरक्षणको कर्तव्य पालना गर्दाका बखत आकस्मिक दुर्घटना परी तत्कालै वा सोही कारणले नभई मृत्यु भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई मरणोपरान्त एक तह माथिको पदमा बढुवा गरी सोही पद अनुसारको पूरा तलब निजको परिवारलाई त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको उमेरको हदले अवकाश प्राप्त गर्ने अवधि ननाघ्ने गरी बढीमा सात वर्षसम्म दिइनेछ। यसरी पूरा तलब पाउने अवधि व्यतीत भएपछि मृतक सैनिक व्यक्तिको सेवा अवधि निवृत्तिभरण पाक्ने अवधिभन्दा कम भएमा निवृत्तिभरण पाकेको अवधि सरह र निवृत्तिभरण पाक्ने अवधिभन्दा बढी भएमा सोही बमोजिम मृतक सैनिक व्यक्तिको परिवारले निवृत्तिभरण पाउनेछ।

(८) उपनियम (६) र (७) बमोजिम उपदान र पारिवारिक निवृत्तिभरण मृतक सैनिक व्यक्तिको पति वा पत्नी, बाबु, आमा भए आजीवन र छोरा, छोरी भए एक्काइस वर्षको उमेर पूरा गरेको वा सरकारी सेवा प्रवेश गरेको जुन अगाडि हुन्छ सो मितिसम्म पाउनेछ।

(९) बहालवाला सैनिक व्यक्तिको तलब वृद्धि हुँदा तलबको सुरु अङ्कमा जति वृद्धि भएको छ त्यसको दुईतिहाइ रकम यस नियम अनुसार पारिवारिक निवृत्तिभरण पाई रहेका व्यक्तिले खाइपाई आएको पारिवारिक निवृत्तिभरण रकममा पनि थप गरिनेछ।

(१०) यस नियमावली बमोजिम निवृत्तिभरण पाई रहेका कुनै सैनिक व्यक्तिको विधुर पति वा विधवा पत्नीले अर्को विवाह गरेमा निवृत्तिभरण प्राप्त हुनेछैन।

(११) उपनियम (७) बमोजिम सैनिक व्यक्तिको पति वा पत्नीको पारिवारिक निवृत्तभरण उपभोग गरिएको अवस्थामा मृत्यु भएमा निजले खाइपाइ आएको पारिवारिक निवृत्तभरण निजको छोराछोरी भएमा छोराछोरी छुन् सबैले दामासाहीले भाग गरी एक्काइस वर्ष उमेर पूरा नभएसम्म पाउने र एक जनाको उमेर एक्काइस वर्ष पूरा भएपछि निजले पाउँदै आएको निवृत्तभरण क्रमशः पत्नीको भाईबहिनीहरुमा थपिदै जानेछ।

• (१२) उपनियम (१०) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निवृत्तभरण पाइरहेका कुनै सैनिक व्यक्तिको विधुर पति वा विधवा पत्नीले अन्य विवाह गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको नाबालिग सन्तानले बालिग नभएसम्म त्यस्तो निवृत्तभरणको रकम तोकिए बमोजिम पाउनेछ।

❖ (१३) यो नियम लागू हुनु पूर्व उपनियम (७) बमोजिम सैनिक व्यक्तिको परिवारले खाइपाई आएको निवृत्तभरण नघट्ने गरी यस नियममा उल्लेख भए बमोजिमको सुविधा प्रदान गर्नु पर्नेछ।

❖ (१४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अन्य देशको नागरिकता लिएको वा अन्य देशमा स्थायी बसोबासको अनुमति प्राप्त गरेको व्यक्तिले यस नियम बमोजिमको पारिवारिक निवृत्तभरण तथा उपदान प्राप्त गर्ने छैन।

८४. निवृत्तभरण वा उपदान नपाउने अवस्थाः देहायको अवस्थामा यस नियमावली बमोजिमको निवृत्तभरण, उपदान वा अन्य सुविधा पाइने छैनः- (क) ऐन बमोजिम तीन वर्षभन्दा बढी कैदको सजाय पाएमा, (ख) नेपाली सेनामा भर्ती हुने वा बहाल रहने उद्देश्यले नागरिकता वा उमेर वा योग्यता ढाँटेको प्रमाणित भएमा, (ग) भविष्यमा सरकारी सेवाको निमित्त अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त गरिएमा।

८५. अशक्त वृत्तिः (१) कुनै सैनिक व्यक्ति आफ्नो पदको कर्तव्य पालना गर्दाथ वा तालीमको दौरानमा घाइते भई उपचार पश्चात् पनि सेवामा काम गर्न शारीरिक वा मानसिक रुपमा अशक्त रहेको ठहर नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले गरेमा त्यस्तो सैनिक

• पहिलो संशोधनद्वारा थप। ❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। • दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

व्यक्तिलाई सेवाबाट अबकास दिइनेछ र निजले उमेरको हदले अबकास प्राप्त गर्ने अवधि ननाघ्ने गरी सात वर्षसम्म खाईपाई आएको पूरा तलब बराबरको रकम अशक्त निवृत्तिभरण बापत दिइनेछ। उक्त अशक्त निवृत्तिभरण पाउने अवधि व्यतित भएपछि निवृत्तिभरण पाउने अवधिभन्दा कम सेवा अवधि भएको सैनिक व्यक्तिले निवृत्तिभरण पाएको अवधि सरह र निवृत्तिभरण पाउने अवधिभन्दा बढी सेवा अवधि भएका सैनिक व्यक्तिले सोही बमोजिम खाईपाई आएको तलबले नियम ८० को उपनियम (३) बमोजिम हिसाब गरी कुल आउने रकम निवृत्तिभरण पाउनेछ।

(१क) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जङ्गी कारबाही, सेना परिचालन भएको, विश्वशान्ति स्थापनाको लागि शान्ति सैनिकको रूपमा तैनाथ भएको, विपद् व्यवस्थापन, विकास निर्माण वा प्रकृति संरक्षणको कर्तव्य पालना गर्दागर्दै बखत कुनै आकस्मिक दुर्घटनामा परी वा कुनै प्रकारको हतियारको चोटबाट कुनै सैनिक व्यक्ति सैनिक सेवाको लागि काम गर्न अशक्त भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई एक तह माथिको पदमा बढुवा गरी सेवाबाट अबकास दिइनेछ र निजले उमेरको हदले अबकास प्राप्त गर्ने अवधि ननाघ्ने गरी बढीमा सात वर्षसम्म खाइपाइ आएको पूरा तलब पाउनेछ। त्यसरी पूरा तलब पाउने अवधि व्यक्ति भएपछि निवृत्तिभरण पाउने अवधिभन्दा कम सेवा अवधि भएको सैनिक व्यक्तिले निवृत्तिभरण पाएको अवधि सरह र निवृत्तिभरण पाउने अवधिभन्दा बढी सेवा अवधि भएको सैनिक व्यक्तिले सोही बमोजिम निवृत्तिभरण पाउनेछ।

(२) सैनिक व्यक्तिले अशक्तता बापत उपनियम (१) बमोजिम पाउने निवृत्तिभरणको अतिरिक्त निजले खाईपाई आएको तलब रकमको देहाय बमोजिमको प्रतिशतको दरले अशक्त वृत्ति भत्ता बापत पाउनेछः-

(क) सय प्रतिशतदेखि असी प्रतिशतसम्म अशक्त भएका वा मानसिक सन्तुलन गुमाएका सैनिक व्यक्तिलाई पचास प्रतिशत रकम, (ख) उनान्असी प्रतिशतदेखि पचास प्रतिशतसम्म अशक्त भएका वा मानसिक सन्तुलन गुमाएका सैनिक व्यक्तिलाई तेत्तीस प्रतिशत रकम, र

(ग) उननपाँच प्रतिशतसम्म अशक्त भएका वा मानसिक सन्तुलन गुमाएका सैनिक व्यक्तिलाई पच्चीस प्रतिशत रकम।

तर अशक्त वृत्ति भत्ता पाएका वा पाउने ठिहरिएका सैनिक व्यक्तिले पछि कुनै सेवामा पुनः प्रवेश पाएमा निजले यस नियम बमोजिम अशक्त वृत्ति भत्ता पाउने छैन र खाई सकेको अशक्तवृत्ति भत्ता रकम फिर्ता गर्नु पर्ने छैन।

(३) उपनियम (२) बमोजिम अशक्तता प्रतिशतको निर्धारण नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले गर्नेछ।

(४) सैनिक व्यक्तिले यस नियम बमोजिमको निवृत्तिभरण र अशक्त वृत्ति भत्ता पाउन थालेको नौ वर्ष नपुग्दै मृत्यु भएमा नौ वर्ष नपुगेसम्मको अवधिका लागि निवृत्तिभरण बापतको रकम मात्र त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको परिवारको नजिकको व्यक्तिलाई दिइनेछ।

(५) जङ्गी कारबाही वा सेना परिचालन भएको बखत कुनै आकस्मिक दुर्घटनामा परी वा कुनै प्रकारको हतियारको चोटबाट अशक्त भई अवकाश प्राप्त सैनिक व्यक्तिले उपनियम (१), (१क) र (२) बमोजिमको सेवा सुविधा पाउनेछन्।

स्पष्टीकरण : यस नियमको प्रयोजनको लागि “अवकाश प्राप्त सैनिक व्यक्ति” भन्नाले सेवामा रहँदा अशक्त भई नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले अशक्त ठहर गरेका वा ठहर गराउन बाँकी रहेका निवृत्त सैनिक व्यक्ति सम्झनु पर्छ।

(६) यस नियमबमोजिम अशक्त वृत्तिको सुविधाका लागि नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले अशक्तताको सिफारिस गर्नेछ र उपनियम (५) को अवस्था परी अशक्त भए वा नभएको सम्बन्धमा नेपाली सेनाले प्रमाणीकरण गर्नेछ।

(७) उपनियम (५) बमोजिमको सुविधा प्राप्त गर्ने अवकाश प्राप्त सैनिक व्यक्तिले यो उपनियम प्रारम्भ भएको मितिले एक वर्षभित्र नेपाली सेनामा निवेदन दिइसक्नु पर्नेछ।

८६. सन्ततिवृत्ति र शैक्षिकवृत्ति : (१) कुनै सैनिक व्यक्तिको नियम ८३ को उपनियम (६) र (७) वा नियम ८५ बमोजिमको अवस्था परी मृत्यु भएमा वा अशक्त भएमा त्यस्तो मृतक वा अशक्त सैनिक व्यक्तिको बढीमा दुई सन्ततीलाई मृतक वा अशक्त सैनिक व्यक्तिको बहाल रहेको पदको सुरु तलब स्केलको देहाय बमोजिमको प्रतिशतका दरले मासिक सन्ततिवृत्ति दिइनेछः-

(क) सहायक सेनानी र सोभन्दा माथि महारथीसम्म - दश प्रतिशत (ख) जमदार र सोभन्दा माथि प्रमुख सुवेदारसम्म - बाह्र प्रतिशत (ग) प्युट र सोभन्दा माथि हुद्दासम्म - तेह्र प्रतिशत (घ) फलोअसथ र सिपाही - चौध प्रतिशत (२) उपनियम (१) बमोजिमको वृत्ति सैनिक व्यक्तिको सन्तनत एक्काइस वर्षको उमेर पूरा गरेको वा सरकारी सेवा प्रवेश गरेको जुन अगाडि हुन्छ सो नमितसम्म पाउँछ। (३) कुनै सैनिक व्यक्तिको नियम ८३ को उपनियम (६) र (७) वा नियम ८५ बमोजिमको अवस्था परी मृत्यु भएमा वा अशक्त भएमा त्यस्तो मृतक वा अशक्त सैनिक व्यक्तिको बढीमा दुई सन्तनतलाई अठार वर्षको उमेर पूरा नभएसम्म उपनियम (१) बमोजिमको सन्तनतवृत्तिको अतिरिक्त देहाय बमोजिमको दरले वार्षिक शैक्षिकवृत्ति समेत दिइनेछः- (क) सहायक सेनानी र सोभन्दा माथि महारथीसम्म - दुई हजार चार सय (ख) फलोअसथ र सोभन्दा माथि प्रमुख सुवेदारसम्म - एक हजार आठ सय

८७. बेपत्ता भएको सैनिक व्यक्तिको निवृत्तिरण र उपदान : (१) कुनै सैनिक व्यक्ति हराई बेपत्ता भई दुई वर्षसम्म मरे बाँचेको पत्ता नलागेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिले नियम ७९ र ८० बमोजिम पाउने उपदान वा निवृत्तिरणको रकम निजले इच्छाएको व्यक्ति वा निजको परिवारको नजिकको व्यक्तिलाई दिइनेछ। (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नियम ८० बमोजिम निवृत्तिरण पाउने अवधि पुगी सकेको व्यक्ति निवृत्तिरण नलि पाउँदै बेपत्ता भएमा सात वर्षसम्म र निवृत्तिरण पाउन थालेपछि बेपत्ता भएमा सात वर्ष पुग्ने बाँकी अवधिसम्म निजले इच्छाएको व्यक्ति वा निजका परिवारको नजिकको व्यक्तिलाई निवृत्तिरणको पूरै रकम र सो अवधिपछि पति वा पत्नीलाई आजीवन निवृत्तिरणको आधा रकम पारिवारिक निवृत्तिरण दिइनेछ। (२क) उपनियम (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जङ्गी कारबाही वा सेना परिचालन भएको बखत कुनै सैनिक व्यक्ति बेपत्ता भएमा निजको

परिवारको सबैभन्दा नजिकको हकवालाले नियम ८३ को उपनियम (६) बमोजिमको पारिवारिक निवृत्तिभरण र पारिवारिक उपदान पाउनेछ।

(२ख) उपनियम (१), (२) र (२क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जङ्गी कारबाही वा सेना परिचालन भएको बखत कुनै सैनिक व्यक्ति बेपत्ता भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको नजिकको हकवालाले नियम ८३ को उपनियम (७) बमोजिमको सुविधा समेत पाउनेछ।

(३) उपनियम (१), (२), (२क) र (२ख) बमोजिम भुक्तानी दिइसकेको उपदान वा निवृत्तिभरण वा पारिवारिक निवृत्तिभरण रकममा पछि फेला परेको व्यक्तिले दावी गर्न पाउने छैन।

८७क. समान सुविधा उपलब्ध हुने : जङ्गी कारबाही वा सेना परिचालन भएको बखत सैनिक व्यक्तिको नियम ८३ को उपनियम (६) र (७) को अवस्था परी मृत्यु भएको वा नियम ८५ को अवस्था परी सैनिक व्यक्ति अशक्त भएको भए त्यस्तो सैनिक व्यक्ति वा निजको परिवारले नियम ८०, ८३, ८५, ८६ र ८७ मा उल्लेखित सुविधा सोही नियममा उल्लेख भए बमोजिम दोहोरो नहुने गरी समान रुपमा पाउनेछन्।

८७ख. विशेष व्यवस्था : (१) नियम ८३ को उपनियम (७) र (११), नियम ८५ को उपनियम (१क), नियम ८७ को उपनियम (२क) र (२ख) र नियम ८७क. बमोजिमको सुविधा संवत् २०५८ साल मंसिर ८ गतेदेखि जुनसुकै समयमा जङ्गी कारबाही वा सेना खटिएका सैनिक व्यक्ति वा निजको मृत्यु भएकोमा मृतकको परिवारलाई समेत दिइनेछ।

(१क) नियम ८३ को उपनियम (७) र नियम ८५ को उपनियम (१क) बमोजिमको सुविधा विश्व शान्ति स्थापनाको लागि शान्ति सैनिकको रूपमा तैनाथ भएको, विपद् व्यवस्थापन, विकास निर्माण वा प्रकृति संरक्षणको कर्तव्य पालना सम्बन्धी कार्य गर्ने सैनिक व्यक्ति वा निजको मृत्यु भएकोमा मृतकको परिवारलाई दिइनेछ।

(१ख) उपनियम (१क) बमोजिमको सुविधा यो उपनियम प्रारम्भ भएको मितिदेखि लागु हुनेछ।

(२) नियम ८५ र ८६ को सुविधा अधिकृत क्याडेट र सैन्य आधार तालीममा तालीमरत सैनिक व्यक्तिलाई समेत उपलब्ध गराइनेछ।

$\diamond$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप। $\text{v}$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

८८. निवृत्तभरण सम्बन्धी कार्यविधि : (१) उमेरको हद वा सेवा अवधि पुगेको कारणबाट निवृत्तभरण पाउने अवकाश प्राप्त गर्ने व्यक्तिका सम्बन्धमा त्यसरी अवकाश पाउने मितिभन्दा छ महिना अगावै सैनिक अभिलेखालयले सम्बन्धित विभाग, कार्यालय वा युनिटमा अवकाशको सूचना पठाउनु पर्नेछ। (२) सैनिक व्यक्तिले सेवाबाट अलग भएको मितिभन्दा छ महिनाभित्र आफू काम गरेको विभाग, कार्यालय वा युनिट मार्फत सैनिक अभिलेखालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ। कार्यालय, विभाग, युनिटमा दाखिल गरिएको निवेदन सम्बन्धित कार्यालय, विभाग वा युनिटले सैनिक अभिलेखालयमा राख्नु पर्नेछ। (३) मृत्यु हुने सैनिक व्यक्तिको परिवारको नजिको व्यक्तिले सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएको छ महिनाभित्र सम्बन्धित कार्यालय, विभाग वा युनिटमा निवेदन दिनु पर्नेछ र त्यसरी प्राप्त निवेदन सम्बन्धित कार्यालय, विभाग वा युनिटले सैनिक अभिलेखालयमा पठाउनु पर्नेछ। (४) उपनियम (२) वा (३) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि सैनिक अभिलेखालयले त्यस उपर आवश्यक कारबाही गरी अनुसूची-१२ बमोजिमको निवृत्तभरणको अधिकारपत्र निवृत्तभरण पाउने व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ। (५) उपनियम (४) बमोजिमको निवृत्तभरणको अधिकारपत्रमा सैनिक अभिलेखालयको प्रमुख र निवृत्तभरण व्यवस्थापन कार्यालयका प्रमुखको संयुक्त दस्तखत हुनेछ। (६) निवृत्तभरणसँग सम्बन्धित देहायका कार्यहरू बैंक भुक्तानी लिइरहेको जिल्लाको सैनिक पृथक/बाहिरि/गण/गुल्मका प्रमुखको सिफारिसमा सोही जिल्लाको कोष तथा लेखा नियन्त्रकको कार्यालयबाट गरिनेछः- (क) निवृत्तभरणको एकपटक जारी भइसकेको अधिकारपत्रको पाना सिड्हिई वा अधिकारपत्र हराई प्रतिलिपी दिनुपरेमा वा निवृत्तभरण वा पारिवारिक निवृत्तभरण अधिकारपत्र बाहक व्यक्तिको मृत्यु भई पारिवारिक निवृत्तभरण पाउने व्यक्तिको नाम परिवर्तन गर्नुपरेमा वा प्रमाणित निवृत्तभरण अधिकारपत्रमा संशोधन गर्नुपरेमा वा सैनिक अभिलेखालयबाट पठाइए बमोजिम निवृत्तभरण अधिकारपत्र तथा फाराममा फोटो तथा दस्तखत प्रमाणित गर्नुपरेमा, (ख) निवृत्तभरण प्राप्त गर्ने व्यक्तिको उमेर ६० वर्ष, ७५ वर्ष र ८५ वर्ष पुगेपछि निवृत्तभरण रकम थप गर्नुपरेमा।

(७) सैनिक व्यक्ति राजीनामा स्वीकृति वा अन्य कारणबाट सेवा मुक्त भएपछि वा हुने अवस्थामा सम्बन्धित कमाण्डिङ अधिकृतले देहायको विवरण खुलेको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ:- (क) सेवा प्रवेश मिति, (ख) सेवा अवधिमा प्राप्त गरेको तालिम र विभूषण, (ग) जम्मा सेवा अवधि, (घ) अवकाश प्राप्त मिति, (ङ) अन्य आवश्यक कुराहरु। तर भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी बर्खास्त भएका सैनिक व्यक्तिलाई त्यस्तो प्रमाणपत्र दिइने छैन।

८९. सेवा अवधिको गणना : (१) यस परिच्छेदको प्रयोजनका निमित्त सेवा अवधिको गणना गर्दाथ सैनिक व्यक्ति नेपाली सेवाको कुनै पदमा स्थायी नियुक्ति भई सेवा गरेको जम्मा अवधि (बीचमा टुटेको भए सो टुटेको अवधि कटाई) लाई गणना गरिनेछ। (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपादान पाइसकेको व्यक्ति पुनः नेपाली सेवाको पदमा नियुक्ति भएमा निजले पहिले पाएको उपादानको रकम फिर्ता गरेमा मात्र निजको पहिलेको सेवा अवधि जोड्नेछ। (३) उपनियम (१) बमोजिम सेवा अवधि गणना गर्दाथ निलम्बन रहेको अवधिलाई समेत गणना गरिनेछ।

९०. औषधि उपचार : (१) सैनिक व्यक्तिले सेवा अवधिभरमा अधिकृततर्फको सैनिक व्यक्ति भए बाह्र महिना बराबरको, $\Sigma$ प्रमुख सुवेदार र सुवेदारतर्फको सैनिक व्यक्ति भए अठार महिना बराबरको र $\text{v}$ जमदार भिल्लादारतर्फ तथा अन्य दर्जातर्फका सिपाही र फलोअस भए एक्काइस महिना बराबरको खाइपाई आएको तलब रकमसम्म उपचार खर्च बापत पाउनेछ। (१क) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो उपनियम प्रारम्भ हुनु अघि जमदार पदबाट अवकाश भएका सैनिक व्यक्तिले अठार महिना बराबरको खाइपाई आएको तलब रकमसम्म उपचार खर्च बापत पाउनेछ।

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{v}$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

(२) कुनै सैनिक व्यक्ति वा निजको परिवारको सदस्य बिरामी भएमा उपनियम (१) बमोजिम पाउने रकममा नबढ्ने गरी देहाय बमोजिम भएको खर्च वा रकम दिइनेछ:- (क) रोगको उपचारको निमित्त स्वीकृत चिकित्सकले जाँच गर्दा लागेको प्रेस्किप्सन बमोजिम खरिद गरेको औषधि खर्च, (ख) स्वास्थ्य संस्थामा भर्ना हुँदा र उपचार गराउँदा लागेको बील बमोजिमको खर्च, (ग) अस्पताल र स्वीकृत चिकित्सक पनि ठाउँमा भएको उपचारमा सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुखले, कार्यालय प्रमुखको हकमा तालुक कार्यालयको प्रमुखले र महारथीको हकमा मन्त्रालयको सचिवले सिफारिस गरेको खर्च, (घ) प्लास्टिक सर्जरी बाहेक सबै किसिमको चिरफार (सर्जिकल अपरेसन) गर्दा लागेको बील बमोजिमको खर्च, (ङ) आफ्नो घर वा डेरा छाडी अर्को जिल्लामा वा विदेशमा गई औषधि उपचार गराउँदा त्यस्तो स्थानसम्म पुग्दाको र फर्कदाको बिरामीको र कुरुवा चाहिएको अवस्था भए एकजना कुरुवासम्मको यातायात खर्चको पूरै रकम र खाना खर्च बापत निज बिरामी सैनिक व्यक्तिले नियम अनुसार पाउने दैैनिक भत्ताको पचित्तर प्रतिशत रकम। रपष्टीकरण यस उपनियमको प्रयोजनको लागि “स्वीकृत चिकित्सक” भन्नाले सरकारी सेवामा रहेको वा प्रचलित कानून बमोजिम चिकित्सकका रुपमा दर्ता भएको डाक्टर, कविराज, हेल्थ असिस्टेन्ट वा वैद्य समेतलाई जनाउँछ। (३) कर्तव्य पालिको सिलसिलामा चोटपटक लाग्दा गई कुनै सैनिक व्यक्ति घाइते भई नेपालभित्र औषधि उपचार हुन नसक्ने भई नेपाल सरकारद्वारा गठित मेडिकल बोर्डले सिफारिस गरेको सैनिक व्यक्तिले विदेशमा गई उपचार गराउन चाहेमा निजलाई नेपाल सरकारले उचित ठरियाएको थप आर्थिक सहायता दिन सक्नेछ। (४) यस नियम बमोजिम पाउने उपचार खर्च कुनै सैनिक व्यक्तिले पेश्कीका रुपमा लिन चाहेमा र सोको कारण मनासिब देखिए यस नियमको अधीनमा रही पछि हिसाब बुझाउने गरी पेश्की दिन सकिनेछ। त्यसरी पेश्की दिएको रकम पछि हिसाब गर्दा उपचार बापत पाउने रकमभन्दा बढी हुन आएमा बढी भएजति रकम सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिको

तलबबाट किस्ताबन्दीमा कट्टी गरिनेछ। त्यसरी कट्टी गर्नु पर्ने रकम भुक्तान नहुँदै सम्बन्धित सैनिक व्यक्ति वा निजको परिवारको सदस्यको मृत्यु भएमा सो कट्टी गर्न बाँकी रहेको रकम मिनाहा हुनेछ। (५) झुट्टा व्यहोरा पेश गरी यस नियम बमोजिम उपचार खर्च माग गर्ने वा प्राप्त गर्ने सैनिक व्यक्ति लगायत त्यस्तो झुट्टा व्यहोरा प्रमाणित गर्ने सैनिक चिकित्सक भए निजलाई समेत ऐनको दफा ४७ बमोजिमको कसूर गरेको मानी कारबाही हुनेछ। (६) भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त गरिएकोमा बाहेक अन्य अवस्थामा सेवाबाट अलग हुने सैनिक व्यक्तिले यस नियम बमोजिम सेवा अवधिभरमा पाउने उपचार खर्च मध्ये केही लिई वा नलिई उपचार खर्च नलिई बाँकी रहेको भए त्यस्तो बाँकी रकम एकमुष्ट लिन पाउनेछ। (७) देहायको सेवा अवधि पूरा गरी निवृत्तिभरण सेवाबाट अलग भएको सैनिक व्यक्तिले उपनियम (६) बमोजिम पाउने उपचार खर्चमा लिन बाँकी रकमको देहाय बमोजिमको रकम थप गरी हुन आउने रकम एकमुष्ट पाउनेछः- (क) बीस वर्ष - दश प्रतिशत (ख) बीस वर्ष भन्दा बढी पच्चीस वर्षसम्म - पन्ध्र प्रतिशत (ग) पच्चीस वर्षभन्दा बढी जुनसुकै वर्ष - बीस प्रतिशत (८) कुनै सैनिक व्यक्ति पनि वर्षको सेवा अवधि नपुग्दै भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी बर्खास्त गरिएकोमा बाहेक अरु जुनसुकै व्यहोराबाट सेवाबाट अलग भएमा पनि पनि वर्षको सेवा अवधि माथी त्यसको दामासाहीले यस नियम बमोजिमको उपचार खर्च दिइनेछ। (९) यस नियम बमोजिम स्वास्थ्य संस्थामा भर्ना भई वा विदेशमा गई उपचार गराउनु पर्दा बाहेक सैनिक व्यक्तिलाई आफ्नो परिवार र आफ्नो निमित्त समेत गरी एक वर्षमा निजले खाइपाई आएको डेढ महिनाको तलब बराबरको रकमभन्दा बढी उपचार खर्च दिइने छैन।

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(१०) यस नियम बमोजिम सैनिक व्यक्तिले पाएको उपचार खर्चको विवरण खर्च लेख्ने कार्यालयले सैनिक व्यक्तिको व्यक्तिगत अभिलेखमा राखी सम्बन्धित विभाग, बाहिनी, गण, गुल्म र सैनिक अभिलेखालयमा समेत पठाउनु पर्नेछ।

(११) दुर्गम क्षेत्रमा रहेका सैनिक व्यक्ति वा निजको परिवारलाई रोग लागी स्थानीय स्वास्थ्य केन्द्रबाट उपचार हुनु नसकी जनावर समेत जोखिम हुने अवस्था परेको कुरा जिल्ला स्वास्थ्य केन्द्रले सिफारिस गरेमा उपचारको सुविधा भएको ठाउँमा लैँजादा र त्यहाँबाट फकाउँदा लाग्ने खर्च नेपाल सरकारले दिनेछ।

९१. थप आर्थिक सहायता : (१) सेवामा बहाल रहेको कुनै सैनिक व्यक्ति, निजको पति वा पत्नीलाई स्वदेश तथा विदेशमा उपचार गर्नुपर्ने भनी नेपाल सरकारबाट गठित मेडिकल बोर्डले सिफारिस गरेको आधारमा नियम ९० बमोजिम पाउने उपचार खर्चको अतिरिक्त देहायको समितिको सिफारिसमा नेपाल सरकारले उचित ठहर्याएको थप आर्थिक सहायता रकम दिइनेछ। (क) मन्त्रालयको सचिव -अध्यक्ष (ख) अर्थ मन्त्रालयको सचिव वा निजले तोकेको अधिकृत प्रतिनिधि -सदस्य (ग) कार्यरीथी - सदस्य (घ) सैनिक स्वास्थ्य महानिदेशक - सदस्य (ङ) केन्द्रियस्तरको सैनिक अस्पतालको वरिष्ठ चिकित्सक एक जना - सदस्य

(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले थप आर्थिक सहायताको लागि रकम सिफारिस गर्दा कडा रोग लागेको हकमा उपचार गर्दा लागेको रकमको बील बमोजिम बढीमा पाँचलाख रुपैयाँ सम्म सिफारिस गर्नेछ।

स्पष्टीकरण यस नियमको प्रयोजनका लागि कडा रोग भन्नाले मृगौला, मुटु र क्यान्सर सम्बन्धी रोगलाई जनाउँछ।

९२. तलबको उल्लेख : (१) यस नियमावलीमा जहाँ जहाँ तलबको उल्लेख भएको छ त्यसले सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिको तत्कालको तलब रकम (तलब वृद्धि समेत) लाई जनाउनेछ।

(२) नियम ७९ र ८० को प्रयोजनका लागि “आखिरी तलब” भन्नाले सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिको अवकाश प्राप्त गर्ने अवस्थाको तलबलाई जनाउनेछ र त्यसरी अवकाश

प्राप्त गर्ने अवस्थामा कुनै सैनिक व्यक्ति निलम्बनमा रहेको भए त्यस्तो अवधिको निमित्त पनि पूरै तलबको हिसाब गरिन्छ।

९३. बीमा सम्बन्धी व्यवस्था : (१) सैनिक व्यक्तिहरूको बीमा वापत नेपाल सरकारले एउटा सावधिक जीवन बीमा कोष स्थापना गर्नेछ र सो प्रयोजनको लागि नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी स्वदेश भित्र रहेका कुनै बीमा कम्पनी वा प्रचलित कानून बमोजिम गठित भएको संस्थालाई सो कम्पनी वा संस्थाको कारोवार, वित्तीय क्षमता समेत विचार गरी सावधिक जीवन बीमा सञ्चालनको लागि तोक्न सक्नेछ।

(२) प्रत्येक सैनिक व्यक्तिको मासिक तलबबाट दुई सय रुपैयाँ कट्टा गरी उपनियम (१) बमोजिमको कोषमा जम्मा गरिनेछ र त्यति नै रकम नेपाल सरकारले थप गरी बिमाङ्क रकम एक लाख रुपैयाँको बीस वर्ष सावधिक जीवन बीमा गरिनेछ। सो बीमा कोषमा जम्मा भएको रकम मध्येबाट सैनिक व्यक्ति सेवा निवृत्त हुँदा निजलाई बीमाङ्क रकम र बोनस भुक्तानी दिइनेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम रकम कट्टा गर्न सुरु गरेको बीस वर्ष अवधि नपुगी कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा निजको परिवारले एकलाख रुपैयाँ पाउनेछ। कुनै सैनिक व्यक्ति सेवाबाट अनिवार्य अवकाश भएमा देहाय बमोजिमको रकम प्रदान गरिनेछः-

(क) एक वर्षभन्दा कम अवधिको रकम कट्टी गरिएको भएमा दस हजार रुपैयाँ, (ख) एक वर्षदेखि पाँच वर्षसम्म रकम कट्टी गरिएको भएमा पच्चीस हजार रुपैयाँ, (ग) पाँच वर्षदेखि दस वर्षसम्म रकम कट्टी गरिएको भएमा पचास हजार रुपैयाँ, (घ) दस वर्षदेखि पन्ध्र वर्षसम्म रकम कट्टी गरिएको भएमा पचहत्तर हजार रुपैयाँ, (ङ) बीस वर्षसम्म रकम कट्टी गरिएको भएमा एक लाख रुपैयाँ।

तर निजले जम्मा गरेको रकम र सोको व्याज, लाभांश रकम उल्लिखित रकमभन्दा बढी हुन आएमा सोही बराबरको रकम उक्त कोषबाट प्रदान गरिनेछ।

(४) कुनै सैनिक व्यक्ति उपनियम (२) बमोजिम रकम जम्मा गर्न सुरु गरेको बीस वर्ष नपुरी अनिवार्य अवकाश भएको अवस्था बाहेक अन्य जुनसुकै किसिमबाट सेवाबाट अलग भएमा त्यस्तो व्यक्तिलाई समर्पण मूल्य बराबरको रकम उपलब्ध गराइनेछ। (५) उपनियम (२) र (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सेवाबाट अवकाश हुने सैनिक व्यक्तिले सावनधिक जीवन बीमा वापत जम्मा गरेको रकम बीस वर्ष वा सो भन्दा कम अवधिमा परिपक्व हुने गरी निरन्तरता दिन सक्नेछ। तर सो वापत नेपाल सरकारले कुनै रकम व्यहोर्ने छैन। (६) बेतलबी अध्ययन विदा लिएको अवस्थामा त्यस्ता सैनिक व्यक्तिले बीमा वापतको रकम जम्मा गरेमा मात्र त्यस्ता सैनिक व्यक्तिको लागि नेपाल सरकारले सो अवधिको रकम थप गरी कोषमा जम्मा गरिदिनेछ। (७) भविष्यमा सरकारी सेवाका निमित्त अयोग्य ठहरि गरी सेवाबाट बर्खास्त भएको सैनिक व्यक्तिले उपनियम (२) बमोजिम नेपाल सरकारबाट थप लिएको रकम बाहेक निजको कोषमा जम्मा भएको अन्य रकम ब्याज सहित पाउनेछ। (८) यस नियम बमोजिम बीमा रकम प्रदान गर्दा सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिको नाममा जम्मा भएको रकम भन्दा बढी रकम प्रदान गर्नु पर्ने भएमा बढी हुने रकम नेपाल सरकारले उपनियम (१) बमोजिमको कम्पनी वा संस्थामा जम्मा गरी दिनेछ। (९) उपनियम (१) बमोजिम तोकिएको कम्पनी वा संस्थाले बीमा कोषमा जम्मा भएको प्रत्येक सैनिक व्यक्तिको छुट्टाछुट्टै हिसाब देखिने गरी अभिलेख अद्यावधिक गरी प्रत्येक वर्षको विवरण सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ। (१०) सावनधिक जीवन बीमा कोष सञ्चालन र व्यवस्थापनका लागि नेपाल सरकारले आवश्यक निर्देशिका जारी गरी लागू गर्न सक्नेछ।

परिच्छेद-८ पोशाक तथा अन्य सामान र राहत सुविधा सम्बन्धी व्यवस्था

९४. पोशाक तथा अन्य सामान : (१) सैनिक व्यक्तिको पोशाकको रङ, किसिम, गुणस्तर र अन्य विवरण प्रधान सेनापतिको सिफारिसमा नेपाल सरकारले स्वीकृत गरे बमोजिम हुनेछ। (२) सैनिक व्यक्तिलाई दर्जा अनुसार अनुसूची-१३ मा उल्लेख भए बमोजिमको पोशाक र अन्य सामानहरु नि:शुल्क उपलब्ध गराइनेछ।

(२क) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि तानीक सैनिक व्यक्तिले गर्ने कामको प्रकृति र मौसमको अनुकूलताबमोजिम अनुसूची-१३ मा उल्लेख भए बाहेकका विशेष किसिमका पोसाक तथा अन्य सामान र सोको खपत अवधि नेपाली सेनाले निर्धारण गर्न सक्नेछ।

(३) सैनिक व्यक्तिलाई तयारी पोसाक वितरण गर्न नसकेको अवस्थामा स्थानीय दररेट बमोजिम सिलाई खर्चको रकम सहितको कपडा उपलब्ध गराइनेछ।

(४) सैनिक व्यक्तिलाई वितरण गरिएको पोसाक तथा अन्य सामान निश्चित अवधि पुगी वा सरकारी काम विशेषले फाटी टुटी गएमा उपनियम (५) बमोजिम गठन हुने क्षतिपूर्ति समितिले ठिहाऱ्याए बमोजिम सट्टासाट दिइनेछ।

(५) उपनियम (४) को प्रयोजनका लागि जङ्गी अड्डाले क्षतिपूर्ति समिति गठन गरी सो समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार समेत तोक्न सक्नेछ।

९५. राशन सुविधा : नेपाली सेनामा कार्यरत सबै सैनिक व्यक्तिलाई नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको राशन सुविधा दिइनेछ। तर अध्ययन बिदा लिई बसेका सैनिक व्यक्तिलाई राशन सुविधा दिइने छैन।

परिरिच्छेद-९ विविध

९६. सैनिक प्रहरीको योग्यता र पदपूर्ति : (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक प्रहरीको योग्यता देहाय बमोजिम हुनु पर्नेछः- (क) सिपाहीदेखि सुवेदारसम्मको लागि एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह उत्तीर्ण भएको वा आर्मी फष्ट क्लास पास गरेको, (ख) पुरुषको हकमा कम्तीमा पाँच फिट छ इन्च र महिलाको हकमा कम्तीमा पाँच फिट दुई ईन्च उचाई भएको, (ग) कुनै पनि अनुशासन सम्बन्धी आरोप लगाएको।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको योग्यता पूरा भएको सैनिक व्यक्तिलाई अन्य युनिटबाट सरुवा गरी सैनिक प्रहरीमा पदपूर्ति गरिनेछ।

• छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

९७. सेवा परिवर्तन सम्बन्धी व्यवस्था : (१) सैनिक व्यक्तिको सेवा, समूह वा उपसमूह परिवर्तन हुन सक्छ। (२) उपनियम (१) बमोजिम सेवा परिवर्तन गर्दा सेवा परिवर्तन गर्न खोजिएको सेवा, समूह वा उपसमूहसँग सम्बन्धित सैनिक नियमावलीमा उल्लेख गरिएको बमोजिमको योग्यता पुगेको र त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको दक्षता र अनुभव सेवा परिवर्तन गर्न खोजिएको सेवा, समूह वा उपसमूहलाई अत्यावश्यक भएको हुनु पर्छ। (३) यस नियम बमोजिमको सेवा परिवर्तन उप सेनानी वा सोभन्दा मुनिका दर्जाहरुमा मात्र गरिन्छ $\times$.........................................। (४) यस नियम बमोजिम सेवा परिवर्तन गर्दा मन्त्रालयको स्वीकृतिमा पदपूर्ति समितिले परीक्षा लिई उक्त समितिको सिफारिस अनुसार हुनेछ। $\varepsilon$.....

(५) उपनियम (३) र (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक विविध सेवाको बन्दोबस्ती कार्य समूहमा सेनानी वा सोभन्दा मुनिका दर्जामा दुई वर्ष वा सोभन्दा बढी अवधिभित्र सो समूहका सैनिक व्यक्तिको योग्यता नपुगी बढुवा हुन नसकेको कारणले पदपूर्ति हुन नसकी पद रिक्त भएमा त्यस्तो समान पदमा सैनिक साधारण सेवाबाट योग्यता पुगेका सैनिक व्यक्तिलाई दक्षता र अनुभवका आधारमा सेवा परिवर्तन गर्न सकिनेछ। $\boxplus$ (६) यस नियम बमोजिम कुनै सैनिक व्यक्तिको सेवा, समूह वा उपसमूह सेवा अवधिभरमा एक पटकका लागि मात्र परिवर्तन गर्न सकिनेछ। $\boxplus$ (७) यस नियम बमोजिम सेवा, समूह वा उपसमूह परिवर्तन गरेका सैनिक व्यक्तिको जेष्ठता र सेवा अवधि गणना गर्दा त्यस्तो सेवा, समूह वा उपसमूह परिवर्तन हुनु अघिको सेवा, समूह वा उपसमूहको समान दर्जा सरह गणना हुनेछ।

९८. बरबुझारत गर्नु पर्ने : (१) कुनै पनि सैनिक व्यक्ति, काज, सरुवा वा अन्य कुनै कारणले सो स्थानमा नरहेमा आफ्नो बुझाउनु पर्ने नगद, जिन्सी, हातहतियार तथा कागजात प्रधान सेनापतिको हकमा एक महिना भित्र र अन्य सैनिक व्यक्तिको हकमा पन्ध्र दिनभित्र

$\times$ पाँचौँ संशोधनद्वारा खारेज गरिएको। $\varepsilon$ छैठौँ संशोधनद्वारा खारेज गरिएको। $\boxplus$ पाँचौँ संशोधनद्वारा थप।

सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई बुझाई दिनु पर्ने र बुझ्नु पर्नेले पनि सोही म्यादभित्र बुझी लिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र कुनै विशेष कारण परी बरबुझारथ नभएमा थप एक्काइस दिनमा नबढ्ने गरी प्रधान सेनापतिको हकमा मन्त्रालयले र अन्य सैनिक व्यक्तिको हकमा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखले समय थप गर्न सक्नेछ। यसरी म्याद थप गर्दा पनि बरबुझारथ नभएमा निजको निवृत्तिभरण पट्टा समेत रोक्का गर्न सकिनेछ।

९९. विभागीय प्रमुखहरुको समिति (प्रिन्सिपल स्टाफ अफिसर्स कमिटी) गठन गर्न सक्ने : प्रधान सेनापतिलाई नेपाली सेनाको प्रशासकीय तथा व्यवस्थापकीय कार्यमा सहयोग पुर्याउन प्रिन्सिपल स्टाफ अफिसर्स रहेको एक समिति रहनेछ।

१००. उजुरीको सुनुवाई गर्ने तरिका : (१) कुनै सैनिक व्यक्तिलाई कुनै विषयमा मर्का परेको कारण देखाई ऐनको दफा २७ बमोजिम उजुरी दिँदा उजुरीकर्ताले आफूलाई परेको मर्काको संक्षिप्त व्यहोरा र मर्का निवारणको उपाय खुलाई प्रमाण सहित लिखित रुपमा उजुरी दिनु पर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम उजुरी प्राप्त भएपछि उजुरी सुन्ने अधिकारीले उजुरीकर्ताले जसका विरुद्ध उजुर दिएको हो सो व्यक्तिलाई उजुरीको सम्बन्धमा पत्र दिएको म्याद दिई आफ्नो भनाई पेश गर्न सूचना पठाउन सक्नेछ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम प्राप्त सूचनाको म्यादभित्र सम्बन्धित व्यक्तिले आफ्नो भनाई पेश गर्नु पर्नेछ।

(४) उजुरी सुन्ने अधिकारीले उजुरीको सुनुवाइ गर्दा आवश्यक देखेको थप प्रमाणहरु बुझ्न सक्नेछ।

(५) उजुरी सुन्ने अधिकारीले उजुरीको सुनुवाइ गर्ने सिलसिलामा आवश्यकतानुसार जाँचबुझ टोली खटाई जाँचबुझ गराउन सक्नेछ।

(६) सम्बन्धित व्यक्तिले उपनियम (३) बमोजिम आफ्नो भनाई पेश गरेकोमा पेश गरेको मितिले वा भनाई पेश नगरेकोमा पेश गर्ने म्याद समाप्त भएको मितिले तीस दिनभित्र उजुरी सुन्ने अधिकारीले त्यस्तो उजुरीको सम्बन्धमा निर्णय गर्नु पर्नेछ।

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

१०१. निर्देशन दिनसक्ने : आर्थिक तथा भौतिक प्रशासन सम्बन्धी कार्य, बन्दोबस्ती सामानको परिपूरण गर्ने कार्य लगायतका नेपाली सेना भित्र गर्ने र गराउने व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यलाई व्यवस्थित बनाउन मन्त्रालयले नेपाली सेनालाई निर्देशन दिन सक्नेछ। मन्त्रालयले निर्देशन दिनु पूर्व आवश्यकताअनुसार नेपाली सेनाका विभिन्न युनिटको निरीक्षण तथा अनुगमन गर्न तथा सम्बन्धित कागजात माग गर्न सक्नेछ। यस्तो निरीक्षण तथा अनुगमन सम्बन्धी कार्य नेपाली सेनासँगको समन्वयमा गरिनेछ।

१०२. निर्णय वा आदेश प्रकाशन गर्न सक्ने : नेपाली सेनाले सैनिक व्यक्तिहरूको नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, सजाय, पी.एस.ओ.जी. बैठकको निर्णयबाट पारित भएका संगठनात्मक नीति, कार्यविधि, प्रधान सेनापतिको निर्देशन लगायत अन्य आवश्यक जानकारी गराउनु पर्ने विषयसँग सम्बन्धित आधिकारिक सूचनाको लागि सैनिक आदेश प्रकाशन गर्नेछ।

१०३. वैयक्तिक विवरण फाराम भर्नु पर्ने : (१) पहिलो पटक नियुक्ति भएका प्रत्येक सैनिक व्यक्तिले निर्धारित ढाँचामा चारप्रति वैयक्तिक विवरण फाराम भर्नु पर्नेछ। (२) देहायको सैनिक व्यक्तिको वैयक्तिक विवरणको अभिलेख देहाय बमोजिमको कार्यालयले राख्नेछः- (क) सबै तहका सैनिक व्यक्तिको वैयक्तिक विवरण सैनिक अभिलेखालय, (ख) अधिकृततरको सैनिक व्यक्तिको हकमा सैनिक अभिलेखालयको अतिरिक्त सैनिक सचिव विभाग, र (ग) पददिकर र सोभन्दा मुनिका सैनिक व्यक्तिको हकमा सैनिक अभिलेखालयको अतिरिक्त कार्यकारी विभाग (संगठन र सञ्चालन)। (३) सैनिक व्यक्तिको सरुवा, बढुवा, कारबाही लगायतका सबै विवरणहरू वैयक्तिक विवरणमा जनाई अद्यावधिक गरी राख्नु पर्ने दायित्व उपनियम (२) बमोजिम अभिलेख राख्ने कार्यालयको हुनेछ। (४) प्रमुख सेनापति वा सो भन्दा माथिका सैनिक व्यक्तिको वैयक्तिक विवरण एक प्रति नेपाली सेनाले मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ।

१०४. सम्पत्ति विवरण पेश गर्ने : (१) सैनिक व्यक्तिले भर्ना भएको मितिले साठी दिनभित्र र त्यसपछि हरेक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र आफ्नो वा आफ्नो

परिवारको नाममा रहेको सबै प्रकारका चल अचल सम्पत्तिको स्रोत वा निस्सा सहितको अद्यावधिक विवरण कार्यरी विभाग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ। सैनिक अधिकृतले यस्तो विवरण पेश गर्दा दुई प्रति गरी पेश गर्नु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र सम्पत्तिको विवरण पेश गर्न नसक्ने सैनिक व्यक्तिले त्यस्तो विवरण पेश गर्न नसक्नुको कारण सहित उल्लेख गरी म्याद थपको लागि अनुरोध गरेमा सम्बन्धित निकाय वा अधिकारीले बढीमा तीस दिनसम्मको म्याद थप दिन सक्नेछ। (३) उपनियम (२) बमोजिम थप गरेको म्यादभित्र पनि सम्पत्तिको विवरण पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिलाई पाँच हजार रुपैयाँ जरिवाना गरी निज र निजको परिवारको नाममा गैरकानूनी सम्पत्ति रहेको अनुमान गरी सम्बन्धित निकाय वा अधिकारीले अनुसन्धान गर्न सक्नेछ। (४) यस नियम बमोजिम पेश हुन आएको सम्पत्ति विवरण गोप्य राखिनेछ। तर अनुसन्धान र तहकीकातको सिलसिलामा सम्पत्ति विवरण माग हुन आएमा त्यस्तो विवरण सम्बन्धित अधिकारीलाई उपलब्ध गराउन सकिनेछ। (५) सम्पत्ति विवरणको अभिलेख कार्यरी विभागले राख्नेछ। (६) यस दफा बमोजिम सम्पत्ति विवरण पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिको विवरण तीस दिन भित्र कार्यरी विभागले मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ र यसरी प्राप्त हुन आउने विवरण मन्त्रालयले ऐनको दफा ६२ बमोजिमको समितिमा पठाउनु पर्नेछ।

१०४क. दान, उपहार, चन्दा आदि लिन नहुने : (१) सरकारी काममा कुनै पनि प्रकारको असर पर्न सक्ने गरी कुनै पनि सैनिक व्यक्ति र निजको परिवारको सदस्य समेतले नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृतिबिना स्वदेशी वा विदेशी कसै बाट कुनै प्रकारको दान दातव्य, कोसेली वा उपहार स्वीकार गर्न वा चन्दा माग वा सरकारी कामसँग सम्बन्धित व्यक्तिसँग सापटी लिन हुँदैन। (२) सैनिक व्यक्तिलाई कुनै विदेशी सरकार वा विदेशी सरकारको कुनै प्रतिनिधिबाट कुनै उपहार प्राप्त हुन आएमा निजले नेपाल सरकारलाई सो कुराको सूचना दिई निकासा भए बमोजिम गर्तुथपछ।

• दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

१०४ख. आचरण सम्बन्धी व्यवस्था लागू गर्ने : नेपाली सेनाको व्यवस्थापन गर्नको लागि सेनासँग सम्बन्धित विशिष्ट प्रकारका मापदण्ड, सुरक्षासँग सम्बन्धित नीति, आचरण तथा अनुशासनसँग सम्बन्धित कार्यविधि नेपाली सेनाले प.एस.ओ.जी. बाट निर्णय गरी लागू गर्नेछ। त्यस्तो कार्यविधिमा उल्लेखित आचरण तथा अनुशासनको अवज्ञा गरेमा वा सोको विपरीत कार्य गरेमा निजले प्राप्त गरिरहेको सुविधा घटाउन वा वञ्चित गर्न सकिनेछ। स्पष्टीकरण यस नियमको प्रयोजिाको लागि "आचरण तथा अनुशासन" भन्नाले सरकारको विरुद्ध अनुचित भ्रम सृजना गर्ने, सरकारी सूचना चुहावट गर्ने, विदेशीसँग अनुचित एवं अवाञ्छित सम्पर्क कायम गर्ने, सचेत गराउँदा पनि अटेर गर्ने, आर्थिक अनुशासन, भूतपूर्व सैनिकको आचरण, सूचना तथा सामग्रीको सुरक्षा, सामाजिक सञ्जालको प्रयोग, पदीय मर्यादा, दान उपहार नलिने प्रतिबन्ध, कार्यसम्पादन सम्झौता (कमाण्ड प्रतिबद्धता), ह्याण्डओभर नोट तथा कार्यसम्पन्न प्रतिवेदन (इण्ड अफ असाइन्मेन्ट) को व्यवस्था र आचरण तथा अनुशासन सम्बन्धी आवश्यक अन्य विषयहरु पनि सम्झनु पर्छ।

१०५. नीतिगत व्यवस्था : नेपाली सेनामा सरुवा, बढुवा, योग्यता तथा अनुभवको निर्धारण, आर्थिक दायित्व वृद्धिका विषय, वृत्ति विकास, सेवाको व्यवस्थापिका अन्य नीतिगत व्यवस्था लगायतका विषयमा नीतिगत रुपमा नयाँ व्यवस्था गर्नुपरेमा वा سابق नीतिमा परिवर्तन गर्नुपरेमा मन्त्रालयको स्वीकृति वा मन्त्रालयबाट निर्णय भए बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

१०६. अभिलेख राख्ने : (१) कुनै सैनिक व्यक्ति भविष्यमा सरकारी सेवाको निमित्त अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त भएमा सैनिक व्यक्तिहरुको सम्बन्धमा बर्खास्त गरिएको अभिलेख राख्ने जिम्मेवारी प्राप्त विभागले त्यस्ता व्यक्तिहरुको तीनपुरते खुलेको हुलिया समेतको सूचना जंगी अड्डाको सम्बन्धित विभाग तथा आवश्यकता अनुसार प्रहरीलाई समेत दिनु पर्नेछ। (२) भविष्यमा सरकारी सेवाको निमित्त अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त गरिएका सैनिक व्यक्ति सैनिक सेवा वा पदमा पुनः नियुक्ति भएमा निजले त्यसरी पुनः नियुक्ति भई पाएको तलब भत्ता लगायतका अन्य रकम निजबाट फिर्ता गराई निजलाई तुरुन्त सेवाबाट बर्खास्त गरिनेछ।

१०७. मेडिकल बोर्ड : कुनै सैनिक व्यक्ति बिरामी भएको वा अशक्त भएको विषयमा जाँचबुझ गरी आवश्यक सिफारिस गर्न देहाय बमोजिमको मेडिकल बोर्ड गठन हुनेछः- (क) सैनिक स्वास्थ्य महानिर्देशक - अध्यक्ष (ख) प्रधान सेनापतिले तोकेको सैनिक अस्पतालका

१०८. व्यक्तिगत विवरण : $\text{*} (१)$ प्रमुख सेनानी वा सो भन्दा माथिका सैनिक व्यक्तिको बढुवाको सिफारिस गर्दा र महा सेनानी वा सोभन्दा माथिका सैनिक व्यक्तिको म्याद थप गर्दा अनुसूची-५, अनुसूची-७ र अनुसूची-१४ तथा सरुवाको सिफारिस गर्दा अनुसूची-५ र अनुसूची-१४ बमोजिमको विवरण फाराम भरी मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ। (२) उपनियम (१) बमोजिम एक पटक व्यक्तिगत विवरण पठाई सकेका सैनिक व्यक्तिको थप भएको व्यक्तिगत विवरण मात्र पठाउनु पर्नेछ।

१०९. निर्देशिका र कार्यविधि बनाउन सक्ने : (१) मन्त्रालयले नेपाली सेनासँग परामर्श गरी सैनिक प्रहरी र महिला सैनिकको काम, कर्तव्य र अधिकारलाई व्यवस्थित गर्न सैनिक प्रहरी निर्देशिका र महिला सेवा निर्देशिका बनाई लागू गर्न सक्नेछ। $\text{*} (२)$ नेपाली सेनाले व्यवस्थापिका विधिमा आवश्यकता अनुसार कार्यविधि बनाई मन्त्रालयको स्वीकृतिमा लागू गर्न सक्नेछ। $\text{❖} (३)$ नेपाली सेनाले विभूषण सम्बन्धी आन्तरिक सिफारिस, प्रधान सेनापति प्रशंसा निशान, प्रशंसा पत्र, पुरस्कार (ग्रेड थप, तलब) सम्बन्धी निर्देशिका बनाई लागू गर्न सक्नेछ।

११०. यसै नियम बमोजिम हुने : सैनिक सेवाका विभिन्न समूह वा विषयका सम्बन्धमा बनेको अन्य नियममा लेखिएको कुरामा सोही बमोजिम र नलेखिएका कुराहरुमा यस नियमावली बमोजिम हुनेछ।

१११. अनुसूचीमा फेरफेर वा थपघट गरे : नेपाल सरकारले आवश्यक देखेमा राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी अनुसूचीमा आवश्यक फेरफेर वा थपघट गर्न सक्नेछ।

११२. खारेजी र बचाउ : (१) देहायका नियमहरु खारेज गरिएका छन्- (क) सैनिक बिदा नियमहरु, २०१९ (ख) शाही सैनिक नियुक्ति, प्रमोशन र अरु विविध व्यवस्था साधारण नियमहरु, २०२० (ग) केटा (भर्ना तथा सेवा शर्त) नियमहरु, २०२८

$\text{*}$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{❖}$ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

(घ) शाही नेपाली सेना (निवृत्तिभरण, उपदान र अन्य सुविधा) नियमावली, २०३३ (ङ) शाही नेपाली सेना (दैनिक तथा भ्रमण भत्ता) नियमावली, २०३३ (च) सैनिक प्रहरी सम्बन्धी नियमावली, २०५८ को नियम ४। (२) उपनियम (१) मा उल्लिखित नियमहरु बमोजिम भए गरेको काम कारबाही यसै नियमावली बमोजिम भए गरेको मानिनेछ।

द्रष्टव्य: (१) पहिलो संशोधनद्वारा थप गरिएको व्यवस्थाः-

विशेष व्यवस्था : नियम ८३ को उपनियम (७) र (११), नियम ८५ को उपनियम (१क), नियम ८७ को उपनियम (२क) र (२ख) र नियम ८७क. बमोजिमको सुविधा संवत् २०५८ साल मंसिर ८ गते देखि संवत् २०६३ साल मंसिर ४ गते सम्म जङ्गी कारबाही वा सेना परिचालनमा खटिएका सैनिक व्यक्ति तथा परिवारलाई समेत दिइनेछ।

(२) चौथो संशोधनद्वारा रुपान्तर गरिएका शब्दहरुः- (क) "पदिक तथा जुद्दा" भन्ने शब्दहरुको सट्टा "पदिक तथा भिल्लादार", (ख) "जुद्दा अधिकृत क्याडेट" भन्ने शब्दहरुको सट्टा "भिल्लादार अधिकृत क्याडेट"। (३) पाँचौ संशोधनद्वारा रुपान्तर गरिएका शब्दहरुः-

"गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प", "गणपति वा युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प", "गणपति र युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प", "युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ" र "युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प" भन्ने शब्दहरुको सट्टा "अल आर्मी स्टाफ कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्प" (४) छैटौँ संशोधनद्वारा रुपान्तर गरिएका शब्दहरुः- “प्रवेशिका परीक्षा” र “एस.एल.सी. वा सो सरह” भन्ने शब्दरूको सट्टा “एस.ई.ई. वा सो सरह"

अनुसूची-१ (नियम ३ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) नेपाली सेनामा रहने सेवा र समूह

१. सैनिक साधारण सेवा २. सैनिक प्राविधिक सेवाः यस सेवामा देहायका समूहहरू रहनेछन्:- (क) सैनिक स्वास्थ्य समूह (ख) सैनिक इन्जिनियरिङ्ग समूह (ग) पशु विकास तथा पशु स्वास्थ्य समूह *(ग१) विकास निर्माण समूह (घ) अन्य प्राविधिक समूह ३. सैनिक प्राड सेवा ४. सैनिक हवाई सेवाः यस सेवामा देहायका समूहहरू रहनेछन्:- (क) पाइलट समूह (ख) हवाई सम्भार समूह (ग) अन्य हवाई समूह ■५. सैनिक विविध सेवाः यस सेवामा देहायका समूहहरू रहनेछन्:- (क) पुजारी समूह (ख) सैनिक कर्मचारी समूह (ग) लेखा समूह (घ) बन्दोवस्ती कार्य समूह (ङ) ग्यारिजन समूह *६. सैनिक अल्प सेवा

• पहिलो संशोधनद्वारा थप । ■ पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।

अनुसूची-२ (नियम ४ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) फ्लोअर्समा रहने श्रेणीविहिन पद

फ्लोअर्समा रहने श्रेणी विहिन पद देहाय बमोजिम हुनेछः- (१) बन्दोबस्ती कार्य सिपाही (२) सुचिकार (३) कुचिकार (४) चर्मकर्मी (५) भान्छे (६) सहायक भान्छे (७) लोहकार (८) धोबी (९) केशकर्तक (१०) सिकर्मी (११) टहलुवा (१२) माली (१३) सयस (१४) मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकेको अन्य पद।

अनुसूची-३ (नियम १३ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) विज्ञापनको ढाँचा

पदपूर्ति समिति कार्यरी विभाग, भर्ना छनोट निर्देशनालय जंगी अड्डा ............. पदको लागि दरखास्त आह्वान” (प्रथम पटक प्रकाशित मिति २०/......./.......गते)

१. सैनिक सेवामा रिक्त रहेका.............पद खुल्ला प्रतियोगिताबाट पदपूर्ति गर्न आवश्यक भएकोले देहायको योग्यता पुगेका इच्छुक नेपाली नागरिकहरूबाट दरखास्त आह्वान गरिन्छ। २. आवश्यक संख्याः ३. दरखास्त दिने मिति र स्थानः ४. दरखास्त दस्तुर ५. आवश्यक योग्यता (क) शैक्षिक योग्यता (ख) शारीरिक योग्यता (ग) अन्य योग्यता ६. उमेरको हदः ७. सैनिक सेवाका बहालवाला उम्मेदवारः ८. पेश गर्नु पर्ने आवश्यक प्रमाणपत्रहरू ९. फोटोग्राफः १०. सम्पर्क मिति र स्थानः ११. छनोट प्रक्रिया १२. तलब, भत्ता, राशन तथा अन्य सुविधाहरूः १३. दरखास्त फारामः दरखास्त फाराम १४. अन्य शर्तहरू

अनुसूची-४ (नियम २४ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित)

झण्डा

नेपाली सेनाको झण्डा	प्रधान सेनापतिको झण्डा

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित ।

*अनुसूची-४क. (नियम २४ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) नेपाली सेनाको दज्यानी चिन्ह

नेपाली सेनाको दज्यानी चिन्हहरू

(तस्बिरमा रहेका पदहरू:)

• प्रधान सेनापति
• महारथी
• रथी
• उपरथी
• सहायक रथी
• सहसेनानी
• प्रमुख सेनानी
• सेनानी
• सह.सेनानी
• उप.सेनानी
• सहायक सेनानी
• मान्य.सह.सेनानी
• मान्य.उप.सेनानी
• प्रमुख सुबेदार
• सुबेदार
• नगदार
• aryl हुदार
• प्रथम हुदार
• हुदार
• अभिलम्दार
• पुठ

छैठौँ संशोधनद्वारा थप ।

अनुसूची-५ (नियम २९ को उपनियम (४) सँग सम्बन्धित) सरुवाको सिफारिस भरेर पठाउनु पर्ने फाराम

अनुसूची-६ (नियम ३२ को उपनियम (१) को खण्ड (क), नियम ४१ को उपनियम (१) र (२) र ४५ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) तालिम र योग्यता

१. खण्ड (क) सहायक सेनानी देखि रक्सीसमका लागि

* चौथौँ संशोधनद्वारा संशोधित । ॥ चौथौँ संशोधनद्वारा थप ।

प चौँथो संशोधनद्वारा थप। स छैँटौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

(ट) सिग्नल अधिकृत आधार तालिम (ड) कम्प्युटर तथा सो सरह (ढ) मेकानाइज्ड युवक अधिकृत तालीम (ण) आर्मोड युवक अधिकृत तालीम (त) विभिन्न आर्मीका वाई ओज वा लेग सरहका तालीमहरु द्रष्टव्य: युवक अधिकृत तालिम पूरा गरेपछि लेग तालिम गर्न बाँकी भएमा तालिम पूरा गरेपछि सहसेनानी दर्जामा बढुवा हुने गरी आइकिङ सहसेनानी दर्जामा बढुवा गर्न बाधा पर्ने छैन ।

३. वारफेयर (निम्न मध्ये कुनै एक तर सहसेनानी दर्जामा पदोन्नतिको लागि आवश्यक नपर्ने) (क) प्रतिरोधी तथा जङ्गल वारफेयर (ख) माउण्टेन वारफेयर।

२ सहसेनानीबाट गुल्मपति तथा स्टाफ तालिम सेनानी हुनुको लागि द्रष्टव्य: युवक अधिकृत तालिमको प्लाटुन कमाण्डर्स व्याटल तालिम र कमाण्डो दुबै खण्ड पूरा नगरी गुल्मपति तथा स्टाफ तालिममा सरिक गराइने छैन । तर महिला अधिकृतहरुको लागि कमाण्डो र वारफेयर तालिम अनिवार्य गरिने छैन ।

३ सेनानी बाट १. स्टाफ कलेज वा प्रमुख सेनानी हुनुको लागि २. अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स।

द्रष्टव्य: १. नेपाली सेनाद्वारा हायर कमाण्ड तथा म्यानेजमेन्ट कोर्स सञ्चालन भएको दुई वर्ष पश्चात मात्र उक्त कोर्स महासेनानीबाट सहायक रथी हुनुको लागि अनिवार्य हुनेछ। यस्तो तालिममा महासेनानीलाई वरिष्ठताको आधारमा समावेश गराइनेछ। तालिमका लागि आवश्यक परे महासेनानी उपलब्ध हुन नसकेको अवस्थामा वरिष्ठ प्रमुख सेनानीलाई समेत समावेश गर्न सकिनेछ। यसरी तालिम लिएका प्रमुख सेनानीको हकमा महासेनानीमा कार्यरत रहँदा पुन तालिम लिनु पर्ने छैन। २. $\text{※}$

साधारण तफथ पदिक अङ्गका सिपाही देखि सुवेदार तथा प्राविधिक अमल्दार देखि ख श्रेणीका प्राविधिक उप सेनानी सम्म बढुवाको लागि गर्नु पर्ने तालिम, योग्यता र पेसागत दक्षता

$\text{※}$ पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{ൿ}$ पहिलो संशोधनद्वारा खारेजिएको।

अभिवृद्धिको लागि गर्न सक्ने तालिम

२. साधारण तर्फ (पदिक अंगका) सिपाही देखि सुवेदारसम्म

$\bullet\bullet\bullet\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\blacklozenge$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप। $\blacktriangle$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

दृष्टव्य :

१. “मद्दती सम्बन्धी तालिम” भन्नाले जि.पि.एम.जी., ए.जि.एल., एम.एम.जि., ८१ मि.मि. मोर्टार, एण्टी ट्याङ्क (४० मि.मि. आर.एल., ८४ मि.मि. कार्ल गुस्ताभ), आई.ई.नड.नड. वा नेपाली सेनाले साङ्गठनिक व्यवस्थाअनुसार प्रयोगमा ल्याउने सो सरिको मद्दती हतियारसम्बन्धी तालिम, रेजिमेन्टल सिग्नल, रिपेयर तालिम सम्झनु पर्छ।

२. “बन्दोबस्ती सम्बन्धी तालिम” भन्नाले ड्राइनिङ्ग एण्ड मेशिन्टेन्स, स्ट्रुचर बियरर, भण्डारे, फायर फाइटिङ्ग, प्रि-नसिङ असिस्टेन्ट, नसिङ असिस्टेन्ट ग्रेड तीन र प्रबन्ध तथा स्टोर किपर वा सो सरिको तालिम सम्झनु पर्छ।

३. नेपाल क्यावलरी

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खारेज गरिएको।

४. विशेष फौज बाहिनी अन्तर्गत (क) श्री भैरवनाथ गण

$^*$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित। $^\text{v}$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

विकास तालिम र एस.ई.ई वा सो सरह ..... ६. सुवेदार ईन्टेलिजेन्स र सेक्युरिटी

(ख) श्री युद्धभैरव गण (कम्प्युट अङ्ग तर्फ)

(ग) श्री युद्धभैरव गण (कम्प्युट सपोर्ट अङ्ग तर्फ)

• दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $^\text{¥}$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

(घ) $\Sigma$माहावीर योजना तथा समन्वय महाशाखा र अन्तर्गतका गणहरु

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

(ञ) इन्स्ट्रक्टर कोर्प (ट) ड्रिल/पि.टी. (ठ) म्याप रिडिङ्ग बेसिक।

३. अमल्दारबाट रेजर बिल्लादार ग्रेड दुई वा स्पेशल पर्पस इन्गेजमेन्ट एण्ड रिकोनाइसेन्स (स्नाइपर) तालिम हुद्दा

४. हुड्डाबाट रेजर बिल्लादार ...... ग्रेड एक, इन्टेलिजेन्स तथा सुरक्षा जमदार आर्मी सेकेण्ड क्लास बन्दोबस्ती सम्बन्धी तालिम एडभान्स म्याप रिडिङ्ग जंगल/ माउन्टेन वारफेयर मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन

५. जमदारबाट जेष्ठ पदिक ...... , बन्दोबस्ती सम्बन्धी तालिम सुवेदार आर्मी फष्ट क्लास एडभान्स एम.आर. मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन इन्टेलिजेन्स तथा सुरक्षा

६. सुवेदार इन्टेलिजेन्स तथा सुरक्षा

(ङ) श्री सिनाथा गण सि.नं. दर्जा बढुवा प्रयोजनको लागि गर्नुपर्ने पेशागत दक्षता अभिवृद्धिको लागि गर्न तालिम, योग्यता सक्ने तालिम, योग्यता

१ सिपाही बाट प्युट युनिट आधार तालिम, प्यारा तालिम, गण मद्धती हथियार, बिल्लादार ...... ग्रेड तीन, ड्रिल/पि.टी., एण्टी ट्याङ्क, रेजिमेन्टल आर्मी थर्ड क्लास सिग्नल, बन्दोबस्ती सम्बन्धी कुनै तालिम, जंगल /माउन्टेन वारफेयर म्याप रिडिङ्ग बेसिक, स्नाइपर, बिगुल/ ड्रम/ पाईपर/ डकमी/

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खारेज गरिएको।

(च) $\dots\dots$

(छ) श्री प्यारा तालिम विद्यालय (साधारण तर्फ)

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{£}$ छैठौँ संशोधनद्वारा खारेज गरिएको।

(ज) श्री प्यारा तालिम शिक्षालय (प्याराच्युट तथा फोल्डिङ्ग सेक्सिको पुरुष तर्फको प्राविधिक)

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

(झ) श्री प्यारा तालिम विद्यालय (प्याराच्युट तथा फोल्डिङ्ग सेक्सनको महिला तर्फको प्रावधानिक)

५. श्री सैनिक हवाई महानिर्देशनालय (क) साधारणतर्फ (सिपाही देखि सुवेदार सम्म)

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा सिकिएको ।

२. पुठबाट मद्दती वा बन्दोबस्ती अमल्दार सम्बन्धी कुनै एक तालिम। दिल/पि.टी., रेजिमेन्टल सिग्नल, जि.पि.एम.जी./एम.एम.जी., एकासी मि.मि.मोटर, एशण्ट ट्याङ्क, स्ट्रेचर बियरर, एफ.ई., आर्मी सेकेण्ड क्लास, सि.आई.जे.डब्लु, माउण्टेन वारफेयर, हाइजिङ्ग एण्ड स्यानिटेसन, सैनिक प्रहरी

३. अमल्दारबाट बिल्लादार $\bullet\bullet\bullet\bullet\bullet$ ग्रेड दुई हुँदा आर्मी सेकेण्ड क्लास, सि.आई.जे.डब्लु, माउण्टेन वारफेयर, आर्मी फष्ट क्लास, हाइजिङ्ग एण्ड स्यानिटेसन, ईण्टेलिजेन्स

४. हुडाबाट जमदार आर्मी सेकेण्ड क्लास बिल्लादार $\bullet\bullet\bullet\bullet\bullet$ ग्रेड एक आर्मी फष्ट क्लास, ईण्टेलिजेन्स हाइजिङ्ग एण्ड स्यानिटेसन, मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन,

५. जमदारबाट सुवेदार आर्मी फष्ट क्लास जेष्ठ पदिक $\bullet\bullet\bullet\bullet\bullet$ मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन, ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

६. सुवेदार ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

(ख) फ्लाइट डिस्प्याचर (प्राविधिक जमदार देखि प्राविधिक सुवेदार सम्म):

(ग) भण्डार शाखा (प्राविधिक अमल्दार देखि प्राविधिक सुवेदार सम्म):

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित गरिएको।

(घ) सम्भार शाखा (प्राविधिक अमलदार देखि प्राविधिक सुवेदार सम्म):

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

६. सपोर्टिङ आर्म्सका सिपाही देखि सुवेदार सम्मले गर्नु पर्ने तालीमहरु (क) फिल्ड आर्टिलरी

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा सिकिएको।

(ख) एयर डिफेन्स आर्टिलरी

$\Sigma$ छैँटौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खिकिएको। $\ast$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

(४) इलेक्ट्रिसियन ग्रेड चार (छ) प्यारा बेशिक (५) वेल्डर ग्रेड चार (ज) ड्रिल पी.टी. (६) सप् ग्रेड चार (झ) आर्मी सेकेण्ड क्लास, (७) ड्राफ्ट मेन ग्रेड चार (ञ) बिगुलर (८) पेन्टर ग्रेड चार (ट) अन्य पेशा सम्बन्धी (९) प्लान्ट ग्रेड तीन तालीमहरु

२ प्युठबाट अमल्दार (क) निम्न तालीममध्ये कुनै एक (क) कम्प्याट इन्जिनियर (१) आई.ई.डि.सर्च तथा इन्स्ट्रक्टर डिस्पोजल (ख) आर्मी फष्ट क्लास (२) ब्रिजङ्ग (ग) ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड तीन (३) माइन वारफेर (घ) ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड दुई (४) डेमोलेसन (ङ) मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन (५) वाटरमेनसिप (च) कम्प्युटर बेशिक (६) क्यामोफ्लाज एण्ड (छ) क्याटरिङ्ग कन्सीलमेन्ट (ज) आर्मी सेकेण्ड क्लास (७) फिल्ड डिफेन्स (झ) माउण्टेन्ट वारफेर (ख) बिल्लादार $\bullet$ ग्रेड (ञ) सि.आई.जे डब्लु तीन (ट) सैनिक प्रहरी तालीम (ठ) अन्य पेशा सम्बन्धी तालीम

३ अमल्दारबाट हुद्दा (क) ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड तीन (क) आर्मी फष्ट क्लास (ख) बिल्लादार $\bullet$ ग्रेड दुई (ख) ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड तीन (ग) कम्प्याट इन्जिनियर इन्स्ट्रक्टर (घ) ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड दुई

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

(ङ) स्टोर किपर (च) इन्टलिजेन्स तथा सेक्युरिटी (छ) अन्य पेशा सम्बन्धी तालीमहरु

(घ) सिग्नल

* छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

तीन (ग) अपरेटर रेडियो लाइन/लाइन म्यान

(ङ) श्री १५ बाहिनी अड्डा र अन्तर्गतका प्राविधिक पद

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा छिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

७. श्री विद्युत तथा यान्त्रिक सेवा निर्देशनालय र अन्तर्गत

८. श्री जंगी असबाब खाता (क) साधारण तर्फ

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

(ख) प्राविधिक तर्फ

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

९. आपूर्ति तथा परिवहन गण

१०. श्री भैरवबहादुर गुल्म

११. श्री सैनिक सामाग्री उत्पादन निदेशनालय र अन्तर्गत

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।

१. प्रा.अमल्दार बाट प्रा.हुद्दा निम्न तालिममध्ये कुनै एक आई.एस.सी. (क) एस.ई.ई. वा सो सरह, सम्बन्धित सम्बन्धित ट्रेडको ग्रेड दुई, ट्रेडको ग्रेड तीन विज्ञानमा स्नातक, (ख) विज्ञानमा प्रविणता प्रमाण-पत्र तह प्राविधिक शिक्षामा प्रमाण-पत्र वा दस जोड दुई वा सो सरह तह, (ग) सम्बन्धित प्राविधिक शिक्षामा सम्बन्धित ट्रेडको ग्रेड एक प्रविणता प्रमाण-पत्र तह वा सो सरह

२. प्रा.हुडाबाट प्रा.जमदार निम्न तालिममध्ये कुनै एक आई.एस.सी, (क) एस.ई.ई. वा सो सरह, सम्बन्धित सम्बन्धित ट्रेडको ग्रेड एक, ट्रेडको ग्रेड- दुई विज्ञानमा स्नातक, (ख) विज्ञानमा प्रविणता प्रमाण-पत्र तह प्राविधिक शिक्षामा प्रविणता वा दस जोड दुई वा सो सरह प्रमाण-पत्र तह वा सो सरह (ग) सम्बन्धित प्राविधिक शिक्षामा प्रमाण-पत्र तह

३. प्रा.जमदारबाट प्रा.सुवेदार निम्न तालिममध्ये कुनै एक विज्ञानमा स्नातक, (क) एस.ई.ई. वा सो सरह, सम्बन्धित प्राविधिक शिक्षामा प्रविणता ट्रेडको ग्रेड-एक प्रमाण-पत्र तह वा सो सरि, (ख) विज्ञानमा प्रविणता प्रमाण-पत्र तह इन्जिनियरिङ्गमा स्नातक, वा दस जोड दुई वा सो सरह विज्ञानमा स्नातकोत्तर, (ग) सम्बन्धित प्राविधिक शिक्षामा ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी प्रमाण-पत्र तह वा सो सरि

४. प्रा.सुवेदार डिप्लोमा/ विज्ञानमा स्नातक ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

१२. श्री पशु विकास तथा पशु चिकित्सा नेशनलालय र रटडथ फर्म सेण्टर सि.नं. दजाथ बढुवा प्रयोजनको लागि गर्नुपर्ने पेसागत दक्षता अभिवृद्धिको लागि गर्न तालिम, योग्यता सक्ने तालिम, योग्यता

१. सिपाहीबाट आर्मी थर्ड क्लास, बिल्लादार पुट ...... ग्रेड तीन, भेटनरी फष्ट एड ग्रेड दुई *वा भेटनरी फष्ट एड एण्ड एड ग्रेड तीन एनिमल हाइजिन ग्रेड ग २. प्रा.अमल्दारबाट आर्मी सेकेण्ड क्लास, फार्मेसी लेखा तथा जिन्सी श्रेस्ता, भेटनरी फष्ट एड ग्रेड एक, आर्मी फष्ट क्लास, प्रा.हुड्डा तालिम ३. प्रा.हुड्डाबाट लेखा तथा जिन्सी श्रेस्ता, आर्मी फष्ट क्लास, ल्याबरेटोरी सम्बन्धित भेटनरी फष्ट एड ग्रेड एक तालिम, मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन प्रा.जमदार ४. प्रा.जमदारबाट आर्मी फष्ट क्लास, ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी भेटल्याबरेटोरी सम्बन्धित तालिम प्रा.सुवेदार ५. प्रा.सुवेदार ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

१३. श्री कार्यथरी विभाग (सैनिक स्वास्थ्य महानिदेशनालय) तथा अन्तर्गत (क) स्वास्थ्य समूह (अस्पताल तथा फिल्ड गुल्महरु)

(ख) श्री सैनिक पुनर्स्थापना केन्द्र

• दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\text{v}$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

१४. श्री एभ्युनिसन कार्य महाशाखा (सिपाही देखि प्राविधिक सुवेदार)

१५. विकास निर्माण तथा स्थापति महानिर्देशनालय अन्तर्गत (क) श्री एम.ई.एस.(के.शा.)

१. प्रा.अमल्दारबाट ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड तीन बिल्लादार $\bullet \dots$ ग्रेड तीन, ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड प्रा.हुद्दा दुई, आर्मी सेकेण्ड क्लास २. प्रा.हुद्दाबाट आर्मी सेकेण्ड क्लास, ट्रेड तथा जनसी जेष्ठता, प्रा.जमदार सम्बन्धी ग्रेड दुई आर्मी फष्ट क्लास ३. प्रा.जमदारबाट एस.ई.ई. वा सो सरह वा ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड एक, मेथड अफ इन्स्ट्रक्शन, प्रा.सुवेदार आर्मी फष्ट क्लास ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी ४. प्रा.सुवेदार सिनियर ग्रेड एक ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

(ख) श्री सबै शाखा सि.नं. दजाथ बढुवा प्रयोजनको लागि गर्नुपर्ने पेशागत दक्षता अभिवृद्धिको लागि गर्न सक्ने तालिम, योग्यता तालिम १. सिपाहीबाट एस.ई.ई. वा सो सरह सबै तालिम ग्रेड चार, बिल्लादार $\bullet \dots$ प्युट ग्रेड तीन २. प्रा.अमल्दारबाट सबै तालिम ग्रेड तीन, टेस्ट वा सबै तालिम ग्रेड दुई, प्रा.हुद्दा आर्मी सेकेण्ड क्लास अभिन्न तालिम ३. प्रा.हुद्दाबाट सबै तालिम ग्रेड दुई वा सबै तालिम ग्रेड एक वा सो सरह, प्रा.जमदार एस.ई.ई. वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास ४. प्रा.जमदारबाट सबै तालिम ग्रेड एक वा सिनियर सबै तालिम वा सो सरह मेथड अफ प्रा.सुवेदार एस.ई.ई. वा सो सरह वा आर्मी इन्स्ट्रक्शन, ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी फष्ट क्लास ५. प्रा.सुवेदार ईण्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी,

१६. श्री सैनिक गटघर सि.नं. दजाथ बढुवा प्रयोजनको लागि गर्नुपर्ने पेशागत दक्षता अभिवृद्धिको लागि गर्न तालिम, योग्यता सक्ने तालिम, योग्यता

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा सिकिएको।

१. सिपाहीबाट पुट $\quad$ आर्मी थर्ड क्लास, बिल्लादार $\dots\dots$ ग्रेड तीन, एमुनिसन बेसिक $\quad$ बेसिक अर् डिनेन्स, बेसिक स्टोर किपर, एमुनिसन स्टोर किपर, डेमोलेसन एण्ड बर्निशङ्ग

२. पुट बाट अमल्दार $\quad$ स्टोर किपर, केयर एण्ड प्रिजरभेसन तथा प्रोनिजि, मद्धती वा बन्दोबस्ती तालिम $\quad$ डिल/हि.टी., फायर एक्रिङ्गगुईसर, आर्मी सेकेण्ड क्लास, सैनिक प्रहरी,

३. अमल्दारबाट हुड्डा $\quad$ बिल्लादार $\dots\dots$ ग्रेड दुई डेमोलेसन एण्ड बर्निशङ्ग $\quad$ आर्मी सेकेण्ड क्लास, जिन्सी श्रेष्ठता,

४. हुड्डाबाट जमदार $\quad$ बिल्लादार $\dots\dots$ ग्रेड एक $\quad$ आर्मी प्रबन्ध तालिम, आर्मी फष्ट क्लास, सेकेण्ड क्लास/ एस.ई.ई. वा सो सरह शिक्षण सिद्धान्त

५. जमदारबाट सुवेदार $\quad$ ज्येष्ठ पदिक वा नेतृत्व विकास तालिम र एस.ई.ई. वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास $\quad$ मेथड अफ इन्स्ट्रक्सन वा शिक्षण सिद्धान्त तालिम, इन्टलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

६. सुवेदार $\quad$ लेखा तथा जिन्सी श्रेष्ठता प्रणाली $\quad$ इन्टलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

१७. श्री टुण्डखेल मुनिको कोतखाना डिपो (सिपाही देखि सुबेदार सम्म)

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

१८. श्री सैनिक व्याण्ड (क) व्याण्ड तर्फ

(ख) पाईपर/ड्रमर/बगुलर

१९. श्री सैनिक बन्दोबस्ती विद्यालयका एमुनिसन टेक्निकल पद

२०. $\bullet$ मनोवैज्ञानिक कार्य महाशाखा (क) टेलिभिजन कार्यक्रम (सम्पादन) तर्फ

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा खिकिएको। $\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

(ख) मान्यता प्राप्त संस्था/निकायबाट दृश्य सम्पादन सम्बन्धी भिजुअल इडिटिङ्ग तालिम पुरा गरेको, (ग) मान्यता प्राप्त संस्थाबाट कम्प्युटर बेसिक तालिम, एडब फोटोसप र एडब प्रिमियर तालिम वा सो सरिको तालिम पुरा गरेको हुनु पर्ने, (घ) सैनिक आधार तालिम वा प्राविधिक आधार तालिम पुरा गरेको हुनु पर्ने, (ङ) सेवा अवधि दुई वर्ष पुरा भएको हुनु पर्ने।

२ प्रा.हड्वाबाट प्रा.जमदार (क) प्रवीणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरि, (ख) मान्यता प्राप्त संस्थाबाट कम्प्युटर बेसिक तालिम, एडब फोटोसप र एडब प्रिमियर र एडब आफ्टर इफेक्ट/ कम्प्युटर तालिम वा सो सरिको तालिम पुरा गरी सो सम्बन्धी कार्यमा दक्ष हुनुपर्ने, (ग) सम्पादकको अनुभव हासिल गरेकोलाई विशेष ग्राह्यता, (घ) सेवा अवधि तीन वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने।

३ प्रा.जमदारबाट प्रा.सुवेदार (क) थ्री डाइमेन्सनल स्टुडियो म्याक्स/माया तालिम वा सो सरिको तालिम पुरा गरी सो सम्बन्धी कार्यमा दक्ष हुनुपर्ने, (ख) सेवा अवधि चार वर्ष पुरा भएको

(ख) सेवा अवधि चार वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने।

४. प्रा.सुवेदारबाट प्रा. उप सेनानी हुनुको लागि: (क) प्रविणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरह (ख) मान्यता प्राप्त संस्थाबाट भिडियो क्यामरा अपरेटर बेसिक तालिम पुरा गरी भिडियो क्यामरा सम्बन्धमा नौ महिनाको डिप्लोमा वा एडिभान्स तालिम गरेको हुनुपर्ने। (ग) सेवा अवधि दस वर्ष पूरा भएको हुनुपर्ने।

२१. श्री सैनिक जनसम्पर्क निर्देशनालय अन्तरगत (क) रिपोर्टर/छापा पत्रकारिता तथा कार्यक्रम उत्पादक/रेडियो पत्रकारिता तर्फ

(घ) सेवा प्रवेश गर्दाको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता एस.ई.ई. वा सो सरह हुनेको हकमा कायमि सेवा सात वर्ष पुरा भएको हुनु पर्ने।

४. प्रा.सुवेदारबाट (क) मान्यता प्राप्त शिक्षण संस्थाबाट एडिभान्स (क) स्नातकलाई प्रा.उप सेनानी रेडियो प्रोग्राम प्रोडक्सन सम्बन्धी तीन महिने विशेष ग्राह्यता तालिम गरेको हुनु पर्ने। दिने। (ख) मान्यताप्राप्त संस्थाबाट छ महिना अवधिको (ख) मास इन-डेप्थ न्युज रिपोर्टिङ्ग-डे टु डे कम्युनिकेसन इन्भेस्टिगेसन एण्ड नरेटिभ स्टोरी टेलिङ्ग सम्बन्धी अध्ययन सम्बन्धी तालिम पूरा गरेको वा दस महिने गरेकोलाई पत्रकारिता तालिम गरेको हुनु पर्ने। ग्राह्यता दिने। (ग) ग्राफिक डिजाइनिङ्ग सम्बन्धी तीन महिने तालिम गरेको हुनु पर्ने। (ङ) प्राविधिक पदको कायमि सेवा दस वर्ष पुरा भएको हुनुपर्नेछ।

(ख) रेडियो तथा इलेक्त्रोनिक्स टेक्निसियन तर्फ

(ग) कायमी सेवा तीन वर्ष पुरा भएको ग्राह्यता दिइने।

३. प्रा.जमदार बाट प्रा.सुवेदार (क) सुपरभाइजर तालिम (ख) कायमी सेवा तीन वर्ष पुरा भएको (ग) सेवा प्रवेश गर्दाको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता एस.ई.ई. गरेको वा सो सरह हुनेको हकमा कायमी सेवा सात वर्ष पुरा भएको हुनु पर्ने स्टुडियो सम्बन्धी एड्भान्स तालिम गरेकोलाई विशेष ग्राह्यता दिइने।

(ग) ट्रान्समिसन तर्फ (ध्वनी सम्पादन)

(घ) तस्बिर शाखामा तर्फ

(घ) सेवा प्रवेश गर्दाको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता एस.ई.ई. वा सो सरह हुनेको हकमा कायमी सेवा सात वर्ष पुरा भएको हुनु पर्ने छ। ४. प्रा.सुवेदारबाट प्राविधिक पदको कायमी सेवा दस वर्ष हुनु पर्ने। प्रा.उप सेनानी

(ङ) छापाखाना शाखा तर्फ

उम्मेदवारको हकमा कायमी सेवा सात वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने।

४. प्रा.सुवेदारबाट प्रा.उप सेनानी (क) मुद्रण व्यवस्थापन वा मुद्रण प्रविधि प्रिन्टिङ्ग टेक्निसियन सम्बन्धी छ महिने तालिम प्राप्त गरेको सम्बन्धी अन्य एडभान्स तालिम हुनुपर्ने (ख) प्राविधिक पदको कायमी सेवा दस वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने।

२२. कम्प्युटर महाशाखा

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

२३. सैनिक कर्मचारी

२४. पण्डित (सहायक पण्डित हुद्दा देखि मुल पण्डित सुवेदार सम्म)

$\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

२५. ग्यार्रिजन सेवा (क) साधारण तर्फ (सिपाही देखि सुवेदारसम्म)

(ख) पुनर्नियुक्ती तर्फ (सिपाही देखि सुवेदारसम्म)

$\ast$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

$\bullet$ दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको। $\Sigma$ छैठौँ संशोधनद्वारा संशोधित।

२६. विकास निर्माण तथा स्थापत्य महानिर्देशालय तर्फका सिपाही देखि सुवेदारसम्म

(क) साधारण तर्फ (सिपाही देखि सुवेदारसम्म)

(ख) प्राविधिक तर्फ (प्राविधिक अमल्दार देखि प्राविधिक सुवेदारसम्म)

१. प्रा.अमल्दारबाट ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड तीन बिल्लादार ...... ग्रेड तीन, प्रा.हुड्डा ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड दुई, आर्मी सेकेण्ड क्लास

२. प्रा.हुड्डाबाट आर्मी सेकेण्ड क्लास, ट्रेड लेखा तथा जिन्सी श्रेष्ठ, प्रा.जमदार सम्बन्धी ग्रेड दुई आर्मी फष्ट क्लास

३. प्रा.जमदारबाट एस.ई.ई. वा सो ट्रेड सम्बन्धी ग्रेड एक, मेथड अफ प्रा.सुवेदार सरह/आर्मी फष्ट क्लास इन्स्ट्रक्शन, इन्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

४. प्रा.सुवेदार इन्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी

२७. सैनिक नियम पालक (प्रोमोत मार्शल) तथा सैनिक प्रहरीतर्फका सिपाहीदेखि सुवेदारसम्म

$^४$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

२८. सैनिक इण्टेलिजेन्स महानिर्देशनालय तर्फका सिपाहीदेखि सुवेदारसम्म

$\text{}^v$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप।

२९. नि.१७ बाहिनी अड्डा वा मेकानाइज्ड फौज तर्फका सिपाहीदेखि सुवेदारसम्म

*३०. अति विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा निर्देशनालयतर्फका सिपाहीदेखि सुबेदारसम्म

$^v$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

अनुसूची -६क (नियम ३२ को उपनियम (१) को खण्ड (क१) सँग सम्बन्धित) सैनिक अधिकृतको लागि आवश्यक पर्ने शैक्षिक योग्यता

पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित ।

हकमा: (अ) पदिकबाट: एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास उत्तीर्ण गरेको (आ) बिल्लादारबाट: प्रविणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरह उत्तीर्ण गरेको

४ सह सेनानीबाट सेनानी (क) खुल्ला प्रतियोगिताबाट कमिशन हुनेको हकमा: स्नातक तह वा सो सरह (ख) बुढाबाद्वारा कमिशन हुने अधिकृतको हकमा: एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास उत्तीर्ण गरेको (ग) आन्तरिक प्रतियोगिताद्वारा कमिशन हुने अधिकृतको हकमा: (अ) पदिकबाट: एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह वा आर्मी फष्ट क्लास उत्तीर्ण गरेको (आ) बिल्लादारबाट: प्रविणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरह उत्तीर्ण गरेको

५ सेनानीबाट प्रमुख सेनानी स्नातक तह वा सो सरह

६ प्रमुख सेनानीबाट महासेनानी स्नातक तह वा सो सरह

७ महासेनानीबाट सहायक रथी स्नातक तह वा सो सरह

८ सहायक रथीबाट उपरथी स्नातक तह वा सो सरह

द्रष्टव्य: समायोजनतर्फका अधिकृतको हकमा कार्यविधि अनुसारको शैक्षिक योग्यता लागू हुनेछ ।

अनुसूची-७ (नियम ३३ को उपनियम (३) सँग सम्बन्धित) बढुवाको सिफारिस गर्दा भरेर पठाउनु पर्ने फाराम

अनुसूची-८ (नियम ३३ को उपनियम (४) सँग सम्बन्धित) कबुलियतनामा

............................ को सूचना/पत्र बमोजिम .........दजमा बढुवाको कुनै पनि उम्मेदवार सैनिक व्यक्ति मेरो नजिकको नातेदार पर्दैन। बढुवा समितिको काम कारवाही गर्दा मैले प्रचलित ऐन नियमको अधिनमा रही गर्नेछु भनि यो कबुलियतनामा गर्दछु।

कबुलियत गर्नेको नाम: दजी: दस्तखत:

इति संवत् २०... साल ..... महिना ..... गते रोज .... शुभम्। ... .... .... ...

अनुसूची-९ (नियम ३८ को उपनियम (७) र (१०) सँग सम्बन्धित) अङ्क विभाजन

नियम ३८ को उपनियम (७) र (१०) बमोजिम प्रदान गरिने अङ्कको विभाजन र सो को आधार देहाय बमोजिम हुनेछः

(क) क्याडेट जेष्ठता वापत: अधिकृत क्याडेट तालिमको नतिजा अनुसार ग्रेडिङ्गको आधारमा यो अङ्क प्रदान गरिनेछ। विदेशमा आधारभूत तालीम गरेका अधिकृतहरुको हकमा सोही बेशिकको अधिकृत क्याडेटले प्राप्त गरेको अधिकतम ग्रेडिङ्ग प्रदान गरिनेछ। विदेशमा त्यस्तो आधारभूत तालीममा कुनै कारणवश रेलिगेट भई पछिल्लो समूहबाट पासआउट भएमा निजलाई छिटो भएको बेशिकभन्दा पछिल्लो क्याडेट बेशिकका अधिकृत क्याडेटले प्राप्त गरेको अधिकतम ग्रेडिङ्ग प्रदान गरिनेछ। सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजनको लागि सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः: दस, नौ, आठ दशमलव पाँच, आठ, सात दशमलव पाँच, सात र छ दशमलव पाँच अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(ख) कायमि सेवा (जेष्ठता) वापत: पदोन्नतिको लागि उम्मेदवार प्रमुख सेनानीहरुको नाम पहिलो पटक बोर्डमा समावेश भएमा पाँच अङ्क, दोस्रो पटक भएमा एघार अङ्क र तेस्रो (अन्तिम) पटक बोर्डमा समावेश भएमा सत्र अङ्क प्रदान गरिनेछ। स्पष्टीकरण : आगामी दुई वटा पदोन्नति बोर्डमा (आ. व. ०७५/७६ र ०७६/७७) प्रमुख सेनानीबाट महासेनानी दर्जामा बढुवाको लागि चार वटा पदोन्नति वर्ष समावेश हुने भएको हुँदा एक पटकको लागि मात्र दोस्रो पटकका लागि सहभागी हुने दुई पदोन्नति वर्षिहरुका प्रमुख सेनानीहरुको लागि ज्येष्ठ पदोन्नति वर्षलाई बाह्र र कनिष्ठ पदोन्नति वर्षका प्रमुख सेनानीलाई एघार अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(ग) कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन वापत

(१) सेनानीबाट प्रमुख सेनानी पदोन्नति हुँदाः कार्यसम्पादनको जम्मा पूर्णाङ्क त्रिचालीसलाई उप सेनानी दर्जाको कार्यसम्पादनको लागि दुई अङ्क, सह सेनानी दर्जाको लागि दश अङ्क, सेनानी दर्जा (कमाण्ड बाहेक) को लागि पन्ध्र अङ्क र गुल्म अथवा सो सरिको कमाण्डको कार्य सम्पादनको लागि सोह्र अङ्क विभाजन गरिनेछ। सम्बन्धित अधिकृतले सम्बन्धित दर्जामा भरेको सबै कार्य सम्पादनको प्राप्ताङ्कको औसतलाई माथि उल्लेखित सम्बन्धित दर्जाको पूर्णाङ्क (भार) मा परिवर्तन गरी अङ्क प्रदान गरिनेछ। यदि २०७० सालभन्दा पहिला कुनै वर्षको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन प्राप्त नभएका अधिकृतहरूको हकमा सम्बन्धित अधिकृतले साविक दर्जामा प्राप्त गरेको कार्यसम्पादन अङ्कमध्ये न्यूनतम अङ्क र २०७० साल वा सोभन्दा पछाडि कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन भएका अधिकृतको हकमा पदोन्नति बोर्डमा समावेश भएका अधिकृतहरूले प्राप्त गरेको अङ्कमध्ये न्यूनतम अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(२) प्रमुख सेनानीबाट म्हा सेनानी दर्जामा पदोन्नति हुँदाः कार्यसम्पादनको जम्मा पूर्णाङ्क चवालीसलाई सेनानी दर्जा (कमाण्ड बाहेक) को लागि चार अङ्क, अनाश्रित गुल्म वा सो सरिको कमाण्डको कार्यसम्पादनको लागि आठ अङ्क, प्रमुख सेनानी दर्जा (कमाण्ड बाहेक) को लागि बाह्र अङ्क र प्रमुख सेनानी (गण कमाण्ड) अवधिको कार्यसम्पादनको लागि बीस अङ्क विभाजन गरिनेछ। सम्बन्धित अधिकृतले उल्लिखित दर्जाहरूमा भरेको सबै कार्यसम्पादनको प्राप्ताङ्कको औसतलाई माथि उल्लिखित दर्जाहरूमा सम्बन्धित दर्जाको पूर्णाङ्क (भार) मा परिवर्तन गरी अङ्क प्रदान गरिनेछ। दुवै समूहका प्रमुख सेनानीहरूले गण कमाण्ड कार्यसम्पादनको अङ्क प्राप्त गर्न अनिवार्य रुपमा गण वा सो सरिको कमाण्ड गरेको हुनु पर्नेछ। सेनानी दर्जामा गुल्म कमाण्ड नगरेको हकमा गुल्म कमाण्ड बापतको अङ्क सम्बन्धित अधिकृतले सेनानी दर्जामा प्राप्त गरेको पहिल्लो तीन वर्षको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कनको औसत अङ्क प्रदान गरिनेछ। यदि २०७० सालभन्दा पहिला कुनै वर्षको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन प्राप्त नभएका अधिकृतहरूको हकमा सम्बन्धित अधिकृतले साविक दर्जामा प्राप्त गरेको कार्यसम्पादन अङ्कमध्ये न्यूनतम अङ्क र २०७० साल वा सोभन्दा पछाडि कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन नभएका अधिकृतको हकमा पदोन्नति बोर्डमा

समावेश भएका अधिकृतहरूले प्राप्त गरेको अङ्कमध्ये न्यूनतम अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(घ) तालिम (ग्रेडिङ्गको आधारमा) बापत (१) युवक अधिकृत तालिमः यस तालिमको लागि जम्मा छ अङ्क छुट्याइनेछ। सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः छ, पाँच दशमलव एक, चार दशमलव आठ, चार दशमलव दुई र तीन दशमलव नौ अङ्क प्रदान गरिनेछ। विदेशमा युवक अधिकृत तालिम गर्ने तीन दशमलव चार, अथवा डिस्टिङ्स्निसन, एबोभ एभरेज, हाई एभरेज, र एभरेज अनुसार क्रमशः पाँच, चार, तीन, र दुई अङ्क प्रदान गरिनेछ। अधिकृतको हकमा डिस्टिङ्स्निसन, एबोभ एभरेज, हाई एभरेज र क्वालिफाइड ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः पाँच दशमलव चार, पाँच दशमलव एक, चार दशमलव आठ र चार दशमलव पाँच अङ्क प्रदान गरिनेछ तर स्वदेशमा सो तालिम पुरा गरी पुनः विदेशमा सोही तालिम गर्ने अधिकृतको हकमा विदेशमा गरेको तालिमको ग्रेडिङ्ग अनुसार अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(२) गुल्मपति तथा स्टाफ तालिमः यस तालिम बापत सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जाथको बढुवाको लागि नौ अङ्क छुट्याइनेछ। जसमध्ये सैद्धान्तिकतर्फ आठ अङ्क छुट्याई सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः आठ, सात दशमलव दुई, छ दशमलव आठ, छ दशमलव चार, छ, पाँच दशमलव छ र पाँच दशमलव दुई अङ्क र व्यवहारिकतर्फ शिक्षक योग्य (आई वा वा) ग्रेडिङ्गको लागि थप एक अङ्क प्रदान गरिनेछ। प्रमुख सेनानीबाट महा सेनानी दर्जाथमा बढुवाको लागि यस तालिम बापत जम्मा छ अङ्क छुट्याइनेछ। जसमध्ये सैद्धान्तिकतर्फ पाँच अङ्क छुट्याई सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ अनुसार क्रमशः पाँच, चार दशमलव पाँच, चार दशमलव दुई पाँच चार, तीन दशमलव सात पाँच, तीन दशमलव पाँच र तीन अङ्क र व्यवहारिकतर्फ शिक्षक योग्य ग्रेडिङ्गको लागि थप एक अङ्क प्रदान गरिनेछ। यदि गुल्मपति र गुल्मपति तथा स्टाफ तालिम छुट्टै गरेको भएमा राम्रो नतिजा लिएको एउटा तालिमको आधारमा अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(३) अन्य तालिमः सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा पदोन्नतिको लागि यस तालिम बापत जम्मा पाँच अङ्क छुट्याइनेछ। एकासी मिलिमिटर/ जनरल पर्पज मेशिन गन

/मिडियम मेशन गन, सपोर्टिङ आर्म्स युवक अधिकृत तालीम, आर्टिलरी/ इन्जिनियर/ सिग्नल/ हवाई सुरक्षा/ मेकानाइज्ड अधिकृत आधार तालीम, प्रबन्ध तालीम, कम्प्युटर र लेग सरह मान्यता प्रदान गरिएका तालीममध्ये कुनै एक तालीमलाई मात्र गणना गरी सोको नतिजाको आधारमा अङ्क प्रदान गरिनेछ। यदि कुनै अधिकृतले यी तालीमहरूमध्ये दुई वा सोभन्दा बढी गरेको भए उच्चतम ग्रेडिङ्ग प्राप्त एउटा तालीमलाई मात्र गणना गरिनेछ। यसमा तोकिएको चार अङ्कलाई सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः चार, तीन दशमलव छ, तीन दशमलव चार, तीन दशमलव दुई, तीन, दुई दशमलव आठ र दुई दशमलव छ प्रदान गरिनेछ। यो व्यवस्था प्रारम्भ भएको मितिले दुई वर्ष पुग्ने कुनै अधिकृतले प्रतिविद्रोह तथा जङ्गल वारफेयर, माउन्टेन वारफेयर वा एडिभान्स इन्ट तथा स्टाफ तालीम गरेमा थप एक अङ्कलाई सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको ग्रेडिङ्गको आधारमा क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ लाई क्रमशः एक, शून्य दशमलव नौ, शून्य दशमलव आठ चार, शून्य दशमलव आठ शून्य, शून्य दशमलव सात छ, शून्य दशमलव सात शून्य र शून्य दशमलव छ छ अङ्क प्रदान गरिनेछ। तर वारफेयर वा ईन्ट तालीममध्ये कुनै एक तालीमलाई अन्य तालीम बापत अङ्क प्रदान गरिसकेको अवस्थामा पुनः थप अङ्क प्रदान गरिने छैन। स्पष्टीकरण : यस व्यवस्था लागू हुनु पूर्व उक्त तालीम नगर्ने अधिकृतहरू र महिला अधिकृतको हकमा र प्रतिविद्रोह तथा जङ्गल वारफेयर, माउन्टेन वारफेयर तालीमलाई लेग सरह मान्यता दिइएको अवस्थामा समेत अन्य तालीमको पूर्णतालाई नै पाँच अङ्क माथि मूल्याङ्कि गरिनेछ। (४) कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम / अल आर्मी कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स: सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढु वा प्रयोजिको लागि यस तालीम बापत जम्मा अठार अङ्क छुट्याइनेछ। कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहका सेनानीहरूको हकमा स्टाफ कलेज तालीममा तोकिएको अठार अङ्कमध्ये पन्ध्र अङ्क सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ वा सो सरिको ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः: पन्ध्र, तेह्र दशमलव पाँच, बाह्र दशमलव सात पाँच, बाह्र, एघार दशमलव दुई पाँच, दस दशमलव पाँच र नौ दशमलव सात पाँच

अङ्क प्रदान गरिनेछ। त्यसैगरी शिक्षक योग्य ग्रेडिङ्ग प्राप्त गरेमा थप दुई अङ्क र दोहोरो कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम (स्वदेश तथा विदेश) गरेको भएमा थप एक अङ्क प्रदान गरिनेछ। प्रमुख सेनानीबाट महासेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजिको लागि यस तालीम बापत जम्मा चौबीस अङ्क छुट्याइनेछ। कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहका प्रमुख सेनानीहरुको हकमा तोकिएको चौबीस अङ्कमध्ये बाइस अङ्क सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ वा सो सरिको ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः: बाइस, उन्नाइस दशमलव आठ, अठार दशमलव सात, सत्र दशमलव छ, सोह्र दशमलव पाँच, पन्ध्र दशमलव चार र चौध दशमलव तीन अङ्क प्रदान गरिनेछ। त्यसैगरी शिक्षक योग्य ग्रेडिङ्ग प्राप्त गरेमा एक दशमलव पाँच अङ्क र दोहोरो कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम (स्वदेश तथा विदेश) गरेमा थप शून्य दशमलव पाँच अङ्क प्रदान गरिनेछ। कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूहका सेनानी र प्रमुख सेनानीहरुले विदेशमा मात्र कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम पूरा गरेको खण्डमा “ख” ग्रेडिङ्ग सरिको अङ्क तथा शिक्षक ग्रेडिङ्ग बापतको थप अङ्क प्राप्त गर्ने तर दोहोरो कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम बापतको अङ्क प्रदान गरिने छैन। अल आभसथ कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहका सेनानीहरुको प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजिको लागि तोकिएको अठार अङ्कमध्ये सोह्र अङ्क सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः: सोह्र, चौध दशमलव चार, तेर दशमलव छ, बाह्र दशमलव आठ, बाह्र, एघार दशमलव दुई र दस दशमलव चार अङ्क प्रदान गरिनेछ। त्यसैगरी शिक्षक योग्य ग्रेडिङ्ग प्राप्त गरेमा थप दुई अङ्क प्रदान गरिनेछ। त्यसैगरी अल आभसथ कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूहका प्रमुख सेनानीहरुलाई महासेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजिको लागि गणपति / अल आभसथ कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स बापत जम्मा चौबीस अङ्क छुट्याइनेछ। तोकिएको चौबीस अङ्कमध्ये बाइस अङ्क सम्बन्धित अधिकृतले प्राप्त गरेको क, ख(+), ख, ग(+), ग, घ(+) र घ ग्रेडिङ्ग अनुसार क्रमशः: बाइस, उन्नाइस दशमलव आठ, अठार दशमलव सात, सत्र दशमलव छ, सोह्र दशमलव पाँच, पन्ध्र दशमलव चार र चौध दशमलव तीन अङ्क प्रदान गरिनेछ। त्यसैगरी शिक्षक योग्य ग्रेडिङ्ग प्राप्त गरेमा थप अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(ङ) वरीकृत/चुनौतीपूर्ण क्षेत्र बापत: सैनिक ब्यक्तिहरूको निम्न लिखित क्षेत्रहरूमा हुने सरुवालाई अतिकम सुविधायुक्त क्षेत्र, कम सुविधायुक्त क्षेत्र र सुविधायुक्त क्षेत्रमा वर्गीकरण गरी सेनानी/प्रमुख सेनानी दर्जामा मूल्याङ्कन गर्दा साबिक दर्जामा भएको सरुवा अवधि को आधारमा अधिकतम चार अङ्क प्रदान गरिनेछ। सेनानी/प्रमुख सेनानी दर्जा (मूल्याङ्कन गरिने दर्जा) मा अतिकम सुविधायुक्त क्षेत्रमा प्रत्येक एक वर्ष अवधि सेवा गरे बापत दुई अङ्क, कम सुविधायुक्त क्षेत्रमा प्रत्येक एक वर्ष अवधि सेवा गरे बापत एक दशमलव पाँच र सुविधायुक्त क्षेत्रमा प्रत्येक एक अवधि सेवा गरे बापत एक अङ्क प्रदान गरिनेछ।

स्पष्टीकरणः यस उपखण्डको प्रयोजनको लागि देशभित्र कुनै जिल्ला वा क्षेत्रलाई संकटग्रस्त/ द्वन्द्वग्रस्त/ अपरेसन ईलाका घोषणा गरिएमा वा सो सरिको ईलाकालाई समेत अतिकम सुविधायुक्त क्षेत्रको रुपमा लिई अङ्क प्रदान गरिनेछ। यसरी नै संयुक्त राष्ट्रसंघ अन्तर्गत शान्ति सेनामा खटिएको, विदेश तालीममा खटिएको अवधि र सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ कलेज, नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान $^४$, सैनिक ब्याटल स्कूल, जङ्गल वारफेर विद्यालय, माउण्टेरा वारफेर विद्यालय, इन्ट विद्यालय र सैनिक वार कलेजमा शिक्षक कार्यको लागि खटिएको अवधिलाई कम सुविधायुक्त क्षेत्र सरह अङ्क प्रदान गरिनेछ।

(च) बढुवा समितिको मूल्याङ्कन बापत: (१) बढुवा समितिले मूल्याङ्कन बापत अधिकतम पाँच अङ्क सम्म दिन सक्नेछ। बढुवा समितिको अध्यक्ष तथा सम्पूर्ण सदस्यहरूले कुल पाँच अङ्कलाई विगतमा निर्वाह गरेको बहादुरीपूर्ण वा अति प्रशंसनीय कार्य, विभिन्न नियुक्तिहरूमा रही निर्वाह गरेको भूमिका तथा माथिल्लो दर्जामा कार्य गर्न सक्ने क्षमता, अनुशासन तथा आचरण, संस्थागत हितको निमित्त पुर्याएको योगदान र संस्थाको लागि अति आवश्यक हुने

$^४$ छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

विदेश तालीम (सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजनोको लागि)/अन्य उल्लेखनीय योगदान (प्रमुख सेनानीबाट महासेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजनोको लागि) शीर्षकमा विभाजन गरी हरेक शीर्षकलाई एक अङ्क पूर्ण अङ्क छुट्याइएको छ। यसरी प्रदान गरेको व्यक्तिगत अङ्कलाई जोडी औसत बढुवा समितिले अङ्क प्रदान गर्नेछ। (२) प्रदान गरिने अङ्क शून्य दशमलव दुईपाँचले भाग जाने हुनु पर्नेछ। (३) उचित कारण खुलाई बढुवा समितिको कुनै सदस्य वा बढुवा समितिले न्यूनतम वा अधिकतम अङ्क प्रदान गर्न सक्नेछ। (४) गम्भीर प्रकृतिको कसूरमा सैनिक अदालतबाट सजाय पाएका अधिकृतको हकमा एक पटक सजाय पाएका अधिकृतलाई बढुवा समितिले दुई अङ्कको दरले अङ्क घटाउनेछ। स्पष्टीकरण: सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा बढुवा प्रयोजनोको लागि गरिने एक पूर्ण अङ्क बापतको अङ्क संराखाको लागि अति आवश्यक हुने विदेश तालीम (जस्तै : सिग्नल/इन्जिनियरिङ्ग डिग्री, लङ्ग गिरी स्टाफ तालीम, जुनियर कमाण्ड, एड्भान्स इन्टेलिजेन्स तथा सेक्युरिटी, कुनै पनि आर्म्स तथा सर्भिसजका मिड करियर/एडिभान्स तालीम, युनिट कमाण्डर तालीम अथवा सो सरिका अन्य तालीम) को लागि सम्बन्धितले प्राप्त गरेको ग्रेडिङ्गको आधारमा प्रदान गरिनेछ। (ज) मर्यादाक्रम निर्धारणः (१) सेनानीबाट प्रमुख सेनानी भएका अधिकृतहरुको मर्यादाक्रम क्याडेट बेशिक जेष्ठताको आधारमा र एउटै क्याडेट बेशिकका अधिकृतहरुको हकमा प्राप्ताङ्कको आधारमा हुनेछ। (२) प्रमुख सेनानी दर्जाबाट महासेनानी दर्जामा पदोन्नति हुनेहरुको हकमा मर्यादाक्रम निर्धारण गर्दा पहिले योग्यताक्रम उपसमूह तत्पश्चात् जेष्ठताक्रम उपसमूहबाट सिफारिस भएका उम्मेदवारहरु हुने छन्। योग्यताक्रम उपसमूहमा परेका र तोकिएको प्रतिशत अनुसार रिक्त पदमा छिरेका प्रमुख सेनानीहरुले प्राप्त गरेको मूल्याङ्कनको प्राप्ताङ्कको आधारमा मर्यादाक्रम कायम हुनेछ।

(३) ज्येष्ठताक्रम उपसमूहमा तोकिएको प्रतिशत अनुसार रिक्त पदमा छिरेका प्रमुख सेनानीहरूको म्यादाक्रम पदोन्नति वर्ष ज्येष्ठताको आधारमा कमाण्ड तथा स्टाफ तालीम समूह तत्पश्चात अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्ष/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्ष समूह र एउटै पदोन्नति वर्षका प्रमुख सेनानीहरूको साबिक ज्येष्ठताको आधारमा हुनेछ।

(४) अल आर्म्स कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्ष/गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्ष समूहका तोकिएको प्रतिशत अनुसार रिक्त पदमा छिरेका सेनानी/प्रमुख सेनानीहरूको म्यादाक्रम क्रमशः वेशिक तथा पदोन्नति वर्षको ज्येष्ठताको आधार र सम्बन्धित वेशिक तथा पदोन्नति वर्षभित्र साबिक ज्येष्ठताको आधारमा हुनेछ।

अनुसूची-१० (नियम ३८ को उपनियम (१०) सँग सम्बन्धित) सेनानीबाट प्रमुख सेनानी दर्जामा पदोन्नतिको लागि गरिने मूल्याङ्कन फाराम तथा स्टाफ तालीम तथा गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूह २०........... सालको मूल्याङ्कन

• दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।

❖ अनुसूची-१०क (नियम ३८ को उपनियम (११) सँग सम्बन्धित) प्रमुख सेनानीबाट महासेनानी दर्जामा पदोन्नतिको लागि गरिने मूल्याङ्कन फाराम तथा स्टाफ तालीम तथा गणपति/युनिट कमाण्ड तथा स्टाफ कोर्स समूह २०........... सालको मूल्याङ्कन

❖ दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

अनुसूची-११ (नियम ६० को उपनियम (६) र (६क) सँग सम्बन्धित)

कबुलियतनामा

म ..................................... लाई नेपाल सरकारले .............. (फलानो)................ ठाउँमा ............. (फलानो) .................. तालिम/ अध्ययन गर्न पठाइएकोमा सो तालिम/ अध्ययन पूरा गरी नेपाल फर्की आउने छु । फर्की आएपछि ........ वर्षसम्म सेवा छाड्ने छैन । फर्की नआएमा वा फर्केपछि सेवा नगरेमा प्रचलित कानून बमोजिम हुने जुनसुकै कारवाही पनि भोग्न तयार छु र म माथि नेपाली सेनाले लगानी गरेको आर्थिक लगानी मेरो जायजेथा तथा सम्पत्तिबाट असुल उपर गरेमा मेरो मन्जुरी छ भनी मेरो मनोमानोइ राजीखुसीसँग यो कबुलियतनामाको कागज लेखी श्री सैनिक सचिव विभागमा चढाएँ । इति संवत् २०... साल ..... महिना ..... गते रोज .... शुभम् .......................।

सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिको दरतखत

कबुलियतनामा

लिखितम ................ जिल्ला ..................... वडा नं. .......... बस्ने वर्ष ... को म ................... को छोरा/छोरी ............................ आगे मेरो ......................... वर्ष .... को ................................ लाई नेपाल सरकार (नेपाली सेना) ले ........................... मा तालिम/अध्ययन गर्न पठाएकोमा कथम कदाचित निजले उक्त तालिम/अध्ययन समाप्त गरेपछि नेपाल फर्की नआएमा प्रचलित कानून बमोजिम नेपाल सरकारले निजलाई तालिम/अध्ययन गराउँदा लाग्ने गएको असुल उपर गर्नु पर्ने रकम निजले छ महिनाभित्र नबुझाएमा उक्त रकम म स्वयंले बुझाउने छु , बुझाउन नसकेमा उक्त रकम मेरो जायजेथाबाट असुल उपर गरी लिनु भनी मेरो मनोमानोइ खुसीराजीले यो कबुलियतनामाको कागज लेखि नेपाल सरकारमा चढाएँ। मुकाम अड्डै सदर। इति संवत् २०... साल ..... महिना ..... गते रोज .... शुभम् ...............।

सम्बन्धित अभिभावकको दरतखत

अनुसूची-१२ (नियम ८८ को उपनियम (४) सँग सम्बन्धित) निवृत्तभरणको अधिकारपत्र

सिलसिलेवार नं:-

(क) निवृत्तभरण पाउने सैनिक व्यक्तिको:- (१) अड्डा/कार्यालय/युनिट:- (२) नाम, थर:- फोटो (३) दर्जा:- (४) उमेर:- (५) व्यक्तिगत नं:- (६) विशेष चिन्ह:- (७) स्थायी ठेगाना:- (८) अवकाश मिति वा मृत्यु मिति:- (ख) निवृत्तभरणको किसिम:- (ग) निवृत्तभरण वापत पाउने रकम:- (घ) निवृत्तभरण पाउने अवधि:- (ङ) अशक्तताको प्रतिशत:- (च) अशक्तताको वृत्ति अंश:- (छ) निवृत्तभरण पाउने व्यक्ति/हकवालाको सहिछाप:- (१) लेखात्मक:- दायाँ बायाँ (२) रेखात्मक:-

(ज) पाएको मान, पत्नी, अलंकार पदकको नाम ...................... मिति ......................... (झ) सेवा ............. वर्ष ............. महिना ................ दिन ................ (ञ) प्रति महिना पाउने रु:-

(ट) शेषपछि इच्छाएको व्यक्तिको, (१) नाम थर:- (२) स्थायी ठेगाना-- (३) इच्छाउने सैनिक व्यक्तिसँगको नाता सम्बन्ध:- (ठ) शेषपछि इच्छाएको हकवालाको (१) नाम थर:- (१) स्थायी ठेगाना:- (३) इच्छाउने सैनिक व्यक्तिसँगको नाता सम्बन्ध:- (ड) परिचय गराउने सरकारी बहालवाला सैनिक व्यक्तिको, (१) नाम थर:- (२) दजी:-

                                                   अधिकारपत्र प्रदान गर्ने अधिकृत:-                                                   दस्तखत:-                                                   नाम थर:-                                                   मिति:

अनुसूची-१३ (नियम ९४ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) पोशाक

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $\text{£}$ छैटौँ संशोधनद्वारा झिकिएको।

$\Sigma$ छैटौँ संशोधनद्वारा संशोधित। $*$ छैटौँ संशोधनद्वारा थप। $\epsilon$ छैटौँ संशोधनद्वारा झिकिएको।

अधिकृत क्याडेटको पोसाक

$^v$ छैँटौँ संशोधनद्वारा थप ।

१६ किटव्याग १ गोटा १७ रेनसुट १ जोर १८ ग्राउण्ड सिट १ गोटा १९ मिटिन १ गोटा २० मिलिटरी कलरको परिमार्जित कोट र पाईन्ट १ सेट २१ कटनको सर्ट १ सेट २२ टाई १ सेट २३ सस्पेन्डर सहितको छालाको पेटी १ सेट २४ नाइलनको पेटी १ सेट २५ पित्तलको टांक ठुलो/मझौला ४/६ गोटा २६ बेरेट क्याप १ गोटा २७ स्लिपिङ्ग व्याग १ गोटा २८ म्याट्रेस १ गोटा २९ क्यामोलाईज्ड बेष्ट १ गोटा ३० उलन बेष्ट ट्राउजर १ जोर

*पदिक तथा विल्लादार क्याडेटको लागि पोशाक सि.नं. विवरण संख्या १ चुस्ता २ जोर २ मोजा उनी २ जोर ३ क्यानभास जुत्ता २ गोटा ४ व्याज (गोर्खा ह्याट) १ गोटा ५ गोर्खा ह्याट १ गोटा ६ नेम प्लेट १ गोटा ७ लामो बुट २ जोर ८ सेतो गन्जी ३ गोटा

*चौथौं संशोधनद्वारा संशोधित।

सैनिक उपचारीका अधिकृतलाई थप पोशाक (वेड साइड ड्युटी)

सैन्य तथा अन्य व्यक्तिहरु (सैनिक कर्मचारी, प्राविधिक र मुलपण्डित) को लागि पोशाक (क) सैन्यहरुको लागी पोशाक

(ख) दोस्रो चरण (पास आउट हुनुभन्दा एक महिना अगाडि)

*छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

१ बुट १ जोर २ क्यानभस बुट १ जोर ३ उनी मोजा १ जोर ४ चुस्ता १ जोर ५ पाकर ज्याकेट १ गोटा ६ गोर्खा ह्याट १ गोटा (सै.क., प्राविधिक र पण्डित बाहेक) ७ गोर्खा ह्याटको साफा ०.१४ से.मि. ,,

(ग) तालिम पुरा भएपछि (ता.मि.भएपछि)

(घ) अन्य पोसाक

• छैठौँ संशोधनद्वारा थप।

विन्टर तथा स्नो क्लोडिङ्ग (८००० फिट र सो भन्दा माथि कार्यरत तथा हिउँदमा समेत तैनाथ हुने सबै फौजको लागि) (ई.आई.मा)

अनुसूची-१४ (नियम १०८ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) व्यक्तिगत विवरण

व्य.नं. नागरिकता नं. अधिकृतको नाम, थरः जन्म स्थानः जन्म मितिः आमाको नामः बाबुको नामः नियुक्ति र बढुवा मितिः शुरु नियुक्ति पदः शुरु नियुक्ति मितिः विवरण भरेको मितिः

(क) शैक्षिक विवरण (एस.ई.ई. वा सो सरह वा सो सरह र सो भन्दा माथि):

(ख) नोकरी विवरण (शुरु नियुक्ति देखि हालको पदसम्मको विवरण):

(ग) सरुवा विवरण (हाल कार्यरत पदमा भएको सरुवाको विवरण):

(घ) काजमा बसेको विवरण (हाल कार्यरत पदमा):

(ङ) सेवाकालिन्न/बढुवालाई आवश्यक पर्ने तालिमहरूः

(१) स्वदेश

(२) विदेश

(च) विदेशमा अध्ययन/सेमिनार/अध्ययन भ्रमणको विवरणः

(छ) सेवा अवधिमा पाएका पुरस्कारहरु (अन्तिम ३ मात्र)

(ज) सजायको विवरणः (सेवा अवधिमा गरिएको विभागीय सजाय र लागेको अभियोगको विवरण)

(झ) मानव अधिकार उल्लंघनको आरोपः छ/छैन (१) छैन

(२) (ञ) हालको पदमा कार्यरत रहदा सम्पादन भएको उल्लेखनीय कार्यहरु: